Beänh tai bieán ñoäng maïch tim, ngheõn maïch maùu ñaàu, tieåu ñöôøng, loeùt bao töû vaø beänh nöôùu raêng

BSNK Anne-Marie Hoøa Nguyeãn, DDS, MS

Lôøi daãn:

Trong hai naêm gaàn ñaây, ngaønh khoa hoïc ñaõ ñöôïc tieán trieån maïnh meõ trong vieäc tìm hieåu nguyeân nhaân gaây ra beänh nöôùu raêng (coøn ñöôïc goïi laø beänh chu nha). Ñi ñoâi vôùi vieäc tieán boä naøy, ngöôøi ta nhaän thaáy coù söï lieân heä quan troïng giöõa beänh nöôùu raêng vaø nhöõng beänh treân toaøn boä cô theå (systemic diseases). Chuùng ta ñaõ ñoïc vaø ít nhieàu hieàu ñöôïc coù söï lieân heä giöõa beänh nöôùu raêng vaø beänh tieåu ñöôøng. Gaàn ñaây, caùc nhaø khoa hoïc ñaõ khaùm phaù thaáy beänh nöôùu raêng laø moät trong nhöõng yeáu toá nguy hieåm trong vieäc phaùt trieån nhöõng bieán chöùng trong maïch maùu tim, ñöa tôùi caùc caên beänh hieåm ngheøo nhö: beänh taéc ngheõn ñoäng maïch tim (myocardial infarction), cöùng thaønh maïch maùu tim (atherosclerotic plaques) vaø tai bieán maïch maùu naõo (ngheõn maïch maùu ñaàu = stroke). Theâm vaøo ñoù, ngaønh y nha hoïc cuõng nhaän xeùt thaáy coù söï lieân heä giöõa beänh tieåu ñöôøng vaø beänh loeùt bao töû. Ñeå coù theå baøn roäng nhöõng vaán ñeà neâu treân, trong nhöõng baøi vieát keá tieáp, chuùng toâi seõ trình baøy chi tieát hôn töøng caên beänh ñeå quyù vò coù theå am hieåu taàm quan troïng trong vieäc giöõ gìn veä sinh raêng vaø mieäng. Baøi vieát naøy toùm löôïc nhöõng ñieåm quan troïng lieân quan tôùi beänh nöôùu raêng vaø nhöõng beänh lieân heä trong cô theå.

Nhöõng hieåu bieát môùi laï veà nguyeân nhaân beänh nöôùu raêng

Trong nhieàu naêm qua, ngöôøi ta ñaõ bieát vi truøng laø nguyeân nhaân taùc ñoäng gaây ra beänh nöôùu raêng. Khoaûng thaäp nieân 60, ngöôøi ta tìm thaáy ña soá vi truøng gaây neân beänh nöôùu raêng hoaït ñoäng maïnh meõ nhaát treân beà maët chaân raêng (root surface); moät soá ít vi truøng xaâm nhaäp vaøo nöôùu raêng, taïo thaønh moät "tuùi vi truøng" bao boïc chung quanh chaân raêng. Nhöõng vi truøng naøy tieát ra chaát ñoäc toá (toxin) taøn phaù caùc cô phaàn moâ bao boïc chung quanh chaân raêng vaø xöông haøm. Do ñoù, vieäc tröø khöû soá vi truøng baùm vaøo chaân raêng baèng caùch naïo raêng vaø chaø raêng laø loái chöõa trò toát nhaát khi beänh nöôùu raêng ñang coøn nheï. Giaûi phaãu nöôùu raêng vaãn ñöôïc coi laø caùch ñieàu trò caàn thieát khi beänh nöôùu raêng ñaõ traàm troïng (advanced stages of periodontal disease). Neáu xöông hoá raêng khoâng bò huûy hoaïi, nha só coù theå môû nhöõng ñaàu nöôùu raêng ñeå caét boû nhöõng teá baøo hö thoái baùm dính nôi thaønh beân trong nöôùu raêng (gingivectomy). Trong tröôøng hôïp tuùi nöôùu saâu hôn vaø xöông hoá raêng bò vieâm, nha só seõ giaûi phaãu taùi taïo nöôùu raêng (flap surgery). Trong luùc giaûi phaãu, nha só seõ naïo boû ñi nhöõng chaát voâi vaø nhöõng teá baøo hö thoái quanh chaân raêng, hay naïo boû phaàn xöông hoá raêng hö hoûng ñi ñeå gheùp xöông môùi vaøo (bone graft) vaø nöôùu raêng ñöôïc khaâu laïi nhö bình thöôøng.

