Caùc nhaø hoaït ñoäng cho nhaân quyeàn ôû Höông Caûng môøi oâng Cao Haønh Kieän veà nöôùc ñeå choïc töùc Baéc Kinh

VietCatholic News. 28/10/2000 Hôn 60 nhaø ñoái laäp vôùi chính quyeàn ñaõ leân tieáng thaùch thöùc nhaø caàm quyeàn coäng saûn Trung quoác cho oâng Cao Haønh Kieän (Gao Xingjian) ngöôøi vöøa ñoaït giaûi Nobel 2000 veà vaên chöông ñöôïc trôû laïi Hoa Luïc thaêm baø con vaø boû leänh caám löu haønh caùc taùc phaåm cuûa oâng Cao.

Trung taâm Nhaân Quyeàn vaø Daân Chuû Höông Caûng cuõng coâng boá moät laù thö ngoû cuûa caùc nhaø trí thöùc vaø nhöõng ngöôøi khaùc gôûi ñeán cho nhaø ñöông cuïc Trung quoác yeâu caàu xeùt laïi thaùi ñoä ñoái vôùi oâng Cao.

Ñaëc bieät trong laù thö cuûa Trung taâm Nhaân Quyeàn vaø Daân Chuû Höông Caûng, coù caû chöõ kyù cuûa baø Lin Mu, toång thö kyù uûy ban trung öông ñaûng coäng saûn Trung quoác nhieäm kyø tröôùc. Baø Lin Mu thaúng thaén cho raèng "giaûi Nobel vaên chöông maø oâng Cao giaønh ñöôïc laø moät vinh döï lôùn lao cho caùc nhaø vaên Trung quoác vaø nhaân daân Trung quoác".

Sau khi uûy ban trao giaûi thöôûng Nobel coâng boá keát quaû hoâm thöù Saùu 13/10/2000, boä ngoaïi giao Trung quoác ñaõ toå chöùc moät cuoäc hoïp baùo ngaøy hoâm sau thöù Baåy cuøng vôùi ñaïi dieän cuûa toå chöùc vaên noâ "Hoäi Nhaø Vaên Trung quoác" ñeå ñöa ra hai ñieåm sau:

Thöù nhaát, Vieän Haøn Laâm Thuïy Ñieån khi trao giaûi Nobel cho oâng Cao Haønh Kieän ñaõ haønh ñoäng vì moät muïc ñích "chính trò xaáu xa" vaø coá tình can döï vaøo coâng vieäc noäi boä cuûa nhaân daân Trung quoác.

Thöù hai, oâng Cao Haønh Kieän khoâng phaûi laø ngöôøi Trung quoác vaø khoâng phaûi laø hoäi vieân hoäi nhaø vaên Trung quoác.

OÂng Cao Haønh Kieän sinh ngaøy 4/1/1940 taïi Ganzhou (tænh Jiangxi) phía Ñoâng Trung quoác. Cha oâng laø moät vieân chöùc trong ngaønh ngaân haøng vaø meï oâng laø moät kòch só taøi töû, ngöôøi ñaõ coù moät aûnh höôûng saâu ñaäm ñeán oâng Cao veà loøng ham thích vieát tuoàng tích cho kòch ngheä. OÂng toát nghieäp tröôøng ngoïai ngöõ (ngaønh Phaùp Vaên) taïi Baéc Kinh naêm 1962. Trong thôøi kyø caùch maïng vaên hoùa ôû Trung quoác, naêm 1966, oâng bò chính vôï oâng toá caùo vôùi hoàng veä binh laø oâng vieát kòch boâi baùc cheá ñoä khieán oâng suyùt cheát. OÂng phaûi thieâu huûy toaøn boä baûn thaûo caùc vôû kòch vieát trong nhieàu naêm vaø bò cho ñi hoïc taäp caûi taïo trong suoát gaàn 10 naêm trôøi.

Naêm 1979, oâng ñöôïc phuïc hoài quyeàn coâng daân vaø coøn coù dòp ñi caùc nöôùc nhö YÙ vaø Phaùp sau khi caùc taùc phaåm cuûa oâng ñöôïc xuaát baûn vaø ñöôïc hoan ngheânh ôû trong nöôùc. Naêm 1986, haøng loaït taùc phaåm cuûa oâng laïi bò caám trôû laïi. Naêm 1987, nhaân moät chuyeán ñi Phaùp, oâng ñaõ xin tî naïn. Do ñoù, hieän nay oâng laø coâng daân Phaùp.

Caùc nhaø hoaït ñoäng daân chuû ôû Höông Caûng ñaõ treâu töùc nhaø ñöông cuïc Trung quoác baèng caùch chính thöùc môøi oâng Cao sang Höông Caûng thuyeát trình trong moät loaït caùc buoåi hoäi thaûo ñöôïc toå chöùc trong thaùng 11 vaø thaùng 12 saép tôùi.

Hieän nay, caùc taùc phaåm cuûa oâng Cao ñöôïc in laäu taïi Hoa Luïc vaø baùn ñaét nhö toâm töôi.

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Thaùnh Cha noùi chuyeän vôùi caùc caàu thuû boùng ñaù YÙ veà döï ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho caùc theå thaùo gia

VietCatholic News. 28/10/2000 Ñöùc Thaùnh Cha nhaän xeùt raèng söùc khoeû vaø moät söï giaûi trí laønh maïnh caàn phaûi laø nhöõng yeáu toá chuû yeáu trong caùc caàu tröôøng theá giôùi chöù khoâng phaûi laø baïo löïc. Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ ñöa ra nhaän xeùt nhö treân trong buoåi gaëp gôõ caùc caàu thuû, caùc troïng taøi, caùc nhaø dìu daét, oâng baàu caùc ñoäi banh vaø caùc uûng hoä vieân trong hieäp hoäi theå thao Latium ñöùng chaät ñaïi thính ñöôøng Phaoloâ VI hoâm qua thöù saùu (27/10/2000).

Ñaây laø moät phaàn trong chöông trình ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho giôùi theå thao. Hieäp hoäi theå thao Latium bao goàm caùc ñoäi tuùc caàu treân toaøn quoác Italia. Hieäp hoäi seõ möøng sinh nhaät thöù 100 trong ngaøy hoâm nay, thöù baåy 28/10/2000.

Ñöùc Thaùnh Cha noùi theâm "Cha muoán trích daãn moät caâu cuûa thaùnh Toâng Ñoà Phaoloâ maø cha nghó laø raát thích hôïp vôùi caùc con 'Phaøm laø tay ñua, thì phaûi kieâng khem ñuû ñieàu!' 1 Cor 9:25."

"Thaät vaäy, khoâng coù söï caân baèng, töï kyû, kieâng khem vaø khaû naêng giao tieáp caùch trung thöïc vôùi ngöôøi khaùc, ngöôøi löïc só khoâng theå hieåu ñaày ñuû laøm sao cho caùc hoaït ñoäng theå löïc khoâng nhöõng taêng cöôøng theå löïc maø coøn taêng cöôøng yù löïc vaø noäi taâm".

Ñöùc Thaùnh Cha nhaän xeùt raèng "ñoâi khi trong laõnh vöïc theå thao, ñaõ coù nhöõng bieán coá sæ nhuïc yù nghóa ñích thöïc cuûa caùc cuoäc ñua taøi vaø ñe doïa caû coäng ñoàng caùc nhaø theå thao. Caùch rieâng, söï cuoàng nhieät uûng hoä moät ñoäi khoâng neân vöôït quaù giôùi haïn ñeán noãi sæ nhuïc ngöôøi khaùc hay gaây hö haïi cho taøi saûn chung. Moãi cuoäc thi taøi phaûi laøm sao giöõ ñöôïc yù nghóa cuûa söùc khoeû vaø söï giaûi trí laønh maïnh".

Trong phaàn keát luaän, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ caùm ôn hieäp hoäi, ñaëc bieät nhieàu caàu thuû YÙ ñaõ giuùp uûy ban Trung Öông Naêm Thaùnh trong tuaàn leã Ñaïi Hoäi Giôùi Treû Theá Giôùi Laàn Thöù XV.

Ñöôïc bieát trong ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho caùc theå thaùo gia, theo saùng kieán cuûa cha David Solano, caùc caàu thuû yù ñaõ môøi 6 caàu thuû Colombia sang YÙ döï ngaøy Naêm Thaùnh vaø ñaøi thoï moïi chi phí veù maùy bay.

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Thaùnh Cha leân tieáng keâu goïi hoøa bình cho vuøng Trung Ñoâng

VietCatholic News. 28/10/2000 Hoâm thöù Naêm (26/10/2000), Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ laäp laïi lôøi keâu goïi veà moät tình traïng ñöôïc quoác teá baûo ñaûm cho thaønh Thaùnh Jerusalem.Toøa Thaùnh ñaõ lieân tuïc laäp laïi ñeà nghò naøy trong nhieàu naêm qua.

Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ laäp laïi lôøi keâu goïi naøy hoâm thöù naêm khi ngaøi tieáp taân ñaïi söù LiBaêng ñeán trình uûy nhieäm thö. Ñöùc Toång Giaùm Muïc Jean-Louis Tauran, boä tröôûng boä Quan Heä Vôùi Caùc Nöôùc ñaõ giaûi thích theâm veà laäp tröôøng naøy nhö sau: "Ñieàu maø chuùng toâi ñoøi hoûi laø trong töông lai laøm sao coù theå giöõ ñöôïc tính chaát ñoäc nhaát voâ nhò vaø tính caùch thaùnh thieâng cuûa caùc ñeàn thôø cuûa caû ba toân giaùo. Chæ coù söï baûo ñaûm cuûa quoác teá môùi ñoan chaéc ñöôïc laø khoâng moät phe naøo coù theå tuyeân boá ñoäc quyeàn kieåm soaùt caùc ñeàn thôø naøy."

