Kính thöa quyù Cha, quyù Thaày,
Caùc Baïn thöông meán,

Theo nhö lôøi ñeà nghò cuûa oâng Giaùm ñoác nhaø St-Greùgoire, hoâm nay toâi xin maïn pheùp trình baày veà ñeà taøi "Giôùi treû trong Giaùo Hoäi", ñeå tieáp noái chöông trình lieân tuïc cuûa 3 ngaøy, moãi ngaøy moät thuyeát trình vieân khaùc nhau, vôùi nhöõng ñeà taøi khaùc nhau. Hoâm nay laø ngaøy cuoái cuøng. Caùc Baïn thaám meät maø toâi cuõng ñaõ meät. Tuy nhieân, chuùng ta haõy raùng laøm vieäc theâm moät ngaøy nöõa. Ngaøy mai chuùng ta seõ coù troïn moät ngaøy töï do (moät ngaøy "libre", moät ngaøy "off"), vaøo Paris baùt phoá vaø "laøm leã röûa maét". Caù nhaân toâi cuõng naùo nöùc vaø mong chôø ngaøy mai nhö chính caùc Baïn vaäy.

Giôùi treû trong Giaùo Hoäi, ñoù laø moät ñeà taøi quaù bao quaùt, quaù roäng lôùn. Chaéc chaén trong nhöõng ngaøy saép tôùi, caùc Baïn seõ coù dòp nghe chính Ñöùc Giaùo Hoaøng, caùc vò Hoàng y, caùc vò Giaùm muïc noùi vôùi caùc Baïn khoâng nhieàu thì ít veà ñeà taøi ñoù. Toâi khoâng daùm vaø cuõng khoâng muoán "cöôùp lôøi" caùc ngaøi. Vaø ñeå traùnh noùi ñi noùi laïi nhöõng ñieåm gioáng nhau, caù nhaân toâi, vôùi tö caùch laø tuyeân uùy cuûa moät coäng ñoaøn nhoû beù ôû moät quoác gia nhoû beù, toâi chæ xin trình baày vôùi caùc Baïn veà ñeà taøi trong moät phaïm vi nhoû beù hôn, cuï theå hôn, thieát thöïc hôn: Ñoù laø
Giôùi treû trong coäng ñoaøn. Toâi hy voïng, ngöôøi ra ñeà taøi cho toâi cuõng nhö nhöõng ngöôøi ñang ngoài nghe toâi ñaây ñeàu haøi loøng veà vieäc giôùi haïn ñeà taøi nhö treân.

Dó nhieân, toâi chæ coù theå trình baày ñeà taøi vôùi con maét haïn cheá cuûa moät linh muïc tuyeân uùy ñang laøm vieäc trong moät coäng ñoaøn, vôùi nhöõng gì quan saùt ñöôïc trong phaïm vi nhoû beù cuûa coäng ñoaøn ñoù maø thoâi. Toâi cuõng ít caên cöù vaøo saùch vôû ñeå noùi chuyeän vôùi caùc Baïn, nhöng laø "ruùt ruoät" ñeå noùi vôùi caùc Baïn veà nhöõng kinh nghieäm, nhöõng suy tö caù nhaân sau moät soá naêm laøm vieäc trong moät coäng ñoaøn Vieät Nam taïi haûi ngoaïi. Noùi moät caùc khaùc, toâi noùi chuyeän vôùi caùc Baïn vôùi tö caùch laø moät ngöôøi baïn, muoán chia seû vôùi caùc Baïn ñang ngoài ñaây nhöõng buoàn vui, nhöõng lo aâu vaø hy voïng trong vieäc muïc vuï daønh cho giôùi treû.

Chuùng ta bieát, hieän nay giôùi treû chieám 2/3 daân soá theá giôùi. Taïi nhieàu quoác gia, giôùi treû ñaõ chieám tôùi 50% treân toång soá nhöõng ngöôøi tin vaøo Chuùa (theo: Toâng huaán Ngöôøi Tín Höõu Giaùo Daân, soá 46). Rieâng taïi AÙ chaâu, Hoäi ñoàng Giaùm Muïc AÙ chaâu hoïp vaøo naêm 1970 taïi Manila, Phi luaät Taân, cuõng goïi Giaùo Hoäi AÙ chaâu laø "Giaùo Hoäi cuûa giôùi treû".

1. Giaùo Hoäi luoân öu aùi vaø quan taâm tôùi giôùi treû

Vì nhaän thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa moät khoái ngöôøi nhö vaäy, cho neân töø tröôùc tôùi nay Giaùo Hoäi luoân öu aùi vaø quan taâm tôùi giôùi treû. Moät vaøi thí duï nhö caùc phong traøo Nghiaõ binh ngaøy tröôùc, phong traøo Thieáu nhi Thaùnh Theå sau naøy, caùc tröôøng hoïc Coâng giaùo, töø vöôøn treû, maãu giaùo cho tôùi caùc ñaïi hoïc Coâng giaùo, caùc tröôøng noäi truù Coâng giaùo, caùc hoäi Doøng chuyeân lo vieäc giaùo duïc giôùi treû...

Loøng öu aùi vaø söï quan taâm aáy coøn ñöôïc boäc loä trong nhöõng vaên kieän chính thöùc cuûa Giaùo Hoäi. Trong caùc vaên kieän ñoù, Giaùo Hoäi thöôøng goïi giôùi treû laø "nieàm hy voïng cuûa Giaùo Hoäi" (Coâng ñoàng Vatican II: Tuyeân ngoân veà giaùo duïc: Gravisimum educationis, soá 2 + Toâng huaán Ngöôøi tín höõu giaùo daân, soá 46). Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II noùi roõ hôn khi ngaøi goïi giôùi treû "laø tuoåi xuaân cuûa Giaùo Hoäi, laø töông lai cuûa Giaùo Hoäi" (Thö gôûi giôùi treû theá giôùi ngaøy 31. 3. 1985).

Caùc Baïn ñöôïc Giaùo Hoäi goïi laø nieàm hy voïng, laø tuoåi xuaân, laø töông lai cuûa Giaùo Hoäi thì coù söôùng "caùi loã nhó" khoâng? Thöïc ra, giôùi treû khoâng phaûi chæ laø nieàm hy voïng, tuoåi xuaân vaø töông lai cuûa rieâng Giaùo Hoäi, maø coøn laø nieàm hy voïng, tuoåi xuaân vaø töông lai cuûa gia ñình, cuûa coäng ñoaøn, cuûa xaõ hoäi, cuûa queâ höông, ñaát nöôùc vaø cuûa caû nhaân loaïi.

Trong laù thö gôûi giôùi treû theá giôùi vaøo ngaøy Leã Laù, 31. 3. 1985, Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II ñaõ dö hieåu ñieàu ñoù, khi ngaøi vieát: "Caùc con laø tuoåi thanh xuaân cuûa ñaát nöôùc, cuûa xaõ hoäi, cuûa moïi gia ñình vaø cuûa toaøn theå nhaân loaïi." Roài ngaøi vieát tieáp: "Chuùng con laø tuoåi xuaân cuûa Giaùo Hoäi"... "Trong theá heä chuùng ta, vaøo nhöõng ngaøy gaàn tôùi naêm 2.000, Giaùo Hoäi vaãn töï nhìn mình qua giôùi treû... Chuùng con laø töông lai cuûa Giaùo Hoäi."

Giaùo Hoäi khoâng phaûi chæ aâu yeám "nhìn" giôùi treû, maø coøn muoán "noùi" veà vaø noùi vôùi giôùi treû raát nhieàu. Thí duï Coâng ñoàng Vatican II ñaõ gôûi moät söù ñieäp cho giôùi treû vaøo ngaøy 8. 12. 1965. Roài raûi raùc trong caùc vaên kieän chính thöùc khaùc, Giaùo Hoäi vaãn löu yù tôùi giôùi treû, töø nhöõng vaên kieän veà giaùo duïc cho tôùi nhöõng vaên kieän veà truyeàn thoâng xaõ hoäi, khi ñeà caäp tôùi vieäc caàn baûo veä giôùi treû tröôùc nhöõng tai haïi cuûa ngaønh truyeàn thoâng...

Thöïc ra, Giaùo Hoäi muoán taïo ra moät cuoäc ñoái thoaïi thöôøng xuyeân giöõa giôùi treû vaø Giaùo Hoäi. Trong Toâng huaán Ngöôøi Tín Höõu Giaùo Daân, chuùng ta ñoïc thaáy moät nhaän ñònh chính xaùc nhö sau: "Giaùo Hoäi coù raát nhieàu ñieàu muoán noùi vôùi giôùi treû, vaø giôùi treû cuõng coù raát nhieàu ñieàu muoán noùi vôùi Giaùo Hoäi" (soá 46).

