|
1. KÍNH TROÏNG LAÃN NHAU
Vôï choàng laø nghóa taøo khang
Choàng hoøa vôï thuaän, nhaø thöôøng yeân vui
Sinh con môùi ra thaân ngöôøi
Laøm aên thònh vöôïng ñôøi ñôøi aám no
Tình yeâu khoâng loaïi tröø söï kính troïng. Traùi haún laïi. Neáu vôï choàng khoâng bieát toû loøng quí meán nhau, duø trong cuoäc soáng rieâng tö hay ôû nôi coâng coäng, tình yeâu cuûa hoï seõ khoâng soáng maõi ñöôïc. Leã ñoä, lòch söï laø caùch bieåu loä tình yeâu gioáng nhö nhöõng caùch bieåu loä khaùc. Traùnh moïi lôøi noùi hay moïi cöû chæ thoâ loã, thieáu teá nhò, laø ñieàu toái thieåu ñeå toû loøng meán thöông nhau.
Sau ñaây laø moät trong nhöõng tröôøng hôïp thöôøng xaåy ra: Anh chò aáy khoâng coøn yeâu nhau nhö tröôùc nöõa, bôûi vì anh aáy (hay chò aáy) cöù noùi nhöõng lôøi chaâm choïc, khích baùc, phaùn ñoaùn gioïng keû caû. Ngöôøi naøy coá yù choïc töùc cho ngöôøi kia noåi giaän baèng nhöõng lôøi leõ tuïc taèn hay nhöõng cöû chæ thoâ loã. Chò aáy (hay anh aáy) khoâng ñeå lôõ moät cô hoäi naøo maø khoâng pheâ bình choàng mình (hay vôï mình) tröôùc maët baïn beø, ngay caû tröôùc maët con caùi. Teä hôn nöõa, ngöôøi naøy tieát loä coâng khai nhöõng taät xaáu cuûa ngöôøi kia ñeå ñöôïc moät chuùt "chia seû" cuûa ngöôøi chung quanh.
Ñeå tình yeâu vôï choàng cuûa anh chò ñaèm thaém maõi, haèng ngaøy xin anh chò haõy daønh cho nhau nhöõng teá nhò maø thaùnh Phanxicoâ deä Saleâ goïi laø "boâng hoa ñeïp cuûa tình yeâu".
2. NOÙI VÔÙI NHAU LÔØI AÂU YEÁM
Tình yeâu daønh cho nhau giöõa vôï choàng caàn ñöôïc khaúng ñònh laïi moãi ngaøy, ít ra baèng nhöõng lôøi noùi dòu daøng, nhöõng cöû chæ thaân thöông. Tuy nhoû beù, nhöng nhöõng lôøi noùi aâu yeám, nhöõng aùnh maét luyeán thöông luoân laø höông thôm öôùp ñaäm tình yeâu giöõa hai ngöôøi. Ñöøng ñôïi ñeán luùc aùi aân môùi noùi lôøi yeâu thöông, môùi toû cöû chæ thaân maät.
Giöõa vôï choàng coù traêm ngaøn caùch ñeå baøy toû tình yeâu: töø lôøi noùi ñôn giaûn nhaát: "Anh yeâu em" hay "Em yeâu anh" cho ñeán taát caû nhöõng bieåu loä söï aân caàn, loøng bieát ôn, taâm tình ngöõông moä, hay lôøi noùi khuyeán khích hoaëc xaây döïng töø toán...maø vôï choàng coù bieát bao tröôøng hôïp ñeå daønh cho nhau.
Böùc tranh coå truyeàn vieät nam hoïa caûnh aâu yeám ñoái thoaïi giöõa vôï choàng vaãn ñoà soä vaø göông maãu:
Chaøng ôi, traåy sôùm hay tröa?
Ñeå em gaùnh gaïo tieãn ñöa haønh trình
Thöông naøng ñaõ ñeán ngaøy sinh
AÊn ôû moät mình, troâng caäy vaøo ai!
Roài khi sinh gaùi sinh trai
Sôùm khuya, möa naéng, laáy ai baïn cuøng
- "Sinh gaùi, thì em gaû choàng
Sinh trai, laáy vôï maëc loøng thieáp lo
Theo oâng Anphoânsoâ Gaây: "Ngöôøi choàng khoâng bao giôø noùi vôùi vôï raèng "anh yeâu em" vaø ngöôøi vôï khoâng bao giôø noùi vôùi choàng raèng "em yeâu anh" thì chaúng bao laâu hoï seõ khoâng coøn bieát yeâu nöõa, cuõng khoâng coøn bieát caùch laøm cho vôï hay choàng mình yeâu mình nöõa. Tình yeâu thaønh phai nhaït... vaø maát daàn söùc soáng".