Gaàn ñaây, nhöõng khaùm phaù môùi cho thaáy chaát voâi ñoùng ôû döôùi chaân raêng ñoùng thaønh maøng, goïi laø "maøng vi sinh" (maøng sinh hoïc = biofilm). Maøng vi sinh naøy nhö moät khuoân ñuùc bao quanh moïi loaïi vi truøng baùm dính vaøo thaønh raêng. Maøng naøy cuõng goùp phaàn vaøo vieäc töông trôï söï soáng coøn (mutual survival) cuûa caùc loaïi vi truøng hieän dieän. Beân trong maøng, söï caáu taïo vaø phaùt trieån maïnh meõ cuûa vi truøng cho thaáy coù söï lieân keát chaët cheõ (cooperativity) giöõa caùc vi truøng vôùi nhau. Maøng ñoù cuõng coù coâng duïng nhö moät taám saøng ñeå loïc loaïi boû nhöõng phaân töû voâ duïng (waste molecules). Nhöõng chaát baõ naèm chung quanh chaân raêng, sau khi ñöôïc moät soá vi truøng loaïi boû nhöõng phaàn voâ duïng, nay laïi trôû thaønh moâi tröôøng toát cho söï trieån nôû cuûa loaïi vi truøng khaùc. Hieän töôïng coäng sinh naøy (symbiotic relationship) giuùp cho treân 300 loaïi vi truøng soáng töông trôï laãn nhau vôùi nhöõng caáu taïo phöùc taïp chung quanh nhöõng moâ bao boïc chaân raêng. Nhìn döôùi kính hieån vi, ta thaáy loaïi "vi truøng aùi khí" (aerobic bacteria) löu haønh nhieàu nhaát gaàn vieàn coå nöôùu raêng. Ñi saâu xuoáng chaân raêng, nhieàu loaïi "vi truøng ñoâi khi kî khí" (microaerobic, facultative anaerobic) soáng soùt theo söï thay ñoåi cuûa löôïng döôõng khí. Phaàn cuoái chung quanh chaân raêng, nôi maø soá löôïng döôõng khí ñaõ ñöôïc nhöõng vi truøng aùi khí vaø kî khí huùt heát, laø moät moâi tröôøng raát thuaän lôïi cho loaïi "vi truøng kî khí" (anaerobic bacteria) tuï taäp vaø phaùt trieån.

Maøng vi sinh ñoù cuõng giuùp vi truøng baûo veä choáng laïi nhöõng khaùng cöï cuûa cô theå hoaëc nhöõng chaát khaùng sinh (antimicrobial agents) töø ngoaøi voâ. Nhöõng phaân töû caáu taïo maøng sinh vaät naøy cuõng taïo thaønh nhöõng chöôùng ngaïi vaät khi choáng laïi nhöõng teá baøo khaùng cöï do cô theå phoùng ra hoaëc laøm ngaên trôû vieäc saùt truøng.

