Thôøi buoåi vaên minh ngaøy nay coù laém chöùng beänh kyø laï. AÊn uoáng nhaèm moùn khoâng hôïp vôùi tyø vò, laøm noåi maøy ñay ñaày ngöôøi, ngöùa gaõi khoù chòu maø ta thöôøng goïi laø "truùng ñoäc".

Moãi laàn nhöùc ñaàu, ñau raêng, caûm cuùm, duøng thuoác thoâng thöôøng nhö aspirine, caùc loaïi thuoác truï sinh, hay caùc loaïi AÂu döôïc khaùc chaúng may khoâng thích hôïp cuõng cho maøy ñay noåi cuøng ngöôøi, vôùi thoùi quen ta goïi laø bòphaûn öùng thuoác, hay bò "coâng thuoác". Tröôøng hôïp xaåy ra môùi ñaây cho moät nhaân vaät cao caáp (boä tröôûng trong chaùnh phuû Phaùp ñöông thôøi) vöøa traûi qua nhö côn aùc moäng, cöïc kyø nguy ngaäp, taùnh maïng nhö chæ maønh treo chuoâng, ñaõ laâm vaøo t?nh traïng hoân meâ voâ cuøng nghieâm troïng chæ vì bò"dò öùng " vôùi thuoác gaây teâ meâ, ñöôïc baùo chí bình luaän ñaêng taûi raát nhieàu.

Coâng vieäc noäi trôï haèng ngaøy, moãi laàn chaïm moù tôùi soong chaûo noài nieâu laøm baèng keàn (Nickel, kim khí) cuõng noåi maøy ñay söng ñoû ngöùa gaõi, ta thöôøng cho laø "da ñoäc". Thanh thieáu nieân ñôït soùng môùi, theo thôøi trang môùi, moát (mode) môùi, (piercing) xaâu tai, xaâu muõi, xaâu moâi, xaâu chaân maøy, xaâu buïng, xaâu roán, xaâu choã kín baèng loaïi kim khí v.v... cuõng bò noåi ngöùa ñoû vaø söng. Mang nöõ trang caùc loaïi kim khí nhö voøng kieáng, voøng tay hoaëc caùc loaïi da thuoäc thoâng thöôøng cuõng laøm noåi maøy ñay, ngöùa gaõi döõ doäi.

Boâng hoa caây coû trang trí trong nhaø cuõng laøm noåi maøy ñay, hoaëc bò ngheït muõi hay hen suyeãn. Beân trôøi Taây thöôøng nuoâi trong nhaø choù meøo, thaûm laùt saøn (moquette) cuõng laø nôi truù aån loaïi boï cheùt, ve, giaùn, buïi baëm baùm ñaày, taát thaûy nhaân toá naøy cuõng thöôøng cho maøy ñay, ngöùa gaõi, hoaëc vieâm muõi, vieâm xoang muõi, haét hôi, hen suyeãn v.v...

Quaàn aùo maëc thöôøng ngaøy, vôùi nhöõng loaïi deät tô sôïi nhaân taïo, ñeàu laø nhaân toá (facteurs) coù theá naêng (eùnergie potentielle) gaây ra nhöõngchöùng ngöùa gaõi, noåi maøy ñay vöøa noùi treân.