3. TAËNG QUAØ CHO NHAU
Moät ñònh nghóa (giöõa bao ñònh nghóa) cuûa tình yeâu: "Yeâu laø muoán cho moät caùi gì".
Moät soá ngöôøi coù theå nghó raèng: khi keát hoân, hai ngöôøi ñaõ töï hieán mình cho nhau vôùi taát caû nhöõng gì hoï coù, neân khoâng caàn phaûi taëng quaø cho nhau nöõa.
Nghó nhö theá laø queân ñi raèng tình yeâu phaûi ñöôïc baøy toû vaø nuoâi döôõng baèng nhöõng cöû chæ cuï theå. Veà ñieåm naøy, khoâng coù caùch naøo toát hôn laø ñeå yù mua moät moùn quaø, löïa choïn caån thaän vaø ñem trao taëng vôùi nhöõng lôøi noùi deã thöông. Ngöôøi Ñöùc thöôøng noùi: "Caùi giaù trò nhaát chính laø yù ñònh beân trong cuûa mình". Ngöôøi Phaùp cuõng baûo: "Cöû chæ beà ngoaøi khaúng ñònh yù muoán beân trong" (L'acte apparent prouve l'intention secreøte).
Bôûi vaäy, khoâng caàn phaûi laø moùn quaø ñaét tieàn hay ñoäc ñaùo, moät moùn quaø caøng baát ngôø hay thích hôïp nhu caàu seõ caøng coù taùc duïng tình yeâu. Moät moùn quaø nho nhoû, baát ngôø, vöøa ñuû taïo nieàm vui cho ngöôøi ñöôïc taëng, coù theå laø moät daáu hieäu lôùn cuûa tình yeâu hôn laø nhöõng quaø trao taëng theo truyeàn thoáng vaøo dòp leã Giaùng Sinh hay ñaàu Naêm Môùi. Taëng moät moùn quaø thích hôïp vôùi nhu caàu cuûa ngöôøi thaân thöông, chöùng toû ngöôøi taëng quaø bieát ñaët mình vaøo ñòa vò, bieát quan taâm ñeán ñôøi soáng cuûa ngöôøi nhaän quaø.
Boù hoa, quaø baùnh, caùc ñoà duøng trong vieäc noäi trôï, ñoà duøng caù nhaân, veù xem haùt, caùc saûn phaåm myõ thuaät, vaät duïng trong nhaø... ñöôïc trao taëng, ñeàu laø nhöõng daáu hieäu cuûa tình yeâu vôï choàng daønh cho nhau.
Ñeå baøy toû raèng tình yeâu vôï choàng khoâng coøn maën maø nhö xöa nöõa, nhieàu phuï nöõ Phaùp quen noùi: "Khoâng coù laáy moät moùn quaø töø nhieàu naêm nay!".
Quaû thaät, neáu ngöôøi Phaùp baûo: "Nhöõng moùn quaø nhoû boài döôõng tình yeâu" (Les petits preùsents entretiennent l'amour), thì ngöôøi La maõ khaúng ñònh: "Vôùi baøn tay traéng, lôøi xin thaønh lieàu lónh" (Vacuae manus, temeraria petitio est).
Ngöôøi Vieät ta, töø nhöõng quan saùt haèng ngaøy nhö:
Yeâu nhau côûi aùo cho nhau
Veà nhaø meï hoûi, qua caàu gioù bay
hoaëc nhö:
Yeâu nhau, moïi vieäc chaúng neà
Duø traêm choã leäch, cuõng keâ cho baèng
ñeå keát luaän:
Yeâu nhau chöõ vò laø vì
Chöõ duïc laø muoán, chöõ tuøy laø theo
4. SOÁNG GAÀN GUÕI NHAU
Trong thôøi kyø ñính hoân vaø trong buoåi ñaàu thaønh hoân, ngöôøi ta khoâng bao giôø chaùn ôû gaàn nhau. Leõ töï nhieân, tình yeâu khieán ngöôøi treû môùi keát hoân caûm thaáy nhu caàu muoán ôû gaàn nhau bao laâu cuõng ñöôïc. Ca dao ta ñaõ chaúng haùt caâu naøy sao?
Vôï choàng ñaàu goái maù keà
Loøng naøo maø boû, maø veà cho ñang!
Hoà veà, chaân laïi ñaù ngang
Veà sao cho döùt, cho ñang maø veà
Vaäy taïi sao, sau vaøi naêm keát hoân, moät soá ngöôøi laïi cho raèng hoï luoân luoân yeâu nhau maø khoâng caàn phaûi hoà hôûi soáng beân nhau?