Beänh nöôùu raêng vaø beänh ngheõn ñoäng maïch tim

Trong naêm vöøa qua, moät soá nhaø baùc hoïc ñaõ trình baøy söï lieân heä giöõa beänh nöôùu raêng vaø beänh ngheõn ñoäng maïch tim. Döï kieän naøy ñaõ ñöôïc phaân tích kyõ löôõng sau khi loaïi tröø nhöõng yeáu toá gaây neân beänh ñau tim nhö tuoåi taùc, huùt thuoác, troïng löôïng cô theå (body mass index), vaø löôïng chaát cholesterol trong ngöôøi. Thoaït ñaàu, nhieàu ngöôøi thaáy khoù chaáp nhaän vieäc lieân quan giöõa raêng vaø tim, nhöng nhôø coù nhöõng döõ kieän môùi giuùp chuùng ta hieåu bieát theâm veà nhöõng caên beänh naøy. Ngöôøi ta nhaän thaáy söï nhieãm truøng ñaõ ñöa tôùi söï bieán ñoåi dieän tích cuûa nhöõng ñoäng maïch tim, ñoàng thôøi cuõng laøm cho nhöõng teá baøo khaùng nhieãm tuï taäp laïi chung quanh caùc teá baøo bò nhieãm truøng. Vieäc bieán ñoåi kích thöôùc cuûa nhöõng ñoäng maïch naøy laøm cho loøng maïch maùu nhoû laïi vaø söï tuï ñoïng cuûa chaát cholestorol tích laïi sau nhieàu naêm thaùng coù theå laøm cöùng thaønh maïch maùu (atherosclerotic plaques) hoaëc laøm ngheõn ñoäng maïch tim. Vieäc nhieãm truøng kinh nieân (chronic bacterial infection) cuõng laøm cho nhöõng teá baøo trong maùu caøng trôû neân deûo dính ("stickiness"). Trong khoaûng chöøng 300 loaïi vi truøng khaùc nhau, soáng aån nuùp trong caùc keõ raêng vaø nöôùu raêng, caùc nhaø baùc hoïc ñaõ tìm thaáy khoaûng moät soá nhoû vi truøng coù khaû naêng taïo söï keát tuï caùc Tieåu caàu (platelet aggregation). Ñoù laø nhöõng loaïi vi truøng Strptococcus sabguis hoaëc Porphyromonas gingivalis ñaõ tieát ra chaát PAAP (vieát taét cho Platelet-aggregation-associated protein).

Nhöõng tieåu caàu keát tuï ñaõ ñöôïc tìm thaáy ôû nhöõng nôi coù söï hieän dieän cuûa "böùc töôøng vi truøng" (bacterial cell wall) hoaëc noäi ñoäc toá (toxin) cuûa nhöõng vi truøng neâu treân. Trong nhöõng cuoäc khaûo cöùu treân thuù vaät, khi caùc nhaø baùc hoïc tieáp chuûng (inoculation) noäi ñoäc toá noùi treân vaøo ñoäng maïch thì hoï thaáy maùu ñoâng laïi thaønh cuïc (thrombi/clots) laøm caûn trôû maùu löu thoâng, ñöa ñeán söï thieáu döôõng khí vaø gaây neân nhöõng vuøng hoaïi töû trong tim (areas of necrosis). Noùi toùm laïi, nhöõng keát quaû khaûo cöùu ñaàu tay ñaõ cho chuùng ta thaáy beänh nöôùu raêng coù theå daãn tôùi beänh ngheõn ñoäng maïch tim vaø laøm maùu ñoùng cuïc. Noùi nhö vaäy khoâng coù nghóa laø nhöõng ngöôøi bò beänh nöôùu raêng ñeàu seõ bò beänh ñau tim; tuy nhieân, ñaây cuõng laø moät yeáu toá caàn ñöôïc chuù troïng tôùi khi chaån beänh.