Giaän hôøn khoâng nguoâi, buoàn phieàn, phaãn noä, phaät yù, tò naïnh dai daúng, cuõng laø yeáu toá taâm lyù (facteurs psychique) thöôøng cho ngöùa gaõi, noåi maøy ñay, hay hen suyeãn. Anh chò em ruoät thòt trong nhaø, tính khí xung khaéc nhau (yeáu toá voâ hình) cuõng cho hen suyeãn, ngöùa gaõi, muïn nhoït, v.v... Nhöõng phaûn öùng baát thöôøng vöøa keå treân ñöôïc thaáy ôû nhöõng taïng ngöôøi quaù nhaäy caûm maø ta thöôøng goïi chung laø "dò öùng" ñöôïc theå hieän qua nhieàu khuoân maët khaùc nhau, moät danh töø tröôùc ñaây chæ daønh rieâng trong giôùi y khoa, nay ñaõ trôû thaønh quaù thoâng thöôøng quen thuoäc trong daân chuùng. Dò öùng, moät chöùng beänh kyø laï cuûa thôøi ñaïi. Soá ngöôøi maéc phaûi ñaõ gia taêng khuûng khieáp. Con soá ñaït gaáp ñoâi caùch ñaây hai möôi naêm, vaø ñöôïc xeáp leân haøng thöù saùu trong caùc beänh taät theo Cô Quan Quoác Teá Y Teá (OMS). Chöùng dò öùng  vaãn ngang nhieân thao tuùng tieáp tuïc gia taêng, coi thöôøng ñaø tieán phaùt minh toái taân nhanh choùng cuûa neàn y khoa hieän ñaïi. Hen suyeãn, töôïng tröng moät trong muoân vaøn dò öùng  ñaõ chieám ñaït tôùi hôn ba trieäu ngöôøi daân Phaùp maéc phaûi, trong ñoù moät phaàn ba laø treû nít, thaønh nieân vaø thieáu nieân. Caùc nhaø chöùc traùch ñaõ toû ra voâ cuøng lo ngaïi tröôùc con soá töû vong vöôït treân hai ngaøn ngöôøi moãi naêm. Tæ leä qua caùc baùo chí y khoa môùi ñaây cho bieát taïi nöôùc Phaùp coù moät treân boán ngöôøi bòmaéc phaûi chöùng dò öùng. Ngay caû löùa tuoåi coøn non nôùt, treû sô sinh, vaãn bò maéc phaûi coøn nhieàu hôn laø con soá öôùc löôïng. Ta töï hoûi phaûi chaêng ñoù laø caùi giaù quaù ñaét phaûi traû cuûa moät neàn vaên minh cöïc kyø toái taân treân moïi ñòa haït ngaøy nay?

Dò öùng  coù nghóa laø gì?

Baùc só nhi khoa ngöôøi AÙo Von Pirquet laø ngöôøi ñaàu tieân khôûi xöôùng danh töø "dò öùng"  vaøo ñaàu theá kyû 20, vaø töø ñaáy caùc cuoäc nghieân cöùu vaø thöû nghieäm ñöôïc tieáp tuïc khai trieån. Khôûi söï qua nhöõngnghieân cöùu dò öùng thoâng thöôøng trong caùc phoøng thí nghieäm nho nhoû cho ñeán nhöõng dò öùng  phöùc taïp, dò öùng  ngaøy nay ñöôïc mang yù nghóa raát roäng treân moïi ñòa haït, vaø lieân ñôùi tröïc tieáp vôùi khung caûnh ñôøi soáng chuùng ta haèng ngaøy.

Baát luaän moät nhaân toá naøo (sinh, lyù, hoùa vaät hoïc) ñeàu coù tieàm naêng gaây ra nhöõng chöùng dò öùng  vöøa noùi treân. Dò öùng (Allergie) khoâng phaûi laø beänh, cuõng khoâng phaûi laø taät.

Chöùng hen suyeãn laø dò öùng  ñaùng ñöôïc neâu leân haøng ñaàu vì tæ leä chieám hieän nay leân raát cao, vaø soá töû vong ñaùng ngaïi nhö ñaõ noùi treân. Hen suyeãn do nhieàu nhaân toá khaùc nhau gaây ra, aên uoáng khoâng hôïp vôùi cô theå, thôøi tieát khoâng hôïp vôùi tuøy taïng ngöôøi, tính khí giaän döõ cuõng gaây neân hen suyeãn hay côn ngöùa gaõi v.v...

Dò öùng vôùi thôøi tieát: Moãi laàn muøa xuaân ñeán, hay muøa heø veà thìbò dò öùng  nhö vieâm muõi (rhinite allergique), ngöùa muõi, haét hôi lieân mieân, nöôùc muõi chaûy khoâng ngöøng, vieâm xoang (sinusite), vieâm maét (conjonctivite allergique), maét ñoû, ngöùa raëm vaø chaûy nöôùc maét. Coù nhöõngtaïng ngöôøi khoâng chòu ñöôïc naéng, gioù v.v... laøm cho laøn da ñoû haây hoaëc ñoû ngaàu, söng vaø ngöùa.