Hoï aên vôùi nhau, nguû vôùi nhau, gaëp maët nhau ñeå giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà caáp baùch cuûa gia ñình. Hoï khoâng chuùt nghi ngôø veà tình yeâu daønh cho nhau. Hoï baùc boû nhöõng yù nghó "vôï hay choàng laïnh nhaït vôùi nhau" vaø hoï töï nhuû: "Toâi khoâng trung thaønh vôùi vôï (choàng) toâi ñoù sao? Tieàn löông ñöôïc bao nhieâu, toâi vaãn ñem heát veà gia ñình! Toâi ñaõ laøm taát caû nhöõng gì coù theå laøm ñeå lo ñaày ñuû cho vôï (choàng) vaø con caùi toâi..."
Nhöng caùi hoï khoâng laøm nöõa, ñoù laø tìm dòp soáng gaàn guõi vôùi ngöôøi maø hoï noùi laø hoï yeâu thöông.
Ngöôøi ta thöôøng nghe caùc baø than thôû: "Choàng toâi, heã khoâng ñi laøm laø vuøi ñaàu chôi baøi beân nhaø haøng xoùm, hay trôøi ñeïp laïi ñi caâu caù, chôi theå thao, cuoái tuaàn lo ñi hoäi chính trò, heát ñaûng naøy ñeán nhoùm khaùc... chöù khoâng muoán daønh giôø soáng cho vôï, cho con...". Vaø cuõng khoâng hieám quùy oâng than phieàn: "Baø aáy ñeå toâi vaø con caùi aên côm treã giôø, hay aên côm nguoäi laø thöôøng! Vì tröôùc tieân khoâng phaûi laø lo cho choàng cho con, nhöng laø ñi hoäi, ñi gaëp thaêm ngöôøi naøy, ngöôøi noï. Soáng ngoaøi gia ñình xem ra baø aáy thoaûi maùi hôn soáng trong gia ñình gaàn guõi choàng con".
Choàng cuõng nhö vôï, hoï chæ gaëp nhau khi hoï khoâng theå laøm khaùc ñöôïc.
Xin quùy anh chò ñöøng queân raèng moãi ngöôøi coù boån phaän vôùi ngöôøi baïn ñôøi cuûa mình vaø tình yeâu cuûa ngöôøi aáy ñoøi buoäc chuùng ta phaûi toân troïng. Söï thaät phuõ phaøng, laø sau vaøi naêm keát hoân, nhieàu oâng choàng öa ngoài chôi baøi vôùi baïn beø hôn laø vui ñuøa vôùi vôï con. Cuõng vaäy, nhieàu baø vôï muoán troán caùi ñôn ñieäu cuûa beáp nuùc, queùt nhaø, lau tuû. Coâng vieäc noäi trôï khoâng coøn haáp daãn nöõa! Baø thích ngoài moät mình xem phim, nghe nhaïc... hôn gaàn guõi vôùi choàng con. Buoâng troâi kieåu ñoù, laø khoâng giöõ lôøi höùa veà tình yeâu ngaøy keát hoân, laø gieát tình yeâu cuûa ngöôøi baïn ñôøi cuûa mình.
Hoân nhaân ñoøi hoûi chuùng ta phaûi soáng gaàn nhau. Tình yeâu cuûa nhöõng ngöôøi chaïy troán nhau seõ laø tình yeâu khoâng thaät.
5. AÊN MAËC CHÆNH TEÀ
Tình yeâu che giaáu chöa haún laø tình yeâu saâu xa, ñaèm thaém.
Moät trong nhöõng bieåu loä vaø thaêng tieán tình yeâu giöõa vôï choàng laø söï aên maëc töôm taát.
Ñoái vôùi ngöôøi vôï, laøm ñeïp cho vöøa loøng choàng laø moät boån phaän. Ngöôøi ñaøn oâng vieät nam vaãn meâ maån vaø haõnh dieän khi thaáy vôï bieát trang ñieåm vaø aên maëc töôm taát:
Thaáy em ñeïp noùi ñeïp cöôøi
Ñeïp quaàn ñeïp aùo, laïi töôi raêng vaøng
Chaân em ñi deùp quai ngang
Maët vuoâng chöõ ñieàn, lieàn vaønh caù choâi
Anh thöông mình laém mình ôi!