Haàu heát caùc vò Giaùo Hoaøng trong thôøi caän ñaïi ñeàu löu yù ñeán vai troø quan troïng cuûa giôùi treû trong loøng Giaùo Hoäi, nhaát laø vò Giaùo Hoaøng hieän nay. Ñöùc Giaùo Hoaøng Cha Gioan-Phaoloâ II ñöôïc meänh danh laø "vò Giaùo Hoaøng cuûa giôùi treû". Vaø ngaøi cuõng raát xöùng ñaùng vôùi danh hieäu aáy, vì chính ngaøi ñaõ coù saùng kieán trong vieäc khai sinh Ñaïi hoäi giôùi treû theá giôùi, laàn ñaàu tieân ñöôïc toå chöùc vaøo ngaøy leã Laù naêm 1985 taïi Roma (Thuû ñoâ nöôùc YÙ). Laàn ñoù, ban toå chöùc öôùc tính chæ coù khoaûng 50 ngaøn, maø thöïc teá ñaõ coù 300 ngaøn baïn treû khaép nôi treân theá giôùi veà
tham döï. Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan-Phaoloâ II xöùng ñaùng ñöôïc goïi laø vò Giaùo Hoaøng cuûa giôùi treû, vì moãi laàn ñi thaêm vieáng muïc vuï taïi caùc quoác gia treân theá giôùi, duø baän roän theá naøo, ngaøi vaãn luoân daønh giôø ñeå gaëp gôõ giôùi treû, ñeå noùi vôùi giôùi treû vaø nhaát laø ñeå nghe giôùi treû noùi vôùi ngaøi. Vaø chaéc chaén, trong nhöõng ngaøy saép tôùi, caùc Baïn seõ coøn dòp nghe chính ngaøi noùi vôùi caùc Baïn nhöõng ñieàu taâm huyeát hôn vaø cuï theå hôn.

2. Hieän töôïng xaõ hoäi hieän nay

Theo baùo caùo cuûa caùc linh muïc tuyeân uùy Vieät Nam nhaân ngaøy Ñaïi hoäi linh muïc, tu só Vieät Nam taïi AÂu chaâu vaøo naêm 1985 ôû Lourdes (Loä Ñöùc, trung taâm Thaùnh maãu taïi nöôùc Phaùp naøy) thì vaøo thôøi ñoù, giôùi treû Vieät Nam taïi haûi ngoaïi tuy ñaõ coù khaû naêng hoäi nhaäp vaøo xaõ hoäi ñòa phöông raát cao (70%) nhöng vaãn coøn 80% thích ñeán gaëp vaø hoäi hoïp vôùi ngöôøi ñoàng höông, 90% vaãn thích caùc sinh hoaït vaên hoùa, aâm nhaïc hay toân giaùo ñöôïc coäng ñoaøn toå chöùc, vaø 50% saün saøng daán thaân laøm vieäc trong caùc coäng ñoaøn. Baûn baùo caùo vieát tieáp: 80% giôùi treû Vieät Nam taïi haûi ngoaïi vaãn coøn tieáp tuïc giöõ ñaïo nhö hoài coøn ôû Vieät Nam, 70% thích tham gia caùc sinh hoaït toân giaùo, 80% hieän dieän trong caùc buoåi leã cuûa coäng ñoaøn, 60% haêng haùi tham döï caùc buoåi tónh taâm hay hoïc hoûi giaùo lyù, vaø 40% naêng laõnh nhaän Bí tích Hoøa giaûi (ñi xöng toäi).

Baûn baùo caùo coøn theâm: "giôùi treû Vieät Nam raát thích gaëp nhau. Cuøng vôùi giôùi tröôûng thaønh, hoï yeâu caàu caùc vò laõnh ñaïo tinh thaàn thaønh laäp caùc hoï ñaïo, coù nhaø thôø, ñoaøn theå vaø kieäu röôùc nhö beân Vieät Nam xöa. Moät ñoaøn theå deã thu huùt giôùi treû, nhaát laø nhöõng ngöôøi môùi ñeán, ñoù laø ca ñoaøn. Ca ñoaøn ñoái vôùi hoï khoâng chæ laø ca haùt phuïc vuï caùc Thaùnh leã, maø coøn laø dòp gaëp gôõ vaø trao ñoåi taâm tình vôùi nhau." Ñoù laø tình traïng giôùi treû caùch ñaây hôn moät thaäp nieân.

Coøn tình traïng giôùi treû hieän nay thì sao? Caùc nhaø Xaõ hoäi hoïc treân theá giôùi phaùt hieän moät hieän töôïng raát môùi trong giôùi treû hieän nay, vaøo nhöõng naêm cuoái cuøng cuûa theå kyû 20 vaø ñang chuaån bò böôùc daàn sang theå kyû 21. Hieän töôïng ñoù laø: giôùi treû cöù muoán treû maõi, khoâng döùt khoaùt, maïnh daïn ñi vaøo tuoåi tröôûng thaønh theo nhöõng maãu möïc truyeàn thoáng (xem: Ñònh Höôùng, soá 10, trang 2). Neáu muoán treû maõi, khoâng giaø veà maët theå lyù (physique) laø moät ñieàu ñaùng öôùc mô, nhöng ôû ñaây khoâng muoán giaø daën veà phöông dieän taâm lyù (psychique), thì khoâng
phaûi laø ñieàu ñaùng mô öôùc. Töùc laø, theo nhaän xeùt cuûa caùc nhaø Xaõ hoäi hoïc, giôùi treû hieän nay khoâng daùm laõnh nhaän traùch nhieäm, khoâng muoán naém giöõ vaän meänh, leøo laùi xaõ hoäi tieán veà töông lai. Ngöôøi tröôûng thaønh veà maët taâm lyù khoâng hieån nhieân laø ngöôøi coù nhieàu tuoåi ñôøi (ngöôøi Vieät Nam vaãn cheâ loaïi ngöôøi "giaø khoâng neân neát"), nhöng laø ngöôøi daùm laõnh nhaän traùch nhieäm: traùch nhieäm veà mình vaø traùch nhieäm vôùi ñôøi.

Hieän töôïng cuûa xaõ hoäi ñoù khoâng ít thì nhieàu cuõng coù aûnh höôûng tôùi nhöõng sinh hoaït trong caùc coäng ñoaøn Coâng giaùo Vieät Nam taïi haûi ngoaïi.

Xin keå caùc Baïn nghe moät vaøi thí duï: Trong coäng ñoaøn toâi ñang phuïc vuï coù moät gia ñình luoân luoân coù maët trong caùc sinh hoaït chung. Vì theá, trong moät cuoäc noùi chuyeän coù laàn toâi ñaõ noùi vôùi ngöôøi choàng raèng: "Toâi thaáy gia ñình anh raát soát saéng, neân toâi muoán môøi gia ñình anh vaøo laøm vieäc trong Ban Ñieàu haønh (ban Haønh giaùo, ban Ñaïi dieän cuûa coäng ñoaøn)". Caùc Baïn coù bieát ngöôøi ñoù ñaõ traû lôøi toâi nhö theá naøo khoâng? (...) Ngöôøi ñoù traû lôøi nguyeân vaên nhö sau: "Thöa cha, ôn goïi (ngöôøi ñoù duøng chöõ "ôn goïi" [vocation] laø moät chöõ raát linh thieâng) cuûa
con laø ñöùng ngoaøi coäng ñoaøn!" (...) Ñoù laø laàn ñaàu tieân toâi nghe coù moät thöù "ôn goïi" laï luøng nhö theá!

Nhieàu ngöôøi hieän nay khoâng muoán hoaëc khoâng daùm ra laøm vieäc vì sôï maát giôø, sôï hy sinh phí söùc... Ai ra laøm vieäc coù khi coøn bò cheá nhaïo laø haïng ngöôøi ngu si, daïi doät. Toâi môùi coù dòp ñi thaêm 1 gia ñình, gia ñình ñoù chæ coù hai anh em. Ngöôøi anh laøm Chuû tòch Hoäi ñoàng giaùo xöù (Chaùnh tröông) trong moät Giaùo xöù taïi Vieät Nam, ñaõ 15 naêm roài nhöng Ñöùc cha Giaùo phaän vaãn yeâu caàu oâng tieáp tuïc, vì oâng coù nhöõng lieân heä toát vôùi chính quyeàn ñòa phöông. Ngöôøi
anh ñoù ra ngoaïi quoác thaêm em. Ngöôøi em tröôùc ñi tu, ñöôïc gôûi ñi du hoïc, sau ra ngoaøi laäp gia ñình. Hai anh em gaëp nhau, trong caâu chuyeän tröôùc maët toâi, khi nghe ngöôøi anh keå cho toâi nghe veà chuyeän ñoù, ngöôøi em ñaõ bình luaän vaén taét veà ngöôøi anh mình raèng: "anh daïi doät!", vaø khoâng ngaàn ngaïi xeáp anh mình vaøo haïng ngöôøi "aên côm nhaø, vaùc ngaø voi haøng toång"!