Beänh Nöôùu raêng vaø beänh tieåu ñöôøng

Trong thaäp nieân vöøa qua, giôùi y nha khoa ñaõ chuù troïng nhieàu tôùi beänh tieåu ñöôøng. Haèng naêm baùo chí ñaõ coù nhieàu baøi vieát veà chöùng beänh naøy. Söï lieân heä giöõa beänh tieåu ñöôøng vaø beänh nöôùu raêng ñaõ ñöôïc giôùi y nha só xaùc nhaän roõ raøng töø nhieàu naêm qua. Thoâng thöôøng khi noùi tôùi beänh tieåu ñöôøng ngöôøi ta chæ nghó laø löôïng ñöôøng trong maùu cao laøm cho nguy haïi tôùi söùc khoûe cuõng nhö tính maïng. Ñieàu ñoù ñuùng moät phaàn, tuy nhieân ít ai bieát raèng chính nhöõng bieán chöùng (complications) do beänh tieåu ñöôøng sau nhieàu naêm gaây ra ñaõ laøm nguy haïi tôùi söùc khoûe. Nhöõng bieán chöùng thoâng thöôøng goàm coù: beänh tim maïch (cardiovascular diseases), beänh voõng maïc (retinopathy), beänh thaän (nephropathy), beänh heä thaàn kinh (neuropathy) vaø nhieãm truøng (infection). Rieâng veà phaàn nha khoa, ngöôøi maéc beänh nöôùu raêng coù theå laøm cho beänh tieåu ñöôøng cuûa mình trôû neân naëng hôn, nhaát laø khi cô theå ñeà khaùng vôùi chaát insulin (insulin resistance). Ñöôøng laø naêng löôïng chính cuûa cô theå vaø löôïng ñöôøng trong maùu luoân luoân phaûi ôû möùc 100mg/100ml ñeå giuùp cho vieäc hoaït ñoäng trong cô theå ñöôïc ñeàu ñaën. Möùc ñoä ñöôøng coá ñònh naøy ñöôïc duy trì phaàn lôùn laø nhôø vaøo laù gan vaø tuïy taïng (pancreas). Tuïy taïng coù nhöõng teá baøo ñaëc bieät goïi laø teá baøo (islets cell) tieát ra moät chaát noäi tieát toá (kích thích toá = hormone) goïi laø insulin coù nhieäm vuï giuùp cô theå ñieàu hoøa löôïng ñöôøng sau khi aên uoáng. Laù gan coù nhieäm vuï tích tröõ chaát ñöôøng vaø tieát ra moãi khi cô theå caàn ñeán khi ñoùi buïng. Söï quaân bình naøy ñoøi hoûi moät söï hoaït ñoäng chính xaùc cuûa gan, tuïy taïng vaø caùc teá baøo cuûa cô theå. Ñeå choáng laïi tröôøng hôïp cô theå trôû neân ñeà khaùng vôùi Insulin, tuïy taïng phaûi gia taêng möùc saûn xuaát insulin roài ñeán moät luùc naøo ñoù seõ bò kieät queä trong khi gan vaãn tieáp tuïc tieát ra chaát ñöôøng nhieàu hôn. Söï ñeà khaùng insulin naøy taêng leân khi cô theå ngöôøi beänh ñang bò nhieãm truøng. Luùc ñoù heä thoáng choáng nhieãm trong cô theå bò suy giaûm. Caùc baïch huyeát caàu khoâng coøn höõu hieäu trong vieäc tieâu dieät vi truøng laøm cho caên beänh theâm phaàn nguy hieåm. Theâm vaøo ñoù, neáu löôïng ñöôøng trong maùu quaù cao, chaát ñöôøng seõ dính ñoïng vaøo trong caùc thaønh maïch maùu, laøm cho loøng maïch maùu bò nhoû laïi vaø bò ñoùng ngheõn. Khi hieän töôïng naøy xaûy ra, maùu seõ khoâng löu chuyeån ñöôïc ñeå ñöa caùc chaát boå döôõng, döôõng khí, vaø caùc huyeát caàu tôùi nhöõng boä phaän quan troïng nhö tim, oùc, maät vaø thaän. Cuõng vì heä thoáng maïch maùu bò ngheõn, vieäc maùu löu thoâng ñeán nhöõng moâ chung quanh chaân raêng cuõng bò giaûm ñi, khieán nöôùu vaø xöông hoá raêng bò hoaïi nhanh hôn bình thöôøng. Moät ñieåm caàn ñöôïc nhaán maïnh raèng khoâng nhöõng tình traïng tieåu ñöôøng coù aûnh höôûng ñeán söï tieán trieån cuûa beänh nöôùu raêng maø ngöôïc laïi beänh nöôùu raêng cuõng gaây khoù khaên cho vieäc ñieàu trò beänh tieåu ñöôøng. Nhieàu coâng trình khaûo cöùu cho chuùng ta thaáy neáu beänh nöôùu raêng ñöôïc chöõa trò nhanh choùng vaø ñuùng caùch thì chaát löôïng insulin tieát ra seõ giaûm ñi trong nhöõng ngöôøi bò beänh tieåu ñöôøng. Ngöôïc laïi, beänh nöôùu raêng seõ trôû naëng mau leï hôn neáu ngöôøi ñoù cuõng maéc beänh tieåu ñöôøng. Vì lyù do neâu treân, ñieåm toái quan troïng khi chöõa trò beänh nöôùu raêng cho ngöôøi maéc beänh tieåu ñöôøng laø phaûi caån thaän vaø löôïng ñöôøng phaûi ñöôïc kieåm soaùt kyõ löôõng. Thoâng thöôøng sau khi chöõa xong beänh nöôùu raêng, möùc ñoä ñöôøng trong maùu cuõng giaûm xuoáng vaø söï ñeà khaùng chaát insulin khoâng coøn laø vaán ñeà lo ngaïi nöõa.