Coâng vieäc noäi trôï haèng ngaøy, moãi laàn chaïm moù tôùi vaät duïng nhö noài nieâu soong chaûo laøm baèng kim khí nhö keàn (Nickel) seõ laøm da noåi ngöùa, gaõi, noåi maøy ñay (urticaire) hay chaøm (eczeùma). Caùc loaïi xaø phoøng (savon) thoâng thöôøng, nöôùc javen (eau de javel), axeton (aceùtone), ngay caû nöôùc thöôøng duøng (eau de robinet) v.v... cuõng cho dò öùng .

Dò öùng veà thöùc aên uoáng: Coù nhöõngtaïng ngöôøi khoâng chòu ñöôïc, khi aên toâm, cua, caù, gaø, boø, heo, hoaëc rau coû, gia vò, hoaëc hoa quaû, traùi caây nhö traùi daâu taây (fraise) v.v... moät trong nhöõngvò aên ñaáy coù theå gaây chöùng noåi maøy ñay (urticaire) . AÊn uoáng laø vaán ñeà thôøi söï, ñöôïc baøn caõi soâi ñoäng qua caùc baùo chí. Dö luaän hieän nay voâ cuøng lo ngaïi veà dò öùng  aên uoáng ngaøy caøng gia taêng vôùi loaïi taân thöïc phaåm coù ñaëc taùnh di truyeàn thay ñoåi, O.G.M. (organisme geùneùtiquement modifieù). Nhö cuoäc hoïp thöông maïi quoác teá ôû Seattle (O.M.C. Myõ quoác) hieän laø nôi baøn caõi, bieåu tình, choáng ñoái döõ doäi voâ cuøng soâi ñoäng. Trong böõa côm haèng ngaøy, chuùng ta aên, nhö thòt caù, ngoâ baép, luùa, gaïo, traùi caây, hoa quaû v.v... maø muøi vò, taùnh chaát thöùc aên khoâng coøn thieân nhieân thuaàn tuùy nhö xöa vì phöông phaùp nhaân taïo ñaõ laøm thay ñoåi ñaëc taùnh di truyeàn cuûa noù v.v...
Coù nhöõng treû sô sanh cuõng theá, bò noåi maøy ñay khi buù söõa cuûa chính ngöôøi meï.
Laïi coù ngöôøi quaù nhaäy caûm chæ ngöûi thaáy muøi daàu thôm, caùnh hoa thôm, muøi khoùi thuoác hay buïi baëm, ve, boï cheùt, giaùn (puces, acariens, blattes) cuõng cho hen suyeãn, hay ngöùa gaõi khoù chòu.

Coù nhöõng ngöôøi bòdò öùng  ngay caû moà hoâi cuûa chính mình laøm cho da bò ñoû ngöùa. Moãi kyø thaáy kinh nguyeät laø moãi laàn bò dò öùng  hoaëc ôû loøng baøn tay ñoû ngaàu, ngöùa gaõi, hay ôû treân maët xung quanh mieäng, hoaëc baát keå ôû ñaâu.
Thaäm chí coù nhöõngngöôøi quaù nhaäy caûm bò noåi maøy ñay, choùng maët, xaây xaåm vaø khoù thôû moãi laàn nhaéc ñeán hình aûnh hay teân ngöôøi maø hoï khoâng öa (xung khaéc, tò naïnh, hieàm kî) hoaëc moãi laàn gaëp maët ngöôøi ñoù.

Quaàn aùo, baèng vaûi, tô, luïa (textile) hay sôïi deät nhaân taïo (polyester v.v...) laø nhaân toá thöôøng thaáy ôû nhöõng taïng ngöôøi coù mang chöùng dò öùng  maïnh baát thöôøng, laøm cho da thòt ñoû ngöùa, hay noåi maøy ñay.

Loaïi myõ phaåm (les cosmeùtiques) nhö loaïi creøme trang ñieåm, thoa moâi, phaán thoa maët, pommade, myõ phaåm sôn moùng tay, caùc loaïi spray toùc, loaïi thuoác nhuoäm toùc, loaïi daàu thôm, thöôøng thaáy ôû caùc giôùi nöõ, noåi ngöùa, meà ñay, maët maøy söng vuø.