Roài trong laàn baàu cöû vöøa qua, toâi coá gaéng thuyeát phuïc hai vôï choàng treû ra laøm vieäc, hai ngöôøi ñoù ñaõ nhaän lôøi. Toâi möøng quyùnh. Nhöng khi veà nhaø, vöøa ñöôïc 10 phuùt, chuoâng ñieän thoaïi reo vang. Ngöôøi meï goïi ñieän thoaïi xin cho con mình nghæ vaø noùi vôùi toâi nguyeân vaên nhö sau: "Xin cha 'tha' cho chaùu!" Toâi nghe caâu aáy maø buoàn khoâ tim oùc, vì thaáy ngöôøi ta coi caùi vieäc con caùi hoï ra laøm vieäc trong coäng ñoaøn cuõng töông töï nhö laø bò toâi baét lính, baét quaân dòch.

Neáu ai cuõng chæ nghó tôùi mình mình thoâi thì laáy ai ñeå nghó tôùi ngöôøi khaùc. Neáu ai cuõng chæ nghó tôùi gia ñình mình thoâi thì laáy ai ñeå nghó tôùi coäng ñoaøn, laáy ai ñeå nghó tôùi Giaùo Hoäi?

Laøm tuyeân uùy vaøo thôøi buoåi naøy, toâi caûm thaáy theøm khi ñoïc laïi caùc baûn baùo caùo cuûa caùc baäc ñaøn anh caùch ñaây hôn moät thaäp nieân, maø toâi vöøa ñeà caäp tôùi. Nhieät tình vaø loøng haêng say cuûa ngöôøi giaùo daân Vieät Nam khi ñaõ an cö laïc nghieäp dó nhieân khoâng coøn cao baèng nhöõng ngöôøi giaùo daân Vieät Nam khi vöøa thoaùt cheát trong moät cuoäc vöôït bieân. Vôùi naêm thaùng, söùc soáng trong coäng ñoaøn thaáy hao huït daàn...

Toâi laø linh muïc tuyeân uùy thöù 3 trong coäng ñoaøn. Linh muïc tuyeân uùy ñaàu tieân coù teân laø S. Coù laàn, moät linh muïc baïn ñaõ thaønh thaät noùi vôùi toâi raèng: "Coäng ñoaøn Vieät Nam ôû xöù naøy gioáng nhö moät ñuøi thòt choù, coù bao nhieâu thòt thì oâng cha S. ñaõ aên heát, ñeán ñôøi cha thì chæ coøn coù xöông thoâi. OÂng cha S. theá maø khoân, coøn cha môùi laø daïi!" (...) Toâi thaáy loái so saùnh aáy vöøa töùc cöôøi vöøa khaù chính xaùc, nhöng vaãn khoâng tin raèng laø mình daïi, khi nhaän laøm tuyeân uùy. Vì nhö caùc Baïn bieát töø nhöõng boä xöông khoâ, ngöôøi ta vaãn coù theå naáu thaønh caùc loaïi cao, nhö cao hoå coát, cao ban long, cao khæ... Ñoù laø nhöõng thöù thuoác boå trong ngaønh Ñoâng y! Cho neân tuy lo aâu, nhöng toâi vaãn coøn nhieàu hy voïng. Cho neân, tuy ít ngöôøi tieáp söùc, nhöng toâi vaãn tin vaøo söùc maïnh cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Giaùo Hoäi vaãn toàn taïi vôùi moät soá ngöôøi thieän chí. Coäng ñoaøn vaãn tieáp tuïc sinh hoaït vôùi moät soá ngöôøi daùm hy sinh, trong ñoù khoâng thieáu nhöõng göông maët treû sôùm tröôûng thaønh. Thí duï, trong soá nhöõng ngöôøi theo toâi sang ñaây, coù thaày Khaùnh laø ngöôøi haêng haùi heát möïc qua caùc thôøi tuyeân uùy, coù Loäc laø thö kyù trong moät coäng ñoaøn, coù Hieån laø tröôûng ban giuùp leã...

3. Tröôûng thaønh trong Giaùo Hoäi

Chuùng ta thaáy, luaät leä cuûa haàu heát caùc quoác gia treân theá giôùi ñeàu coâng nhaän moïi ngöôøi coâng daân khi tôùi 18 tuoåi ñeàu ñöôïc coi laø tröôûng thaønh. Moät coâng daân tröôûng thaønh laø moät coâng daân coù ñuû moïi quyeàn lôïi vaø moïi nghiaõ vuï ñoái vôùi quoác gia. Coøn trong Giaùo Hoäi, toâi thaáy Giaùo Hoäi coâng nhaän söï tröôûng thaønh cuûa ngöôøi tín höõu coøn sôùm hôn theá nöõa, töø khi ngöôøi ñoù laõnh nhaän Bí tích Theâm söùc (Confirmation), nghiaõ laø tröôùc 18 tuoåi (trung bình khoaûng 14, 15 tuoåi). Sau Bí tích Theâm söùc, moïi tín höõu ñeàu ñöôïc coi laø tröôûng thaønh trong Ñöùc Kitoâ, ñeàu ñöôïc keâu goïi laøm chöùng nhaân ñaùng tin caäy cuûa Tin Möøng. Vì theá trong caùc coäng ñoaøn do toâi phuï traùch, toâi vaãn ñeå cho taát caû nhöõng ai ñaõ laõnh nhaän Bí tích Theâm söùc ñeàu coù quyeàn boû phieáu trong caùc kyø baàu cöû hoaëc tröng caàu daân yù.

Caùc Baïn haõy haõnh dieän vì ñöôïc Giaùo Hoäi tin töôûng, trao phoù traùch nhieäm sôùm nhö vaäy. Caùc Baïn haõy sôùm nhaäp cuoäc, taän duïng trí oùc vaø con tim laøm vieäc chung, ñeå ngöôøi lôùn tin töôûng, töø töø trao cho caùc Baïn nhöõng traùch nhieäm lôùn lao hôn. ÔÛ caùi thôøi toâi môùi lôùn, ñöôïc ngöôøi lôùn tin töôûng trao traùch nhieäm laø moät vieäc khoù khaên hôn, vì caùc cuï khoâng theå chaáp nhaän: "Tröùng khoân hôn raän", hoaëc caùc cuï thöôøng nghó raèng boïn treû coù laøm vieäc, cuõng chæ "chöõa lôïn laønh ra lôïn queø" maø thoâi!

Chuùng ta bieát, con ngöôøi coù theå tröôûng thaønh veà nhieàu phöông dieän khaùc nhau: nhö sinh lyù, taâm lyù, kieán thöùc, toân giaùo, v. v... Neáu moät ngöôøi coù kieán thöùc khoa hoïc roäng raõi (taïm goïi laø moät ngöôøi trí thöùc), maø Ñöùc tin vaø voán lieáng veà toân giaùo cuûa hoï chæ laø Ñöùc tin vaø voán lieáng coøn soùt laïi, sau caùi thôøi ñi hoïc giaùo lyù ñeå xin Röôùc leã laàn ñaàu hoaëc laõnh nhaän Bí tích Theâm söùc, thì ngöôøi ñoù seõ maát quaân bình noäi taâm. Muoán taïo theá quaân bình noäi taâm, chuùng ta caàn phaûi tröôûng thaønh ñoàng ñeàu veà caùc phöông dieän khaùc nhau, töông töï nhö moät caây coå thuï: caây caøng lôùn, reã cuûa noù phaûi caøng aên saâu xuoáng loøng ñaát. Neáu khoâng, caây seõbaät goác maø cheát. Cuõng vaäy, caøng hoïc cao, Ñöùc tin cuûa chuùng ta caøng caàn phaûi thaâm saâu hôn tröôùc, chuùng ta môùi coù theå giöõ ñöôïc theá quaân bình thieâng lieâng.

