TIEÁNG RU

Coù bao cuoäc ñôøi coù baáy nhieâu hình aûnh gia ñình trong ñoâi maét con. Moãi ngöôøi moät hoaøn caûnh, moät caùch nhìn veà cha, moät yù nghó veà meï. Neáu noùi gia ñình, laø coù theå noùi veà loøng bao dung, quaûng ñaïi aáy cuûa cha laãn meï. Döôøng nhö trong ñoâi maét con, noäi dung "thaûo hieáu" naèm trong moät phaàn naøo ñoù yù nghóa gia ñình.

Ñeå chia seû, coù theå ñöa ra ñaây vaøi neùt qua cuïm töø: lôøi ru. Chaéc chaén seõ coøn laø nhieàu, trong moãi chöõ moãi caâu, haøm chöùa bieát bao ñieàu muoán noùi, maø khoâng bao giôø noùi heát.

Lôøi ru: Ai lôùn leân, leõ naøo laïi queân, nhöõng thaùng naêm ñaàu ñôøi ñöôïc öôùp trong lôøi ru. Lôøi ru cuûa meï, tieáng ru cuûa cha, gioïng haùt ru cuûa chò, cuûa anh.

1. Lôøi ru cuûa meï

Nieàm haïnh phuùc trong con, lôøi haùt ru cuûa meï öôùp maõi trong cuoäc ñôøi, trong voøng tay meï, con cöù muoán laø treû thô, ñeå ñöôïc laáp ñaày tieáng ru cuûa meï. Nhöng thôøi gian vaãn khoâng ngöøng chaûy troâi. "Nhöõng lôøi meï haùt aàu ô...ru con khoân lôùn, baây giôø coøn vang"

Ñoâi khi, chôït nghe ñaâu ñoù, voïng lôøi haùt ru, giaät mình nhaän ra:
"Lôøi ru vang voïng boán beà. Maø caâu hieáu ñaïo chöa heà traû xong. Giôø ñaây löng meï ñaõ coøng. Cuoäc ñôøi meï vaãn long ñong noãi buoàn".

Cuoäc ñôøi cuûa meï, ngaén daàn theo söï lôùn leân cuûa con, noãi loøng cuûa con aån trong lôøi haùt

(Möøng tuoåi Meï) :"Moãi muøa Xuaân sang, me toâi giaø theâm moät tuoåi, moãi muøa xuaân sang, ngaøy toâi xa meï caøng gaàn". Vöøa möøng laïi vöøa lo, vui buoàn chen laán, ñeå roài coù khi hoát hoaûng: "Moãi ngaøy qua - con laïi thaáy ngaån ngô. Ai níu noåi thôøi gian? Ai níu noåi? Con moãi ngaøy moät lôùn theâm. Meï moãi ngaøy theâm gìa coãi. Cuoäc haønh trình thaàm laëng phía hoaøng hoân."

Lôøi ru cuûa meï, ngaøy xöa ngaên con khoûi khoùc. Roài moät ngaøy, con laïi ru meï baèng tieáng khoùc cuûa con. Ngaøy aáùy lôøi meï ru khoâng coøn nöõa, con nhaän ra mình ñaõ maát meï. Coå tích ngaøy xöa thöôøng baét ñaàu " moät naøng coâng chuùa", coå tích ngaøy nay coøn laïi baét ñaàu "ngaøy xöa coù meï".

Duø sao chaêng nöõa, bao laâu coøn söï soáng, baáy laâu lôøi ru coøn maõi, bôûi bao ngöôøi ñöôïc laøm meï trong ngaøy, roài nhöõng ñöùa beù laïi chaøo ñôøi vaø lôùn daàn theo naêm thaùng.

2. Tieáng ru cuûa cha

Thoâng thöôøng laø lôøi ru cuûa meï, nhöng cuõng khoâng thieáu nhöõng tieáng ru cuûa cha, nhöõng khi meï vaéng nhaø hay baän vieäc chi ñoù hoaëc buoàn hôn khi meï khoâng coøn nöõa.

Tình ngöôøi cha ñoái vôùi con, noù laø moät thöù tình bình thaûn nhö ñoàng luùa eâm aû. Noù khoâng soâi suïc, chaùy boûng nhö tình con chim Peùlican cuûa Alfred de Vingy, khi con ñoùi, cha tìm moài moûi caùnh khoâng ra, trôû veà roãng khoâng, vì thöông con, cha töï moå buïng ñeå con ruùt thòt mình ra aên. Caùi tình cha ngöôøi Vieät noù töï taïi nhö tre giaø, ñeå maëc söùc ngöôøi ta chaët mình ñeå cho maêng moïc leân. Tình cha nhö muoán theå hieän, maø laïi khoâng bieát caùch naøo toû ra hieån hieän. Thaàm laëng maø saâu, nhôït nhaït maø laïi beàn bæ, ñaèm thaém maø noàng naøn.