Coù ngöôøi phaûn öùng maïnh vôùi caùc loaïi noïc chích cuûa ong böôùm, gaây nhöõng trieäu chöùng khaån caáp nhö  bò phuø ñeán ngheït thôû (oedeøme de Quincke)

Toùm laïi, nhö ta nhaän thaáy, baát keå nhaân toá naøo cuõng coù theå cho dò öùng  vaø theå hieän qua nhieàu hình thöùc khaùc nhau, noùi leân nhöõng phaûn öùng baát thöôøng cuûa cô theå caù nhaân.

Taïi sao maéc phaûi chöùng dò öùng?

Chuùng ta töï hoûi taïi sao coù ngöôøi mang chöùng dò öùng , ngöôøi thì khoâng; ngöôøi coù chöùng nhaäy caûm baát thöôøng, ngöôøi thì bình thöôøng? Phaûi chaêng coù söï cheânh leäch phaûn öùng giöõa taïng ngöôøi khaùc nhau. AÊn cuøng moät maâm, chia cuøng moät coã, taïi sao ngöôøi noåi maøy ñay, ngöôøi khoâng? Ta nghó raèng coù leõ ngöôøi naøy coù boä tieâu hoùa toát, khoâng heà haán gì, coøn ngöôøi kia "gan yeáu"  neân bò noåi maøy ñay, söng maøy maët, ngöùa gaõi khoâng ngöøng. Theo giaûi thích veà y khoa phöông Ñoâng, laø vì "gan yeáu" môùi sinh ra chöùng "dò öùng". Dò öùng  coøn mang moät yù nghóa saâu xa hôn, ñöôïc goïi laø "Veä khí" (eùnergie de deùfense), vì veä khí bòsuy keùm. Veä khí maïnh, hoaït ñoäng bình thöôøng, phoøng veä höõu hieäu, löu thoâng khoâng bò trôû ngaïi, thì khoâng coù dò öùng  vaø chaúng coù beänh taät naøo ñe doïa caû (theo saùch Noäi Kinh coù hôn hai ngaøn naêm tröôùc Chuùa Giaùng Sinh).

Giaûi thích theo Taây Phöông vôùi nhieàu giaû thuyeát

1) Döïa treân quaù trình tieán hoùa cuûa teá baøo (processus cellulaire), xem ñoù nhö moät phaûn öùng cuûa cô theå neân môùi coù vieâm teá baøo.

2) Döïa treân quaù trình theå dòch (processus humoraux), hay kích thích toá, hay thaàn kinh heä v.v... thí duï tìm thaáy IgE trong maùu. Ñaáy cuõng laø hình thöùc phaûn öùng cuûa cô theå ñeå choáng laïi nhöõng gì baát thöôøng. Giaûi thích Taây phöông chæ döïa treân keát quaû cuûa moãi dò öùng  rieâng bieät. Ñöôïc phaân taùch tæ mæ moãi dò öùng  cuûa moãi nhaân toá khaùc nhau (lyù, hoùa, sinh, vaät v.v...) nhö buïi baëm, loâng len (laine), loaïi saâu boï, ve beùt (acariens), boï cheùt (puces), giaùn (blattes), thöùc aên toâm, cua caù, boø gaø, hoa quaû, rau coû v.v... vôùi nhaân toá voâ soá keå ñöôïc thöû nghieäm ngay treân thaân theå: tay, chaân, löng v.v... coù laém luùc treân ngöôøi khoâng coøn choã ñeå thöû nghieäm. Thí duï, ngöôøi beänh mang raát nhieàu dò öùng  cuøng moät luùc, thì coâng cuoäc thöû nghieäm trôû neân khoù khaên phöùc taïp vaø khoù thöïc hieän ñöôïc.

