Nay, vaøo ngaøy ñaàu naêm 2000 cuûa theá kyû 21, toâi cuøng vôùi anh Nguyeãn Thanh Xuaân laø moät Cöïu Chuûng Sinh ñeán chaøo hai Ñöùc Giaùm Muïc Giaùo phaän Quy Nhôn laø Phaoloâ Huyønh Ñoâng Caùc vaø Pheâroâ Nguyeãn Soaïn vaø ñaõ ñöôïc Ñöùc Cha Nguyeãn Soaïn cho bieát hoà sô Hoï Ñaïo Quy Nhôn töø nhöõng naêm thaäp nieân 30, Ñöùc cha hieän trao cho Linh muïc Giuse Leâ Kim Aùnh löu giöõ beân Nhaø thôø Chính Toøa Quy Nhôn.

Thaät quaù may maén cho toâi, LM Kim Aùnh laø ngöôøi raát yeâu thô HMT vaø tröôùc kia laø baïn cuøng ñi tu vôùi Thanh Xuaân, neân oâng raát soát saéng cung caáp cho toâi hoà sô Hoï Ñaïo vaø ñoàng yù cho toâi sao cheùp deã daøng. Qua nhöõng trang soå coù ghi lieân quan ñeán gia ñình vaø HMT naêm xöa. LM Kim Aùnh raát nhieät taâm goùp yù lyù giaûi nhöõng thaéc maéc cuûa toâi, ñeå cuoái cuøng toâi coù moät giaûi trình nhö sau:

Soå Hoï Quy Nhôn chæ ghi töø naêm 1937 vaø rieâng gia ñình HMT thì khoâng coù teân anh caû HMT laø Nguyeãn Baù Nhaân (ñaõ cheát naêm 1936 taïi Phuù Yeân). Coøn hai chò Nhö Nghóa vaø Nhö Leã cuõng coù teân trong soå gia ñình Hoï Ñaïo Quy Nhôn noái tieáp theo sau.

Theo luaät Ñaïo Coâng Giaùo, ngoaøi Bí Tích Thanh Taåy "röûa toäi" (Bapteâme) ra, ngöôøi coù Ñaïo seõ laõnh nhaän bí tích "theâm söùc" (Confirmation) nöõa. Ñieån hình laø anh chò em HMT coù ngöôøi anh caû Nguyeãn Baù Nhaân vaø chò Nhö Nghóa ñaõ ñöôïc "theâm söùc" ngaøy 13.8.1916 taïi giaùo xöù Tam Toøa – Ñoàng Hôùi (3), thì ñeán naêm 1928 coù chò Nhö Leã, hai em Baù Tín, Baù Hieáu môùi ñöôïc "theâm söùc" vaø chæ coù moät HMT cho maõi ñeán naêm 1933 môùi ñöôïc "theâm söùc" vôùi teân thaùnh laø PHANXICO XAVIE  taïi Quy Nhôn.

Xin ñöôïc nhaéc ñeán oâng Nguyeãn Baù Tín, ngöôøi em ruoät keà HMT, hieän coøn soáng ôû Hoï Ñaïo Ñöùc Meï Haèng Cöùu Giuùp, soá nhaø 40/14 R ñöôøng Kyø Ñoàng – quaän 3 TP HCM. Ñaõ coù hôn moät laàn keå: "Ñaàu naêm 1942, ôû Laøo veà… ñuùc moät caây Thaùnh Giaù baèng beâtoâng coát theùp coù khaéc chöõ François NGUYEÃN TROÏNG TRÍ, roài cuøng nhau mang vaøo ñaët leân moä…  Sau 10 naêm khaùng chieán, trôû vaøo Quy Hoøa, caây Thaùnh Giaù vaãn coøn treân moä. Ñaàu naêm sau 1959, toâi vaøo caûi taùng… caây Thaùnh Giaù vaãn coøn treân moä… Toâi mang veà ñaët treân moä môùi ôû Gheành Raùng ñeán nay vaãn coøn" (trang 107 – saùch "Haøn Maïc Töû trong rieâng tö"NXB Hoäi Nhaø vaên 1994).

