Nhöùc Ñaàu (Ñaàu Thoáng)

 Bs. Buøi Vaên Thoï

Nhöùc ñaàu, vaùng ñaàu, moät trieäu chöùng thoâng thöôøng ñaõ quaù quen thuoäc trong quaàn chuùng ngaøy nay.

Rieâng nöôùc Phaùp, qua baùo chí y khoa gaàn ñaây, thì tæ leä chieám tôùi 6% giôùi nam, 18% giôùi nöõ, vaøo lôùp tuoåi 30 ñeán 50, maéc phaûi chöùng naøy. Ngöôïc laïi quan nieäm tröôùc ñaây, tuoåi coøn thô aáu cuõng khoâng traùnh khoûi, tæ leä ñaët tôùi töø 4% ñeán 10%. Moät thoáng keâ khaùc môùi ñaây cho hay coù ñeán 15% treû em caùc lôùp tieåu hoïc maéc phaûi maø ña soá laø con gaùi. Vôùi nhòp ñoä ngaøy caøng gia taêng ñaõ gaây nhieàu chaán ñoäng khoâng nhöõng trong giôùi y khoa, vì chöa tìm ñöôïc giaûi phaùp naøo khaû dó ngaên chaän, maø coøn veà maët kinh teá quoác gia nöõa vôùi söï hao huït coâng quyõ ñaùng ngaïi. Thaät vaäy, söï toån phí cho coâng quyõ gaàn naêm tæ quan Phaùp moãi naêm, vaø theo caùc baùo chí y khoa noùi treân thì hieän coù ñeán baûy trieäu ngöôøi Phaùp maéc phaûi chöùng nhöùc ñaàu. Beân kia bôø Ñaïi Taây Döông (Hoa Kyø) cuõng khoâng keùm, coù ñeán saùu trieäu ngöôøi maécphaûi chöùng nhöùc ñaàu, laøm hao huït coâng aên vieäc laøm maø öôùc löôïng cuûa chaùnh quyeàn beân aáy cho hay coù ñeán saùu tæ tö dollars moãi naêm thaâm thuït. Con soá ñöôïc ñöa ra laø coù ñeán ba möôi saùu trieäu ngaøy nghæ vieäc moãi naêm vì chöùng beänh naøy ñöôïc goïi ñoù laø beänh cuûa theá kyû hai möôi. Moät chöùng beänh maø trong giôùi y khoa Taây "u moâ taû nhö moät loaïi beänh "pheá taät" (invalidante). Thuoác men ôû caùc nöôùc taân tieán beân naøy chaúng bao giôø thieáu, laø nôi ñaïi kyõ ngheä "u döôïc, chaúng maáy khi khan hieám vaø raát coâng hieäu, nhöng vaãn theo lôøi tôø baùo ñoù thì khoâng coù loaïi thuoác naøo ñeå dieät tröø caû. Caùc giôùi troïng traùch ñaõ toû ra lo ngaïi tröôùc taàm quan troïng cuûa noù treân laõnh vöïc söùc khoûe cuûa ñaïi chuùng ñaõ thuùc ñaåy nhieàu cô quan cho huy ñoäng taát caû caùc giôùi, treân moïi laõnh vöïc, Y só cuõng nhö ngöôøi beänh, khuyeán khích tìm hieåu caên nguyeân vaø ñaåy saâu coâng cuoäc söu taàm phaùt trieån y khoa haàu mong tìm ñöôïc phöông caùch ñieàu trò höõu hieäu. Cho thaáy phong traøo ñang chuû taâm phaùt huy maïnh.

Nhöùc ñaàu, Ñaàu thoáng coù nghóa laø gì?

Ñaàu thoáng ñöôïc moâ taû laø côn ñau ñaàu döõ doäi, thöôøng ñau moät nöûa beân ñaàu, chieám moät beân maét vaø thaùi döông, côn ñau ñeán töøng hoài vaø keøm theo laø lôïm gioïng buoàn noân, coù khi ñeán oùi möûa, maét hoa, tai uø, sôï aùnh saùng, laùnh tieáng ñoäng, tieáp theo ñoù laø tình traïng meät moûi, gaân coát nhöùc ñau, baàn thaàn daõ döôïi. Sau khi côn ñau chaám döùt, ngöôøi beänh trôû laïi ñôøi soáng bình thöôøng nhö khoâng coù gì xaåy ra caû.

Nguyeân nhaân cuûa chöùng nhöùc ñaàu?