Veà phöông dieän toân giaùo, giôùi treû coù theå tröôûng thaønh baèng nhieàu caùch khaùc nhau. Nhöng theo toâi, coù moät caùch phoå thoâng nhaát, gaàn guõi nhaát maø cuõng höõu hieäu nhaát, ñoù laø tham gia caùc sinh hoaït coäng ñoaøn, daán thaân laøm vieäc vôùi coäng ñoaøn vaø cho coäng ñoaøn. Toâi thaáy, quaû thöïc laøm vieäc trong coäng ñoaøn laø moät phöông phaùp tu thaân, maø khoâng caàn ñi tu. Bôûi vì khi laøm vieäc chung vôùi ngöôøi khaùc, theá naøo chuùng ta cuõng bò ñuïng chaïm, khoâng nhieàu thì ít. Söï ñuïng chaïm aáy seõ giuùp chuùng ta nhìn laïi con ngöôøi mình, ñeå söûa sai, ñeå doác loøng laøm toát hôn
vaø neân toát hôn. Söï ñuïng chaïm aáy, coù theå ví nhö nhöõng vieân soûi döôùi loøng suoái. Khi xöa, nhöõng vieân soûi aáy laø nhöõng cuïc ñaù, moãi cuïc ñaù coù nhöõng goùc caïnh saéc beùn cuûa noù, nhöng nhôø nöôùc suoái cuoán ñi, nhöõng cuïc ñaù aáy ñuïng chaïm vaøo nhau, caùc goùc caïnh saéc beùn moøn daàn, ñeå cuoái cuøng trôû thaønh nhöõng vieân soûi troøn trónh, xinh ñeïp vaø deã thöông nhö theá. Chuùng ta cuõng vaäy, nhôø ñuïng chaïm vôùi ngöôøi khaùc, maø chuùng ta coù theå söûa mình, neân hoaøn haûo hôn tröôùc. Nhö theá, khoâng theå goïi laøm vieäc chung laø moät phöông phaùp tu thaân höõu hieäu hay sao?

Caù nhaân toâi raát sôï nhöõng ngöôøi khoâng chòu laøm vieäc chung. Vì khoâng laøm vieäc chung, neân dó nhieân hoï seõ khoâng bò ñuïng chaïm vaø cuõng khoâng phaïm moät laàm loãi naøo (ít laø nhöõng laàm loãi coâng khai), cho neân hoï töôûng mình laø hoaøn haûo thaät vaø hay môû mieäng chæ trích lung tung. Toâi goïi nhöõng ngöôøi ñoù laø nhöõng "ngöôøi coâng chính nhôø thuï ñoäng"! Vì theá, chuùng ta thöôøng thaáy trong caùc coäng ñoaøn, nhöõng ngöôøi hay chæ trích thöôøng laø nhöõng ngöôøi khoâng chòu laøm
baát cöù moät vieäc gì. Toâi yeâu caàu hoï, neáu hoï khoâng muoán laøm baát cöù moät vieäc gì thì ít nhaát hoï cuõng neân laøm moät vieäc naøy thoâi, ñoù laø laøm thinh.

4. Tröôûng thaønh ñoàng nghiaõ vôùi traùch nhieäm

Coù theå, moät soá trong caùc Baïn khoâng maáy haøi loøng (neáu khoâng muoán noùi laø baát maõn) vôùi Giaùo Hoäi, baát maõn vôùi coäng ñoaøn, vôùi cha sôû, vôùi cha tuyeân uùy... Toâi ñeà nghò vôùi nhöõng Baïn ñoù laø haõy baét tay vaøo vieäc, haõy ñöùng ra laøm vieäc trong Ban Ñieàu haønh, trong Hoäi Ñoàng Giaùo xöù, ñeå goùp phaàn thay ñoåi töø töø nhöõng caùi maø Baïn thaáy baát maõn hoaëc khoâng haøi loøng nhö theá... Neáu caùc Baïn khoâng baét tay vaøo vieäc, ai seõ laø ngöôøi thay ñoåi giuøm caùc Baïn ñaây?

Caùc Baïn haõy ra laøm vieäc, vì caùc Baïn laø nhöõng ngöôøi ñaõ tröôûng thaønh. Maø tröôûng thaønh thì ñoàng nghiaõ vôùi traùch nhieäm. Giôùi treû haõy ra laøm vieäc, laõnh nhaän traùch nhieäm, ñeå töø töø thay theá lôùp ngöôøi lôùn tuoåi, tieáp noái ñaïi cuoäc, xaây döïng Giaùo Hoäi vaø xaõ hoäi.

Thôøi ñaïi naøo cuõng caàn nhöõng ngöôøi treû, xaõ hoäi naøo cuõng caàn nhöõng ngöôøi treû. Tuïc ngöõ Vieät Nam coù caâu "Tre giaø maêng moïc". Xaõ hoäi cuõng nhö coäng ñoaøn Vieät Nam thöôøng laø nôi coù nhieàu treû em, khaùc haún vôùi xaõ hoäi AÂu Myõ. ÔÛ xaõ hoäi AÂu Myõ ngaøy tröôùc, thoáng keâ tuoåi taùc cuûa ngöôøi daân laø moät hình choùp (pyramide) vôùi moät caùi ñeá lôùn (nhieàu ngöôøi treû) vaø moät caùi choùp nhoû (ít ngöôøi giaø). Ñoù laø moät hình choùp bình thöôøng cuûa moät xaõ hoäi bình thöôøng. Coøn hieän nay, caùi hình choùp aáy ñaõ bò ñaûo ngöôïc haún laïi, vôùi caùi ñeá nhoû (ít ngöôøi treû) vaø caùi choùp lôùn (nhieàu ngöôøi giaø). Ñoù laø daáu chæ cuûa moät xaõ hoäi ñang cheát daàn cheát moøn. Caùc nhaø chuyeân moân cho raèng: Neáu ôû Ñöùc ngöôøi ta cöù sinh saûn nhö hieän nay, thì ñeán naêm 2.400 seõ khoâng coøn moät ngöôøi Ñöùc naøo treân traàn gian! Xaõ hoäi ñoù laø moät xaõ hoäi khoâng coù töông lai. Moät xaõ hoäi khoâng coù giôùi treû laø moät xaõ hoäi khoâng coù töông lai. "Tre giaø maêng moïc", ñoù laø ñònh luaät sinh toàn cuûa xaõ hoäi vaø cuûa caû Giaùo Hoäi. Giôùi treû chính laø töông lai cuûa xaõ hoäi, cuûa Giaùo Hoäi, cuûa ñaát nöôùc, cuûa nhaân loaïi... theo yù nghiaõ caên baûn ñoù.

Caùc Baïn haõy veà vaø tham gia ñôøi soáng sinh hoaït coäng ñoaøn cuõng nhö xöù ñaïo, ñeå "treû trung hoùa" coäng ñoaøn, giaùo xöù cuûa mình, vaø nhö theá laø coäng taùc vaøo vieäc "treû trung hoùa" Giaùo Hoäi. Ngaøy nay taïi AÂu Myõ, chuùng ta thaáy nhaø thôø boãng trôû thaønh nôi lui tôùi cuûa nhöõng ngöôøi luoáng tuoåi, cuûa nhöõng ngöôøi ñang "doïn mình cheát laønh", thieáu haún treû em, thieáu haún thanh thieáu nieân nam nöõ. Giaùo Hoäi ñoù laø moät Giaùo Hoäi khoâng coù töông lai. Coù laàn toâi ñaõ laøm leã saùng Thöù Baûy leã troïng vôùi 1 baø giaø tham döï. Ñaùng leõ phaûi laøm "leã haùt" maø toâi khoâng haùt
noåi! Trong khi ñoù, Giaùo Hoäi Vieät Nam cuûa chuùng ta laïi coù moät hình aûnh traùi ngöôïc laïi: giaùo daân raát treû trung maø haøng laõnh ñaïo quaù giaø nua. Trong laàn "ad limina" vöøa qua, Ñöùc Hoàng y Tomko, Toång tröôûng Thaùnh boä Phuùc aâm hoùa, ñaõ noùi vôùi caùc Giaùm muïc Vieät Nam nhö sau: "ñaõ tôùi luùc phaûi ñem laïi cho Giaùo Hoäi Vieät Nam moät haøng Giaùm muïc treû trung hôn ñeå coù theå öùng phoù vôùi nhöõng thaùch ñoá cuûa ngaøn naêm thöù ba saép ñeán" (Hieäp thoâng Muïc vuï, soá 25 [7. 1997] tr. 15).

Toâi thaáy ñoù cuõng laø nieàm mong öôùc chung cuûa theá giôùi hieän nay. Nhaân loaïi hieänn ay yeâu chuoäng nhöõng nhaø laõnh ñaïo treû tuoåi. ÔÛ caùc quoác gia vaên minh, taân tieán, neáu ñöôïc quyeàn töï do choïn ngöôøi laõnh ñaïo theo cheá ñoä daân chuû, ngöôøi daân thöôøng choïn moät vò toång thoáng, thuû töôùng, ñaûng tröôûng... thuoäc lôùp ngöôøi treû tuoåi. Thí duï ôû Phaùp, Fabius ñöôïc choïn laøm thuû töôùng khi môùi ba möôi maáy tuoåi; ôû Myõ coù toång thoáng Bill Clinton; ôû Anh quoác, tröôùc coù John
Major vaø baây giôø laø Tony Blair, ñeàu laø nhöõng thuû töôùng treû tuoåi, roài William Hague ñöôïc choïn laøm chuû tòch ñaûng Baûo Thuû Anh quoác khi môùi 36 caùi xuaân xanh; vaø taïi Ñöùc, baø Claudia Nolte ñöôïc choïn laøm Boä tröôûng gia ñình khi vöøa 26 tuoåi...

Ñoù laø löùa tuoåi ñaõ coù theå tin caäy ñöôïc roài. ÔÛ Ñoâng phöông chuùng ta ngaøy xöa cuõng quan nieäm raèng: "Tam thaäp nhö laäp", taïm dòch: vôùi 30 tuoåi ngöôøi ta ñaõbaét ñaàu chöõng chaïc ("ngon laønh") roài!

Chính Ñöùc Gieâsu Kitoâ cuõng baét ñaàu hoaït ñoäng coâng khai, khi Ngaøi môùi khoaûng 30 tuoåi (xx Lc 3, 23). Roài khi choïn moân ñeä, Ñöùc Kitoâ cuõng choïn nhöõng ngöôøi ñang vaøo taàm tuoåi cuûa caùc Baïn baây giôø maø thoâi. Roài Giaùo luaät (CIC) cuõng quy ñònh: 25 tuoåi laø coù theå laøm linh muïc (ñieàu 1031, khoaûn 1) vaø 35 tuoåi laø coù theå laøm giaùm muïc ñöôïc roài (ñieàu 378, khoaûn 3).

Theâm vaøo ñoù, theá giôùi hieän nay cuûa chuùng ta cuõng yeâu chuoäng nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo laø phuï nöõ. Thí duï: baø cöïu thuû töôùng Anh quoác laø Thatcher, baø cöïu thuû töôùng Phaùp Cresson, baø cöïu Toång thoáng Phi luaät Taân laø Aquino... Ñaùng löu yù laøngay taïi nhöõng nöôùc Hoài giaùo, maø ngöôøi ta vaãn nghó raèng ôû nhöõng nôi ñoù ngöôøi ñaøn baø khoâng ñöôïc toân troïng ñuùng möùc... cuõng coù caùc nhaø laõnh ñaïo laø phaùi nöõ: nhö ôû Afganistan coù baø Bhutto; ôû Thoå nhó Kyø coù baø Ciller... Roài ôû Vieät Nam ta, ngay töø theá kyû thöù thöù nhaát ñaõ coù hai baø Tröng daùm xöng vöông, vaø sau naøy coøn coù theâm baø Trieäu cuõng khaù saùng giaù trong coå söû nöôùc nhaø...

Cho neân gaùi Vieät khoâng neân soáng vôùi maëc caûm thua keùm, nhöng haõy can ñaûm tích cöïc tham gia caùc coâng vieäc chung, cuøng vôùi caùc Baïn trai.

Môùi 30-40 tuoåi maø ngöôøi ta ñaõ daùm ñöùng ra laøm toång thoáng, thuû töôùng, laõnh traùch nhieäm, caàm vaän meänh cuûa caû moät daân toäc haèng traêm trieäu daân... Coøn chuùng ta, sao chuùng ta laïi sôï tröôûng thaønh, sôï daán thaân, sôï traùch nhieäm? Ñöøng voäi bieán mình thaønh nhöõng "oâng cuï non", "baø cuï non" khi môùi 20 - 30 caùi xuaân xanh! Toâi coi töôùng caùc Baïn vaø chæ cho caùc Baïn bieát, taát caû caùc Baïn ñeàu laø nhöõng ngöôøi ñang gaëp thôøi, ñang gaëp vaän ñoû (ít nhaát laø) veà phöông dieän
noùi treân. Vaø thôøi cuûa caùc Baïn ñang ôû ngay tröôùc maét caùc Baïn! Chæ caàn môû maét ra maø xem.

5. "Haõy ñeán maø xem" (Ga 1, 38-39)

Trong vieãn töôïng möøng naêm thaùnh 2.000, rieâng naêm 1997 laø naêm hoïc hoûi veà Ñöùc Kitoâ, cho neân Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ choïn ñeà taøi cho ngaøy Ñaïi Hoäi giôùi treû theá giôùi laàn naøy coù lieân quan maät thieát vôùi Ñöùc Kitoâ. Ñöùc Giaùo Hoaøng môøi goïi giôùi treû haõy nhìn vaøo Ñöùc Kitoâ, Ñaáng ñöôïc Giaùo Hoäi nhaän laøm Chuùa vaø laøm Thaày, qua lôøi vaán ñaùp: "Thaày ôû ñaâu?" - "Haõy ñeán maø xem!"

Hai moân ñeä hoûi Chuùa: "Thaày ôû ñaâu?" - Ngaøi traû lôøi: "Haõy ñeán maø xem!" Toâi thaáy, maåu ñoái thoaïi ñoù tuy giaûn dò vaø vaén taét, nhöng ñuùng laø moät maãu möïc cho taát caû nhöõng cuoäc gaëp gôõ cuûa chuùng ta vôùi Ñöùc Kitoâ. ÔÛ ñaây coù moät cuoäc hoäi ngoä maø khoâng caàn noùi nhieàu!

Chuùng ta thaáy: chöõ "ñeán" laø moät ñoäng töø (verbe), chöõ "xem" cuõng laø moät ñoäng töø. Caû hai ñeàu ñöôïc duøng ôû theå truyeàn khieán (impeùratif): "viens et vois!" neáu laø soá ít hoaëc "venez et voyez!" neáu laø soá nhieàu. Caû hai ñoäng töø ñeàu ôû daïng chuû ñoäng (actif) maø khoâng thuï ñoäng (passif). Cho neân toâi hieåu raèng: Ai thuï ñoäng thì khoâng muoán "ñeán". Vaø ai khoâng ñeán thì seõ khoâng xem ñöôïc. Neáu muoán khaùm phaù (xem) Chuùa: khaùm phaù con ngöôøi, caùch soáng, giaùo huaán cuûa Ngaøi..., chuùng ta phaûi ñeán vôùi Ngaøi. Ñeán ñeå xem vaø vì muoán xem cho neân phaûi ñeán: Xem vaø ñeán, ñeán vaø xem laø hai ñoäng töø song ñoâi, nhö moät caëp tình nhaân treân böôùc ñöôøng tìm hieåu.

6. Gaëp Chuùa trong coäng ñoaøn

Ngaøy nay vaø ngay hoâm nay, Ñöùc Kitoâ cuõng môøi goïi giôùi treû vaø moãi ngöôøi chuùng ta ñang ngoài ñaây: "Haõy ñeán maø xem!". Ñeán ñaâu? - Thöa, ñeán nhöõng nôi naøo coù Chuùa. Ñöùc Kitoâ höùa raèng: "ÔÛ ñaâu coù hai ba ngöôøi taäp hoïp vì danh Thaày, thì Thaày ôû giöõa hoï" (Mt 18, 20). Cho neân muoán gaëp Ngaøi, chuùng ta coù theå ñeán vôùi coäng ñoaøn cuûa Ngaøi.

Trong laù thö gôûi giôùi treû nhaân ngaøy Ñaïi hoäi giôùi treû theá giôùi naêm nay, Ñöùc Thaùnh Cha cuõng vieát cuøng moät yù töôûng ñoù. Ñeå traû lôøi caâu hoûi: "Thaày ôû ñaâu?", Ñöùc Thaùnh Cha vieát: "Ñöùc Kitoâ ñang soáng trong xöù ñaïo cuûa caùc con, trong caùc hoäi ñoaøn cuûa xöù ñaïo, trong caùc phong traøo maø caùc con ñang tham gia, cuõng nhö trong nhieàu hình thöùc hoäi ngoä, nhieàu hình thöùc laøm toâng ñoà ngaøy nay, nhaèm muïc ñích taùi Phuùc aâm hoùa theá giôùi" (soá 5).

Coäng ñoaøn laø nôi chuùng ta coù theå gaëp ñöôïc Chuùa, qua Thaùnh leã, qua kinh nguyeän, qua vieäc nhöõng coâng vieäc chung, qua nhöõng cuoäc gaëp gôõ, hoäi ngoä vôùi moïi ngöôøi: ngöôøi deã thöông cuõng nhö ngöôøi khoù thöông, baïn beø cuõng nhö ngöôøi thuø nghòch...

Coäng ñoaøn khoâng phaûi chæ laø nôi gaëp Chuùa, gaëp ngöôøi khaùc, maø coøn laø nôi gaëp gôõ chính mình, xaây döïng chính mình.

Toâi tin raèng, moãi ngöôøi ñeàu coù nhöõng taøi naêng khaùc nhau. Vieäc quan troïng laø taïo cô hoäi cho nhöõng taøi naêng ñoù phaùt trieån. Vaø toâi cuõng thaáy coäng ñoaøn chính laø moâi tröôøng raát toát ñeå caùc Baïn coù theå thöïc taäp vaø phaùt trieån nhieàu thöù taøi naêng khaùc nhau. Toâi chæ xin ñan cöû moät thí duï: Taøi naêng aên noùi. Ñoù laø moät taøi naêng caàn phaûi taäp ít nhieàu. Hoài coøn ôû Vieät Nam, toâi coù quen moät vò giaùo vieân giaø, trong lôùp oâng quaùt thaùo hoïc troø nhö quaùt thaùo taø ma, nhöng moãi laàn ñöùng noùi tröôùc coâng chuùng - duø coâng chuùng ñoù chæ goàm möôi ngöôøi lôùn - laø toâi thaáy
khoâng phaûi chæ coù ñoâi moâi oâng rung, chaân tay oâng run, maø caû toaøn thaân oâng ñeàu run. Troâng ñeán toäi nghieäp!

Trong khi ñoù, caùc Baïn thaáy treû em AÂu Myõ phaùt bieåu raát töï nhieân. Nhieàu khi toâi coù caûm töôûng, baát cöù moät treû em naøo ôû AÂu Myõ cuõng coù khaû naêng traû lôøi töï nhieân vaø khaù troâi chaûy nhöõng cuoäc phoûng vaán cuûa ñaøi truyeàn hình. Coù laàn toâi xem truyeàn hình, thaáy oâng Boä tröôûng boä Moâi sinh ñeán caét nghiaõ cho caùc treû em phaûi yù thöùc trong vieäc baûo veä moâi tröôøng thieân nhieân, oâng Boä tröôûng naøy ñaõ bò moät em beù chöøng 5, 6 tuoåi vaën hoûi moät caâu nhö sau: "Vaán ñeà moâi sinh traàm troïng nhö theá, sao baây giôø oâng môùi baét ñaàu lo hoâ haøo ngöôøi ta baûo veä?" Ai coù khaû naêng traû lôøi thoaû maõn moät caâu hoûi nhö theá? OÂng Boä tröôûng cuõng chòu thua.

Trong caùc coäng ñoaøn Vieät Nam taïi haûi ngoaïi kieám ñöôïc nhöõng ngöôøi aên noùi troâi chaûy, hoaït baùt laø moät chuyeän khoâng deã. (Toâi cuõng khoâng phaûi laø ngöôøi coù taøi aên noùi, nhöng chæ vì vaâng lôøi baùc Giaùm ñoác Theå maø noùi chuyeän vôùi caùc Baïn thoâi). Mình thieáu ngöôøi coù taøi aên noùi, vì ngöôøi mình ít coù cô hoäi thöïc taäp aên noùi hoaëc laø khoâng chòu thöïc taäp aên noùi khi coù cô hoäi.

Toâi thöôøng noùi vôùi caùc baäc cha meï treû raèng: Khi coù cô hoäi, haõy taäp aên noùi tröôùc coâng chuùng ñi! Baèng khoâng mai moát coù con caùi lôùn ñi laáy vôï laáy choàng, laïi phaûi nhôø ngöôøi khaùc ñöùng ra aên noùi giuøm. Toâi khuyeân nhö theá, bôûi vì toâi ñaõ thaáy trong moät ñaùm cöôùi, daân Vieät mình ñaõ nhôø moät linh muïc ñöùng ra aên noùi giuøm, töø ñaàu cho ñeán cuoái. Ngay caû maáy lôøi caùm ôn tröôùc khi keát thuùc leã cöôùi, leã röûa toäi hoaëc leã an taùng... nhieàu khi daân mình cuõng khoaùn traéng cho vò linh muïc chuû teá. Dó nhieân cha ñoù noùi giuøm cuõng ñöôïc, nhöng ñoù khoâng phaûi laø vieäc cuûa ngaøi, cha ñoù coù noùi cuõng khoâng "chính danh" baèng moät ngöôøi naøo ñoù trong gia ñình lieân heä.

Toâi thaáy caùc Baïn coù theå thöïc taäp xuaát hieän tröôùc coâng chuùng, khi ñoïc saùch Thaùnh trong Thaùnh leã (tieáng Vieät cuõng nhö tieáng ngoaïi quoác), caùc Baïn coù theå taäp aên noùi tröôùc coâng chuùng, moãi laàn tham döï caùc hoäi hoïp, caùc cuoäc hoäi thaûo... khi phaùt bieåu yù kieán cuûa mình. Trong caùc cuoäc hoäi hoïp cuûa ngöôøi mình, phaàn ñoâng caùc tham döï vieân vaãn coøn thuï ñoäng laém. Nhieàu khi chæ ngoài im laëng nghe moät mình linh muïc noùi. Khi linh muïc hoûi, xin oâng (baø, anh, chò) cho bieát yù kieán ñi, thì laïi nghe moät caâu traû lôøi raát deã daõi (maø laïi khoù thöông), ñoù laø... (caùc Baïn coù ñoaùn ra ñöôïc caâu ñieäp khuùc muoân ñôøi ñoù khoâng? ...) Ñoù laø caâu: "Con, sao cuõng ñöôïc!". Sao cuõng ñöôïc, thì caàn gì phaûi toå chöùc cuoäc hoïp, toå chöùc hoäi thaûo! Hoaëc teä hôn nöõa, coù ngöôøi coøn ngaàm chuû tröông: "Ngöôøi laøm sao toâi laøm vaäy, (ngöôøi laøm baäy toâi laøm theo)!"

Caùc Baïn bieát, khi mình taäp noùi cuõng laø luùc mình taäp nghó, suy nghó coù heä thoáng, suy nghó chín chaén hôn, traùnh söï baét beû cuûa thieân haï.

Thöïc ra, khoâng maáy ai laïi nhaãn taâm baét beû moät ngöôøi treû trong vaán ñeà aên noùi. Neáu coù noùi sai ngöôøi ta cuõng xí xoùa vaø saün saøng tha thöù vôùi caâu noùi ñaïi löôïng: "OÂi, noù coøn treû con maø!" Mai moát lôùn khoân, caùc Baïn seõ khoâng coøn ñöôïc höôûng caùi thöù "ñaëc aân" ñoù nöõa. Vaø caùc Baïn cuõng khoâng coøn cô hoäi ñeå thöïc taäp aên noùi nöõa. Maø moãi khi caùc Baïn aên noùi, seõ coù traêm con maét doàn vaøo, seõ coù traêm loã tai ñeå yù... Neáu hay, chæ laø chuyeän bình thöôøng. Neáu dôû, seõ bò baét beû cho coi! Töông töï nhö khi moät linh muïc giaûng, neáu giaûng hay seõ khoâng maáy ai ñeå yù vì coi ñoù laø bình thöôøng; coøn neáu giaûng dôû seõ coù nhieàu ngöôøi pheâ bình ngay. Cho neân, caùc Baïn haõy daán thaân laøm vieäc trong coäng ñoaøn, ñeå hoïc hoûi kinh nghieäm vôùi ñaøn anh, ñeå töï ñaøo taïo laáy con ngöôøi mình.

7. Moät vaøi gôïi yù trong vieäc tham gia caùc sinh hoaït cuûa coäng ñoaøn 

Ñeán ñaây, coù leõ caùc Baïn seõ hoûi: Toâi coù theå laøm gì, moät caùch cuï theå ñaây? Neáu coù dòp ñeán nghiaõ trang Arlington ôû thuû ñoâ Washington (Hoa Kyø), caùc Baïn seõ thaáy ngöôøi ta khaéc treân nhöõng khoái ñaù lôùn chung quanh naám moà cuûa Toång thoáng Kennedy nhöõng caâu noùi ñeå ñôøi cuûa oâng, trong ñoù coù caâu: "Ñöøng hoûi ñaát nöôùc ñaõ laøm gì cho Baïn, nhöng haõy töï hoûi Baïn ñaõ laøm gì cho ñaát nöôùc". Chuùng ta coù theå thay chöõ "ñaát nöôùc" trong caâu ñoù baèng chöõ "Giaùo Hoäi" vaø chuùng ta seõ coù moät caâu töông töï: "Ñöøng hoûi Giaùo Hoäi ñaõ laøm gì cho Baïn, nhöng haõy
töï hoûi caùc Baïn ñaõ laøm gì cho Giaùo Hoäi." Khi ñaûo ngöôïc vaán ñeà nhö vaäy, chuùng ta seõ töï bieán chuùng ta töø nhöõng Kitoâ höõu thuï ñoäng (passif) thaønh nhöõng Kitoâ höõu chuû ñoäng (actif).

Haõy coù saùng kieán, can ñaûm trong vieäc tham gia caùc sinh hoaït cuûa coäng ñoaøn. Thieát nghó, cha tuyeân uùy naøo cuõng seõ möøng laém, khi thaáy nhöõng ngöôøi treû ñöùng ra coäng taùc vôùi ngaøi. Caù nhaân toâi cuõng theá, toâi raát thích duøng nhöõng ngöôøi treû vaø cuõng nhaân nhöôïng vôùi nhöõng khuyeát ñieåm (neáu coù) cuûa hoï.

Sau ñaây laø moät vaøi gôïi yù cuûa toâi:

Haõy tham gia vaøo nhöõng vieäc hôïp khaû naêng cuûa caùc Baïn. Neáu coù khaû naêng chuyeân moân, caùc Baïn coù theå tham gia trong caùc ban chuyeân moân cuûa coäng ñoaøn, caùc Baïn coù theå tham gia ban nhaïc, ca ñoaøn, hoaëc ban giuùp leã. Coäng ñoaøn laø nôi caùc Baïn coù theå troå taøi, duøng nhöõng khaû naêng Chuùa ban cho mình ñeå phuïng söï Chuùa vaø phuïc vuï Giaùo Hoäi. Ñeå troå taøi nhö theá, nhieàu khi chuùng ta phaûi daán thaân, phaûi lieàu mình (caû khi chöa coù taøi nöõa).

Toâi xin maïn pheùp keå moät chuùt veà toâi. Sau bieán coá 1975, toâi veà giuùp taïi moät xöù ñaïo ôû mieàn queâ. Trong nhöõng naêm chieán tranh, nhaø thôø xöù ñaïo naøy ñaõ bò bom ñaïn taøn phaù. Khi toâi ñeán, ngoâi nhaø thôø taïm xaây xong vaø baét ñaàu ñöôïc söû duïng. Cha xöù muoán saém 1 caây ñaøn phong caàm (harmonium) cho ngoâi nhaø thôø môùi, nhöng trong xöù khoâng coù moät ai bieát ñaùnh loaïi ñaøn naøy. Ngaøi hoûi toâi: "Thaày coù bieát ñaùnh ñaøn phong caàm khoâng?" Toâi traû lôøi ñaïi: "Neáu ñeäm cho ngöôøi ta haùt thì con cuõng ñaùnh ñöôïc." Thöïc ra trong chuûng vieän, toâi môùi vöøa hoïc loùm cuûa baïn beø ñöôïc chöøng vaøi thaùng tröôùc khi ñi giuùp. Cha xöù mua ñaøn, roài toâi trôû thaønh caây ñaøn "coù tieáng" ôû trong xöù ñoù ñaáy. "Xöù muø keû choät laøm vua."

Trong caùc coäng ñoaøn cuûa toâi hieän nay cuõng vaäy. Khi toâi môùi veà laøm vieäc caùch ñaây 5 naêm, moät soá baïn treû môùi taäp teãnh chôi ñaøn, maø nay hoï ñaõ ñeäm ñaøn noåi trong caùc Thaùnh leã coäng ñoaøn, coøn nhöõng baïn khaùc thì chôi cho ban nhaïc cuûa coäng ñoaøn trong caùc dòp leã lôùn. Chính thaày Khaùnh, ngöôøi ñang ngoài ñaây vôùi caùc Baïn, laø ngöôøi coù coâng lôùn trong vieäc höôùng daãn nhöõng baïn treû ñoù.

Caû khi thaáy mình khoâng coù taøi naêng gì ñi chaêng nöõa, caùc Baïn vaãn coù theå tham gia caùc coâng vieäc töø thieän xaõ hoäi. Thí duï, neáu coù xe hôi caùc Baïn coù theå duøng xe ñöa ñoùn nhöõng ngöôøi muoán ñi leã vaøo caùc dòp leã, nhaát laø vaøo caùc dòp leã lôùn cuûa coäng ñoaøn.

Vaø moãi khi coù toå chöùc leã lôùn trong coäng ñoaøn nhö theá, caùc Baïn thanh nieân haõy hy sinh ñeán sôùm ñeå chuaån bò, vaø sau ñoù ôû laïi tieáp tay doïn deïp giuùp coäng ñoaøn. Toâi nhôù hoài coøn ôû Vieät Nam, trong thôøi kyø laøm thuûy lôïi giöõa thaäp nieân 70, chuùng ta vaãn nghe ñi nghe laïi moät caâu taâm nieäm cuûa thanh nieân luùc baáy giôø. Coù Baïn naøo nhôù ñöôïc caâu ñoù khoâng? (...) Caâu ñoù laø: "Ñaâu caàn thanh nieân coù, ñaâu khoù coù thanh nieân." Ñeå cheá nhaïo nhöõng thanh nieân ngaïi laøm maø chæ thích aên, ngöôøi ta ñaõ ñoåi laïi caâu ñoù nhö sau: "Choã naøo coù thòt choù, choã ñoù coù thanh
nieân"! Tuoåi treû laø tuoåi daán thaân, coi thöôøng naëng nhoïc. Trôøi cho chuùng ta söùc khoeû "phi thöôøng" vaøo löùa tuoåi ñoù, ñeå chuùng ta laøm nhöõng vieäc maø ngöôøi khaùc ñeàu "sôï" hoaëc khoâng laøm noåi. Toâi nhôù maõi, trong caùc dòp tónh taâm chuùng toâi thöôøng chia coâng taùc ñoàng ñeàu cho caùc nhoùm. Nhöng coù moät baïn gaùi hoài ñoù môùi chöøng 15, 16 tuoåi thoâi. Khi ñeán vieäc, coâ luoân luoân coù maët ñeå tieáp tay vôùi caùc nhoùm khaùc. Thaáy vaäy, moät vò lôùn tuoåi ñeán khen coâ beù aáy raèng: "Sao chaùu chòu khoù theá!" (Gaùi Vieät naøo ñöôïc khen nhö theá maø hai loã muõi khoâng phoång baèng traùi caø chua?). Nhöng coâ beù aáy ñieàm tónh traû lôøi raèng: "Thöa baùc, neáu mình khoâng laøm thì ai seõ laøm ñaây?" Vò lôùn tuoåi aáy ñem caâu chuyeän keå laïi vôùi toâi, keøm theâm lôøi taám taéc khen ngôïi: "Con beù ít tuoåi maø bieát nghó hôn nhieàu ngöôøi lôùn!" Vaø hieän nay, coâ beù ñeïp ngöôøi, ñeïp neát aáy ñaõ xung phong veà Vieät Nam ñeå laøm vieäc töø thieän khoâng löông. Ñoâi laàn, toâi ñaõ noùi vôùi baø meï cuûa coâ beù aáy laø haõy khuyeân coâ beù ñi tu. (Coøn neáu coâ beù nhaát ñònh khoâng ñi tu, maø giaû xöû toâi laø "boá ñôøi", coù con trai lôùn, chaéc toâi seõ xin cöôùi coâ aáy veà laøm con daâu tröôûng trong gia ñình nhaø toâi!) Ñoù caùc Baïn thaáy, duø ít tuoåi mình vaãn coù theå laøm cho ngöôøi lôùn tuoåi caûm phuïc mình. Ít tuoåi maø vaãn coù theå tröôûng thaønh hôn caû nhöõng ngöôøi tröôûng thaønh. Theo toâi, ngöôøi tröôûng thaønh laø ngöôøi bieát nghó, vaø ngöôøi bieát nghó laø ngöôøi seõ saün loøng laøm.

