Tieáng ho khuïc khaëc thoaûi maùi khoâng caàn che daáu vang voïng trong söï tónh mòch ñeâm khuya. Luõ con oâng laõo say cöïa mình thöùc giaác. Theo thoùi quen. Chuùng bieát oâng ñaõ ñi nhaäu veà. Haèng ngaøy, töø bao naêm roài, cöù vaäy, chieàu xuoáng laø oâng ñi cho ñeán luùc say löû coø bôï laø oâng veà, thöôøng laø raát khuya. Thaèng con uùt, trong luùc lô mô nguû, ñaõ nghe chuoâng ñoàng hoà haøng xoùm ñoå möôøi hai giôø tröôùc khi thieáp ñi. Ñaõ thaúng moät giaác daøi, nhöng vaãn kheõ giaät mình khi nghe tieáng leø nheø: «Chaø, ñôøi quaù ñaõ.» Tieáng chaân cuûa laõo say seàn seät, seàn seät kieåu ñaëc tröng cuûa keû baát caàn ñôøi, töï maõn laøm noù cöù gai gai ngöôøi. Laõo kheùp ñoâi caùnh cöûa ñaùnh raàm roài thôû phì phì nhö con traâu cuoái buoåi caøy: «Chuùng maøy nguû heát roài ö?» Laàm baàm vaøi caâu voâ nghóa, laõo ñi xuoáng beáp. Boùng laõo lôø môø trong aùnh ñeøn khuya ngang qua muøng luõ con laøm ñöùa naøo cuõng nín thôû.
Theá laø xong, luõ con yeân taâm laø töø giôø trôû ñi, giaác nguû cuûa chuùng seõ khoâng bò quaáy raày. Chuùng seõ thoaûi maùi töø giôø cho ñeán saùng, vaø chæ cho ñeán saùng mai maø thoâi. Vaø caàu Trôøi, laõo ñöøng oaûi mình maø oùi ra, moät vaøi ñöùa trong chuùng seõ phaûi daäy maø thu doïn caùi ñoáng baày nhaày maø cô theå laõo khoâng dung naïp noåi. Vaø thöôøng, laõo chæ gaøo nhöõng ñöùa maø laõo gheùt: «Naøy thaèng Taùm thaèng Chín, doïn cho tao!» Ñoù laø hai thaèng keá uùt maø laõo hay gaàm gheø nhaát, bôûi laâu laâu chuùng laïi toû thaùi ñoä khaùi tính baèng nhöõng haønh ñoäng haøm yù choáng ñoái laõo. Ñoù môùi chæ laø haøm yù maø ñaõ vaäy, cho neân ñaùm con coøn laïi ñeàu nín khe theo traät töï ñöôïc laäp keå töø khi boá chuùng trôû veà caùch ñaây vaøi naêm.
Laõo chui vaøo giöôøng rieâng maø ñaùm con laõo ñaõ maéc saün muøng, thoåi phuø phuø ñeå bay bôùt hôi röôïu cuûa ly cuoái cuøng maø laõo raùng phaûi uoáng vì söï naøi eùp cuûa baïn beø vaø laäp töùc ngaùy oà oà. Thaèng Taùm vaø thaèng Chín laäp töùc thoaùt khoûi gaùnh naëng naõy giôø ñeø naëng chình chòch trong buïng. Taùm gheù saùt vaøo tai Chín thì  thaøo nheï töïa tieáng ma: «Boá nguû roài». Taùm cöôøi khe kheõ trong boùng toái, thoûa maõn hích thaèng em ra hieäu nguû ñi.
Laùt sau, Taùm cuõng ngaùy. Taïi ban ngaøy anh em chuùng noù ñöùa naøo cuõng phaûi laøm vieäc caät löïc vì sinh keá. Thôøi buoåi ngöôøi khoân cuûa khoù coäng vôùi gaùnh naëng aùp böùc khuûng khieáp vaø taàm nhìn caøng trôû neân toài teä. Neân ñaùm con meät thì raát meät maø thöïc chaúng baèng ai, ra ñöôøng cöù phaûi cuùi ñaàu tröôùc thieân haï vôùi muïc ñích duy nhaát laø ñöôïc yeân thaân. Vinh döï sao ñöôïc vôùi oâng boá nhö theá?