Ñoái vôùi ngöôøi choàng, aên maëc töôm taát ñeå vôï khoâng maéc côõ vôùi baïn beø, khu xoùm cuõng laø moät boån phaän. Daãu lam luõ caày caáy, daãu nhoïc nhaèn canh cöûi, ngöôøi vôï vieät nam vaãn luoân vui söôùng khi thaáy choàng baûnh bao "xieâm aùo thaûnh thôi":
Xin choàng kinh söû hoïc haønh
Ñeå em caày caáy, cöûi canh kòp ngöôøi
Mai sau xieâm aùo thaûnh thôi
Ôn trôøi, loäc nöôùc ñôøi ñôøi hieån vinh
Khoâng chæ khi ñi ra ngoaøi, maø ngay trong nhaø, giöõa ñôøi soáng aám cuùng gia ñình, ngöôøi vôï cuõng phaûi aên maëc xinh xaén, saïch seõ, vaø trang ñieåm kín ñaùo. Ñöøng vieän lyù: "Toâi coù nhieàu vieäc phaûi laøm... Toâi khoâng coù thôøi giôø trang ñieåm... Toâi khoâng coù tieàn...". Maõi maõi baø laø boâng hoa xinh töôi vaø thôm höông cuûa gia ñình!
Ñaønh raèng ôû trong nhaø, baø khoâng neân luùc naøo cuõng chöng dieän nhö khi tieáp khaùch. Nhöng baø phaûi coá aên maëc saïch seõ, trau chuoát vaø haáp daãn, ñeå baûo veä tình yeâu cuûa choàng, ñeå oâng khoûi ñi tìm ôû nôi khaùc nhöõng caùi baø khoâng bieát hieán taëng choàng.
Cuõng vaäy, ngöôøi choàng ñöøng laàm töôûng raèng sau ngaøy thaønh hoân laø ñöôïc töï do aên maëc caåu thaû, toùc tai buø xuø, khoûi caïo raâu, khoûi ñaùnh giaøy, khoûi thaét caø vaùt... AÊn maëc chænh teà laø töï troïng. Bieát töï troïng laø bieát kính troïng ngöôøi khaùc. Ngöôøi khaùc ñaây tröôùc tieân laø ngöôøi vôï!
Tuy nhieân, ñöøng thaùi quaù! Thaùi quaù cuõng nguy hieåm nhö baát caäp! Phaûi trung dung, ñuùng luùc ñuùng möïc! "Nhaân ñöùc ñöùng ôû giöõa" (Virtus in medio stat). Traùnh loøe loïet, ñöøng hoïc ñoøi laøm sang, laøm ñieäu.
6. DAØNH QUYEÀN ÖU TIEÂN CHO NHAU
Laàn ñaàu tieân ñeà caäp tôùi hoân nhaân, Chuùa noùi vôùi oâng Adong: "Bôûi vaäy, ngöôøi nam seõ rôøi boû cha meï vaø gaén boù vôùi vôï mình, vaø caû hai seõ trôû neân moät (Mt 19,7).
Ñieàu coát yeáu laø, trong hoân nhaân, ngöôøi choàng phaûi chöùng toû cho ngöôøi vôï thaáy: mình thöông vôï hôn baát cöù ai treân ñôøi. Ngöôøi vôï cuõng phaûi coù moät tình yeâu nhö theá ñoái vôùi choàng. Ñoù laø yù nghóa tình yeâu vôï choàng maø ca dao ta ñaõ dieãn taû raèng:
Chaên ñôn nöûa ñaép, nöûa hoøng
Caïn soâng, lôû nuùi ta ñöøng queân nhau
Töø ngaøy aên phaûi mieáng traàu
Mieäng aên, moâi ñoû, daï saàu ñaêm chieâu
Bieát raèng thuoác daáu hay laø buøa yeâu
Laøm cho aên phaûi nhieàu ñieàu xoùt xa
Laøm cho queân meï, queân cha, queân cöûa, queân nhaø...
Theá nhöng, ñoâi khi vì lyù do ñaëc bieät, coù theå töø choái quyeàn öu tieân tuyeät ñoái aáy. Chaúng haïn, khi coù lyù do chaùnh ñaùng, ngöôøi choàng hay ngöôøi vôï coù theå ñoøi ñem cha meï mình ñeán ôû chung trong nhaø. Nhaát laø theo tinh thaàn Ñaïo Hieáu cuûa Vieät Nam, con caùi ñöôïc cha meï soáng chung vôùi laø moät haõnh dieän vaø haïnh phuùc, ñoù laø chöa noùi ñeán ích lôïi thöïc teá (nhö troâng nhaø, coi chaùu...).
Soáng chung vôùi cha meï laø tröôøng hôïp ñaëc bieät, vì coù lôøi Thaùnh Kinh: "Hoï seõ rôøi cha meï mình". Ñaøng khaùc, kinh nghieäm cho hay soáng chung vôùi cha meï thöôøng coù nhieàu phieàn toaùi... Ngay caû khi ñöùc hieáu thaûo baét buoäc vôï choàng ôû chung nhaø vôùi cha meï choàng hay cha meï vôï, hoï vaãn luoân coù boån phaän kín ñaùo daønh cho nhau "caùch xöû ñaõi öu tieân".
