Beänh Nöôùu Raêng: Nhöõng ñieàu caàn bieát

Beänh Nöôùu Raêng laø gì?

Beänh nöôùu raêng (Gum disease/periodontam disease) laø caên beänh gaây aûnh höôûng tröïc tieáp tôùi nöôùu raêng (gingiva) vaø nhöõng cô phaàn bao boïc cho chaân raêng. Nhöõng boä phaän naøy goàm coù gaân daây chaèng (periodontal ligament), nhöõng maïch maùu (vascular supply), daây thaàn kinh (nerves) vaø xöông hoá raêng (alveolar bone). Nhöõng cô caáu naøy ñeàu coù nhieäm vuï khaùc nhau vaø ñöôïc caáu taïo raát phöùc taïp vaø naèm ôû vò trí giöõa raêng vaø xöông haøm.

Nhöõng döõ kieän veà beänh nöôùu raêng:

* Phoûng ñoä 5 tyû Myõ kim ñaõ boû ra trong naêm 1990 ñeå trò beänh nöôùu raêng ôû Hoa Kyø.
* Hôn 10 tyû Myõ kim ñaõ boû ra haèng naêm ñeå thay theá nhöõng chaân raêng ñaõ bò nhoå hoaëc loaïi boû do beänh nöôùu raêng gaây neân.
* Coù khoaûng 80% daân soá Hoa Kyø bò beänh nöôùu raêng. Trong löùa tuoåi töø 18-64 tuoåi, 47% phaùi nam vaø 39% phaùi nöõ bò söng maøng nöôùu.
* Beänh nöôùu raêng laø nguyeân nhaân chính gaây ra söï ruïng raêng cho nhöõng ngöôøi töø 35 tuoåi trôû leân.
* Beänh nöôùu raêng coù theå laø bieán chöùng cuûa nhöõng caên beänh nguy kòch khaùc nhö laø beänh tieåu ñöôøng, ung thö maùu, hoaëc HIV/AIDS.

Nguyeân nhaân beänh nöôùu raêng

Nguyeân nhaân chính cuûa beänh nöôùu raêng laø do moät soá vi truøng nguy hieåm hieän dieän trong vuøng nöôùu raêng. Nhöõng vi truøng naøy naèm trong nhöõng chaát traéng nhö voâi ñöôïc goïi laø "böïa raêng" hoaëc "cao raêng" (plaque) baùm chung quanh chaân raêng. Neáu ñeå laâu ngaøy nhöõng chaát naøy seõ raén laïi vaø bieán thaønh ñaù raêng (calculus). Soá vi truøng aån naáp trong cao raêng sinh soâi naåy nôû vaø tieát ra nhieàu chaát ñoäc (toxins). Nhöõng chaát ñoäc naøy taøn phaù nhöõng teá baøo chung quanh chaân raêng vaø xöông haøm roài taïo neân nhöõng hoá roãng moãi ngaøy saâu roäng giöõa nöôùu raêng vaø xöông haøm. Vì theá nöôùu raêng bò nhieãm ñoäc, mang maøu ñoû röïc hoaëc maøu tím vaø söng leân. Luùc naøy maøng nöôùu seõ khoâng coøn boù saùt vôùi thaân raêng nöõa vaø nhöõng hoá roãng moãi ngaøy bò ñaøo saâu roäng theâm, chöùa ñöïng theâm nhieàu cao raêng vaø vi truøng hôn tröôùc. Neáu khoâng ñöôïc chöõa trò vaøo giai ñoaïn naøy thì caên beänh coù theå trôû neân traàm troïng vaø ñöa tôùi söï ruïng raêng.

Daáu hieäu cuûa beänh nöôùu raêng

* Nöôùu chaûy maùu khi ñaùnh raêng hoaëc bò chaïm nheï.
* Nöôùu raêng bò ñoû röïc, söng, ngöùa ngaùy, hoaëc eâ aåm
* Nhieàu keõ hoång giöõa nhöõng chaân raêng
* Hoâi mieäng kinh nieân
* Muû traéng hoaëc vaøng saùt theo vieàn nöôùu
* Raêng lung lay hoaëc taùch rôøi
* Hai haøm raêng bò cheânh leäch khi nhai caén
* Boä raêng giaû lung lay khi aên uoáng hoaëc noùi chuyeän.

Giai ñoaïn ñaàu tieân cuûa beänh nöôùu raêng laø vieâm maøng nöôùu (gingivitis) thöôøng xaåy ra trong nhöõng löùa tuoåi nieân thieáu. Phaàn ñoâng, ngöôøi maéc beänh nöôùu raêng khoâng caûm thaáy ñau ñôùn gì caû. Vì theá, vieäc khaùm raêng ñònh kyø vaø vieäc giöõ gìn veä sinh raêng mieäng raát laø quan troïng trong vieäc ñeà phoøng ngöøa beänh nöôùu raêng.

Nhöõng yeáu toá nguy cô (Risk Factors):

* Huùt thuoác laù. Tình traïng maéc beänh nöôùu raêng taêng theo löôïng thuoác huùt. Thoáng keâ cho thaáy ña soá nhöõng ngöôøi bò ruïng raêng ôû tuoåi töø 19-40 ñeàu huùt treân 15 ñieáu thuoác moãi ngaøy.
* Tuoåi daäy thì (Puberty) vaø thai ngheùn (Pregnancy)
Vaøo 2 thôøi kyø naøy, soá löôïng kích thích toá trong ngöôøi thay ñoåi baát thöôøng, deã taïo neân chöùng vieâm lôïi hoaëc laøm cho beänh naøy thaønh naëng hôn.
* Tieåu ñöôøng. Tình traïng beänh nöôùu raêng taêng leân khi möïc ñöôøng khoâng ñöôïc ñeàu hoøa. Thoáng keâ cho thaáy beänh nöôùu raêng tieán trieån traàm troïng hôn neáu ngöôøi beänh ñang maéc beänh tieåu ñöôøng.
* Thieáu dinh döôõng
* Beänh toaøn khoa (Systemic Diseases)
* Thuoác uoáng (Medications)

Chuaån beänh vaø caùch thöùc ngöøa beänh:

* Khi ñi khaùm raêng toång quaùt, ngöôøi nha só seõ kieåm soaùt nöôùu raêng, ño löôøng ñoä saâu hoång caïnh raêng vaø nöôùu raêng, naïo vaø chaø saïch nhöõng chaát baån baùm quanh raêng. Vì vaäy neân ñi khaùm raêng theo ñònh kyø töø 3 tôùi 6 thaùng.
* Töï gìn giöõ raêng baèng caùch chaø raêng kyõ löôõng 1-2 laàn moãi ngaøy vaø taäp duøng chæ raêng (dental floss).
* AÊn uoáng ñieàu ñoä vaø ñaày ñuû chaát boå.

Xuaát xöù: Daân Chuùa AÂu Chaâu (VietCatholic Network) Nhaïc neàn: Romance