Beänh nöôùu raêng vaø beänh loeùt bao töû

Töø tröôùc ñeán nay, beänh ñau bao töû ñöôïc coi nhö laø baát trò, khoâng theå naøo chöõa khoûi ñöôïc. Caên beänh luoân luoân taùi ñi taùi laïi; taát caû nhöõng loaïi thuoác choáng acid nhö Pepcid, Tagamet... chæ laøm giaûm bôùt ñöôïc côn ñau nhöng khoâng trò döùt ñöôïc beänh cho ñeán khi baùc só Barry Marshall taïi UÙc Chaâu khaùm phaù ra nguyeân nhaân gaây beänh laø do vi truøng Helicobacter pylori vaøo naêm 1983. Khaùm phaù naøy laø do söï tình côø maø coù vaø ñaõ phaûi ñôïi nhieàu naêm sau môùi ñöôïc kieåm chöùng laø chính xaùc. Theo baûn töôøng trình cuûa Tröôøng Ñaïi hoïc Y khoa Hoa Kyø chuyeân veà daï daøy vaø ñöôøng tieâu hoùa (American College of Gastroenterology), vi truøng Helicobacter pylory ñöôïc xaùc nhaän laø nguoàn goác gaây chöùng ung thö taù traøng (duodenal) vaø bao töû. Caùc chuyeân gia ñaõ xaùc ñònh raèng 90% nguyeân nhaân ung thö vaø loeùt bao töû laø do loaïi vi truøng Helicobacter pylori naøy gaây ra. Ñaây cuõng laø moät chöùng ung thö thaáy raát nhieàu ôû caùc nöôùc AÙ Chaâu nhö Nhaät Baûn, Trung Hoa, Vieät Nam. Ñaây laø moät trong nhöõng khaùm phaù quan troïng trong ngaønh y hoïc trong maáy chuïc naêm qua vì laàn ñaàu tieân moät chöùng beänh ñöôïc coi laø nan y ñaõ ñöôïc khaéc phuïc baèng thuoác truï sinh. Vì lyù do ñoù, caùc baùc só chuyeân khoa veà daï daøy ñaõ coi vieäc dieät vi truøng H. pylori laø phöông phaùp tuyeät haûo ñeå trò beänh loeùt daï daøy. Phöông phaùp trò lieäu môùi nhaát ñöôïc ñeà nghò choáng lai vi truøng H. pylori goàm coù hoãn hôïp caùc döôïc phaåm nhö Pepto Bismol, Metronidazole (Flagyl), Ranitidine (Zantac), Omeprazole (Prilosec), Tetracycline, Amoxicillin, Clarithromycin, Azithromycin.

Vôùi söï tieán trieån trong vieäc hoïc hoûi veà vi truøng H. pylori, caùc chuyeân gia cho bieát vi truøng H. pylori coù theå truyeàn nhieãm töø ngöôøi naøy qua ngöôøi khaùc baèng boán caùch: nhieãm töø phaân qua ñöôøng mieäng (feco-oral), töø mieäng qua mieäng (oro-orl), töø daï daøy qua mieäng (gastro-oral), vaø töø daï daøy qua daï daøy (gastro-gastric). Veà nhieãm töø phaân qua ñöôøng mieäng laø vì vi truøng H. pylori hieän dieän trong phaân boùn laøm nhieãm truøng nguoàn nöôùc uoáng, töø ñoù, chuyeån qua ngöôøi vaø thuù vaät. Vieäc nhieãm töø mieäng qua ñöôøng mieäng laø vì vi truøng H. pylori ñaõ ñöôïc tìm thaáy aån naáp trong nhöõng keõ raêng, böïa raêng vaø nöôùc mieáng vaø chuyeån qua ngöôøi khaùc qua ñöôøng nöôùc mieáng. Nhieãm töø ñöôøng daï daøy qua mieäng thöôøng xaûy ra trong thôøi kyø sô sinh, khi vi truøng hieän dieän trong nöôùc oùi möûa (mucous vomitus) cuûa em beù laây qua ngöôøi khaùc. Nhieãm töø ñöôøng daï daøy qua daï daøy coù theå xaûy ra trong luùc noäi soi buïng (endoscopy), vì oáng soi ñaõ bò nhieãm truøng töø ngöôøi beänh.