Vì theá, neáu ngöôøi choàng, chæ baän taâm ñeán nhöõng gì meï mình muoán hôn laø nhöõng gì vôï mình thích, ngöôøi choàng aáy töôùc boû quyeàn lôïi cuûa vôï vaø daàn daàn gieát cheát tình yeâu cuûa vôï ñoái vôùi mình. Neáu ngöôøi vôï chæ vun veùn cho cha meï mình hôn lo cho haïnh phuùc cuûa choàng, thì tröôùc sau baø seõ thaáy loøng thöông meán cuûa choàng suy giaûm, vaø luùc ñoù baø laø ngöôøi chòu traùch nhieäm.
Nhaát laø neáu ngöôøi choàng ñeå cho meï mình ñieàu khieån gia ñình vaø luoân luoân beânh meï trong nhöõng cuoäc tranh luaän, ngöôøi ñoù ñi ngöôïc laïi lôøi ñaõ höùa vaø ñi ngöôïc laïi caû yù cuûa Chuùa veà hoân nhaân.
Khoâng phaûi chæ trong nhöõng tröôøng hôïp vôï choàng soáng chung vôùi cha meï döôùi moät maùi nhaø môùi coù theå xaûy ra nhöõng "phieàn toaùi". Moät ngöôøi vôï ñeå cho meï mình aûnh höôûng quaù nhieàu ñeán nhöõng coâng vieäc trong nhaø, nhö yû theá vaøo meï moãi khi coù chuyeän baát bình giöõa vôï choàng, luùc ñoù lieäu baø coøn daønh quyeàn öu tieân cho choàng mình khoâng?
Moät ngöôøi choàng baét buoäc vôï laøm vieäc (hay giuùp ñôõ) cho gia ñình beân boá meï ruoät cuûa mình nhieàu hôn cho gia ñình beân vôï, lieäu oâng ta coù nguy cô ñaùnh maát tình yeâu cuûa vôï khoâng?
Ngöôøi ta thaáy ngay caû tröôøng hôïp maø söï öu ñaõi ñöôïc daønh cho ngöôøi ngoaøi: OÂng ta thích gaàn guõi baïn beø hôn; baø ta thích laøm vieäc cho ngöôøi khaùc hôn laø cho ngöôøi trong gia ñình mình. E raèng söï öu ñaõi nhö theá seõ dun duûi hoï ñeán choã thaát trung vaø söï ngoaïi tình. Trong tröôøng hôïp ngoaïi tình, Giaùo Hoäi coâng nhaän raèng ngöôøi ta khoâng theå baét buoäc ngöôøi choàng hay ngöôøi vôï tieáp tuïc soáng vôùi keû thaát trung. Luùc aáy, ngöôøi ta coù theå nghó ñeán vieäc ly thaân. (nhöng khoâng vì theá maø ñöôïc taùi hoân).
Nhöng noùi raèng ngöôøi ta khoâng bao giôø ñi ñeán söï ngoaïi tình, khoâng ñuû. Neáu ngöôøi ta muoán soáng trong tình yeâu moät caùch ñaày ñuû vaø beàn bæ, thì phaûi daønh cho ngöôøi baïn ñôøi cuûa mình quyeàn öu tieân treân baát cöù ai maø ngöôøi ta coù theå gaëp.
7. NHAÄN LAÕNH TRAÙCH NHIEÄM
Khi keát hoân, moãi ngöôøi nhaän laáy traùch nhieäm xaây döïng gia ñình. Thöôøng ngöôøi choàng giöõ vieäc möu sinh cho gia ñình, ngöôøi vôï giöõ vieäc noäi trôï. Caû hai töï nguyeän giuùp nhau, bao laâu coù theå ñöôïc, trong nhöõng nhieäm vuï aáy.
Giaác mô vôï choàng hoaø thuaän ñaõ phaùc hoïa söï phaân chia traùch nhieäm xaây döïng gia ñình ñaàm aám vieät nam raèng:
Treân trôøi coù caùi caàu voøng
Keû chôï caàu Muoáng, cöûa ñoâng caàu Reàm
Vua treân ñeàn caàn vaøng caàn baïc
Caùc laùi buoân caàn nöôùc caàn non
Ñoâi ta caàn cuûa caàn con
Con ñeïp gioáng meï, con gioøn gioáng cha
Con gaùi deät cöûi trong nhaø
Con trai ñi hoïc ñoã ba khoùa lieàn
Con lôùn thì ñoã traïng nguyeân
Hai con tieán só, ñoã lieàn caû ba
Vinh quy baùi toå veà nhaø
Boõ coâng ñeøn saùch meï cha vun troàng
Nhöng tình thöông cuûa vôï choàng daønh cho nhau ñaõ caûm thaáy tröôùc ngaøy thaønh hoân coù theå tieâu tan sau ñoù, neáu moãi ngöôøi khoâng nhaän laõnh traùch nhieäm cuûa mình moät caùch nghieâm chænh.