Chaû buø vôùi thôøi meï coøn ôû vôùi döôïng. Tuy laø cha gheû nhöng oâng raát thoaûi maùi vaø thöùc thôøi. Baûn thaân oâng coù baèng caáp cao neân oâng thöôøng xöû lyù vaán ñeà theo loái ngöôøi coù hoïc haønh ñaøng hoaøng ñaùng kính troïng. Vì theá neân khi yeâu meï, oâng ñaõ saün saøng chaáp nhaän caû ñaùm con caùi ñoâng ñuùc cuûa baø vaø cö xöû heät nhö cha ruoät. OÂng lo cho töøng ñöùa aên hoïc do sôï chuùng laïc haäu, deã bò ngöôøi löøa. Nhöõng giôø raûnh oâng cho chôi bôøi thoaûi maùi mieãn ñöøng ñaøn ñieám. Laâu laâu, khi chính oâng ñöôïc raûnh oâng taïo nhöõng buoåi ñi daõ ngoaïi voâ cuøng thuù vò. Trong nhöõng laàn nhö theá, oâng hay toå chöùc nhieàu troø chôi vui vaø laï do oâng nghó ra, vaø oâng buoäc phaûi chôi thaät coâng baèng. Keû thaéng bao giôø cuõng phaûi xöùng ñaùng nhaát. Bôûi oâng seõ laø troïng taøi vaø laø troïng taøi thaät söï vôùi boån phaän roõ raøng: Coâng minh vaø chính tröïc. Anh em nhaø chuùng soáng thaät thoaûi maùi vaø thaàm haøi loøng vôùi oâng. OÂng boá gheû tuyeät vôøi, voâ tö vaø luoân bieát leõ phaûi.
Boãng döng caùi ngaøy ñònh meänh tai haïi aáy ñoå aäp xuoáng ñôøi chuùng khoâng heà baùo tröôùc. Boá ñeû cuûa chuùng trôû veà sau bao naêm daøi baët taêm tích phieâu baït giang hoà boû maëc coâ vôï treû vôùi ñaøn con nheo nhoùc. OÂng veà, mang theo taát caû tính caùch maø oâng ñaõ hoïc ñöôïc treân tröôøng ñôøi: Ñeåu caùng vaø löøa ñaûo, maát daïy, voâ hoïc vaø cuïc suùc. OÂng aùp duïng noù ngay khi ngoài xuoáng gheá goïi döôïng: «Naøy thaèng kia, maøy laø thaèng naøo? Sao maøy ôû trong nhaø tao? » Döôïng luùng tuùng nhöng giaän ñeán xanh maët. OÂng beøn noùi theâm: «Tao ñaõ veà, baây giôø thì yeâu caàu maøy cuùt xeùo.» AÙnh maét meï nhìn döôïng van naøi caàu khaån söï thoâng caûm khi laõo ta noùi theâm: «Noù chöa heà ly dò vôùi tao, hay maøy muoán tao ñöa maøy ra phaùp luaät? Maøy muoán ôû tuø chaêng?» Khi döôïng laëng leõ thu xeáp quaàn aùo tröôùc söï baát löïc cuûa meï vaø chuùng. Laõo giaùng theâm ñoøn cuoái cuøng: «Bao naêm maøy ôû vôùi noù, ñoù laø sôû höõu cuûa tao ñaõ ñöôïc phaùp luaät coâng nhaän. Baây giôø maøy ñi, maøy phaûi boài thöôøng cho tao chöù.» Döôïng trôïn maét nhìn laõo moät laùt roài khinh bæ noùi: «Taát caû nhöõng gì toâi mua saém trong nhaø naøy töø xöa ñeán nay thuoäc veà oâng. Theá laø ñuû. Khoâng phaûi ít.» Laõo nhe raêng cöôøi nham hieåm: «Cuùt, nhöng tao khoâng chaéc laø seõ ñeå cho maøy yeân.» Khi döôïng ñi khuaát, laõo môùi baét ñaàu nhìn caùc con toû ra ve vaõn: «Naøo, giôø boá ñaõ veà, caùc con laïi ñaây vôùi boá. Thaèng lôùn laøm göông ñi naøo.»