Theo giaûi thích beân Taây phöông thì nguyeân nhaân cuûa chöùng naøy cho ñeán nay chöa ñöôïc ñònh roõ, tuy nhieân coù raát nhieàu yeáu toá ñeå gaây neân chöùng nhöùc ñaàu, thí duï: chaán sang ñaàu naõo, ñau maét, ñau khôùp coå, cô baép coå caêng thaúng, taâm beänh cuõng gaây ra nhöùc ñaàu, thôøi kyø kinh nguyeät, yeáu toá gia truyeàn cuõng ñöôïc neâu leân, ñau oám laâu naêm, aên uoáng quaù beùo boå, khoâng hôïp vôùi cô theå v.v... Noùi chung thì tình traïng coøn hoãn taïp, caên nguyeân cuûa chöùng beänh theo giaûi thích cuûa caùc nhaø chuyeân khoa, hieän giôø coøn nhieàu bí aån. Beân Taây phöông hoï chuù troïng nhieàu taïi cuïc boä coù nghóa laø cô theå hoïc, phaân chaát sinh hoùa hoïc (biochimie), thaàn kinh phaûn öùng hoïc, thaàn kinh naõo boä v.v...

Theo giaûi thích cuûa Trung y hoïc döïa treân Noäi Kinh (coù treân hai ngaøn naêm tröôùc Coâng nguyeân): Naõo boä laø nôi quy tuï döông khí vaø cuõng laø nôi hoäi tuï caùc tinh khieát cuûa khí huyeát luïc phuû nguõ taïng. Cho raèng taát caû chöùng beänh gaây ra bôûi taø khí beân ngoaøi, hay do söï suy keùm khí huyeát cuûa chính cô theå beân trong, hoaëc heä thoáng kinh laïc bò taét ngheõn öù ñoïng, ñeàu coù theå laø nguyeân nhaân ñaàu thoáng (ñau ñaàu), vaø ñöôïc phaân loaïi sau ñaây (tröø loaïi ñau ñaàu do chaán sang):

1/ Nhöùc ñaàu do thôøi khí beân ngoaøi gaây ra: phong haøn (gioù laïnh), phong thöû (gioù noùng), phong thaáp (gioù aåm). Moãi loaïi phong vöøa keå coù mang taùnh chaát khaùc nhau, do ñoù trieäu chöùng theå hieän cuõng khaùc bieät, seõ giuùp cho phaàn chaån beänh ñöôïc ñích xaùc hôn.

2/ Nhöùc ñaàu do töï ta gaây neân (noäi nhaân): do côn noùng giaän, noùng naåy maát söï kieàm cheá, (afflux eùnergeùtique du Foie-Yang) maø ta thöôøng noùi laø "can hoûa" boác leân ñaàu, vôùi trieäu chöùng ñau ñaàu xuaát hieän döõ doäi.

3/ Nhöùc ñaàu do cô theå vaø khí huyeát suy keùm: thaän aâm, hay thaän döông suy keùm neân khí huyeát löu thoâng khoâng ñöôïc ñieàu hoøa seõ gaây neân caùc chöùng nhöùc ñaàu coù tính chaát maõn tính.

4/ Nhöùc ñaàu do taâm thaàn gaây ra (migraine psychique): thöôøng ñöôïc xeáp vaøo loaïi can döông "gan noùng" boác leân ñaàu.

5/ Nhöùc ñaàu do ñaøm ñoäc: nguyeân nhaân do aên uoáng khoâng hôïp theo pheùp veä sinh (alimentation deùseùquilibreùe).

6/ Nhöùc ñaàu sau khi sanh ñeû (khí huyeát hao toån), hay trong thôøi kyø hoài döôõng, hoaëc sau khi maát maùu nhieàu nhö thôøi kyø kinh nguyeät, ñöôïc goïi laø nhöùc ñaàu do kinh nguyeät (migraine catameùniale).

Nhöùc ñaàu cho nhöõng trieäu chöùng gì?

A) Nhöùc ñaàu do phong xaâm nhaäp (bò gioù ñoäc): "ñaàu phong"
Naèm nguû ñuùng treân luoàng gioù ñoäc, hay nhieãm phaûi söông laïnh, hoaëc caûm naéng, hay ôû laâu ngaøy nôi aåm thaáp. 