Ví duï ngöôøi choàng khoâng laøm vieäc taän tình, thay ñoåi vieäc laøm luoân luoân, ñem tieàn laøm ra tieâu phí vaøo nhöõng vieäc khoâng caàn thieát hay khoâng coù söï thoûa thuaän chung. Teä hôn, choàng giöõ heát tieàn, chæ ñöa tieàn cho vôï caùch nhoû gioït, laøm nhö baø vôï laø moät ngöôøi ñaày tôù khoâng ñaùng tin caäy.
Hay laø ngöôøi vôï ôû nhaø khoâng ñi laøm, nhöng boû beâ vieäc nhaø, khoâng laøm töôm taát nhöõng coâng vieäc thöôøng ngaøy: queùt doïn, giaët giuõ, chaêm nuoâi con caùi, lo côm nöôùc... Do ñoù, baø ta ñöøng phaøn naøn gì neáu oâng choàng gaét goûng, khoâng thöông yeâu baø nhö xöa nöõa! Laøm sao ngöôøi choàng coù theå say meâ baø vôï, neáu oâng ta phaûi soáng trong moät caên nhaø dô baån, boû beâ, khoâng thöù töï?
Tình yeâu cuõng coù theå cheát khi hai vôï choàng khoâng bieát ñeå yù ñeán vieäc laøm cuûa nhau, khoâng bieát teá nhò giuùp ñôõ nhau trong coâng vieäc laøm. Ñaëc bieät khi ñaõ coù con. Giaùo duïc con caùi laø phaän söï chung cuûa cha meï. Neáu ngöôøi choàng boû vieäc giaùo duïc con caùi cho vôï hoaøn toaøn thì oâng ñöøng phaøn naøn raèng "vôï mình thöông con hôn thöông mình" hay "con caùi quaán quít meï hôn cha"!
Ngaøy nay haàu nhö hai vôï choàng ñeàu ñi laøm. Moãi ngöôøi caøng phaûi yù thöùc traùch nhieäm vaø töông hoã nhau hôn nöõa. Phaûi "bieát töï ñoäng" laõnh traùch nhieäm cuûa rieâng mình vaø roäng raõi chia seû traùch nhieäm vôùi baïn ñôøi. Ñuùng nhö tuïc ngöõ raèng:
Choàng khoân, vôï ñöôïc ñi haøi
Vôï khoân, choàng ñöôïc nhieàu baøi caäy troâng
hoaëc:
Choàng sang, vôï ñöôïc ñi giaày
Vôï sang, choàng ñöôïc gheù ngaøy caäy troâng
Ñaõ yeâu nhau thaät, thì khoâng coøn tính toaùn nöõa!
8. HY SINH CHO NHAU
Moät trong nhöõng baèng chöùng toát nhaát veà tình yeâu chaân thaät laø söï queân mình. Ngöôïc laïi vôùi söï queân mình laø tính ích kyû. Ngöôøi ích kyû chæ nhìn thaáy mình, chæ thu veùn ích lôïi cho rieâng mình, chæ baûo thuû yù kieán rieâng cuûa mình... Vì theá sôùm muoän, hoï trôû thaønh nhöõng oâng choàng hay baø vôï ñoäc taøi, nhieàu khi thaät quaù quaét! Ñöøng queân raèng, moät ngöôøi ñoäc taøi coù theå aùp ñaûo, baét ngöôøi khaùc vaâng theo yù mình, nhöng deã gì laøm cho hoï yeâu thöông mình! Coù nhieàu caùch hy sinh.
Choàng giaän thì vôï bôùt lôøi
Choàng giaän, vôï giaän, thì giuøi noù quaêng
1. Tröôùc heát baèng tinh thaàn nhöôïng boä, moät nhòn chín laønh, dó hoøa vi quùy, thuaän vôï thuaän choàng cho vui cöûa vui nhaø. Dó nhieân coù nhöõng ñieàu khoâng theå nhöôïng boä, nhaát laø trong lónh vöïc luaân lyù hay tinh thaàn: Chaáp nhaän laøm ñieàu xaáu, ñeå vui loøng choàng (hay vôï), khoâng phaûi laø söï hy sinh hay queân mình, nhöng laø söï ñoàng loaõ. Ví duï vieäc toan tính phaù thai.