Ñaëc bieät, nhöõng Baïn cuøng soáng trong moät thaønh phoá coù theå lieân keát ñeå sinh hoaït chung vôùi nhau. Haõy tham gia nhöõng nhoùm coù saün trong coäng ñoaøn hoaëc thaønh laäp theâm nhöõng nhoùm môùi. Neáu ngaïi ñoïc kinh, caùc Baïn coù theå gia nhaäp nhöõng nhoùm ñoïc Kinh Thaùnh. Chuùng ta coù theå caàu nguyeän baèng caùch chia seû Lôøi Chuùa, laéng nghe Lôøi Chuùa, ñeå Lôøi Chuùa bieán ñoåi taâm hoàn mình mình hoaëc nuoâi döôõng taâm hoàn mình. Caùc Baïn cuõng coù theå toå chöùc moät ñoäi ñaù banh cho khoeû, hoïc nhaïc cho bieát, chôi nhaïc cho vui, hoaëc thaønh laäp caùc nhoùm vieát vaên, laøm thô (hoäi "tao ñaøn" maøy haùt!), hoaëc taäp veõ, chuïp hình, toå chöùc pique-nique, tieáp tay vôùi cha tuyeân uùy toå chöùc vaø ñieàu haønh traïi treû, hoaëc laø ruû nhau tham döï traïi treû cho ñoâng, v. v...

Neân coù nhöõng saùng kieán ñeà nghò vôùi cha tuyeân uùy. Ñoái vôùi caùc cha tuyeân uùy ngaøy nay, vieäc khoù nhaát trong vieäc muïc giôùi treû, theo toâi ñoù laø khoù maø bieát giôùi treû thích gì ñeå toå chöùc cho hôïp vôùi sôû thích cuûa giôùi treû, ñeå giôùi treû tham gia cho ñoâng. Xaõ hoäi beân ngoaøi coù quaù nhieàu troø vui loâi cuoán, theá löïc maïnh hôn caùc cha tuyeân uùy nhieàu. Cha tuyeân uùy naøo coù söùc haáp daãn baèng "casino" khoâng? Neáu caùc Baïn töï coù saùng kieán, coù nhöõng caùi thuù (hobby) gioáng nhau, quaây quaàn laïi vôùi nhau ñeå laøm, ñeå hoïc, ñeå chôi... toâi nghó laø cha tuyeân uùy naøo cuõng seõ uûng hoä thoâi.

Ñieàu quan troïng laø nhöõng hoaït ñoäng cuûa caùc Baïn neân naèm trong khuoân khoå cuûa coäng ñoaøn. Khi toâi môùi veà laøm tuyeân uùy, moät nhoùm treû Coâng giaùo môøi toâi tôùi hoïp ñeå chuaån bò cho moät kyø traïi treû. Hoï chaân thaønh noùi vôùi toâi raèng: "Chuùng con muoán hoaït ñoäng hoaøn toaøn ñoäc laäp vôùi cha. Chuùng con chæ möôïn danh nghiaõ cha maø toå chöùc, ñeå phuï huynh tin töôûng cho con em ñi tham döï ñoâng ñuû thoâi!" Thaät ñuùng laø "möôïn ñaàu heo naáu chaùo." Ñaàu toâi ñaâu ñaùng bao nhieâu maø naáu noåi moät noài chaùo. Khi hoaït ñoäng ngoaøi coäng ñoaøn nhö theá, chuùng ta phaân chia
söùc maïnh cuûa chuùng ta, phaân chia söùc soáng cuûa coäng ñoaøn. Chuùng ta chæ coù moät Chuùa, moät Ñöùc tin vaø moät pheùp Röûa! Chuùng ta phaûi gaén boù vôùi nhau ñeå cuøng xaây döïng coäng ñoaøn.

Cuoái cuøng, Baïn naøo chöa laäp (hoaëc khoâng muoán laäp) gia ñình, ñeàu coù theå ñi tu laøm linh muïc, laøm tu só nam nöõ. Bieát ñaâu trong soá caùc Baïn ñang ngoài ñaây, coù Baïn seõ laø linh muïc, seõ laø tu só trong moät vaøi naêm tôùi. Toâi seõ möøng bieát maáy, khi nhaän ñöôïc thieäp môøi tôùi döï leã phong chöùc hoaëc khaán doøng cuûa caùc Baïn.

Keát luaän, chuùng ta haõy hôïp taùc vôùi nhau ñeå xaây döïng coäng ñoaøn cuûa chuùng ta thaønh moät coäng ñoaøn theo nhö lôøi keâu goïi cuûa Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ vieát cho giôùi treû trong laù thö cuûa ngaøi nhaân dòp Ñaïi hoäi giôùi treû naêm nay nhö sau: "Baïn treû thaân meán, caùc con haõy ñoùng goùp tích cöïc vaøo vieäc bieán Giaùo Hoäi thaønh moät gia ñình, thaønh moät ñòa ñieåm ñoái thoaïi, thaønh nôi chaáp nhaän laãn nhau, thaønh nôi bình an, thaønh nôi thöông xoùt, thaønh nôi tha thöù" (soá 7).

Ñeå xaây döïng moät coäng ñoaøn lyù töôûng nhö theá, Giaùo Hoäi ñang caàn caùc Baïn, hoaëc laø linh muïc, tu só hoaëc laø giaùo daân. Giaùo Hoäi hieän nay ñang thieáu linh muïc, nhieàu nhaø thôø ñoùng cöûa (Cha Long nhoû beù nhö theá maø phaûi coi tôùi 2, 3 caùi nhaø thôø khaùc nhau). Giaùo Hoäi hieän nay ñang thieáu tu só, nhieàu nhaø doøng ñoùng cöûa (Nhaø St-Greùgoire maø chuùng ta ñang truù nguï, tröôùc ñaây cuõng laø moät nhaø doøng). Neáu Chuùa keâu goïi, caùc Baïn haõy can ñaûm theo tieáng Chuùa goïi, laøm linh muïc hoaëc tu só. (Nhieàu ngöôøi töôûng raèng ñôøi soáng tu trì buoàn laém. Nhö theá laø laàm. Baèng
chöùng laø trong nhaø St-Greùgoire hieän coù 2 cha vaø moät thaày saùu thuoäc doøng Xitoâ. Ñoù laø moät doøng khoå tu. Nhöng chuùng ta thaáy caùc ngaøi coù khoå moät chuùt naøo ñaâu, traùi laïi thaáy caùc ngaøi luoân vui veû vaø haïnh phuùc laø ñaøng khaùc. Hoaëc neáu coù ai buoàn, xin môøi ñeán gaëp cha Thoáng noùi chuyeän seõ thaáy ñôøi vui ngay.)

Coøn neáu Chuùa keâu goïi caùc Baïn soáng ñôøi soáng giaùo daân, thì haõy yù thöùc raèng thôøi ñaïi hoâm nay vaø ngaøy mai laø thôøi ñaïi cuûa giaùo daân. Khi thieáu linh muïc, tu só, ngöôøi giaùo daân seõ ñöùng haøng ñaàu, ñi tieân phong trong Giaùo Hoäi, nhaát laø tieân phong trong vieäc toâng ñoà truyeàn giaùo. Trong thôøi ñaïi naøy, ngöôøi giaùo daân khoâng neân thuï ñoäng ñöùng ngoaøi leà, giao phoù vieäc toâng ñoà, truyeàn giaùo cho haøng giaùo só, tu só. Haõy yù thöùc, ñaây laø söù maïng cuûa moïi thaønh phaàn daân Chuùa, nhöõng ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy. Ñaëc bieät, caùc Baïn seõ ñoùng moät vai troø
quan troïng trong thôøi ñaïi môùi naøy, vì caùc Baïn ñuùng laø muøa Xuaân, laø nieàm hy voïng, laø töông lai cuûa Giaùo Hoäi.

Chuùa keâu goïi Baïn baèng nhieàu caùch nhau vaø theo nhöõng con ñöôøng raát khaùc nhau: haõy laéng nghe Chuùa noùi rieâng vôùi Baïn trong nhöõng ngaøy naøy.

Lm J. Vuõ xuaân Huyeân

Ñeà taøi hoäi thaûo:

1) Baïn coù ñieàu gì khoâng haøi loøng vôùi Giaùo Hoäi hieän nay, vaø Baïn mô öôùc coù moät Giaùo Hoäi nhö theá naøo?

2) Baïn coù ñieàu gì khoâng haøi loøng vôùi coäng ñoaøn Baïn ñang soáng, vaø Baïn mô öôùc moät coäng ñoaøn phaûi nhö theá naøo?

3) Baïn coù theå laøm gì, ñeå coù theå bieán ñoåi Giaùo Hoäi cuõng nhö coäng ñoaøn theo nhö nhöõng öôùc mô maø Baïn ñang coù?