Beänh ñau töøng côn, ñau nhö kim ñaâm, ñau theo ñöôøng kinh laïc, ñau vuøng ñænh ñaàu (vertex), hay ñau sau gaùy (occipitale), hoaëc ñau hai beân maøng tang (temporale, hay ñau tröôùc traùn (frontale), ñau nöûa beân ñaàu (heùmicraânie).

B) Nhöùc ñaàu do can döông khí nghòch (giaän döõ quaù ñoä khí xoâng leân ñaàu):
Ñau döõ doäi, ñau coù khi lan xuoáng hai beân söôøn cho nhöõng côn ñau xoùc, keøm theo laø chöùng choùng maët, noân möûa, xaây xaåm, maét hoa, tai uø, gheùt oàn aøo, tìm nôi yeân laëng, xa laùnh tieáng ñoäng, gheùt aùnh saùng, öa choã toái.

Côn ñau coù theå keùo daøi ñeán moät hai ngaøy, boû aên uoáng, maát nguû, ngöôøi meät laû.
Nhòp ñoä tuøy theo taïng ngöôøi, moät hai côn moãi tuaàn, hay haøng thaùng, hoaëc moãi khi ñoåi khí trôøi hoaëc moãi khi traùi yù, giaän döõ, v.v...

C) Nhöùc ñaàu do thaän hö: (noâm na laø thaän yeáu)

1/ Thaän aâm hö: Choùng maët, tai uø, goái yeáu, löng ñau, di tinh, hay huyeát traéng.
2/ Thaän döông keùm: sôï laïnh, saéc maët bôït nhaït, tay chaân laïnh.

D) Nhöùc ñaàu co ñaøm aåm: (aên uoáng voâ ñieàu ñoä)

Choaùng vaùng, thaân theå meät moûi, naëng neà, bieáng nhaùc, raïo röïc noân möûa, lôïm gioïng, ngöïc ñaày thôû khoù.

E) Nhöùc ñaàu do khí huyeát khoâng ñöôïc ñieàu hoøa:

1/ Neáu laø khí hö: ban saùng thì nhöùc ñaàu naëng, ban chieàu thì nheï, ñaàu troáng roãng, tinh thaàn meät moûi, aên uoáng keùm.

2/ Neáu laø huyeát hö: nhöùc ñaàu khoâng döõ doäi, nhöng thöôøng nhöùc nhoùi, ñau ñaàu tröa laïi naëng hôn, hoài hoäp, ñaùn troáng ngöïc, saéc nhôït nhaït.

Chöõa trò theá naøo, coù döùt ñöôïc beänh khoâng?

A/ Ñieàu trò Taây AÂu Ñeàu coâng hieäu neáu theo ñuùng lôøi chæ daãn cuûa moãi loaïi AÂu döôïc:
- Loaïi choáng ñau nhöùc (antalgiques)
- Loaïi choáng vieâm (anti-inflammatoires)
- Loaïi hoùa chaát cuûa cöïa luùa maïch Dihydroergotamine (deùriveùs de l'ergot de seigle)
- Loaïi triptans môùi gaàn ñaây.
- Hai loaïi ñaàu duøng khi môùi xuaát hieän trieäu chöùng.
- Hai loaïi sau duøng khi ñaõ bò laâm côn.
Ñaïi ñeå ñöôøng loái chöõa trò laø theá, cuõng trong chieàu höôùng nhaén nhuû cuûa Toå chöùc quoác teá y teá (O.M.S.). Söï giaûi thích, ghi toa vaø lôøi caên daën cuûa y só cuõng seõ mang laïi keát quaû. Tuy nhieân muoán chöõa khoûi beänh thì phaûi tìm ra caên nguyeân laø ñieàu chính yeáu, baèng khoâng taát caû chæ laø chính saùch choáng ñôõ maø thoâi.

B/ Ñieàu trò theo phöông phaùp Chaâm cöùu coå ñieån
Söï mang laïi keát quaû mong muoán seõ tuøy thuoäc tröïc tieáp taàm hieåu bieát, naêng löïc vaø kinh nghieäm cuûa y só chaån beänh, vì raèng ngöôøi beänh khoâng ngöôøi naøo gioáng ngöôøi naøo, do ñoù caùch chöõa trò cuõng khaùc bieät nhau. Ta khoâng theå aùp duïng moät coâng thöùc, hoaëc moät phöông trình coá ñònh naøo cho taát caû moïi ngöôøi beänh ñöôïc. Nhö ñaõ noùi treân, tìm ñöôïc caên nguyeân thì keát quaû chöõa trò môùi ñöôïc laâu beàn.

