THÔ HAØN MAÏC TÖÛ 

Xin daønh trang naøy ñeå töôûng nieäm moät nhaø thô Coâng giaùo Vieät Nam côõ lôùn, suoát ñôøi ñau khoå - töø tinh thaàn tôùi theå xaùc -, nhöng vaãn moät Nieàm Tin: Nieàm Tin nôi Chuùa vaø Nieàm Tin nôi ngöôøi khaùc.

  Muoán nghe nhaïc, baám nuùt Play

thuû buùt Haøn Maïc Töû

AVE MARIA
 

 

Nhö soùng loäc trieàu nguyeân:ôn phöôùc caû,

Daâng cao daâng thaàn nhaïc saùng hôn traêng.

Thôm tho bay cho ñeán coõi Thieân ñaøng.

Huyeàn dieäu bieán thaønh muoân kinh troïng theå.

Vaø Toång laõnh Thieân thaàn quyø laïy MEÏ,

Tung hoâ caâu ñöôøng haï ngôùp chaâu sa,

Höông xoâng leân lôøi ca ngôïi sum hoøa:

Trí mieâu dueä cuûa muoân vì raát thaùnh.

 

MARIA! Linh hoàn toâi ôùn laïnh.

 

Run nhö run thaàn töû thaáy long nhan,

Run nhö run hôi thôû chaïm tô vaøng,

Nhöng loøng vaãn thaám nhuaàn ôn tríu meán.

 

Laïy Baø laø Ñaáng tinh tuyeàn thanh veïn,

Giaøu nhaân ñöùc, giaøu muoân hoäc töø bi,

Cho toâi daâng lôøi caûm taï phoø nguy,

Côn laâm luïy vöøa traûi qua döôùi theá.

Toâi caûm ñoäng röng röng hai doøng leä:

Doøng thao thao baát tuyeät cuûa nguoàn thô.

Buùt toâi reo nhö chaâu ngoïc ñeàn vua;

Trí toâi hôùp bao nhieâu laø khí vò...

Vaø trong mieäng ngaäm caâu ca huyeàn bí,

Vaø trong tay naém moät naïm haøo quang...

 

Toâi no roài, ôn voõ loä hoøa chan.

 

Taáu laïy Baø, Baø raát nhieàu pheùp laï,

Ngoïc Nhö yù voâ tri coøn bieát caû,

Huoáng chi toâi laø Thaùnh Theå keát tinh.

Toâi öa nhìn Baéc ñaåu raïng bình minh,

Chieáu cuøng heát khaép ba ngaøn theá giôùi...

Saùng nhieàu quaù cho thanh aâm vôøi vôïi,

Thôm döôøng bao cho mieäng löôõi khoâng khen.

 

Hôõi Söù thaàn Thieân Chuùa Gabriel,

Khi Ngöôøi xuoáng truyeàn tin cho Thaùnh Nöõ,

Ngöôøiø coù nghe xoân xao muoân tinh tuù?

Ngöôøi coù nghe naùo ñoäng caû muoân trôøi?

Ngöôøi coù nghe thô maàu nhieäm ra ñôøi,

Ñeå ca tuïng, - baèng hoa höông saùng laùng,

Baèng traøng haït, baèng Sao Mai chieáu raïng,

Moät ñeâm xuaân laø raát ñoãi anh linh?

Ñaây roài! Ñaây roài! Chuoãi ngoïc vaøng kinh.

Thô caàu nguyeän laø thô quaân töû yù.

Tröôïng phu lôøi vaø toâng ñoà trieát lyù,

Laø Nguoàn Traêng yeâu meán Nöõ Ñoàng Trinh.

 

Laø Nguoàn Ñau chaàu luïy Nöõ Ñoàng Trinh.

 

Cho toâi thaép hai haøng caây baïch laïp,

Khoùi nghieâm trang seõ daâng leân traøn ngaäp,

Caû haøn giang, caû maàu saéc thieân khoâng, 

Luùt trí khoân vaø aùm aûnh höông loøng,

Cho soát saéng, cho ñeâ meâ nguyeän öôùc...