Boä phaän tieâu hoùa cuûa chuùng ta baét ñaàu baèng cöûa mieäng vaø vi truøng H. pylori ñaõ ñöôïc tìm thaáy trong keõ raêng vaø nöôùc mieáng. Keå töø khi H. pylori ñöôïc tìm thaáy trong böïa raêng vaøo naêm 1989, caùc chuyeân gia ñaõ chuù yù caën keõ tôùi khoang mieäng (oral cavity) vì ñaây coù theå laø nôi truù nguï khaùc ngoaøi bao töû vaø daï daøy. Raêng thöôøng coù moät lôùp phim moûng goïi laø maûng (plaque) bao boïc, hay coøn goïi laø böïa raêng. Khi khoâng ñaùnh raêng haøng ngaøy sau moãi böõa aên, böïa raêng seõ duøng nhöõng chaát ñöôøng trong thöùc aên laøm thaønh chaát acid. Tuy löôïng chaát acid trong mieäng (pH 3) khoâng baèng löôïng acid trong bao töû (pH 1) nhöng ñaây cuõng ñuû taïo neân moät moâi tröôøng thuaän lôïi nuoâi döôõng vi truøng H. pylori. Nhieàu döõ kieän trong 7,8 naêm qua cho chuùng ta thaáy soá löôïng vi truøng hieän dieän trong böïa raêng coù töø 0% ñeán 100% (xin quyù vò xem baøi toång quaùt Helicobacter pylori in the oral cavity, Y Teá Nguyeät San 03/98). Hai ñieåm quan troïng caùc chuyeân khoa ñaõ nhaän thaáy laø böïa raêng caøng ñoùng nhieàu bao nhieâu thì tæ leä coù beänh loeùt bao töû caøng gia taêng baáy nhieâu. Theâm vaøo ñoù, ngöôøi ta cuõng nhaän xeùt thaáy caên beänh loeùt bao töû taùi xuaát (sau khi ñaõ ñöôïc chöõa trò laønh maïnh) trong moät thôøi gian ngaén vì moät soá vi truøng H. pylori soáng soùt trong keõ raêng vaø böïa raêng ñaõ taùi xaâm nhaäp vaøo ñöôøng daï daøy vaø bao töû. Ñaây laø moät lyù do quan troïng trong vieäc naâng cao söï hieåu bieát cuûa taát caû moïi ngöôøi veà caùch giöõ gìn raêng mieäng (oral hygiene) vaø vieäc khaùm raêng thöôøng xuyeân (periodic dental exam).

Keát luaän:

Caøng hieåu bieát nhieàu hôn veà caên nguyeân cuûa beänh nöôùu raêng, chuùng ta caøng tieán boä hôn veà nhöõng phöông phaùp chöõa trò. Khaùi nieäm veà söï hieän dieän cuûa vi truøng trong maøng sinh hoïc ñaõ phaàn naøo cho chuùng ta thaáy vieäc duøng truï sinh ñeå chöõa trò moät caùch toång quaùt ñaõ khoâng thaønh coâng nhö chuùng ta töôûng. Vieäc phaù huûy maøng sinh hoïc khi giaûi phaãu nöôùu ñaõ ñöôïc xem laø moät yeáu toá quan troïng trong vieäc ñieàu trò. Lieân tuïc phaù huûy maøng vi sinh boïc quanh raêng baèng caùch ñeán baùc só nha khoa ñeå laøm saïch raêng vaø khaùm raêng theo ñònh kyø 3-6 thaùng laø moät phöông caùch baûo veä haøm raêng höõu hieäu nhaát.