Caàn nhaéc laïi laø hoâm 18/09/2000, khi tieáp taân ñaïi söù Do Thaùi Yosef Neville Lamdan, Ñöùc Thaùnh Cha cho bieát tình traïng ñöôïc quoác teá baûo ñaûm cho thaønh Thaùnh Jerusalem khoâng nhöõng "gìn giöõ caùc di saûn vaên hoùa vaø toân giaùo cuûa thaønh Thaùnh" maø coøn goùp phaàn vaøo moät neàn hoøa bình laâu daøi vaø beàn vöõng cho khu vöïc.

Ñöùc Thaùnh Cha hy voïng Li Baêng coù theå ñoùng moät vai troø quan troïng trong tình traïng roái raém hieän nay. Ñöùc Thaùnh Cha noùi: "Cô sôû cho söï beàn vöõng cuûa hoøa bình vaø an ninh trong vuøng ñaõ bò boû qua. Ngöôøi ta ñaõ khoâng nhaän ra ñöôïc laø baïo löïc chæ gaây theâm tang toùc cho taát caû, gia taêng loøng thuø haän vaø nhöõng khoù khaên cho söï hoøa giaûi".

"Thaùnh Ñòa nôi Thieân Chuùa ñaõ maïc khaûi chính mình vaø ñaõ giaûng daïy nhaân loaïi, caàn phaûi laø nôi trieån nôû hoøa bình vaø coâng chính hôn baát cöù nôi naøo treân traùi ñaát. Jerusalem phaûi laø bieåu töôïng cuûa söï ñoaøn keát maïnh meõ, hoøa bình vaø hoøa giaûi cho toaøn theå nhaân loaïi".

Ñöùc Thaùnh Cha mong raèng toaøn theå coäng ñoàng Li Baêng "tieáp tuïc vôùi quyeát taâm trong nhöõng coá gaéng ñeå gia taêng tình huynh ñeä" giöõa ngöôøi Kitoâ Giaùo vaø ngöôøi Hoài Giaùo ñeå xaây döïng moät nöôùc Li Baêng môùi vöôït qua moïi hieåu laàm vaø ñem laïi thònh vöôïng cho ngöôøi daân.

Ñaëng Töï Do

Haøn Maïc Töû trong maét caùc nhaø vaên mieàn Baéc

VietCatholic News. 28/10/2000

Ñöùc Tin trong hoàn thô Haøn Maïc Töû
Ñaëng Tieán

Haøn Maïc Töû maát ngaøy 11/11/1940. Töø 1942, Vuõ Ngoïc Phan ñaõ nhaän xeùt : "Töø ngaøy Haøn Maïc Töû töø traàn ñeán nay, môùi trong khoaûng hai naêm trôøi, maø ngöôøi ta ñaõ noùi raát nhieàu vaø vieát raát nhieàu veà Haøn Maïc Töû …" Vaø ñeán nay, bao nhieâu giaáy möïc ñaõ ñöôïc daønh cho nhaø thô baïc meänh. Coù leõ ôû mieàn Nam, Haøn Maïc Töû laø thi só ñöôïc nhaéc nhôû nhieàu nhaát. Toâi chæ e raèng duø vaäy söï hieåu bieát cuûa chuùng ta veà thi taøi ñoù vaãn khoâng tieán boä ñöôïc bao nhieâu. Coù leõ laïi luøi nöõa laø khaùc. Naêm 1941, Hoaøi Thanh muoán noùi ñeán Haøn Maïc Töû ñaõ hoûi möôïn thô do Traàn Thanh Ñòch giöõ. Cuõng naêm ñoù, khi vieát veà cuoán Haøn Maïc Töû, coù leõ Traàn Thanh Maïi cuõng duøng nguoàn taøi lieäu ñoù, töùc laø cuûa em mình. Ngaøy nay, ngoaøi taäp thô Haøn Maïc Töû moûng manh cuûa nhaø xuaát baûn Taân Vieät, chuùng ta khoâng coøn thi lieäu naøo khaùc. Chính Quaùch Taán, baïn thaân, aân nhaân, ngöôøi ñaõ ñöôïc nhaø thô kyù thaùc troïn veïn taùc phaåm, cuõng toû veû khoâng coù nhieàu taøi lieäu hôn chuùng ta. Trong baøi noùi veà nhaø thô quaù coá ñaêng treân Vaên( 73-74 ngaøy 7/1/1976), Quaùch tieân sinh , khi trích thô Haøn Maïc Töû , ñaõ laøm moät vieäc maø ai cuõng laøm ñöôïc, nhö Vuõ Ngoïc Phan ñaõ laøm, nghóa laø trích töø taäp thô thieáu soùt kia, hay trích laïi cuûa Traàn Thanh Maïi vaø Hoaøi Thanh -tröø vaøi baøi töù tuyeät khoâng maáy quan troïng. Lyù do raát giaûn dò: chieán tranh ñaõ laøm thaát laïc heát taøi lieäu, maëc duø Quaùch Taán ñaõ gìn giöõ caån thaän, sao nhieàu baûn göûi Boä Giaùo Duïc Mieàn Nam thôøi ñoù vaø taát caû baïn beø cuûa Töû (Vaên sñd) . Nhö vaäy trong moïi haønh trình vaøo taùc phaåm Haøn Maïc Töû , chuùng ta seõ daãm chaân taïi choã, ñua nhau keå cuoäc ñôøi aùi tình vaø söï nghieäp cuûa nhaø thô -dó nhieân laø eùo le gay caán, nhöng khoâng giuùp hieåu theâm nhaø thô bao nhieâu -tröø moät vaøi baøi quan troïng, nhö cuûa Quaùch Taán treân soá Vaên thöôøng daãn, ngoaøi vieäc ñöa ra moät soá söï kieän chung quanh vieäc saùng taïo cuûa Haøn Maïc Töû coøn boå chính nhieàu ñieàu do Traàn Thanh Maïi keå trong cuoán bieân khaûo veà Haøn Maïc Töû (Traàn Thanh Maïi, Haøn Maïc Töû, Taân Vieät taùi baûn, Saigon 1957), xöa nay voán laø taøi lieäu tham khaûo caên baûn cho moïi ngöôøi veà cuoäc tranh tuïng giöõa hai hoï Quaùch vaø Traàn naêm 1942, thì chuùng toâi khoâng coù yù kieán gì.

Nhöng xin taùn ñoàng Quaùch Taán veà hai ñieåm: thöù nhaát laø Traàn Thanh Maïi aåu, thöù hai laø oâng khoâng hieåu thô, vaø cöù öa pheâ bình thô, vaø Vuõ Ngoïc Phan cuõng ñoàng yù nhö vaäy. (Vuõ ngoïc Phan sñs tr. 63-83). Tuy nhieân, neáu khoâng coù caùi aåu, caùi trích daãn böøa baõi cuûa hoï Traàn, thì caùc nhaø nghieân cöùu -keå caû Quaùch Taán , -laáy ñaâu ra thô Haøn Maïc Töû ñeå tham khaûo, sau khi ngöôøi giöõ baûn quyeàn ñeå thaát laïc heát di thaûo?Töôûng khi nhaéc ñeán chuyeän 30 naêm veà tröôùc, Quaùch tieân sinh khoâng neân chua cay thì môùi coâng bình. (QT, Vaên sñd tr. 141-148).

Chuùng toâi trình baøy nhöõng khoù khaên veà taøi lieäu ñoù laø coù yù raøo ñoùn nhöõng thieáu soùt trongbaøi naøy, khi ñeà caäp ñeán moät ñeà taøi heä troïng vaø bao quaùt : Ñöùc Tin Thieân Chuùa Giaùo trong thô Haøn Maïc Töû . Chuùng toâi khoâng khaùm phaù ra ñieàu gì môùi meû, maø chæ khai trieån moät nhaän xeùt cuûa caùc oâng Vuõ Ngoïc Phan, Hoaøi Thanh…caùch ñaây maáy möôi naêm. Chuùng toâi chæ ñaøo saâu theâm taùc phaåm ñeå coù moät caùi nhìn nhaát quaùn treân toaøn theå thi phaåm. Thay vì trích daãn nhöõng caâu coù hình thöùc Thieân Chuùa Giaùo nhö "Maria, linh hoàn toâi"…thì toâi chuùng minh laø kieán truùc toaøn boä cuûa thô Haøn Maïc Töû ñeàu vang doäi lôøi truyeàn giaûng cuûa Phuùc AÂm. Baøi baùo chia laøm 5 phaàn:

1. Nhaän ñònh toång quaùt
2. Gaùi Queâ: theá giôùi ñôïi chôø
3. Ñau thöông : con ngöôøi chòu ñöïng
4. Ñau thöông : con ngöôøi saùng taïo vaø mô öôùc
5. Xuaân nhö yù : theá giôùi khaûi huyeàn.

"Toâi ñaõ soáng maõnh lieät vaø ñaày ñuû. Soáng baèng tim, baèng phoåi, baèng maùu, baèng leä, baèng hoàn…Thoâi môøi coâ cöù vaøo…aùnh saùng laï trong thô toâi…" (tr. 8)

Ñoái vôùi Haøn Maïc Töû thô vaø ñôøi soáng laø moät baát khaû thaân nhaát laø khi laâm troïng beänh. "Naøng ñaùnh toâi ñau quaù, toâi baät ra tieáng khoùc, tieáng gaøo, tieáng ruù" (*tr. 8)

Taùc phaåm cuûa Haøn mang teân Ñau Thöông , vì noù laø ñau thöông, noù laø "kinh nghieäm tröôùc heát cuûa moät con ngöôøi, moät thöïc taïi con ngöôøi ngay trong thaân phaän"(Huyønh Phan Anh, Vaên soá 73-74 sñd).

Vuõ Ngoïc Phan nhaän xeùt: "Coù leõ oâng laø ngöôøi Vieät Nam ca ngôïi Thaùnh nöõ Ñoàng Trinh Maria vaø Cbuùa Gieâsu baèng thô tröôùc nhaát. OÂng ca tuïng Kitoâ Giaùo moät gioïng raát chaân thaønh. Laàn naøy cuõng laø laàn ñaàu, thi caVieät Nam thaáy ñöôïc moät nguoàn höùng môùi" (Vuõ Ngoïc Phan sñd tr. 322)

Hoaøi Thanh noùi roäng ñeán vaán ñeà töông quan giöõa toân giaùo vaø daân toäc, "Thô Haøn Maïc Töû ra ñôøi, ñieàu aáy chöùng raèng ñaïo Thieân Chuùa ôû xöù naøy ñaõ taïo ra moät caùi khoâng khí coù theå keát tinh laïi thaønh thô. Toâi tin raèng chæ nhöõng tình caûm coù theå dieãn ra thô môùi thaät laø nhöõng tình caûm ñaõ thaám taän ñaùy hoàn ñoaøn theå" (Hoaøi Thanh vaø Hoaøi Chaân sñd tr 212)

Nhaän xeùt naøy cuûa moät keû "thieáu loøng tin, du khaùch bôõ ngôõ" (Hoaøi Thanh vaø Hoaøi Chaân, sñd tr. 212), laø Hoaøi Thanh, mang moät yù nghóa ñaëc bieät, trong ngöôøi Kitoâ giaùo Vieät Nam nieàm tin Thieân Chuùa ñaõ trôû thaønh nieàm tin thuaàn tuyù Vieät Nam.

Vaø thô Haøn Maïc Töû ñaõ chöùng thöïc ñieàu ñoù; moät ñöùc tin Vieät Nam ôû Thieân Chuùa, dieãn ñaït baèng moät ngoân ngöõ Vieät Nam: ngoân ngöõ cuûa thi ca.

Ñoù laø ñieàu toâi muoán trình baøy qua moät daøn baøi bình dò: Toâi chæ khai trieån theâm moät caâu cuûa Haøn Maïc Töû trong lôøi töïa : Ngöôøi ñang say söa ñi trong Mô Öôùc, trong Huyeàn Dieäu, trong Saùng Laùng vaø vöôït haún ra ngoaøi Hö Linh…(tr. 7) trong ñoù ngöôøi ñoïc gaëp laïi nhöõng chuû ñeà cöông lónh cuûa Kinh Thaùnh:

- Moät vuõ truï ngaây thô ñoå vôõ vì nguyeân toäi;
- Nhöõng khoå haïnh cuûa thaân xaùc nhö moät kinh nghieäm cuûa Mô Öôùc vaø Huyeàn Dieäu;
- Ñeå vöôn tôùi moät theá giôùi saùng laùng, ngoaøi hö linh, theá giôùi cuûa phuïc Sinh, cuûa Khaûi Huyeàn.

Ba giai ñoaïn ñoù laø cô caáu cuûa ñôøi thô Haøn Maïc Töû .

Vuõ truï Gaùi queâ ñaõ suïp ñoå trong Ñau thöông maø nhaø thô ñaõ chòu ñöïng
Ñeå ñôïi soáng laïi moät muøa Xuaân Nhö YÙ.

Ai noùi vöôøn traêng laø noùi vöôøn mô. Ai noùi beán moäng laø noùi beán tình.
Ngöôøi thô laø khaùch laï ñi giöõa nguoàn trong treûo. Treân ñaàu ngöôøi laø cao caû, voâ bieân vaø voâ löôïng, chung quanh nguôøi laø môn trôùn vôùi yeâu ñöông…

Nhöõng doøng môû taùc phaåm khoâng khoûi laøm ta nhôù ñeán thieân Saùng Theá Kyù môû ñaàu Cöïu Öôùc. Nhöng vöôøn ñaây khoâng naèm ôû höôùng ñoâng nhö vöôøn Eden (Gen II, 8), maø chæ laø moät vöôøn mô, beán moäng, nieàm nhôù nhung ñaèng ñaüng, veà moät haïnh phuùc nguyeân thuûy. Haïnh phuùc cuûa nguoàn trong treûo, maø loaøi ngöôøi phaûi töø giaõ ra ñi, vaø bò caám caûn ñöôøng veà (Gen III, 24). Nguoàn ôû ñaây laø doøng soâng tröôùc khi chia ra laøm 4 nhaùnh, töôùi vöôøn Eden baèng tình yeâu cao caû, voâ bieân vaø voâ löôïng chöa bò giôùi haïn vì nguyeân toäi khi con ngöôøi chöa khoù nhoïc, chöa ñoå moà hoâi, chöa bieát choâng gai vaø muøi caùt buïi (Gen III, 17. 18. 19).

Baøi töïa cuûa Haøn Maïc Töû ñaõ mô öôùc khoâi phuïc laïi Muøa Xuaân trinh nguyeân cuûa ngaøy saùng theá, ñaày thinh saéc, tinh hoa vaø chaâu baùu, nhö nhuõ höông vaø bích ngoïc beân bôø nhaùnh soâng thöù nhaát (Gen II, 12). Thô Haøn, cuõng nhö loøng leâ thöù, noùi nhö Pascal, laø nieàm hoaøi voïng baát löïc veà moät haïnh phuùc sô khai, moät traùng leä ñaõ phoâi pha.

Coøn ñaâu traùng leä nhöõng thôøi xanh
Muøi vò thôm tho moät aùi tình
Ñoá kieám cho ra trong lôùp buïi
Ít nhieàu hôi haùm cuûa kieân trinh. (tr. 32).

Sau khi phaïm traùi caám, loaøi ngöôøi khoâng nhöõng mang nguyeân toäi , ra khoûi ñòa ñaøng, roài döng laïi moät bình an khaùc. Vôùi toäi kieâu caêng, loaøi ngöôøi phaøi chòu bao nhieâu laø höng pheá, töø Hoàng Thuûy cho ñeán côn thònh noä cuûa Thieân Chuùa huûy hoaïi thaùp Babel, thaønh Sodome vaø Gomorrhe, bao nhieâu lôùp buïi pheá höng ñaõ laàp maát caùnh ñoàng xaùnh laãn hôi haùm kieân trinh.

Hoàn xöa töï aáy khoâng veà nöõa
ÔÛ coõi hö voâ daáu ñaõ chìm (Tr. 32)

Daân Do thaùi, löu linh coøn hy voïng coù ngaøy tìm veà Ñaát Höùa, coøn con ngöôøi ñaõ vónh vieãn ñaùnh maát taát caû traùng leä cuûa thôøi xanh. Nhöng thô Haøn Maïc Töû vaãn laø moät öôùc mô, moät ñoùn ñôïi, nhö Cöïu Öôùc laø söï chôø ñoùn Ñaáng Cöùu Theá. Trong Gaùi Queâ vaø nhöõng baøi ñaàu Ñau Thöông, thô laø nieàm mong ñôïi.

Tröôùc saân anh thô thaån
Ñaêm ñaêm troâng nhaïn veà.

Ngaøy xöa mong ñôïi ñoù coøn thuaàn löôïng, coøn laø moät muøa xuaân ngoaïi ñaïo -moät thöù printemps paien- hoàn nhieân vaø voâ tö löï, nhö taát caû nhöõng hoäi heø cuûa muøa xuaân Vieät Nam.

Trong laøn naéng öûng khoùi mô tan
Ñoâi maùi nhaø tranh laám taám vaøng
Soät soaït gioù treâu taø aùo bieác
Treân giaøn thieân lyù -Boùng xuaân sang
Soùng coû xanh töôi gôïn tôùi trôøi
Bao coâ thoân nöõ haùt treân ñoài
Ngaøy mai trong ñaùm xuaân xanh aáy
Coù keû theo choàng boû cuoäc chôi.

Caùi hoàn haäu ñoù, nhö Hoaøi Thanh ñaõ noùi "chæ laø moät muøa xuaân ñaàu naêm"( sñd tyr. 211), toâi noùi theâm laø laø moät u minh ñôïi chôø ñeå môû leân moät muøa xuaân saùng theá "hoài trôøi ñaïo môùi döïng leân" hay muøa xuaân taùi taïo" ra ñôøi moät laàn vôùi Chuùa Jesus(sñd tr211).
Khaùc bieät ñoù khoâng coù gì maâu thuaãn vaø Hoaøi Thanh cuõng khoâng caàn ngaïi ngöôøi ñoàng ñaïo vôùi nhaø thô seõ " khoù deã vì moät hai daáu tích Phaät giaùo coøn soùt laïi" (sñd tr. 211). Quaùch Taán coøn cöïc ñoan hôn: "Toâi nhaän thaáy vang boùng cuûa ñaïo Phaät coù phaàn ñaäm hôn Ñaïo Thieân Chuùa"(Vaên, sñd tr, 120). Söï phaân löôïng e raèng khoù chính xaùc, nhöng veát tích Phaät giaùo vaø ngay caû Laõo giaùo, Khoång giaùo trong thô Haøn Maïc Töû ñaäm ñaø, töø trong rung caûm ñeán ngoân ngöõ. Ñieàu ñoù khoâng coù gì nghòch lyù caû. Haït maàm Thieân Chu1a, khi naåy nôû treân ñaát Vieät Nam thì töï nhieân thích öùng vôùi khí haäu, phong thoå.

Gaàn ñaây, toâi coù ñöôïc ñoïc taùc phaåm cuûa linh muïc Jacques Dournes noùi veà vieäc truyeàn giaùo taïi boä laïc Jorai Cao Nguyeân Trung Phaàn. Saùch coù nhieàu ñieåm teá nhò vaø saâu saéc, nhaèm baûo veä truyeàn thoáng chuûng toäc: '"Cô quan haønh chaùnh phaùt cho daân Jorai haït gioáng boâng vaûi goác Phi chaâu, naêng suaát cao hôn gioáng ñòa phöông;daân Jorai ñaõ gieo haùi, nhöng chæ moät laàn thoâi, roài khoâng tieáp tuïc. Lyù do laø hoï phaûi nhuoäm chæ tröôùc khi deät, va thuoác nhuoäm laø baèng laù caây cuûa hoï khoâng aên vaøo chæ boâng nhaäp caûng. Hoï laïi phaûi trôû laïi vôùi gioáng boâng cuõ. Töø ñoù toâi khoâng queân baøi hoïc boâng vaûi"(J. Dournes, Dieu aime les Paiens, Aubier 1963, tr, 149. ) Vaø toâi laïi caøng khoâng daùm queân khi vieát baøi naøy.

Theo Quaùch Taán, gia ñình Haøn Maïc Töû (döôøng nhö) theo Thieân Chuùa töø ñôøi noäi toå Töû, teân Phaïm Boài, vì lieân can quoác söï neân ñoåi theo hoï meï;roài ñöôïc moät linh muïc Phaùp ñôõ ñaàu, roài laäp nghieäp taïi Thöøa Thieân, thaân sinh Haøn Maïc Töû laø Nguyeãn vaên Toaûn hoïc Ñaïi chuûng vieän Hueá, ñeán chöùc Thaøy Tö roài boû ra ñôøi (Vaên sñd tr 47). OÂng sinh haï ñuôïc 6 ngöôøi con vaø ñaët teân laø Nhaân, Nghóa, mLeã, Trí , Tín vaø Hieáu. Toâi daøi doøng nhö vaäy ñeå trình baøy khoâng khí vaø giaùo duïc gia ñình nhaø thô, moät maûnh ñaát môùi ñang haáp thuï ñöùc tin, ñang daàn daàn thaám nhuaàn ôn trìu meán.

Toâi laø traêng coå ñoä
Löôïng Trôøi roäng bao la (Tr.34)

Phaûi, loøng chaøng laø beán ñôïi. Trong nhöõng kích thöôùc moâng meânh;coù theå laø moät trôøi thu man maùc, coù theå laø moät haøng cau naéng môùi leân;thöôøng thöôøng laø moät ñeâm traêng sao ñaém ñuoái. Vaâng, nhö ñoùn töø xa. Nhö ñôïi töø xa:

Cho ta nhaän laáy khoâng ñeàn ñaùp
Ôn troïng thieâng lieâng xuoáng bôûi Trôøi (Tr. 44)

Nhöng chaøng ñaõ ñeàn ñaùp. Baèng taát caû. Ñau thöông: tieáng Thô vaø cuoäc soáng. Chaøng ñaõ ñem cuoäc ñôøi ñeå traû lôøi ôn phöôùc caû ñang ngaân vang trong maàu nhieäm phuû ban ñeâm, moät tieáng goïi cuûa thöôïng taàng khoâng khí. Töø luùc nhaän ñieàm coù tieân tri thì vuõ truïn Gaùi queâ vaø nhöõng baøi Ñau thöông ñaàu tieân nhuoám caùi yù thöùc nguyeân toäi, ngöôøi löông seõ goïi laø maëc caûm toäi loãi. Nhöõng baøi ñoù gôïi caûm giaùc coù toäi tröôùc khiù phaïm loãi. Vuõ Ngoïc Phan vaø Hoaøi Thanh ñoàng yù raèng taäp Gaùi queâ thieân veà duïc tính;coù leõ ta caàn minh ñònh theâm veà khuynh höùong aáy. Moät ngöôøi chæ xin hoa ñeàn ngöï vaø loøng nicoâ thì duïc tình…ñi tôùi ñaâu?Toâi xin giaûi thích theâm veà ñieåm naøy:

Môùi lôùn leân traêng ñaõ theïn thoø
Thôm nhö tình aùi cuûa ni coâ. (Tr. 29).

Taïi sao traêng laïi phaûi theïn thoø? Theïn thoø laø caûm giaùc cuûa Adam vaø vôï khi ñoùng khoá che thaân laùnh maët Ñöùc Chuùa Trôøi (Gen III, 7-8) sau khi aên traùi caám. Adam theïn thoø vì ñaõ phaïm toäi. Coøn traêng vieäc gì maø phaûi theïn thoø nhaát laø khi môùi lôùn leân? Söï theïn thoø cuûa thaân theå ñoù, chuùng ta ñaõ thöøa keá cuûa Adam, cho neân toâi môùi noùi khoâng khí raïo röïc trong Gaùi queâ laø di saûn cuûa nguyeân toäi. Nhöõng caâu thô Vuõ Ngoïc Phan cho laø "gôïi tình, thieân veà xaùc thòt" (Vieät NamP sñd tr. 326), laø moät duïc voïng, nhöng ñoàng thôûi cuõng laø moät caám ñoaùn, moät gheû laïnh:

Da thòt trôøi ôi traéng rôïn mình

Haøn Maïc Töû nhaéc ñeán tình aùi cuûa ni coâ, hay da thòt naøng, ñaâu ñeå gôïi leân caùi voâ toäi cuûa mình trong moät theá giôùi ñaõ hö hoûng vì nguyeân toäi, maø mình phaûi gaùnh chòu. Ngay trong giaùo lyù, duïc tình, töï noù khoâng phaûi laø toäi loãi: "Ñoù laø moät caên beänh, chöù khoâng phaûi laø toäi loãi. Tuy nhieân caên beänh ñoù laø hình phaït cuûa moät toäi loãi" (J. E. Kerns, SJ Les Chretiens, le mariage et la sexualite'. Edit du Cerf 1966 Paris tr. 93) - taùc giaû muoán noùi laø nguyeân toäi; vaø "duïc tình baûn naêng sinh lyù nhö ta thöôøng thaáy laø tieáng gaøo phaûn khaùng cuûa moät hình haøi bò thöông toån"(JE Kerns sñd tr 94).

Nhaø thô döï phoùng nhöõng raïo röïc cuûa baûn naêng ra ngoaøi vuõ truï; caùi nhìn cuûa chaøng vuoát ve, môn trôùn vôùi yeâu ñöông, taát caû taïo vaät. Töø aùnh traêng, ñeán caønh lieãu, maët hoà, côn gioù, cho ñeán baøi thô cuûa ngöôøi yeâu, taát caû ñeàu coù nhieät ñoä noàng naøn cuûa da thit, taát caû ñeàu töông giao trong nguoàn aùi aân bôûi traêm daây quyeán luyeán:

Traêng naèm soùng soaûi treân caønh lieãu
Ñôïi gioù ñoâng veà laû lôi
Hoa laù ngaùy tình khoâng muoán ñoäng
Loøng em hoài hoäp, chò Haèng ôi ! (Tr.22)

Duïc tình trong ñoaïn thô naèm tröôùc heát trong caùch choïn nhöõng chöõ gôïi tình, khi ñi ñoâi vôùi nhau nhö traêng vaø gioù, trong thaønh ngöõ phong nguyeät hay gioù giaêng. Hoaëc traêng vaø hoa, hoaëc lieãu vaø hoa, trong nhöõng hình aûnh nguyeät hoa hay gheïo nguyeät treâu hoa, hay lieãu ngoõ hoa töôøng. Ñoaïn thô laïi kheâu gôïi baèng nhöõng hình aûnh taùo baïo ñeán suoàng saõ nhö naèm soùng soaøi, laû lôi, ngaây tình; cuoái cuøng côn meâ ñaém coøn bieåu loä trong nhöõng yù töôûng loä lieãu ñeán soã saøng. Taát caû nhöõng chöõ, nhöõng hình aûnh, nhöõng aån duï, nhöõng yù töôûng ñoù giao thoa thaønh moät khoâng khí lôi laû, vöøa côït nhaõ vöøa tinh teá, tuy coù suoàng saõ nhöng khoâng phaûi laø khoâng kheùo leùo. Thô gôïi tình cuûa Haøn Maïc Töû coù leõ taùo baïo vaøo baäc nhaát trong thi ca môùi;caùi taøi tính cuûa oâng laø taùo baïo ñeán ñaâu vaãn coøn yù nhò. Moät loái suoàng saõ maø khoâng soáng söôïng, nhö ôû Xuaân Dieäu chaúng haïn :

Haõy saùt ñoâi ñaàu, haõy keà ñoâi ngöïc…

Moät cöû chæ, caâu noùi soáng söôïng khi töï noù , noù noùi heát nhöõng ñieàu muoán noùi, vaø ñoâi khi coøn noùi luoân nhöõng ñieàu khoâng muoán noùi. ÔÛ Haøn Maïc Töû -ít ra ôû nhöõng baøi coøn löu truyeàn ñeán ngaøy nay - duø hôû hang ñeán ñaâu, vaãn coøn coù caùi uùp môû cuûa moät ngoân ngöõ yù nhò vaø tình töù. Chuùng ta khoâng coøn nhöõng baøi nhö Haùt giaõ gaïo trong taäp Gaùi queâ ñaõ laøm cho Vuõ Ngoïc Phan "lôïm gioïng" nhöng duø muoán duø khoâng, ta phaûi coâng nhaän nhaø thô coù moät quan nieäm luyeán aùi thaùnh thieän, laønh maïnh ñeán beänh hoaïn:

Cho neân toâi töôûng toái taân hoân
Chöa tôùi, coøn xa ñeå ñöôïc buoàn
Ñeå soáng trong nieàm thöông nhôù ñaõ
Ñeå coøn möôøng töôïng ñeán giai nhaân. (Tr. 28)

Ñoïc Haøn Maïc Töû ta coù caûm giaùc moät söï giaèng co giöõa con ngöôøi phoùng tuùng vaø con ngöôøi khaéc khoå? Caùi gioïng tình cuûa oâng, duø coù côït nhaõ ñeán ñaâu, cuõng chæ taû moät thöù tình haøm thuï, moät loái aùi aân khoâng töôûng, moät moâi giôùi nhaân sinh vaø taïo vaät. Noùi goïn hôn, noù khoâng theå töï maõn, trong moät theá giôùi khoâng töï maõn.

Vì vaãn coøn laø moät theá giôùi ñôïi chôø, trong im laëng linh thieâng, baèng taát caû tröïc giaùc cuûa traêm sao ñaém ñuoái

Khoâng moät tieáng gì nghe ñoäng chaïm
Daãu laø tieáng vôõ cuûa sao baêng (Tr. 27)

Moät ñeâm thao thöùc ñôïi chôø Ñieàm Laï trong loøng vuõ truï coøn say chìm nôi baát giaùc, nhöng ñaõ ñöôïc caùc tieân tri chuaån bò ñeå ñoùn möøng Ngoâi Hai.

Haøn Maïc Töû moâ taû theá giôùi ñôïi chôø ñoù tröôùc heát baèng di saûn hoàn nhieân cuûa moät neàn vaên hoùa ngoaïi ñaïo nhöng nieàm nôû vaø höôùng thöôïng; thöù ñeán baèng ñöùc tin nuoâi döôõng trong Phuùc AÂm; hai phuï löu sung maõn ñoù ñaõ ñoå vaøo hoàn thô cuûa Haøn Maïc Töû , nhö moät doøng soâng vöøa nhaän ñöôïc côn nöôùc nguoàn thaùc luõ boãng phaûi vöôït qua moät ñòa theá hieåm ngheøo: beänh phong nan y ñaõ bieán nguoàn thô hoàn haäu thaønh moät cuoàng löu khoác lieät, neáu khoâng phaûi laø moät vuõng nöôùc xoaùy.

ÑAU THÖÔNG. Teân moät taäp thô, vaø teân moät ñònh meänh. Hay tieáng gaàm cuûa moät cuoàng löu laâm vaøo tuyeät ñòa. Chuùng ta noùi qua söï ñau thöông trong cuoäc ñôøi. Roài trong thô.

Haøn Maïc Töû nhuoám beänh töø naêm 1936. Haêm boán tuoåi, tuoåi anh hao ñang phaùt tieát. "Khi bieát mình mang beänh hieåm ngheøo, côn thaùc loaïn noåi daäy, khi nhieàu khi ít. Nhöng ngaøy roài ngaøy, noãi ñau khoå heát phaùt hieän ra ngoaøi moät caùch boàng boät, thì laïi aên saâu vaøo taâm hoàn vaø ngaám ngaàm nung naáu naïn nhaân, nung naáu ñeán toät ñoä" (Quaùch Taán sñd tr. 81)

Haøn Maïc Töû nhieàu laàn moâ taû nhöõng ñôùn ñau cuûa thaân xaùc:

Thòt da toâi söôïng saàn vaø teâ ñieáng
Toâi ñau vì ruøng rôïn ñeán voâ bieân. (Tr 53)

Beân caïnh nhöõng haønh haï cuûa beänh traïng, Haøn Maïc Töû coøn phaûi ñöông ñaàu vôùi hai haäu quaû khaùc cuûa hoaøn caûnh: ngheøo tuùng vaø tuyeät voïng vì tình. "Hieän nay Trí veà taïm ôû nhaø. Caùi nguyeân nhaân laø khoâng tieàn uoáng thuoác". "Böõa nay Trí xuoáng nhaø baø thaày thuoác roài. Coù moät maùi naéng roïi nhieàu quaù. Caû buoåi chieàu neáu ôû trong nhaø thì phaûi ñoäi muõ" (Traàn Thanh Maïi sñd tr 73)

Chuùng ta coøn hieàu taøi lieäu khaùc veà noãi cuøng khoán cuûa nhaø thô, qua nhöõng böùc thö göûi Traàn Thanh Ñòch. Veà cuoäc tình duyeân ñau khoå vôùi Moäng Caàm, chuùng ta cuõng coù nhieàu taøi lieäu. Ñaïi khaùi hai beân yeâu nhau khaêng khít theà boài döõ doäi laém heïn hoø nhau töø Phan Thieát ra ñeán Quy Nhôn, khi Haøn Maïc Töû chòu tang cho anh, thì Moäng Caàm töï xin pheùp ñöôïc "thaønh taâm cö tang cho oâng anh moät naêm cuõng nhö anh, nghe anh" vì "ngöôøi caàm buùt bieân maáy haøng treân ñaây laø ngöôøi em daâu chaéc chaén, nhaát ñònh cuûa oâng anh roài. Vaäy oâng anh neân phuø hoä cho chuùng em thöông nhau cho ñeán baïc ñaàu" (Thö Moäng Caàm, do Traàn Thanh Maïi trích sñd tr 94). Khi bieát chaøng laâm troïng beänh, thì naøbng "theà boài laïi moät laàn nöõa ñaäm ñaø hôn"(Thö Moäng Caàm do Traàn Thanh Maïi trích sñd tr. 94) Ñeå roài 6 thaùng sau naøng ñi laáy choàng. Traàn Thanh Maïi cho raèng naøng khoâng ñaùng traùch. "Duy coù caùi naøng laáy choàng hôi gaáp ñaáy thoâi" (Traàn Thanh Maïi sñd tr 95). Quaùch Taán cuõng cho bieát laø thaùi ñoä cuûa Moäng Caàm ñaõ gaây cho nhaø thô "moät noãi buoàn thöông voâ haïn", "moät phaûn öùng maõnh lieät", "nhöõng tieáng keâu reân thoáng thieát"(Quaùch Taán Vaên sñd tr. 88)

Trôøi hôõi nhôø ai cho khoûi ñoùi ?
Gioù traêng coù saün laøm sao aên?
Laøm sao gieát ñöôïc ngöôøi trong moäng
Ñeå traû thuø duyeân kieáp phuï phaøng. (Traàn Thanh Maïi tr. 95)

Tieáng keâu traàm thoáng ñoù chaát chöùa caû kieáp cuøng khoán vaät chaát laãn tinh thaàn, cho ñeán ngaøy bò côn beänh taøn phaù ñeán thaûm theâ, theo nhö moät ngöôøi baïn thaân, cuøng bò huûi, keå laïi "hai maét naèm loït vaøo hai loã muõi saâu hoaém, ñeán khoâng coøn môû ra ñöôïc. Thaân hình chæ coù da boïc laáy xöông, chaân tay thì co ruùt laïi, maø ñaàu toùc buø xuø roài treát laïi, trong aáy nhoâ nhuùc nhuõng chí laø chí"(thö cuûa oâng Nguyeãn vaên Xeâ, ñeå taïi Quy Hoøa ngaøy 25. 3. 1941) (Traàn Thanh Maïi sñd tr. 193). Toâi töôûng khoâng coù gì theâ thaûm hôn tình traïng baêng hoaïi ñoù. Aáy theá maø Haøn Maïc Töû ñaõ can ñaûm chòu ñöïng caùi caûnh laøm ta phaûi ruøng mình, vui veû chòu ñöïng nöõa laø khaùc: tuy cöïc khoå theá maø toâi vaãn an vui, ngaøy naøo cuõng coù cöôøi caû. Neáu khoâng cöôøi vôùi ai, thì cöôøi moät mình, xem ra thuù vò khoâng bieát maáy. (Traàn Thanh Maïi sñd tr. 121). Nieàm an vui ñoù Traàn Thanh Maïi , nguôøi bieát cuoäc ñôøi thaät cuûa nhaø thô cho laø "yeâu quaùi", laø "kinh dò". Coøn Vuõ Ngoïc Phan, chæ bieát Haøn Maïc Töû qua moät soá thi phaåm cuõng khoâng khoûi ngaïc nhieân: "moät ngöôøi mang beänh raát ñau ñôùn maø coù moät taâm thaàn thö thaùi, bình tónh nhö theá, thaät cuõng laï "(Vieät Nam Phan sñd tr. 330) An vui cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi cay ñaéng, göôïng gaïo, coù khi noå tung ra trong nhöõng caâu thô hôùn hôû:

Hoâm nay vui quaù anh Phuøng ôi
Buoàn xa khoâng ñeán, leä khoâng rôi
Buoàn khoâng naùt ruoät, tình khoâng laïi
Cöôøi noùi laøm sao cho haû hôi? (Traàn Thanh Maïi sñd tr 122)

Hoï Traàn pheâ bình Ñau Thöông giam caàm khoâng kyõ, thoaùt loït ra trong moät bieán theå môùi, dò kyø, quaùi gôû, thaät ñaõ ñaùng ruøng mình". Sôû dó oâng khoâng hieåu can ñaûm cuûa beänh nhaân, theo toâi vì oâng khoâng hieåu söùc maïnh cuûa ñöùc tin trong con ngöôøi Haøn Maïc Töû . Khi ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy, Hoaøi Thanh, cuõng laø ngöôøi ngoaïi ñaïo, nhöng tinh töôøng hôn Traàn Thanh Maïi, thöøa nhaän ngay: "Thieáu loøng tin toâi chæ laø du khaùch bôõ ngôõ" (Hoai Thanh vaø H. C sñd tr. 212), coøn hoï Traàn thì cöù phaùn ñoaùn aàm ó caû leân.

Nhöng nhôø coù oâng maø chuùng ta ñöôïc moät döõ kieän veà ñôøi soáng tín ngöôõng cuûa nhaø thô: "Trong khi söu taàm taøi lieäu veà nhaø thi só, toâi coù tìm thaáy trong moät nhaø troï cuûa chaøng, moät maåu baùo daùn treân khung cöûa soå tre, ñaõ nhaøu naùt vaøng voït, vaø nhìn loái in chöõ vaø hình aûnh toâi bieát ngay laø baùo "Vì Chuùa". Ñoaïn baøi ñaêng trong maåu baùo aáy noùi veà nguoàn an vui trong beänh taät cho raèng söï ñau oám laø do Ñöùc Chuùas Troi72i ban xuoáng cho ta, ñeå thöû loøng ta, neân chaúng nhöõng laø ta phaûi chòu moät caùch nhaãn nhòn maø laïi coøn neân vui veû baèng loøng nöõa" ( Traàn Thanh Maïi sñd tr. 120).

Caên cöù treân ñoaïn naøy toâi cho raèng taùc giaû khoâng maáy thoâng thaïo giaùo lyù KiToâ giaùo. Neáu baøi baùo aáy coù thaät -vì hoï Traàn, maõi cho ñeán ngaøy nay ôû Hanoäi vaãn coù caùi coá taät raát baäy laø öa bòa ñaët taøi lieäu (Nguyeãn coâng Hoan, taïp chí Vaên Ngheä Haø noäi soá 67 thaùng 12. 1962 vaø 68 thaùng 1. 1963 veà Tuù Xöông. Toâi ñaõ coù ñeà caäp tôùi trong Vaên soá 163 ngaøy 1. 10. 1970), thì chuùng ta raát tieác raèng hoï Traàn khoâng trích daãn chính xaùc, cho bieát roõ xuaát xöù, tìm xem baùo "Vì Chuùa" soá maáy, ngaøu maáy…Hoaëc ít nhaát cuõng cho ta nguyeân vaên. Vì theo kieán thöùc thoâ thieån cuûa toâi, thì khoâng coù kinh saùch naøo daïy raèng "söï ñau oám laø do Ñöùc Chuùa Trôøi ban" vaø chuùng ta phaûi "vui veû baèng loøng". Nhöng vaán ñeà ôû ñaây khoâng phaûi laø caõi nhau veà giaùo lyù, vöøa ngoaøi phaïm vi baøi baùo vaø thaåm quyeàn cuûa toâi.

Vaán ñeà laø, nhö Traàn Thanh Maïi ñaõ noùi, ñöùc tin "ñaõ coù aûnh höôûng toát ñeïp ñoái vôùi chaøng". Quaùch Taán xaùc nhaän ñieàu naøy : "Töû tìm ñöôïc nieàm an uûi lôùn nhaát trong nguoàn Ñaïo. Khi ñaõ soáng cuûng Ñaïo thì taâm hoàn Töû heát bò day döùt giaøy voø"(Quaùch Taán, Vaên, sñd tr 116).

Chính nhaø thô ñaõ keå laïi moät ngaøy beänh taät cuûa mình: "Laïi ñoïc kinh, laïi ngaâm thô, laïi nhôù, laïi naèm. Buoåi toái khi aên xong, cuõng vöøa ñi baùch boä vöøa ngaâm thô moõt caùch sung söôùng nhaát ñôøi. Caû ngaøy chæ ngaâm thô vaø ñoïc kinh laø nhieàu hôn caû. Ngaøy naøo cuõng nhö ngaøy aáy, khoâng thaáy buoàn laém, vaø ngaøy naøo cuõng mong moûi moät caùi gì…"(Traàn Thanh Maïi sñd tr. 120). Ñoái vôùi Haøn Maïc Töû , thô laø Ñaïo vaø Ñaïo laø thô. Thô ñaõ ñaït tôùi Ñaïo, vaø Ñaïo ñeå ñi tôùi thô, hoaëc nhö Hoaøi Thanh ñaõ nhaän xeùt chí lyù: "Thô chaúng nhöõng ñeå ca tuïng Thöôïng Ñeá maø cuõng ñeå noái lieàn ngöôøi ta vôùi Thöôïng Ñeá". (Hoaøi Thanh…sñs tr211).

Thô ñöa veà Ñaïo, laø neûo ñöôøng ñöa ñeán con ñöôøng, thô laø giaûi thoaùt taïm thôøi cuûa ñau thöông. Trong khi chôø ñôïi Ñaïo laø cöùu roãi mieân vieãn. Ngaøy naøo cuõng mong moûi moät caùi gì. Neáu Gaùi Queâ, nhö toâi ñaõ trình baøy ôû ñoaïn treân, laø theá giôùi ñôïi chôø ñieàm laï, ñôïi chôø Chuùara ñôøi thì ñau thöông laø moät taâm hoàn mong moûi ngaøy Chuùa trôû laïi (Mt 24, 42).

Haøn Maïc Töû chaáp nhaän beänh taät khoâng phaûi laø vì "do Ñöùc Chuùa Trôøi ban xuoáng" nhö Traàn Thanh Maïi ñaõ noùi, nhöng tröôùc heát, vì noù laø haäu quaû taát nhieân cuûa nguyeân toäi, vaø thöù ñeán vì noù laø phöông tieän thaân xaùc maø Chuùa ñaõ duøng ñeå cöùu theá. LM Charles Journet, giaùo sö Ñaïi chuûng vieän Fribourg ñaõ trình b aøy vaán ñeà moät caùch maïch laïc vaø nhaát quaùn trong taùc phaåm veà thoáng khoå: "Chuùng ta xem khoå aûi cuûa thaân xaùc nhö moät maõnh löïc hôïp cöùu theá, vì chuùng ta tham, döï vaøo ñau ñôùn vaø huyeát maïch cuûa Chuùa Kitoâ. Vaäy khoâng coù vaán ñeà ñau ñôùn maø chæ coù huyeàn nhieäm ñau ñôùn cuûa Chuùa Kitoâ vaø trong söï tham döï cuûa chuùng ta. Nhö vaäy khoâng neân noùi ñeán chaáp nhaän ñau thöông maø chæ neân noùi ñeán gia nhaäp vaøo coâng ñöùc cöùu roãi; chuùng ta khoâng chaáp nhaän (accepter) vì noù laø moät ñònh luaät cuûa theå xaùc;chuùng ta thu nhaän(adopter)vì noù noái lieàn ta vôùi baûn thaân Thieân Chuùa hieän laø ngöôøi "(Charles Journet, Le Mal, essai theologique, tuû saùch giaùo lyù, Desclee de Brower, Bruges Bæ 1961 tr. 271).

Ñoaïn treân roïi saùng lôøi truyeàn daïy cuûa söù ñoà St Paul trong thö göûi cho ngöôøi LaMaõ: "Nhöõng ñau khoå hieän taïi khoâng coù yù nghóa gì so vôùi nhöõng vinh hieån phaûi ñöôïc theå hieän trong moãi chuùng ta. Moãi hình haøi chôø ñôïi laø moät khaùt voïng söï theå hieän con caùi Ñöùc Chuùa Trôøi, vôùi mô öôùc ñöôïc giaûi thoaùt ra khoûi hö naùt, vaø ñaït tôùi töï do vinh hieån phaûi ñöôïc theå hieän trong moãi chuùng ta. Moãi hình haøi chôø ñôïi laø moät khaùt voïng söï theå hieän con caùi Ñöùc chuùa Trôøi , vôùi mô öôùc ñöôïc giaûi thoaùt ra khoûi hö naùt, vaø ñaït tôùi töï do vinh hieån cuûa con caùi Ñöùc Chuùa Trôøi. Vì chuùng ta bieát raèng hình haøi, ñeán nay vaãn reân xieát trong coâng trình thai ngheùn" (Rom 8, 18-22). Ñau thöông hoâm naylaø thai ngheùn cho ngaøy mai, thai ngheùn moät muøa xuaân nhö yù. Ngöôøi ñi trong mô öôùc…ngöôøi kitoâ giaùo quan nieäm ñau thöông nhö moät huyeàn nhieäm, nhöng höõu haïn, tröôùc Thöôïng Ñeá laø moät huyeàn nhieäm, voâ haïn. Toâi thaønh thaät nghó raèng Haøn Maïc Töû ñaõ an vui ñöôïc trong ñau thöông -moät hoaøn caûnh theå xaùc, vaät chaát vaø tinh thaàn laøm chuùbng ta phaûi ruøng mình- laø nhôø huyeàn nhieäm ñoù, nhôø söùc maïnh cuûa xaùc tin . Coù leõ xaùc tín ñoù, coäng vôùi beänh traïng, ñaõ taïo ra moät linh thò cho nhaø thô. Traàn Thanh Maïi vaø Quaùch Taán ñoàng yù "laø moãi laàn chaøng cheát ñi, soáng laïi (trong maáy naêm beänh, chaøng cheát ñi, soáng laïi ñeán boán naêm laàn) laø chaøng ñeàu caûm thaáy coù Baø Thaùnh Nöõ Ñoàng Trinh Maria ñeán cöùu"(Traàn Thanh Maïi sñd tr, 130).

Duø cho raèng moäng mò chæ laø moät bieán theå cuûa beänh traïng, thì döôùi aùnh saùng cuûa khoa phaân taâm, ta coù theå ñi ñeán coäi reã cuûa moäng mò, duø xa laï ñeán ñaâu. Coäi reã ôû ñaây, laøxaùc tín trong taâm hoàn Haøn Maïc Töû , ngöôøi ñaõ cam chòu hö naùt ñeå chuaån bò moät vinh hieån. Thöïc ra, nieàm tin vaøo cuoäc toàn sinh mai haäu, cuûa linh hoàn, ôû moät theá gioái khaùc, khoâng phaûi ñaëc bieät cuûa Thieân Chuùa Giaùo. Trong haàu heát caùc tín ngöôõng töï nhieân cuûa daân gian, nöôùc naøo cuõng vaäy, ñeàu coù maàm hy voïng ôû moät ñôùi soáng khaùc. Chæ noùi ñeán voøng ñai toân giaùo chung quanh Thieân Chuùa, chuùng ta ñaõ coù theå keå tö töôûng Assyrien, Babylonien, vaø nhaát laø AiCaäp, ñeàu coù nieàm tin ñoù, nhö muoán ra khoâng gian vaø vöôït haún thöôïng taàng. Ñöùc tin cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi ôû choã mong hoàn tôùi taáp ñeán ôû ngoaøi kia vuõ truï, maø ôû choã tìm gaëp moät Ngöôøi ôû coõi quaù thinh gian;Haøn Maïc Töû tìm tôùi choán chieâm bao ngoaøi söï thöïc khoâng phaûi vì chieâm bao ñeïp hôn söï thöïc vì öù ñaày hôi khoaùi laïc maø chæ vì:

Vì coù Ñaáng Haèng Soáng, haèøng ngöï trò
Nhaïc thieâng lieâng doàn troãi khaép hö linh . (tr. 59)

Baøi Ngoaøi Vuõ Truï, maø toâi ñaõ trích caùc caâu treân, tieáp theo hai baøi Hoàn lìa khoûi xaùc vaø Sieâu thoaùt soi saùng yù nghóa cuûa nhöõng baøi ñau thöông vaø baùo hieäu cho Quaàn Tieân Hoäi, Caåm Chaâu Duyeân vaø Xuaân \nhö yù. Vaäy ta coù theå ñeà caäp ñeán moät kieán truùc trong thi phaåm Haøn Maïc Töû khoâng? Ñaët daáu hoûi vì toâi ngôø raèng söï saép xeáp thöù lôùp trong taäp thô khoâng phaûi do thi só, maø nhöõng ngöôøi phuï traùch taùi baûn thô oâng , töùc laø Quaùch Taán hay Hoaøng Troïng Mieân gì ñoù. Do ñoù, toâi khoâng daùm döïa treân traät töï cuï theå cuûa taäp thô ñeå noùi ñeán kieán truùc, nhö Marcel Ruff ñaõ noùi veà : "Architecture Secrete" khi trình baøy nhaát quaùn thi phaåm Les Fleurs du Mal cuûa Beaudelaire. Toâi vaãn theo loái saép xeáp trong aán baûn Taân Vieät vì noù phaûn aùnh thöù töï bieân nieân trong quaù trình saùng taùc;toâi nghó ít ai baùc boû thuyeát cho raèng Gaùi queâ saùng taùc tröôùc Ñau thöông vaø Caåm Chaâu duyeân, Duyeân kyø ngoä saùng taùc sau cuøng, thôøi kyø nhaø thô bieát Thöông Thöông. Nhöng duøù sao toâi cuõng deø daët ñeå mong caùc nhaø bieân khaûo sau naøy coù nhieàu söû lieäu ñích xaùc hôn toâi, toâi seõ ñaøo saâu cô caáu maïch laïc cuûa vuõ truï Haøn Maïc Töû , treân bình dieän naøy hay bình dieän khaùc, hoaëc trong nguoàn saùng taïo toaøn dieän thì caøng ñeïp.

Khi ñeà caäp ñeán kinh nghieäm ñau thöông cuûa Haøn Maïc Töû , toâi tieác chöa ñöôïc ñoïc baøi vaên cuûa oâng Voõ Long Teâ, moät chuyeân gia veà vaên chöông Thieân Chuùa Giaùo veà vaán ñeà naøy;nghe noùi baøi saép söûa ñaêng baùo, toâi ñôïi hoaøi chöa thaáy. Toâi thaáy caàn noùi theâm: khoâng rieâng gì Phuùc aâm, nhöõng tín ngöôõng khaùc cuûa ngöôøi AÙ Ñoâng cuõng tìm moät giaûi ñaùp cho ñau thöông;Phaät Gíaùo thì cho ñoù laø nhöõng ñôït soùng trieàn mieân cuûa Meâ Haø hay Khoå Haûi; Laõo giaùo thì cho ñoù laø ñònh luaät cuûa voâ tri. Caùi can tröôøng cuûa nhaø thô laø do Ñöùc Tin vöõng chaéc ôû Ñaáng Cöu Theá, vaø Ñöùc Tin ñoù ñaõ ñöôïc boài döôõng trong caùi Duõng cuûa trieát lyù Ñoâng phöông, laãn caùi kieân trì trong loøng daân toäc. Noùi ñeán xaùc tín cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi laø toâi khoâng bieát (hay teä hôn nöõa, toâi khoâng nhôù) ñeán nhöõng giaù trò haèng höõu kia. Khi suy nghó veà khoå luïy cuûa nhaân sinh, toâi ñoïc laïi kinh Coran cuûa Hoài giaùo thì coù caûm giaùc nhö laø hoï khoâng chaáp nhaän khoå ñau nhö Kitoâ giaùo hay ngöôøi AÙ ñoâng, vì hoï cho laø suï haønh haï cuûa Thöông Ñeá. Vaäy trong Haøn Maïc Töû coù söï giao hoaø giöõa moät Ñöùc tin sung maõn vaø moät taâm hoàn nieàm nôû, taïo ra moät nguoàn thô heát söùc saâu xa. Trong tinh thaàn Phuùc aâm Haøn Maïc Töû ñaõ soáng troïn veïn ñau thöông cuûa hieän theá, truôùc heát, vì ñoù laø phöông tieän Chuùa ñaõ duøng ñeå cöùu theá, thöø ñeán ñeå chuaån bò cho vinh hieån mai sau, nhö lôøi giaûng treân Nuùi, söûa soaïn cho ngaøy soáng laïi cuûa Ñaáng Haèng Soáng, haèng ngöï trò. Nhöng treân bình dieän saùng taïo, quan nieäm ñau thöông ñoù ñaõ theå hieän ra sao ?Toâi tieác khoâng ñöôïc ñoïc baøi baùo cuûa Leâ Tuyeân veà nhöõng chuû ñeà trong thô Haøn Maïc Töû , ñaêng treân taïp chí Ñaïi Hoïc Sö phaïm caùch ñaây baûy, taùm naêm gì ñoù. Nay toâi laïi ñeà caäp laïi vaøi hình töôïng quen thuoäc trong thô Haøn Maïc Töû nhö Traêng, Maùu vaø Hoàn.

Traêng!Traêng!Traêng ! laø Traêng, Traêng , Traêng!

Ñoù laø ñieäp khuùc ñoäc ñieäu cuûa moät ngö phuû, theo lôøi keå cuûa Quaùch Taán. Ñoù cuõng laø khuùc nhaïc loøng cuûa nhaø thô. Tr8ang laø moät thöù aùng vaên cuûa noäi taâm, vöøa cuûa ngoaïi giôùi. ÔÛ ñaây chuùng toâi chæ ñeà caäp töông quan giöõa nhöõng hình aûnh thi ca vaø Ñöùc Tin.
Aûnh höôûng cuûa ñeâm traêng ñoái vôùi beänh phong ñaõ ñöôïc oâng Traàn Thanh Maïi khai trieån ñaày ñuû. Coøn neùt quyeán ruõ muoân ñôøi cuûa aùnh traêng ñoái vôùi thiu nhaân thì vieát bao nhieâu pho saùch cuõng coøn ñieàu chöa noùi. Nhöng khoâng theå noùi ñeán thô Haøn Maïc Töû maø khoâng ñeà caäp tôùi traêng, vì theo Traàn Thanh Maïi, thì hai phaàn ba taäp ñau thuông noùi veà traêng, nöûa phaàn coøn laïi noùi veà hoàn. (TT Maïi, sñd tr 62). Traêng, tröùoc heát laø aùnh saùng traøn ngaäp caû vuõ truï Haøn Maïc Töû :

Gioù luøa aùnh saùng voâ trong baõi
Traêng ngaäm ñaày soâng chaûy laùng lai (tr 54)

Traêng laø thöù aùnh saùng eâm dòu, maàu nhieäm phuû ban ñeâm ñoái vôùi aùnh saùng choùi chang boûng raùt cuûa maët trôøi nhieät ñôùi;traêng taïo thi vò cho boùng toái taïi nhöõng vuøng noâng nghieäp coù sinh hoaït veà ñeâm, vaø nhö Xuaân Dieäu keå, thì coù "traêng cuûa tình duyeân, traêng cuûa xa xoâi, traêng cuûa haõo huyeàn" vaø traêng cuûa "nhöõng ñeàn ñaøi moûng thoaùng". Vaên hoïc cuûa chuùng ta, töø xöa ñeán nay, vaãn le loùi nhöõng aùnh traêng baát taän. Toâi khoâng daøi doøng veà ñòa haït roäng rình khoâng bôø beán naøy, chæ muoán ñeà caäp ñeán khía caïnh töônt tröng cuûa aùnh traêng trong giaùo lyù.