Vôï choàng laø nghóa giaø ñôøi
Ai ôi chôù nghó nhöõng lôøi thieät hôn
2. Phaûi bieát queân mình ngay trong nhöõng vaán ñeà vaät chaát, nhö vieäc xöû duïng thôøi giôø, tieàn baïc, vieäc mua saém, vieäc giaûi trí... Ngöôøi choàng ñoäc ñoaùn luoân muoán saém söûa, giaûi trí theo sôû thích cuûa mình. Ngöôøi vôï laøm döõ ñoøi choàng phaûi mua cho baø nhöõng moùn ñoà baø thích... Khoâng ai nhòn ai! Keå töø ñoù ñöøng noùi ñeán tình yeâu nöõa: Ngöôøi ta ñaõ gieát cheát noù, baèng caùch laáy ích kyû thay theá hy sinh.
Choàng giaän thì vôï laøm laønh
Mieäng cöôøi hôùn hôû raèng "anh giaän gì?"
3. Hy sinh cuõng coù nghóa laø bieát tha thöù. Ñôøi naøy chaúng coù ai laø toaøn thieän. Nhaân voâ thaäp toaøn. Khoâng coù cuoäc hoân nhaân naøo maø sôùm hay muoän, khoâng caàn ñeán söï tha thöù. Noùi caùch khaùc phaûi bieát "bieát khieâm cung, oân hoøa, nhaãn naïi, chòu ñöïng laãn nhau vaø khi moät trong hai coù ñieàu ñaùng traùch, phaûi bieát tha thöù cho nhau..." (Cl 3,12-13)
Coøn gì phaù vôõ tình yeâu baèng thieáu tinh thaàn hy sinh vaø dung thöù. Vì thieáu tinh thaàn hy sinh vaø tha thöù, baø aáy khoâng ñeå lôõ moät cô hoäi naøo maø khoâng nhaéc laïi nhöõng sai loãi, nhöõng khuyeát ñieåm vaø taät xaáu cuûa choàng. Nhaéc ñeán ñeå ñay nghieán! Cuõng vaäy, ngöôøi choàng aâm æ giaän vôï, laàm lì hôøn doãi ngaøy naøy qua ngaøy khaùc laø ngöôøi ích kyû, khoâng quaûng ñaïi tha thöù.
Xin vôï choàng ñöøng bao giôø queân: "Khoâng coù tình yeâu naøo maø khoâng coù hy sinh" (l'amour n'existe pas sans sacrifice), "Muoán traùng tröùng, phaûi ñaäp vôõ quaû tröùng" (On ne peut pas faire d'omelttre sans casser les oeufs). Nhaát laø vôï choàng phaûi naèm loøng lôøi Chuùa Gieâsu: "Khoâng coù tình yeâu naøo lôùn hôn laø hy sinh maïng soáng cho ngöôøi mình yeâu" (Ga 15,13). Thieáu tinh thaàn hy sinh vaø tha thöù, vôï choàng chaøy kíp seõ gieát cheát tình yeâu ñaõ daønh cho nhau!
9. SOÁNG VÖÕNG NIEÀM TIN
Chæ coù toân giaùo môùi giuùp con ngöôøi phaùt trieån ñuùng möùc nhöõng ñöùc tính cao ñeïp cuûa con ngöôøi. Con ngöôøi troåi hôn thuù vaät bôûi vì con ngöôøi coù khaû naêng soáng toân giaùo. Chæ coù toân giaùo coù theå trang bò cho con ngöôøi moät nhaân tính duõng maïnh, vöøa laøm taêng tröôûng vöøa thu huùt tình yeâu.
Khoâng soáng toân giaùo, ngöôøi ta deã soáng "nhö caàm thuù". Con ngöôøi ñöôïc döïng neân trong thaân phaän cao hôn thaân phaän caàm thuù, nhöng nhieàu khi, do söï löïa choïn töï do, con ngöôøi laïi soáng thaáp heøn gioáng nhö caàm thuù.
Hoân nhaân khoâng chæ ñaët treân caên baûn xaùc thòt, cuûa caûi, chöùc vò vaø danh voïng. Caên baûn cuûa hoân nhaân laø tình yeâu. Vaø nieàm tin laø thaønh luõy baûo veä tình yeâu.
Moïi vaán ñeà cuûa ñôøi soáng ñeàu ñoøi hoûi nhöõng giaûi ñaùp tinh thaàn hay luaân lyù.
Khoâng gì quùy baèng vôï choàng coù chung moät nieàm tin. Yeâu nhau laø cuøng nhau nhìn veà moät höôùng, moät höôùng troïn veïn veà moïi phaïm vi vaät chaát vaø tinh thaàn.