Nhöng tröôùc ñoù, oâng Nguyeãn Baù Tín ñaõ vieát: … teân thaùnh röûa toäi laø Pheâroâ, Thaùnh "theâm söùc" laø PHANXICOÂ XAVIEÂ (trang 12 chöông "Moät ít lòch söû doøng ho" trong hoài kyù "Haøn Maïc Töû, Anh toâi" NXB Vaên ngheä TP. HCM 1991.

Vaø caû tröôùc ñoù, töø ñaàu naêm 1959, oâng Nguyeãn Baù Tín ñaõ cho khaéc bia HMT roõ raøng treân moä ôû Gheành Raùng laø "PHEÂROÂ PHANXICOÂ NGUYEÃN TROÏNG TRÍ " trong khi caây Thaùnh Giaù choân naèm tröôùc moä vaãn coøn roõ chöõ "François Nguyeãn Troïng Trí" cho ñeán hieän nay (thaùng 01-2000) vaø maët sau caây Thaùnh Giaù thì vaãn coøn thaáy roõ moät doøng chöõ soá 23. 10. 57 (ñaây coù phaûi laø ngaøy laøm xong caây Thaùnh Giaù chaêng?

Theo yù kieán cuûa rieâng caù nhaân toâi, nhaø thô HMT chæ ñöôïc ñaùnh giaù cao ôû phaàn THÔ HAY thoâi! Chöù coøn caùc teân Thaùnh "röûa toäi" vaø "theâm söùc" chæ qua laø phaàn nhoû, phaàn phuï trong tieåu söû cuûa oâng. Nhöng töï xeùt thaáy nhöõng tö lieäu quaù chính xaùc, minh baïch maø toâi ñaõ khoå coâng luïc loïi tìm ra ñeå ñính chính laïi cho nhaø thô HMT (oâng Nguyeãn baù Tín) vaø hai NGÖÔØI BAÏN THÔ THAÂN NHAÁT CUÛA HMT ( nhaø thô  Quaùch Taán vaø nhaø thô Cheá Lan Vieân) ñaõ nhôù, noùi, vieát "nhaàm laãn" (hay coù theå "aùp ñaët" khi nghó HMT khoâng coøn treân ñôøi naøy nöõa).

Töø nhöõng "phaàn nhoû, phaàn phuï" nhö ñaõ daãn ôû treân, thì ñaõ xem thöôøng roài, vaäy ñeán caùc "vieäc lôùn, vieäc chính" nhö taäp thô, baøi thô, caâu thô cuûa nhaø thô HMT ñeå laïi theo ñuùng "di caûo" thì caùc vò töï nhaän "coù quyeàn " söûa chöõa, caét boû, theâm thaét hoaëc chæ cho coâng boá nöûa vôøi ?

Toâi xin möôïn caâu cuoái baøi "Ai seõ söûa laïi cho ñuùng? " cuûa nhaø baùo Lao Ñoäng –TLÑLÑVN soá 89/96 ngaøy 20.7.1996 ñeå nhaéc nhôû caùc vò bieân soaïn saùch veà HMT :

"… Chaúng leõ nhö coù ngöôøi noùi thoâi quen roài neân cöù ñeå vaäy maõi ö?"

Vaäy toâi xin maïnh daïn ñeà nghò, chuùng ta neân goïi cho ñuùng Teân Thaùnh Röûa Toäi laø PHEÂROÂ vaø Teân Thaùnh Theâm Söùc laø PHANXICOÂ XAVIEÂ ñoái vôùi tín höõu Coâng Giaùo NGUYEÃN TROÏNG TRÍ töùc nhaø thô HAØN MAÏC TÖÛ.

Qui Nhôn, tuaàn leã ñaàu naêm 2000
Phaïm Xuaân Tuyeån

Chuù thích: