I) Thu ñaõ veà, thôøi tieát baét ñaàu thay ñoåi, gioù thu hiu hiu, da caûm laïnh rôûn oác, ngöôøi qua laïi treân væa heø, caém cuùi im laëng raûo böôùc, khaên tay truøm kín laáy muõi mieäng haét hôi lieân tuïc, suït sòt muõi chaûy khoâng ngöøng... caùc chöùng beänh thi nhau "ñua nôû", moãi muøa moãi beänh khaùc nhau, caùc taïp chí y khoa phoå thoâng ñöôïc dòp luaän baøn ñeán nhieàu beänh taät thoâng thöôøng nhö: ho hen, hoïng haàu ñau nhöùc, soå muõi, haét hôi, ngöùa ngaùy, maét nhaëm v.v... Rieâng veà beänh vieâm muõi laø ñöôïc ñeà caäp ñeán nhieàu hôn thaûy vì tæ leä cuûa noù ñaõ chieám raát cao, theo ñoù coù ñeán möôøi laêm trieäu ngöôøi daân Phaùp maéc phaûi, khuûng khieáp thay!

II) Vieâm muõi coù nghóa laø gì? Baùc só vui loøng giaûi thích cho

Coù nhieàu loaïi: loaïi naëng vaø nheï, loaïi thoâng thöôøng vaø loaïi phöùc taïp vôùi nhieàu dò öùng khaùc nhau.

a) Loaïi caáp taùnh:

Thöôøng thaáy khi caûm maïo, hoaëc soå muõi muøa (rhume des foins), vôùi nhöõng trieäu chöùng thoâng thöôøng, haét hôi, nhaûy muõi, ngöùa muõi, nöôùc muõi chaûy khoâng ngöøng, nöôùc trong nhö nöôùc suoái, hay tröôøng hôïp ngöôïc laïi muõi bò tòt cöùng, thôû khoù bieán thaønh hen suyeãn, coù khi muõi thoâng roài laïi tòt, ngheõn roài laïi thoâng, hoïng haàu ngöùa vaø söng, coù khi maét ñoû, nhaëm ngöùa, mí maét söng, nöôùc maét chaûy traøn truïa. Tröôøng hôïp naëng, ngöôøi beänh khoâng coøn ngöûi nhaän ra muøi vò, ta goïi laø maát khöùu giaùc (anomie) coù nghóa laø khoâng ngöûi nhaän ra ñöôïc muøi thôm, hoâi, haéc, noàng, v.v...

b) Loaïi maõn taùnh:

Ngöôøi beänh bò mang chöùng vieâm muõi quanh naêm baát luaän thôøi tieát, nhöng buø laïi vôùi caùc trieäu chöùng phaàn naøo nheï hôn, tuy nhieân seõ gaây ra theâm nhieàu caùc beänh khaùc nhö vieâm xoang maët (sinusite), hen suyeãn v.v... vaø mang moät dò öùng roäng lôùn nhö khoùi thuoác laù, boâng hoa, boï cheùt trong nhaø, loâng choù meøo, chaên goái v.v...

Caùc trieäu chöùng töông töï nhö treân, nhöng vôùi vaøi bieán chuyeån nhö nöôùc muõi loûng trôû neân ñaëc, traéng trôû thaønh vaøng, ñaàu naëng vaø nhöùc, gaây môùi lo ñaùng ngaïi, khöùu giaùc coù theå maát vónh vieãn.

c) Loaïi vieâm muõi dò öùng theo muøa:

Ñöôïc xeáp vaøo loaïi caáp taùnh keå treân, phaàn lôùn muøa xuaân gaây nhieàu chöùng beänh vieâm muõi dò öùng do caùc phaán hoa (pollens d'arbres) nhöng thaät ra baát luaän muøa naøo cuõng cho dò öùng do caùc loaïi hoøa baûn, luùa, mì, ngoâ v.v... (gramineùes), hoaëc caây coû (herbaceùes). Rieâng veà y khoa chaâm cöùu, ngoaøi caùc loaïi thaûo moäc keå treân, coøn chuù troïng ñeán nhieàu veà yeáu toá: thôøi tieát, khí trôøi.

III) Taïi sao ngöôøi maéc beänh, ngöôøi thì khoâng? Xin baùc só cho bieát lyù do

Theo thoáng keâ thì coù ñeán 25% daân Phaùp mang phaûi chöùng vieâm muõi dò öùng, noùi roõ hôn coù tôùi 15 trieäu ngöôøi. Con soá naøy ñaõ gia taêng khuûng khieáp, nhaân leân gaáp ñoâi, hai möôi naêm veà ñaây, vaø coøn tieáp tuïc gia taêng khoâng ngöøng.

Moät ñieàu ta thöôøng töï hoûi: thôøi buoåi vaên minh toái taân ngaøy nay, soáng giöõa moät theá kyû nguyeân töû vöôït böïc maø giôø naøy vaãn coøn thaáy nhöõng beänh "taàm thöôøng, laët vaët" aáy sao? Chöùng beänh cuõ nhö traùi ñaát, coù töø thôøi nguyeân thuûy loaøi ngöôøi? Haù chaêng thuoác men cöïc kyø coâng hieäu ngaøy nay laïi baát löïc? Bao nhieâu caâu hoûi ñöôïc ñaët ra, bao nhieâu yù kieán neâu leân nhöng vaãn khoâng moät caâu traû lôøi naøo ñöôïc goïi laø thích hôïp! Vaäy thì chuùng ta haõy tìm cho ñöôïc caâu giaûi ñaùp hôïp lyù haàu thoûa maõn phaàn naøo taùnh hieáu kyø caâu hoûi cuûa chuùng ta.

Theo giaûi thích Taây phöông:

Coù moät soá ngöôøi baåm sanh deã maéc beänh (preùdisposition), hoaëc gia truyeàn, cha hay meï ñaõ bò maéc phaûi, hoaëc di saûn sinh truyeàn (patrimoine geùneùtique) ñaõ laøm cho cô theå deã maéc phaûi. Tuy nhieân cuõng coù soá ngöôøi söùc khoûe bình thöôøng vaãn bò vöôùng phaûi.

Theo giaûi thích Ñoâng phöông:

Ngoaøi moät soá taïng ngöôøi baåm chaát, cô theå suy keùm, phaûn öùng voâ hieäu, coøn coù moät soá ñoâng ngöôøi lôùn vôùi söùc khoûe beân ngoaøi bình thöôøng cuõng maéc phaûi. Lòch trình taïo hoùa, nhö ta ñaõ bieát, khoâng maáy nhieàu thay ñoåi qua boán muøa: xuaân haï thu ñoâng moãi naêm, möa gioù phaàn naøo bieán chuyeån. Nhöng theâm vaøo ñoù yeáu toá ñaùng keå laø ñôøi soáng con ngöôøi ngaøy nay khoâng gioáng nhö thôøi xöa. Vaät chaát, tinh thaàn thôøi ñaïi ngaøy nay ñaõ thay ñoåi quaù nhanh qua moät vaên hoùa, xaõ hoäi, kinh teá, hoaøn toaøn ñoåi xaùc trong chôùp nhoaùng, khieán cô theå ta bò chi phoái raát nhieàu vôùi lieân heä beân ngoaøi, neân ñaõ laø nguyeân nhaân laøm suy keùm khaû naêng heä thoáng phoøng thuû, laø caên nguyeân cuûa traêm ngaøn beänh taät gaây neân. Noùi ñeán heä thoáng phoøng thuû laø taát nhieân noùi ñeán veä khí (eùnergie de deùfence), loaïi khí coù troïng traùch canh phoøng caån maät ngaøy ñeâm cô theå tröôùc moïi rình raäp xaâm nhaäp taø khí töø beân ngoaøi vaøo.

IV) Laøm sao traùnh ñöôïc?

A) Theo Taây phöông hieän nay chöa thaáy ñeà caäp ñeán, ngoaøi phöông phaùp chöõa giaûm caûm öùng (cure de deùsensibilisation) maø thoâi.

B) Theo Ñoâng phöông: ta thöôøng noùi "ngöøa beänh hôn chöõa beänh". Muoán ñöôïc vaäy ta phaûi theo moät vaøi nguyeân taéc maø cha oâng chuùng ta thöôøng khuyeân daïy: Veä sinh ñôøi soáng veà maët vaät chaát cuõng nhö veà tinh thaàn. Noùi roõ hôn, caùch aên uoáng cho phuø hôïp vôùi moãi muøa, vôùi cô theå, vôùi löùa tuoåi, vôùi ñôøi soáng. Veà maët noäi taâm, naém phaàn coát caùn, tinh thaàn beân trong cho ñöôïc thanh tònh, tieát ñoä ñeå traùnh nhöõng caïm baãy phuø du, taâm trí ñieàm ñaïm traùnh bò beân ngoaøi chi phoái, haàu cuûng coá laïi ñöôïc söùc maïnh cô theå. Ñöôïc nhö vaäy, tieàm löïc khaùng cöï seõ voâ cuøng höõu hieäu.

V) Chöõa trò coù coâng hieäu hay khoâng?

A) Thuoác Taây

Thoâng thöôøng coù 3 loaïi:

a) Vöøa chöõa, vöøa ngöøa, goïi laø chöõa giaûm caûm öùng (deùsensibilisation), khuyeát ñieåm laø phaûi moät thôøi gian laâu daøi coù khi tôùi hai, ba naêm, vaø keát quaû khoâng maáy khi ñöôïc hoaøn toaøn.

b) Loaïi choáng histamine (antihistaminiques). Caån thaän vì haäu chöùng, vì tình traïng tænh thöùc cuûa ngöôøi beänh thöôøng bò phöông haïi, do ñoù deã gaây ra tai naïn cho ngöôøi laùi xe.

c) Cortisone trò baù beänh (panaceùe), phöông phaùp cuoái cuøng (neân thaän troïng vì laø con dao hai löôõi) v.v...

Cho ñeán nay caùc loaïi AÂu döôïc noùi treân chæ laø chính saùch "choáng ñôõ". Ñoù laø chöa ñeà caäp ñeán nhöõng haäu chöùng cuûa thuoác gaây neân (nhö toâi ñaõ coù dòp trình baøy trong baøi baùo tröôùc ñaây veà Dò ÖÙng).

B) Thuoác Ta

a) Chaâm cöùu, chöõa theo trieäu chöùng cuûa ngöôøi beänh (traitement symptomatique). Coâng hieäu ngay, nhöng

b) Trong moïi tröôøng hôïp phaûi huy ñoäng vaø taêng cöôøng toái ña veà maët Veä khí (eùnergie de deùfense), coù nhö theá cô theå môùi ñuû khaû naêng phaûn öùng höõu hieäu vaø ñoái phoù tröôùc moïi bieán coá. Coâng hieäu seõ ñöôïc laâu beàn. Veä khí keùm, tình traïng söùc khoûe aét seõ suy, cöûa ngoõ seõ voâ tình môû roäng cho voâ soá beänh taät chieám cöù deã daøng.

c) Song song vôùi ñöôøng loái chöõa trò vöøa noùi, ngöôøi beänh coøn phaûi chænh ñoán laïi neáp soáng cuûa mình, vaät chaát cuõng nhö tinh thaàn cho phuø hôïp vôùi quy luaät cuûa taïo hoùa maø ta quen goïi laø pheùp döôõng sinh. Thieát nghó, chæ coù con ñöôøng aáy laø duy nhaát, laø troïng, laø ñaùng keå, maø ta phaûi theo, haàu traùnh ñöôïc bôùt beänh taät, baèng khoâng, chaúng coù thuoác tieân naøo ñeå cöùu chöõa ta caû.

Keát luaän

Vieâm muõi dò öùng theo muøa (Rhume des foins, hay Rhinite allergique saisonnieøre), hoaëc vieâm muõi quanh naêm (Rhinite allergique perannuelle), moät chöùng beänh beân ngoaøi troâng raát "taàm thöôøng, bình dò" coù ñaõ töø thôøi nguyeân thuûy loaøi ngöôøi, cho ñeán kyû nguyeân nguyeân töø vöôït böïc ngaøy nay, aáy theá maø khoâng heà luøi böôùc tröôùc bao nhieâu phaùt minh cuûa neàn y khoa, kyõ baøo cheá AÂu döôïc cöïc kyø toái taân, chöùng vieâm muõi vaãn ngaïo ngheã hieän nguyeân hình cuûa noù. Khoâng nhöõng vaäy maø con soá ngöôøi maéc beänh ngaøy caøng gia taêng. Theá laø nghóa lyù gì? Ta khoâng khoûi thöôøng ñaët caâu hoûi nhö vaäy.

Bao nhieâu kinh nghieäm ñaõ chöùng minh raèng, ta khoâng neân quaù laïc quan ñeå yû laïi vaøo thuoác men, maø xem ñoù nhö quaân lính ñaùnh thueâ coù haïn kyø, giuùp ta trong khi cô theå bò suy keùm. Laâu beàn, vónh vieãn laø chính coâng vieäc cuûa ta phaûi coù. Thuoác men chæ giuùp ta nhaát thôøi maø thoâi. Muoán coù ñöôïc moät ñaïo binh thöïc löïc höõu hieäu ñeå ñoái ñaàu vôùi taø xaâm, tröôùc heát ta caàn phaûi chænh ñoán laïi haøng nguõ. Nhö ta ñaõ bieát, veä sinh ñôøi soáng, aên uoáng ñieàu ñoä haèng ngaøy laø ñieàu toái caàn, vì röôïu cheø laø con ñöôøng deã daãn tôùi beänh taät, ñôøi soáng phoùng tuùng beâ tha laø chaúng khaùc naøo cöûa ngoõ theânh thang môû roäng cho taø khí xaâm nhaäp. Ñôøi soáng noäi taâm luoân luoân bò soâi ñoäng, roái loaïn, ñaày nhöõng ham muoán, tham voïng, hieàm khích, aùm aûnh quaáy nhieãu ngaøy ñeâm, seõ phöông haïi, toån hao ñeán tieàm naêng nguyeân khí cuûa chuùng ta, laø caên nguyeân cuûa traêm ngaøn beänh taät. Nhö môùi ñaây baùo chí y khoa Phaùp coù töôøng thuaät laïi, theo ñoù coù vaøi giôùi y khoa Anh Caùt Lôïi, ñaõ tieàn phong leân tieáng, nghó raèng tình traïng taâm thaàn caêng thaúng (stress) laø khôi maøo cho beänh caûm cuùm (rhume des foins)! Tieáp theo thaùng tröôùc ñaây, cuõng trong chieàu höôùng ñoù, baøn veà beänh taät, baùo chí Phaùp ñua nhau ñem ra nhieàu giaû thuyeát vaø cho raèng nguyeân nhaân laø do noäi taâm caêng thaúng, lo laéng, caùch aên uoáng coøn nhieàu thieáu soùt v.v... Töø y khoa duy lyù (meùdecine rationnelle) ñang daàn daàn chuyeån höôùng qua y khoa khí hoùa (meùdecine eùnergeùtique), aâu cuõng laø moät ñieåm son daønh cho neàn y khoa chaâm cöùu phöông ñoâng ñaõ coù hôn hai ngaøn naêm nay, moät baùu vaät voâ giaù. YÙ thöùc ñöôïc ñieàu ñoù laø ta ñaõ ñaït ñeán ñænh yù nghóa cuûa beänh taät roài. Vaäy ta chæ coøn löïa con ñöôøng naøo laø chính tröïc, laø söï thaät haàu daãn ñeán moät söùc khoûe vöõng beàn, nhö ngöôøi ñôøi thöôøng noùi "söùc khoûe laø vaøng".