Sau ñoù, laõo loâi meï vaøo phoøng rieâng. Meï khoùc thuùt thít. Boãng vang leân tieáng huyønh huîch boáp chaùt. Luõ treû ngaàm hieåu laø laõo ñang ñaùnh meï. Tieáng meï coá neùn maø vaãn naác, reân ræ ñau ñôùn laøm chuùng rôïn ngöôøi. Vaøi tuaàn sau, laõo thieát laäp luaät leä môùi: «Lao ñoäng laø nghóa vuï cuûa con ngöôøi.» Laõo noùi theá vaø baét ñaàu giao vieäc cho töøng ñöùa. «Phaûi hoaøn thaønh cho toát, nghe khoâng?» Laõo thaû luoân meï bò nhoát töø traän ñaùnh phuû ñaàu hoâm trôû veà: «Baây giôø toâi taïm tha baø, baø phaûi lo laøm aên buoân baùn vaø baûo chuùng noù laøm phuï baø, nhaø ta caàn tieàn hôn caàn kieán thöùc. Phaûi laøm sao cho baèng haøng xoùm. Ñoù laø leänh.»
Theá laø, caû nhaø lao vaøo laøm caät löïc. Khoâng ít ñöùa ngaïc nhieân thaáy laõo khoâng laøm gì. Ngaøy ngaøy laõo ñi chôi vaø laâu laâu gaëp laïi baïn cuõ hoaëc quen theâm baïn môùi laõo laïi quaát vaøi xò roài leø nheø quay veà. Meï chæ im laëng. Noùi ñoàng nghóa laø tröøng phaït maø laõo ñaùnh thì ñaùnh ñau laém, toaøn vaøo choã hieåm, ñau thoán oùc, khoâng theå chòu noåi! Im laëng bao giôø cuõng laø vaøng. Moät thôøi, meï ñaõ lôõ tin vaø yeâu laõo thì baây giôø phaûi chòu. Keâu ai cho thaáu? Ai daùm can thieäp? Caàn raát nhieàu baèng chöùng vaø chaéc gì laõo thay ñoåi? Quaù maïo hieåm khi tìm choáng laõo. Vaø ñeán khi söùc cuøng löïc kieät meï qua ñôøi thaät töùc töôûi ñeå laïi ñaøn con nheo nhoùc trong moät ñeâm laõo say khöôùt vì ñaõi thaèng baïn hoài coøn ôû tuø chung. Baø leân côn ñau buïng caáp tính vì aên phaûi thöùc aên thiu coøn laïi töø maáy ngaøy tröôùc. Vaø theá laø baø thoaùt naïn! Cuoäc ñôøi baø khoå nhuïc quaù. Cheát vaãn hôn?
Sau khi choân caát meï, maáy ñöùa lôùn troán ñi tìm nôi nöông töïa môùi. Laõo tìm moïi caùch baét laïi. Phaàn lôùn thoaùt ñöôïc, chæ coù thaèng Naêm khoán naïn nhaát bò laõo baét laïi khi ñang oâm boïc quaàn aùo kheõ môû cöûa. Laõo gaàm leân troùi laïi ñaùnh cho moät traän thöøa cheát thieáu soáng, phaûi naèm lieät haøng thaùng trôøi. Cuõng raát may cho ñaùm thoaùt khoûi tay laõo ñaõ ñöôïc nhieàu ngöôøi cöu mang giuùp ñôõ, kieám ñöôïc vieäc laøm oån ñònh. Chieàu chieàu chuùng ngoài nhôù quaõng ñôøi töôi ñeïp hoài xöa, maùi aám cuõ maø phaùt khoùc vì thöông cho thaân phaän mình vaø caùc em. Laøm ngoaøi tuy coù meät hôn, nhuïc hôn, thieáu thoán tình caûm hôn nhöng ít nhaát chuùng khoâng bò ai khuûng boá doïa naït haèng ngaøy, haèng giôø vaø töông lai saùng suûa hôn. Chæ caàn coá gaéng vaø moät ít vaän may laø chuùng coù theå baèng ngöôøi, coù theå choân saâu quaù khöù haõi huøng maø nhôù laïi cöù phaûi ruøng mình pha laãn caêm gheùt.
Nhöõng ñöùa coøn laïi thì coù thaèng cam chòu, thaèng thì xoay ra nònh boá ñeå tìm chuùt khoâng khí deã thôû. Trong ñoù coù thaèng Saùu laø laõo vöøa yù nhaát. Laõo phong cho noù laø toång cai quaûn trong nhaø khi khoâng coù laõo. Caùi thaèng khoán naïn hay duøng öu theá ñoù maø xöû teä vôùi anh em. Laâu laâu noù coøn ra veû daäy ñôøi: «Soáng thì phaûi thöùc thôøi. Khoân cheát, daïi cheát, bieát môùi soáng, nghe chöûa?» Trong nhaø, taøi saûn rieâng cuûa noù laø nhieàu nhaát nhöng phaûi laøm ít nhaát. Laâu laâu noåi höùng noù coøn laøm thô ñeå ca ngôïi boá! Laøm oâng khoaùi chí phong ngay cho noù laø nhaø thô vó ñaïi vaø ñi ñaâu laõo cuõng khoe vung vít ñieàu ñoù laøm haøng xoùm phaûi quay löng ñi maø cöôøi. Theâm nöõa, oâng saün saøng phong cho noù taát taät moïi danh hieäu maø oâng nghó ra. Naøo laø, taøi naêng lôùn, töông lai seõ noåi tieáng, laø giaùo sö, laø khoâng ai baèng, chöa heà coù ai baèng noù v.v... ! Ñaùm coøn laïi caêm gheùt noù voâ cuøng nhöng luoân xa laùnh noù khi coù theå. Soáng trong söï coâ ñôn maõi cuõng hoang mang. Saùu ñaønh phaûi laâu laâu taâm söï vôùi thaèng uùt: «Lôõ roài, bieát sao ñöôïc, nhö meï aáy, coù boû ñöôïc boá ñaâu!»
Ñeán ngaøy maø laõo cho raèng quan troïng ñoái vôùi chuùng nhö: Sinh nhaät laõo, ngaøy laõo trôû veà vôùi chuùng. Tröôùc khi chuùng ñi laøm, laõo baét chuùng phaûi nghe vaøi baøi thuyeát giaùo veà söï caàn thieát cuûa laõo môùi chöùng. Laõo noùi daøi, dai nhö ñæa vaø ñaùng gheùt nhaát laø chæ coù baáy nhieâu maø cöù laäp ñi laäp laïi ñeán ñau caû tai. Laõo coøn baét thaèng Saùu con cöng cuûa laõo boå sung theâm. Caùi thaèng gaëp vaän hoäi, bao nhieâu lôøi leõ vaên hoa maø haén hoïc loùm ñöôïc treân ñôøi ñem caû ra aùp duïng! Laõo laâng laâng sung söôùng maø coù ngôø loøng caêm haän ñang soâi suïc quanh laõo. Thaèng uùt thôû daøi nghó buïng: «Giaù moãi laàn nhö theá naøy boá cho nghæ ñi chôi thoaûi maùi thì ñôõ bieát chöøng naøo. Khoâng chöøng chuùng toâi coøn caùm ôn boá veà ñieàu ñoù.»
Thaèng uùt trôû mình, noù khoâng theå nguû laïi. Khoâng bieát bao giôø trôøi saùng?! Ñau ñaàu veà boá veà gia ñình. Noù khoâng bieát phaûi laøm sao ñaây? Coâ ñôn vaø baát löïc? Khoâng leõ phaûi gieát boá? 

Ai cho?

Chaû leõ noù thöông döôïng hôn boá ñeû?
Khoâng leõ noù khoâng ñöôïc thöông ngöôøi töû teá hôn boá noù sao?