Nieàm tin daïy chuùng ta raèng: Thieân Chuùa laø Tình Yeâu, chính ngaøi ñaõ thieát laäp ñôøi soáng gia ñình, vaø muoán ñoàng haønh vôùi vôï choàng, giuùp cho vôï choàng soáng haïnh phuùc trong tình yeâu chung thuûy. Vì theá, ñôøi soáng caàu nguyeän trong gia ñình laø caàn thieát. Haïnh phuùc cuûa gia ñình laø coù Chuùa hieän dieän trong nhaø, chia seû trong moïi bieán coá vui buoàn.
Ñoái töôïng caàu nguyeän haèng ngaøy cuûa vôï choàng laø xin Chuùa cho moãi ngöôøi yeâu nhau ñeán cuøng, yeâu nhau nhö Chuùa yeâu; laø xin Chuùa baûo veä tình yeâu hoï daønh cho nhau, tình yeâu laø giaây raøng buoäc moïi ñieàu toaøn thieän khaùc trong ñôøi soáng ñoâi baïn. Coøn yeâu laø coøn tin nhau, coøn soáng cho nhau haïnh phuùc.
10. LAØM TROØN BOÅN PHAÄN VÔÏ CHOÀNG
Trong nhöõng bieåu loä quan troïng nhaát cuûa tình yeâu vôï choàng, coù söï bieåu loä tình yeâu xaùc thòt hay söï bieåu loä tình yeâu trong ñôøi soáng sinh lyù.
Ngöôøi ta noùi nhieàu ñeán haïnh phuùc löùa ñoâi, nhöng thöïc teá vôï choàng chæ caûm nghieäm vaø höôûng thuï haïnh phuùc ñoù "moät caùch con ngöôøi nhaát" laø khi vôï choàng trao thaân cho nhau. Sau ngaøy thaønh hoân, ñôøi soáng sinh lyù vôï choàng laø chuyeän vöøa hôïp phaùp, vöøa caàn thieát vaø coù coâng phuùc.
Vôï choàng caàn bieát baûo trì ñôøi soáng sinh lyù. Ñöøng laøm cho noù trôû thaønh nhaøm chaùn, ngheøo naøn. Traùi laïi phaûi laøm sao cho thaân xaùc vôï choàng haáp daãn nhau, ñôøi soáng chaên goái maõi môùi meû, phong phuù. Moãi laàn soáng beân nhau, trao thaân cho nhau, caû hai ñeàu caûm thaáy thoûai maùi, haïnh phuùc... hieán thaân vaø laõnh nhaän.
Muoán ñaït ñöôïc nhö vaäy, vôï choàng yù thöùc raèng, chính trong ñôøi soáng chaên goái naøy, coù raát nhieàu teá nhò maø ñoâi beân phaûi thaän troïng cho hôïp vôùi ñieàu kieän taâm lyù, vaø caû sinh lyù cuûa ñoâi beân. Ñoøi hoûi hay ñaùp öùng ñuùng thôøi ñieåm vaø
taâm lyù. Ñaây vöøa laø quyeàn lôïi, vöøa laø boån phaän. Caàn ñoïc saùch noùi veà ñôøi soáng chaên goái vôï choàng ñeå coù theâm kieán thöùc, ñeå hieåu toát hôn veà nhöõng ñieàu kieän sinh lyù vaø taâm lyù cuûa baïn mình.
Moät trong nhöõng chuû yeáu cuûa kheá öôùc hoân nhaân laø khaúng ñònh veà ñaëc quyeàn cuûa moãi ngöôøi treân thaân xaùc cuûa ngöôøi baïn ñôøi. Ñaëc quyeàn naøy höôùng veà vieäc sinh con caùi. Nhöng cuõng ñeå vôï choàng taïo haïnh phuùc cho nhau, yeâu nhau caùch khaêng khít vaø chung thuûy.
Traêm naêm loøng gaén daï ghi
Naøo ai thay nuùt ñoåi khuy cuõng ñöøng
Vì theá, tình yeâu coù theå cheát khi ngöôøi ta khoâng toân troïng ñaëc quyeàn ñoù, hay khi ngöôøi ta coù moät yù nieäm sai laàm veà noù. Voâ tình ngöôøi ta môû cöûa cho ngöôøi baïn cuûa mình thaát trung vôùi mình. Luùc aáy, hoân nhaân trôû neân moät gaùnh naëng thaät söï.
GS Buøi Thò Lyù,
ÑOÂ Mai Ñöùc Vinh,
GS Traàn Vaên Caûnh
Giaùo Xöù Paris |