Vaø ñaây moät kinh nghieäm cuûa moät ngöôøi con vaéng meï:

GIOÏT MOÀ HOÂI CUÛA BOÁ

"Khi thaèng em uùt cuûa toâi caát tieáng khoùc chaøo ñôøi, cuõng laø luùc meï toâi qua ñôøi. ÔÛ caùi tuoåi vöøa troøn 30, boá toâi phaûi chòu caûnh gaø troáng nuoâi con. Tuoåi thô cuûa anh em chuùng toâi khoâng ñöôïc baøn tay dòu daøng cuûa meï chaêm soùc, nhöng chuùng toâi cuõng ñöôïc lôùn leân trong töøng caâu haùt ru aø ôi cuûa boá. Töø ngaøy meï toâi qua ñôøi, moïi vieäc trong nhaø doàn leân ñoâi vai cuûa boá, vaát vaû nhaát laø vieäc chaêm soùc chuùng toâi. Toâi leân 5, em gaùi leân 3 coøn thaèng Uùt thì môùi moät ngaøy tuoåi. Haøng ngaøy boá toâi phaûi beá noù ñi xin töøng gioït söõ, thay töøng taõ loùt vaø aáp uû noù nhö moät ngöôøi meï. Nhieàu ngöôøi ñaõ ñaùnh tieáng xin laøm con nuoâi, nhöng boá toâi nhaát quyeát khoâng chòu.

Ñeå chuaån bò cho toâi, em gaùi toâi ngaøy ñaàu tieân ñeán lôùp, boá toâi ñi boä caû gaàn möôøi caây soá xuoáng phoá huyeän mua saùch vôû vaø quaàn aùo. Hoâm daét chuùng toâi deán tröôøng, boá ngoài ôû ngoaøi chôø haøng giôø. Boá chæ töøng con ñöôøng ñeå laàn sau toâi coù theå töï ñi moät mình, khi khoâng coù boá. Boá chuaån bò cho anh em toâi töøng bình nöôùc ñeå uoáng khi ñeán tröôøng. Coù laàn toâi bò soát, boá thöùc canh caû ñeâm. Toài ñeán, boá taäp cho toâi ñaùnh vaàn töøng chöõ vaø daïy cho toâi nhöõng baøi toaùn coäng tröø. Boá laøm vieäc vaát vaû nhöng khoâng bao giôø than vaõn. Nhieàu ngöôøi thaáy vaäy khen boá toâi gioûi, boá chæ cöôøi. Nhöng trong aùnh maét boá laø moät noãi buoàn xa xaêm. Boá chæ coù duy nhaát hai boä ñoà, muøa ñoâng reùt coøng boá cuõng khoâng coù ñöôïc chieác aùo aám ñeå maëc. Naêm cuoái caáp moät khi ñoaït giaûi nhaát cuoäc thi toaùn toaøn huyeän, toâi ñaõ duøng tieàn thöôûng mua taëng boá chieác aùo aám. Boá toâi caûm ñoäng nöôùc maét röng röng vaø noùi vôùi chuùng toâi raèng, phaàn thöôûng lôùn nhaát daønh cho boá laø caùc con hoïc gioûi.

Muøa luõ naêm aáy cuoán ñi taát caû. Queâ toâi voán ngheøo laïi caøng khoán cuøng hôn. Daân laøng keùo nhau ñi laøm aên xa, laøng queâ buoàn xô xaùc. Haøng ñeâm nhìn thaáy boá thöùc traéng, toâi thöông boá voâ cuøng. Suy nghó raát nhieàu, cuoái cuøng boá quyeát ñònh ñi laøm aên xa. Ñeâm ñoù boá baûo toâi laø boá phaûi leân ñaàu nguoàn ñeå ñaõi vaøng, nhöng khoâng yeân loøng khi ñeå caùc con ôû nhaø moät mình. Maét boá ñoû hoe. Toâi oâm chaët boá noùi:"Con seõ chaêm soùc caùc em thaät toát". Boá ñöa cho toâi moät ít tieàn vaø daën doø caùch naáu aên, caùch chaêm soùc em.

Saùng hoâm sau, chuùng toâi thöùc daäy thì boá ñaõ ñi roài. Khoâng coøn nghe tieáng noùi cöôøi quen thuoäc cuûa boá, caên nhaø döôøng nhö roäng hôn, anh em toâi caûm thaáy huït haãng voâ cuøng. Cuoái thaùng naøo, boá cuõng ñi boä haøng chuïc caây soá mang gaïo maém veà cho anh em chuùng toâi. Moãi laàn boá veà laø anh em chuùng toâi coù quaø, khi thì caùi caëp, khi thì ñoâi deùp, em gaùi thì keïp toùc, boâng tai. Ñaùp laïi coâng lao cuûa boá, chuùng toâi chæ bieát coá gaéng hoïc gioûi. Duø baän roän ñeán ñaâu, cuoái naêm hoïc naøo boá cuõng ñeán tröôøng döï buoåi leã beá giaûng. Nhìn chuùng toâi leân nhaän phaàn thöôûng, khuoân maët boá toâi traøn ñaày haïnh phuùc.