Noùi chung, thì phöông phaùp chaâm cöùu chöõa trò chöùng beänh ñau ñaàu ñaõ mang laïi raát nhieàu keát quaû toát ñeïp maø daãn chöùng haèng ngaøy ñaõ cho thaáy.

Keát luaän

Ñaàu thoáng, moät chöùng beänh thoâng thöôøng, ñaõ coù töø laâu trong lòch söû y khoa, theá nhöng noù ñaõ bieán ñoåi döôùi nhieàu hình thöùc, qua nhieàu khuoân maët theo thôøi gian vôùi nhieàu yeáu toá xaõ hoäi, vaên hoùa, kinh teá, taäp quaùn v.v... maø nay ñöôïc xeáp vaøo loaïi "beänh cuûa thôøi ñaïi" vì soá ngöôøi maéc phaûi ngaøy caøng gia taêng, ñaõ noùi leân ñöôïc yù nghóa cuûa caên beänh. Baát luaän tuoåi taùc, giaø treû, nhö theo thoáng keâ cho thaáy, ñeàu deã bò vöôùng phaûi. Caùch chaån beänh beân naøy chaúng gì laø khoù khaên, maùy moùc tinh vi, cöïc kyø toái taân, vôùi caùc loaïi döôïc phaåm raát coâng hieäu, tuy nhieân hieäu quaû chæ laø nhaát thôøi vaø vôùi söï nhìn nhaän chung raèng caên nguyeân cuûa beänh ñau ñaàu hieän nay coøn mang nhieàu aån soá, vaø ñaày bí aån.

Beân phöông Ñoâng, khö khö vôùi ñöôøng loái truyeàn thoáng, vì cho raèng con ngöôøi daàu soáng giöõa moãi tröôøng naøo ñi nöõa, luoân luoân vaãn tröïc thuoäc vôùi quy luaät vaø traät töï chung cuûa vuï truï baát di baát dòch qua thôøi gian vaø khoâng gian. Khoa Chaâm cöùu coù töø ngaøn naêm xöa ñöôïc xaây ñaép treân neàn taûng kieân coá ñoù ñaõ lyù luaän nhö vaäy. Keát quaû thaâu haùi haèng ngaøy ñaõ daãn chöùng ñöôïc ñieàu aáy, ñaõ mang laïi cho ta nhieàu ñieàu mong muoán vaø söï baát ngôø voâ cuøng quyù giaù.

Qua caùc baùo chí hieän nay ôû Phaùp, chuùng ta nhaän thaáy ñaõ coù nhieàu luoàng gioù xaõ hoäi ñang chuyeån mình xoay höôùng "trôû veà nguoàn" muoán chöõa trò vôùi phöông phaùp ñôn sô, giaûn dò vaø töï nhieân cho phuø hôïp vôùi cô theå con ngöôøi. Hoï ngaàn ngaïi, traùnh neù caùc "u döôïc, vì cho raèng phaûi phuï thuoäc quaù nhieàu thuoác men maø haäu chöùng cuûa noù khoù löôøng tröôùc ñöôïc. Daân tình hieän nay thích öa chuoäng loái chöõa trò thieân nhieân dòu laønh (meùdecines douces), vaø trong ñoù, theo thoáng keâ dö luaän qua moät vaøi tôø baùo, thì moät trong ba ngöôøi ñaët tin töôûng vaøo moân y khoa "dòu laønh"; vaø coù tôùi 41% chaïy chöõa baèng khoa Chaâm cöùu.

Khaùch quan maø noùi thì khoâng coù moät y khoa naøo ñöôïc xem nhö hoaøn haûo toaøn boä caû, maø chæ coù nhieàu khoa, tuy caùch bieät giöõa loái chöõa trò, khoâng cuøng moät loái ñi, nhöng cuøng moät höôùng, cuøng heïn quy tuï veà moät ñieåm chung, laø nôi hoäi ngoä giöõa AÂu vaø AÙ, ñoù laø tìm söï thoa dòu nhöõng thoáng khoå cuûa ngöôøi bò beänh: "Ba möôi saùu neûo ñöôøng ñeàu daãn tôùi thaønh La Maõ".

Paris, Muøa Heø 99

Xuaát xöù: Daân Chuùa AÂu Chaâu (VietCatholic Network)

Nhaïc neàn: Laøng toâi