Theo Ñoâng y 

Sôû dó coù nhöõng dò öùng  mang trong ngöôøi laø vì cô theå voán suy yeáu, phaûn öùng ít höõuhieäu, phoøng veä keùm coûi, thöøa dòp ñoù "taø khí" (baát luaän nhaân toá naøo) töø ngoaøi xaâm nhaäp, hay töø trong xuaát phaùt neân môùi coù nhöõng traän xung ñoät, va chaïm maïnh giöõa cô theå vôùi caùc nhaân toá ñoù. Keát cuoäc laø söï choáng cöï cuûa cô theå ñaõ voâ hieäu. Noùi moät caùch deã hieåu hôn laø heä thoáng phoøng thuû cô theå bòsuy keùm, neân söï phaûn öùng khoâng coøn höõu hieäu. Ví nhö moät quoác gia, khi maø heä thoáng phoøng thuû voâ hieäu, söï canh phoøng baûo veä yeáu keùm, thì caùc cöûa ngoõ bieân thuøy vì boû ngoû maëc cho ñòch quaân (taø khí) thao tuùng xaâm nhaäp phaù phaùch, gaây neân bao nhieâu xaùo troän trong noäi ñòa. Muoán laäp laïi heä thoáng phoøng thuû baûo veä höõu hieäu, ta phaûi bieát gìn giöõ caån maät, huy ñoäng vaø taêng cöôøng toái ña tieàm naêng heä thoáng canh phoøng maø danh töø chuyeân khoa cuûa chuùng ta goïi laø "Veä khí". Veä khí laø loaïi khí phoøng thuû che chôû chuùng ta tröôùc moïi bieán ñoäng, moïi nguy cô baát luaän töø ñaâu ñeán. "Veä khí" laø loaïi khí toái ö quan troïng ñöôïc dính lieàn vôùi ñôøi soáng cuûa chuùng ta haèng ngaøy, haèng giaây, haèng phuùt. Cuõng nhö "Vinh khí" (nuoâi döô?ng), "Veä khí" (phoøng veä) raát caàn thieát cho ñôøi soáng con ngöôøi. Traêm ngaøn taät beänh ñeàu phaàn lôùn do "Veä khí" gaây neân (Noäi kinh). Veä khí laø khôûi ñieåm cuûa moïi bieán hoùa caàn thieát cuûa cô theå. Tuy nhieân, Veä khí laø con dao hai löôõi  coù cô naêng coâng hieäu che chôû, coù söùc maïnh phoøng thuû, coù phaän söï baûo veä an toaøn ñôøi soáng chuùng ta, nhöng vôùi maët traùi cuûa noù, veä khí coù theå gieát ta baát cöù luùc naøo, neáu ta khoâng bieát gìn giöõ nghieâm chænh, chaêm boùn ñuùng möùc.

Vì lyù do ñoù, danh töø "dò öùng"  khoâng heà ñöôïc ñeà caäp trong caùc saùch coå, maø tính caùch phaûn öùng "dò thöôøng" naøy duøng ñeå ño löôøng khaû naêng hieäu löïc cuûa Veä khí maø thoâi. Naém vöõng ñöôïc ñieàu coát caùn aáy, am hieåu ñöôïc yù nghóa vaø taàm quan troïng cuûa veä khí theå thieän qua ñôøi soáng haèng ngaøy, thì coâng cuoäc chöõa trò caùc chöùng dò öùng  seõ trôû thaønh ñôn giaûn, vaø chaúng coøn gì goïi laø khoù khaên nöõa.

Laøm caùch naøo ñeå chöõa trò coù keát quaû?

Thuoác Taây: Giaûi caûm öùng (deùsensibilisation): Laáy ñoäc tròñoäc, nhöng caàn coù thôøi giam laâu daøi, coù nhöõng tröôøng hôïp roøng raõ caû hai ba naêm trôøi, vaø ñaâu vaãn ñoùng ñoù, keát quaû khoâng daãn tôùi ñaâu.

Chaát choáng histamin (Antihistaminiques): thöôøng mang laïi keát quaû toát ñeïp chôùp nhoaùng nhöng tuøy thuoäc nhaân toá cuûa moãi dò öùng . Vì lyù do ñoù cho neân coù nhöõng tröôøng hôïp ñöôïc, coù nhöõng tröôøng hôïp khoâng. Khuyeát ñieåm thöôøng thaáy, noùi chung loaïi AÂu döôïc naøy, deã laøm buoàn nguû, vaø phaûn xaï (reùflexe) bò keùm ñi raát nguy hieåm khi laùi xe deã gaây ra tai naïn.