Caû cuoäc ñôøi vöøa laøm boá vöøa laøm meï, boá toâi ñaõ cho chuùng toâi-nhöõng ñöùa treû sôùm maát meï moät tuoåi thô hoàn nhieân nhö nhöõng ñöùa treû bình thöôøng khaùc. Boá ñaõ cho chuùng toâi moät töông lai töôi saùng. Caùi töông lai maø hoâm nay anh em chuùng toâi ñaõ ñöôïc, ñaõ tích tuï töø nhöõng gioït moà hoâi ñoå treân ñoàng saâu, ñoàng caïn cuûa boá. Baây giôø vaø maõi maõi, boá vaãn laø boùng maùt cuûa ñôøi toâi, vaø choã döïa cho chuùng toâi bay xa hôn." NGUYEÃN THÒ DIEÄU NGA - Thaùng 6/2000

3. Gioïng haùt ru cuûa chò, cuûa anh.

Tình caûm gia ñình khoâng chæ baét nguoàn töø cha laãn meï, maø coøn mang hôi aám cuûa anh cuûa chò. Caùi tình nghóa anh chò em trong nhaø, ñöôïc dieãn daïy ôû saùch "Trung Dung", laø moät phaàn lôùn trong vieäc baùo hieáu cha meï: "Huynh ñeä kyø haáp, hoaø laïc khaû ñam, phuï maãu kyø thuaän hyõ hoà" coù nghóa laø " Anh em hoaø hôïp vui veû, cha meï troâng thaáy haún haøi loøng laêùm vaäy". Ngöôøi phöông Taây cuõng coù cuøng moät caûm nghó nhö vaäy " Moät ngöôøi em laø moät ngöôøi baïn ñöôïc taïo hoaù ban cho" (Beaudoin).

Chính nhôø anh chò em trong nhaø maø moãi ngöôøi ñöôïc huaán luyeän veà ñôøi soáng nhaân baûn vaø ñöùc tin cuûa mình. Ñoù laø moät trong nhöõng ñieàu maø Toâng huaán "Familiaris Consortio" nhaéc tôùi.

Nhìn vaøo hoaøn caûnh Vieät Nam, trong cuoäc soáng hieän taïi, duø coù nhieàu tình anh chò em ruoät thòt bò söùt meû ñi chaêng nöõa, vaãn khoâng thieáu bao laø tình yeâu anh, chò daønh cho nhöõng ñöùa em, baèng taám loøng cuûa ngöôøi me,ï söï aân caàn naâng ñôõ cuûa ngöôøi cha.

Ta khoâng theå naøo khoâng traên trôû tröôùc nhöõng hoaøn caûnh gia ñình tan taùc, cha meï maát caû, moät mình anh lôùn ñöùng muõi chòu saøo, nuoâi ñaøn em nhoû.

Ta khoâng theå naøo khoâng traên trôû tröôùc nhöõng hoaøn caûnh gia ñình, chò ñöùng thay nuoâi ñaøn em aên hoïc.

Coù nhöõng gia ñình xöa, vieäc trò toäi em, anh chò baét ñöùa em naèm tröôùc baøn thôø, ñôïi anh chò thaép neùn höông tröôùc vong hoàn cha meï, roài môùi duøng roi trò toäi em mình. Maø anh chò cuõng ñau loøng khi phaûi laøm theá, ñöùa em ñaõ khoâng heà oaùn traùch ñem loøng giaän hôøn. Neáu cha meï chuùng ta coøn soáng ñaâu ñeán noãi naøy.

Tình anh chò em coù gì ñoù thaät thieâng lieâng, nhö tình chò em Hai Baø Tröng "Moät daï em cuøng chò, Hai vai nöôùc vôùi nhaø"., hay cuõng nhö tình anh em Leâ Lai cheát thay cho Leâ Lôïi thoaùt khoûi voøng vaây.

Khoâng chæ nhìn ôû ñaâu xa môùi thaáy tình anh chò em nhö vaäy, ngay trong cuoäc soáng haèng ngaøy ôû thoân queâ thöôøng hôn thaønh thò, ñöùa lôùn boàng aüm ñöùa beù, vöøa hoïc vöøa chôi. Ñöùa naøy doã nín ñöùa kia, vaø coù khi caû hai cuøng oâm nhau khoùc, nhöõng khi buoàn tuûi...Thöû hoûi coù saùch luaân lyù naøo daïy theá khoâng? Duø Saùch coù noùi tôùi hay khoâng, noù vaãn laø moät tình caûm coù thaïât trong cuoäc ñôøi.

Lôøi ru vaãn ñaàm aám ñöa nhöõng ñöùa treû vaøo ñôøi, vaãn coøn haùt ru trong tieáng haùt cuûa meï, cuûa cha vaø anh chò em, coù leõ naøo tình caûm gia ñình hoâm nay, sao laïi deã ñoå vôõ ñeán vaäy?

Lm Giuse Hoaøng Kim Toan, Nhaø Thôø Taân Ñònh.