 

Taáu laïy Baø, laïy Baø ñaày ôn phöôùc,

Cho tình toâi nguyeân veïn tôï traêng raèm,

Thô trong traéng nhö moät khoái baêng taâm,

Luoân luoân reo trong hoàn, trong maïch maùu;

Cho vôõ lôû caû muoân ngaøn tinh ñaåu,

Cho ñeâ meâ aâm nhaïc vaø thanh höông,

Chim hay teân ngoïc, ñaù bieát tuoåi vaøng,

Loøng vua chuùa cuõng nhö loøng leâ thöù,

Seõ ngaây ngaát bôûi chöng thô ñaày öù

Nguoàn thieâng lieâng yeâu chuoäng MEÏ SAÀU BI.

 

Phöôïng Trì! Phöôïng Trì! Phöôïng Trì! Phöôïng Trì! (*)

 

Thô toâi bay suoát moät ñôøi chöa thaáu,

Hoàn toâi bay ñeán bao giôø môùi ñaäu,

Treân trieàu thieân ngôøi choùi vaïn haøo quang? 

 

(Xuaân Nhö YÙ)

 

  

 (*) "Quan nieäm Thô nhö treân , phaùt xuaát töø nhöõng kinh nghieäm soáng thieát thöïc trong cuoäc chieán ñaáu noäi taâm vaø chieán ñaáu vôùi chöùng beänh aùc nghieät, ñaõ mang laïi cho coâng vieäc saùng taùc cuûa anh nhieàu caûm höùng, nhieàu töø ngöõ laï luøng, khoù hieåu ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi cuoäc. Ví duï chöõ  PHÖÔÏNG TRÌ maø thænh thoaûng xuaát hieän trong thô anh.

Hoâm aáy, hai anh em chuùng toâi ñi xem moät cuoán phim Taøu "Hoûa thieâu Hoàng Lieân töï ". Noäi dung laø moät caâu chuyeän kieám hieäp ñöôïc döïng leân trong boái caûnh vua Caøn Long lôïi duïng caùc moân phaùi voõ hieäp ñeå ñaùnh phaù ngoâi chuøa Hoàng Lieân, moät cöù ñieåm quan troïng nhaèm choáng laïi trieàu ñình Maõn Thanh thôøi baáy giôø.

Xong chieán traän, Cam Phöôïng Trì, ngöôøi anh huøng loãi laïc phaùi Nga Mi leân ñænh nuùi cao, nhìn xuoáng chieâm ngöôõng chieán coâng ñaõ ñaït. Anh ruøng mình khi thaáy bao nhieâu baïn beø anh ñaõ bò taøn saùt. Buoàn raàu anh quay goùt phi thaân leân ngoïn nuùi, laáy ñaø, duøng thuaät phi haønh bay maõi leân cao cho ñeán khi maát daïng.

Moät nöõ hieäp laø Dieäp Tieåu Thanh, voán yeâu meán anh chaïy theo tìm. Tieáng naøng goïi: Phöôïng Trì, Phöôïng Trì... Phöôïng Trì, Phöôïng Trì... vang doäi khaép nôi maø con phöôïng hoaøng vó ñaïi ñoù khoâng quay laïi. Hai tieáng 'Phöôïng Trì' aùm aûnh anh Trí (1) moät caùch kyø laï say ñaém ñeán ñoãi ñeâm sau anh ñi moät mình xem chieáu laïi. Anh suyùt xoa khen ngôïi lieàn maáy hoâm. Anh noùi: "Phöôïng Trì, caùi teân thaät laø tuyeät, nghe nhö bay leân cao, bay leân cao! Hay quaù!"

Hai chöõ ñoù ñaõ taïo cho anh yù nieäm "Bay Veà Trôøi"  maø trong baøi thô "Ave Maria" ôû ñoaïn cuoái, anh laëp laïi boán laàn, moät caùch tha thieát:

 Phöôïng Trì! Phöôïng Trì! Phöôïng Trì! Phöôïng Trì!

Thô toâi bay suoát moät ñôøi chöa thaáu,

Hoàn toâi bay ñeán bao giôø môùi ñaäu,

Treân trieàu thieân ngôøi choùi vaïn haøo quang? 

 

Trong ñoaïn naøy, anh Trí ñaõ phoûng theo moät baøi haùt raát quen thuoäc hoài ñoù trong nhaø thôø maø cuõng laø baøi haùt trong gia ñình, cha toâi ñaõ daïy caùc con haùt vôùi caây ñaøn harmonium nhoû: baøi "Au Ciel! Au Ciel!" (trong Cantiques de la Jeunesse)

 

Tieåu khuùc: 

J'irai la voir un jour

Au ciel de ma patrie

Oui j'irai voir Marie

Ma joie et mon amour.