Corticoides: Loaïi thuoác naøy thöôøng ñöôïc aùp duïng trong raát nhieàu tröôøng hôïp maø ña soá ñaõ mang laïi keát quaû mong muoán. Ngöôøi beänh coi ñoù nhö moät loaïi "thaàn döôïc" tuy nhieân maët traùi cuûa loaïi döôïc phaåm naøy, laø con dao hai löôõi, ñaõ laøm cho thaày thuoác phaûi chuøn böôùc, deø daët, caân nhaéc kyõ löôõng tröôùc khi ghi toa vì voâ soá haäu chöùng tai haïi cuûa noù ñaõ gaây ra trong quaù khöù gaàn ñaây (nhö loeùt daï daøy, xuaát huyeát daï daøy, phuø thuõng, aùp huyeát cao, xöông xoáp, maét môø v.v... voâ soá haäu chöùng keå khoâng heát).

Phaàn nhieàu caùc loaïi döôïc phaåm keå treân ñaõ toû ra coâng hieäu ñaùng tin caäy, tuy nhieân raát phieàn phöùc laø phaûi duøng ñeán noù haèng ngaøy, vì ngöng thuoác, chöùng beänh seõ töùc khaéc trôû laïi. Ta neân hieåu raèng, thuoác thang chæ laø phöông tieän trôï giuùp nhaát thôøi maø thoâi, xem ñoù nhö quaân "lính ñaùnh thueâ", trong khi cô theå ta yeáu keùm, neân phaûi nhôø söï tieáp vieän töø beân ngoaøi vaøo ñeå choáng ñôõ taïm thôøi.

Thuoác Ta:

A) Ngöôøi thaày thuoác: Phaûi bieát huy ñoäng, vaän duïng vaø ñaåy maïnh tieàm löïc höõu hieäu cuûa Veä khí ngoõ haàu kòp thôøi öùng phoù tröôùc moïi öùng bieán. Baèng caùch naøo? Nhö ta thöôøng noùi "vaøo hang huøm baét coïp" hay naém cho ñöôïc söøng boø röøng ñeå trò noù (Prendre le taureau par les cornes). Noùi moät caùch khaùc, chuùng ta phaûi khoâi phuïc laïi moät quaân ñoäi chính quy thöïc löïc höõu hieäu, ñaûm ñöông ñoái phoù, coù vai troø chuû ñoäng, phoøng veä caån maät, maø chuû löïc ñoù goïi laø "Veä khí" (eùnergie de deùfense), haún caùc vò y só ñeàu am hieåu noù xuaát xöù töø ñaâu vaø vai troø, naêng chöùc toái ö quan troïng cuûa noù.

B) Ngöôøi beänh: Nhöõng lôøi khuyeân baûo cuûa caùc vò tieàn boái, tuy xöa nhö traùi ñaát nhöng aâm vang maõi maõi vaãn laø thôøi söï (actualiteù), hieän ñaïi, vaø bao haøm yù nghóa giaù trò cho söùc khoûe. Ngay caû beân trôøi AÂu, phöông Taây ngaøy nay, daân chuùng phaàn ñoâng, khoâng nhöõng chieâm ngöôõng haâm moä, maø coøn laø ñeä töû nhieät thaønh aùp duïng thöïc söï loái soáng phöông Ñoâng. Hoï theo doõi nghieâm chænh hoïc hoûi nhöõng gì ñöôïc goïi laø bí quyeát cuûa ngöôøi phöông Ñoâng moäc maïc, ñôøi soáng thanh ñaïm nhöng khoâng keùm phaàn teá nhò ñaày yù nghóa ñöôïc moâ taû trong ñaïo luaät "döôõng sinh" (eugeùnisme), moät thuaät phaùp baát di baát dòch, vaø baát dieät qua bao theá kyû ñeàu chöùng minh. Ñöôïc quy tuï laïi trong hai yeáu toá chính yeáu qua thuaät döôõng  sinh: noäi nhaân vaø ngoaïi nhaân.