Thaät laø höõu ích khi bieát ñöôïc coù söï lieân heä giöõa beänh nöôùu raêng vaø caùc beänh khaùc cuûa cô theå. Ta coù theå ñoaùn chaéc raèng chöõa trò beänh nöôùu raêng cho caùc beänh nhaân bò tieåu ñöôøng seõ laøm giaûm thieåu söï nhieãm truøng vaø nhieàu khi cuõng giuùp cô theå ñieàu hoøa löôïng ñöôøng trong maùu. Tuy nhieân, caùc baùc só nha khoa cuõng neân caån troïng khi thaûo luaän vôùi beänh nhaân ñang caàn ñöôïc chöõa trò beänh nöôùu raêng veà söï lieân heä ñoù, ñeå traùnh gaây ngoä nhaän. Maëc daàu theo suy luaän thoâng thöôøng, chuùng ta nghó raèng heã laøm giaûm thieåu ñöôïc söï nhieãm truøng taát seõ laøm giaûm thieåu nguy cô ñoäng maïch bò ngheõn do maùu ñoâng cuïc; theá nhöng, chuùng ta hieän vaãn chöa coù ñuû döõ kieän khoa hoïc ñeå minh chöùng ñieàu ñoù. Cho ñeán nay, chuùng ta vaãn chöa bieát roõ raøng vieäc chöõa trò beänh nöôùu raêng seõ coù aûnh höôûng theá naøo leân caùc beänh traïng khaùc trong cô theå. Cho ñeán khi naøo caùc cuoäc ñieàu nghieân chöùng minh nhöõng ñieàu ñoù laø ñuùng, chuùng ta neân töï cheá, khoâng neân gôïi yù ngay cho beänh nhaân raèng heã chöõa trò laønh beänh nöôùu raêng laø coù theå laøm giaûm thieåu ngay nguy cô bò beänh tim maïch, beänh tieåu ñöôøng, hay beänh loeùt bao töû chaúng haïn. Tuy nhieân, phoå bieán cho quaàn chuùng nhöõng tin töùc môùi nhaát veà vaán ñeà lieân quan ñeán söùc khoûe laø traùch nhieäm maø taát caû caùc baùc só y nha khoa phaûi gaùnh vaùc. Vì theá, nha só ngaøy caøng caàn phaûi bieát nhieàu hôn veà beänh lyù cô theå vaø baùc só cuõng caàn phaûi chuù troïng nhieàu hôn veà beänh cuûa raêng vaø mieäng. Baát cöù khi naøo chuùng ta nghe bieát ñöôïc moät ñieàu gì môùi laï, chuùng ta neân thaän troïng tìm hieåu söï chính xaùc vaø giaù trò ñích thöïc cuûa ñieàu ñoù cuõng nhö haäu quaû seõ nhö theá naøo sau khi phoå bieán. Söï chöõa trò nhö theá naøo thì caàn phaûi ñöôïc caân nhaéc kyõ löôõng döïa theo söï chính xaùc cuûa caùc döõ kieän coù ñöôïc. Xaùc ñònh raèng beänh nöôùu raêng coù theå laøm taêng soá phaàn traêm nguy cô (risk percentage) cuûa nhöõng caên beänh khaùc seõ ñöa ñeán haäu quaû khaù quan troïng. Lyù do neâu treân laø vì phí toån ñeå chöõa trò beänh nöôùu raêng quaù nhoû so vôùi vieäc chi phí chöõa trò beänh tim maïch chaúng haïn, ñoù laø chöa noùi ñeán söï lo aâu cuûa beänh nhaân nöõa. Tuy nhieân, ngöôøi beänh nhaân vaãn phaûi laø ngöôøi coù quyeát ñònh toái haäu veà vieäc chöõa trò sau khi hieåu roõ veà caùc döõ kieän hieän coù.

Taøi lieäu tham khaûo

1. Dennison DK. Heart Attacks, Strokes, Diabetes, and Periodontal Diseases: The Relationship between Periodontal Health and Systemic Diseases. J Greater Houston Dent Soc March 1998, 22-23.
2. Genco RJ. Periodontal Diseases and Risk for Myocardial Infarction and Cardiovascular Diseases. Cardiovascular Reviews & Reports. March 1998.
3. Mealey B. Impact of Advances in Diabetes Care on Dental Treatment of the Diabetic Patient Compendium 1998; 19 (1): 41-58.
4. Vuõ V D. Ñeà phoøng beänh tieåu ñöôøng treân ñaát Myõ. Y Teá Nguyeät San 1997; III (5): 19-21.
5. Nguyeãn AM, El-Zaatari FA, Graham DY. Helicobacter pylori in the oral cavity: A critical review of the literature. Y Teá Nguyeät San 1998; IV (3): 2-6.
6. Peach HG, Pearce DC, Farish, SJ. Helicobacter pylori infection in an Australian regional city: prevalence and risk factors. Med J Australia 1997; 167: 310-313.
7. Cammarota G, Tursi A, Montalto M et al. Role of Dental plaque in the Transmission of Helicobacter pylori infection. J Clin Gastroenterol 1996; 22 (3): 174-7.
8. Thomas E, Jiang C, Chi D, et al. The Role of the Oral Cavity in Helicobacter pylori Infection. Amer J Gastoenterol 1997; 92 (12): 2148-2154.

Xuaát xöù: Daân Chuùa AÂu Chaâu, soá 215