Ñieäp khuùc:

Au ciel, au ciel, au ciel

J'irai la voir un jour (bis)

 

(Ñaïi yù: treân trôøi nôi queâ höông toâi, toâi coù ngaøy gaëp laïi Meï Maria, nieàm hoan laïc vaø yeâu meán cuûa toâi). 

 

Anh coù veû raát thích chí, khi tìm ñöôïc hai chöõ 'Phöôïng Trì' ñeå thay theá "au ciel, au ciel!" 'Phöôïng Trì' laïi raát gaàn guõi vôùi bieåu töôïng phöôïng hoaøng cuûa anh, aâm ñieäu laïi nhòp nhaøng aên khôùp vôùi baûn thaùnh ca nhòp 6/8 ñoù."

Trích trong: "haøn maëc töû anh toâi" cuûa Thieän Nam Nguyeãn baù Tín, Paris: Tin, 1990, trang 78-80.

(1) Haøn Maëc Töû teân thaät laø Nguyeãn Troïng Trí (Chuù thích cuûa ngöôøi söu taàm) 

 
 

RA ÑÔØI

  

 

Moät chieàu xanh, - moät chieàu xanh huyeàn hoaëc,

Saùng bao la vaây luùt coõi thieân khoâng:

Xuaát theá gian (1) chöa coù taïi trong loøng,

Muoân yù töù say chìm nôi Baát Giaùc,

Höông caùm doã meâ ngöôøi trong khoaùi laïc.

 

A! a! a! ...

Thieân ñòa ñaém hoang mang:

- Laø ñöông khi thôø laïy caû Thieân Ñaøng,

Bay nhöõng tieáng: tung hoâ Thaùnh ñöùc:

Muoân thaàn phaåm trong laâng laâng chaàu chöïc,

AÙùnh haøo quang chan choùi ngaát löu ly:

OÂi, cao sang khoân ví troïng ai bì,

Treân nöôùc caû coù muoân vaøn chaâu baùu.

Trí raát ngôùp, bôûi chöng xuaân hoàn haäu,

Ñaõ ra ñôøi, theo lònh cuûa Ngoâi Hai.

OÂi thaùnh tai (2), thaùnh tai, vaø thaùnh tai!

Caû trôøi boãng noåi leân muoân ñieäu nhaïc,

Raát troïng voïng, raát thôm tho, man maùc,

Raát phöông phi (3) treân heát caû anh hoa.

 

Xuaân ra ñôøi!

Ñieàm ngoïc aám nhö ngaø,

Thô coù tuoåi vaø chieâm bao coù tích,

Vaø taâm tö coù moät ñieàu raát thích,

Khoâng noùi ra vì sôï bôùt say sua!...

Chaøng ôi (4) ! Chaøng ôi: söï laï ñeâm qua!

"Muøa xuaân tôùi maø khoâng ai bieát caû..."

 

Chuù thích cuûa taùc giaû:

(1) Phaät giaùo chia theá gian laøm hai coõi: theá gian vaø xuaát theá gian töùc laø theá giôùi höõu hình vaø theá giôùi voâ vi, ñaây saùnh xuaát theá gian vôùi coõi thanh tònh cuûa loøng.

(2) Danh töø bieåu loä söï hoan hæ  vaø cung kính ñoái vôùi Thieân Chuùa.

(3) Tieáng nhaïc treân Trôøi raát maàu nhieäm, hình dung ñöôïc caû söï phöông phi.

(4) Chaøng ñaây laø thi só, khoâng phaûi "chaøng cuûa thieáp":

 

Chuù thích cuûa ngöôøi sö taàm:

 

Baøi thô naøy phoå bieán laàn ñaàu tieân treân "Trong Khueâ Phoøng" soá 88 - ñaëc bieät muøa xuaân - (30. 1. 38 - 20. 2. 39, trang 9, ôû ñaây cheùp theo moät baûn chuïp "Trong Khueâ Phoøng", thuoäc phaàn phuï luïc: "haøn maëc töû anh toâi" cuûa Thieän Nam Nguyeãn baù Tín, Paris: Tin, 1990.

Nhaïc neàn: Ave Maria (Franz Schubert)