Noäi nhaân: veà maët tö töôûng tính khí, giöõ gìn cho ñöôïc thanh ñaïm beân trong, khoâng ham muoán haõo huyeàn, khoâng tham voïng, khoâng phoùng tuùng saéc duïc, thì chaân khí seõ ñöôïc ñieàu hoøa, nhö vaäy seõ traùnh ñöôïc beänh taät.

Ngoaïi nhaân: aên uoáng ñieàu ñoä cho hôïp veä sinh cuûa moãi muøa, moãi thôøi khí, khoâng beâ tha, röôïu cheø böøa baõi, laøm vieäc chöøng möïc, nghæ ngôi theå xaùc, tu thaân döôõng tính, nhö vaäy thì tinh khí seõ ñöôïc ñieàu hoøa vaø chaúng coøn beänh taät naøo ñe doïa caû. Ñoù laø khuoân vaøng thöôùc ngoïc cuûa caùc baäc trí giaû, cha oâng chuùng ta thôøi xöa ñeå laïi, khuyeân nhuû cho theá heä mai sau.

Keát luaän

Dò öùng, chöùng beänh kyø laï cuûa thôøi ñaïi, beänh khoâng ra beänh, taät chaúng ra taät, nhöng noù vaãn vöôùng vít, bòn ròn, phieàn haø, khoù chòu quaáy nhieãu ñôøi soáng ta haèng ngaøy. Con soá öôùc löôïng soá ngöôøi maéc phaûi ngaøy caøng gia taêng, nhaát laø ôû caùc nöôùc taân tieán, möùc soáng cao, veä sinh aên uoáng an toaøn, caùc AÂu döôïc eâ heà, coâng hieäu chôùp nhoaùng, aáy theá maø nöïc cöôøi thay, khoâng sao caûn ngaên caùi ñaø tieán nhanh choùng cuûa caùc chöùng dò öùng xem qua raát taàm thöôøng, khieán cho caùc nhaø chöùc traùch luùng tuùng khoâng bieát öùng phoù caùch naøo, ñaõ toû ra lo ngaïi khoâng ít. Cho ñeán nay chæ laø chaùnh saùch choáng ñôõ. Ngoùt hôn hai ngaøn naêm nay, chuùng ta ñaõ thöïc hieän ñöôïc nhöõng gì treân ñòa haït söùc khoûe, beänh taät? Thaønh thaät maø nhaän xeùt, con ñöôøng phaûi tieán coøn daøi, kieân trì coá gaéng laø kinh nhaät tuïng cuûa ta, vì thuoác men, ta neân yù thöùc, chæ laø giaûi phaùp nhaát thôøi.

Nhôù laïi lôøi caùc baäc tieàn boái, khuyeân nhuû giöõ gìn nghieâm chænh luaät ñaïo döôõng sinh, ñöôïc nhö vaäy, con ngöôøi thoï tôùi traêm tuoåi laø thöôøng. Coøn ngöôøi thôøi nay, khaùc haún vôùi neáp soáng thôøi xöa, ñi ngöôïc laïi vôùi ngheä thuaät döôõng sinh, baát chaáp ñaïo luaät thieân nhieân, cho neân tuoåi môùi naêm möôi, troâng ñaõ giaø yeáu roài, beänh taät sinh naåy lieân mieân khoâng ngöng (Noäi Kinh).

Ñeà caäp ñeán phöông dieän ñieàu trò, neáu ta bieát dung hoøa, vaø hieäp löïc yù heä caû hai y-lyù Ñoâng vaø Taây thì keát quaû mang laïi se õboäi phaàn khích leä, vaø thaønh tích raát ñaùng keå.

Nhöng daàu sao ta chôù quaù yû laïi vaøo thuoác men, vì kinh nghieäm ñaõ cho thaáy seõ khoâng daãn tôùi ñaâu. Chính ta haõy töï giuùp ta tröôùc ñaõ, "töï mình giuùp mình, trôøi seõ giuùp cho? (Aide-toi, le Ciel t'aidera). Söùc khoûe, chính ôû trong taàm tay chuùng ta, maø chæ do ta ñònh lieäu vaø bieát giöõ gìn maø thoâi.