Traêng tröùoc heát laø AÙnh Saùng, moät chuû ñeà roïi suoát maëc khaûi Kinh Thaùnh, töø ngaøy thöù nhaát cuûa Saùng Theá, khi Ñöùc Chuùa Trôøi phaân ñònh aùnh saùng vaø boùng toái, (Gen I, 3-4), cho ñeán chöông cuoái cuøng cuûa Khaûi Huyeàn, khi con ngöôøi, trong trôøi ñaát môùi, höôûng moätä aùnh saùng mieân vieãn (Ap. XXII, 5). Nhö vaäy theá giôùi di chuyeån töø moät vuøng aùnh saùng töông ñoái, aùnh saùng vaät chaát ñoái vôùi boùng toái ban ñeâm, ñeán moät aùnh saùng tuyeät ñoái, aùnh saùng vónh cöûu, ngay trong chaâu thaân Thieân Chuùa, vì "Ngaøi laø Söï Soáng maø Söï Soáng laø AÙnh Saùng"(Jo I, 4). Vaø quaù trình töø töông ñoái noï ñeán tuyeät ñoái kia laø söï phaán ñaáu khoâng ngöøng giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, töïa hoà nhö cuoäc phaán ñaáu giöõa nguoàn soáng vaø coõi cheát. ÔÛ Haøn Maïc Töû , aùnh saùng laø moät thöù aùnh saùng ñang töông tranh cuøng boùng toái, trong moät tö theá bi thaûm, , khaùc vôùi maët trôøi laø chieán thaéng -duø laø taïm thôøi- cuûa AÙnh Saùng.

AÙnh traêng moûng quaù khoâng che noåi
Nhöõng veû xanh xao cuûa maët hoà
Nhöõng neùt buoàn, buoàn tô lieãu ruõ
Nhöõng lôøi naên næ cuûa hö voâ (tr. 30)

Maâu thuaãn taâm caûm cuûa nhaø thô laø vöøa yeâu boùng ñeâm -vuõ truï Haøn Maïc Töû laø moät vuõ truï veà ñeâm- vöøa yeâu aùnh saùng, vaø vöôn tôùi moät nguoàn choùi loïi.

Ta öôùc ao ñaàu ñoäi muõ trieàu thieân
Vaø taém goäi ôû trong nguoàn aùnh saùng (tr. 59).

Söï thaät maâu thuaãn ñoù naèm trong nhöõng hình aûnh ña nghóa cuûa Kinh thaùnh, vì boùng toái cuõng laø moät saùng taïo cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi(Gen I, 1-2). Töø ñieån giaùo lyù Kinh Thaùnh khai trieån ñieåm teá nhò ñoù nhö sau : "Boùng toái töôïng tröng cho moät kinh nghieäm keùp : hoaëc noù xaùc nhaän khoâng cvoù aùnh saùng, hoaëc bao haøm söï hieän höõu cuûa aùnh saùng. Con ngöôøi muoán coù aùnh saùng traøn ñaày nhöng tìm ñeán boùng toái: Chuùa laø AÙnh Saùng, laø Löûa boûng, maø cuõng laø boùng maùt. Kinh Thaùnh lyù theo söï ña nghóa ñoù (Vocabulaire de Theologie Biblique Edit du Cerf Paris 1962, tr 714).

Chuùng toâi muoán ñeà nghò moät yù nghóa môùi cho aùnh traêng. ÔÛ Haøn Maïc Töû traêng laø moät söï töông tranh ñoàng thôøi töông öùng giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, vöøa töông khaéc vöøa töông sinh. Traêng laø Boùng toái heát laø boùng toái vaø AÙnh saùng chöa ñuû laø AÙnh Saùng. Trong bieän chöùng Saùng-Toái ñoù, taâm hoàn Haøn Maïc Töû vaãn ñöôïc xaùc ñònh baèng AÙnh saùng, töùc laø"con cuûa AÙnh Saùng" khaùc vôùi con cuûa Boùng toái hay "con cuûaHieän Theå" (Lc 16, 8). Vaäy nhaø thô laø aùnh traêng, vì chaøng laø con cuûa AÙnh saùng.

Khoâng gian ñaày ñaëc toaøn traêng caû
Toâi cuõng traêng maø naøng cuõng traêng. (tr. 30)

Vì, beân döôùi bình dieän sieâu hình, veà maïêt ñaïo ñöùc, vaãn phaûi coù söï phaân bieät giöõa boùng toái vaø aùnh saùng (IICor, 6, 14) giöõa aùnh saùng chaân chính vaø giaû traù.
Vaø tình ta saùng laùng nhö traêng thanh (tr. 55)

Thænh thoaûng Haøn Maïc Töû khoâng ngaïi möôïn moät vaøi hình aûnh cuûa Kinh thaùnh ñeå taû traêng, nhö :

Ngöôøi traêng aên vaän toaøn traêng caû
Goø maù rieâng thoâi laïi ñoû höôøng (Traàn Thanh Maïi tr. 64)

Chuùng ta lieân töôûng ngay ñeán moät caâu cuûaThi Thieân (104, 2) "Chuùa bao phuû mình baèng aùnh saùng nhö caùi aùo".

Traêng trong Haøn Maïc Töû khoâng nhöõng laø moät thöù aùnh saùng aûo huyeàn vaø hiu haét. , Noù coù hình coù traïng, nhö moät vaät cuï theå khaû xuùc. Coù khi laø moät moùn haøng -"ai mua traêng ta baùn traêng cho"- coù khi laø chaâu baùu, laø hôi nöôùc chaûy, hay laø moät ngöôøi ñaøn baø, maø toâi möôøng töôïng phaûi ñeïp laém trong nhan saéc laøm baèng AÙnh Saùng vaø Im Laëng.

Toâi laàn cho Traêng moät traøng chuoãi
Traêng môùi laø Traêng cuûa Raïng Ngôøi. (Traàn Thanh Maïi tr. 64)

Vaø noùi chung, traêng laø hoàn, laø maùu cuûa boùng ñeâm: toâi coù noùi ñeán ba chuû ñeà, kyø thaät chæ laø ba tieát dieän cuûa moät theá giôùi:

Gioù rít töøng cao traêng ngaõ ngöûa
Vôõ tan thaønh vuõng ñoïng vaøng khoâ
Ta naèm trong vuõng traêng ñeâm aáy
Saùng daäy ñieân cuoàng möûa ra maùu. (Traàn Thanh Maïi tr 63)

Hình aûnh maùu hoaëc nhoû töøng gioït, hoaëc oeï töøng buùng, hoaëc ñoïng thaønh vuõng, hoaëc chaûy thaønh soâng, coù leõ laø daáu hieäu cuûa beänh lyù. YÙ nghóa cuûa maùu laø cuoäc soáng vì maùu mang sinh löïc ñeán cho moãi teá baøo, maø ñoàng thôøi cuõng laø coõi cheát, khi ñaõ khoâ, ñaõ ñoïng thaønh vuõng maùu ñaøo trong aùc laën (Jean Pierre Richard. Poesie et Profondeur. Seuil. Paris, 1955). Veà hình aûnh maùu vaãn thöôøng gaëp trong thô Beaudelaire, Jean Pierre Richard vieát: "Söï xuaát hieän thieâng lieâng ôû choã noù hoäi tuï cuoäc soáng hieån nhieân vaø caùi cheát taøn nhaãn ((Jean Pierre Richard. Poesie et Profondeur. Seuil. Paris 1955). Maùu laø cuoäc soáng ñang cheát, hay laø caùi cheàt tieàm aån trong cuoäc soáng. Maùu laø hoàn cuûa theå xaùc maø cuõng laø xaùc cuûa linh hoàn, noùi khaùc ñi maùu laø thô:

Ta muoán hoàn traøo ra ñaàu ngoïn buùt
Moãi lôøi thô ñeàu dính naõo caân ta
Bao neùt chöõ quay cuoàng nhö maùu voït
Cho meâ man cheát ñieáng caû laøn da
Cöù ñeå cho ta ngaát ngö trong vuõng huyeát
Traûi nieàm ñau treân maûnh giaáy mong manh
Ñöøng naém laïi nguoàn thô ta ñang sieát
Caû loøng ai trong môù chöõ rung rinh. (Traàn Thanh Maïi tr, 58)

Maùu, cuõng nhö theá, vöøa laø moät haønh haï, vöøa laø moät giaûi thoaùt. Chuùng ta vaãn thöôøng gaëp nhöõng hình aûnh maùu trong Kinh Thaùnh: maùu laø nguyeân lyù söï soáng, nhöng khaùc vôùi linh hoàn vaãn toàn taïi ñôïi ngaøy Phuïc Sinh (P. Dhome, Revue Biblique soá 4 thaùng 10-1920 tr. 473. 474. Loaït baøi L'emploi metaphorique dans la Bible, chuyeân veà hình aûnh cuûa thaân xaùc, raát caàn cho vieäc tìm hieåu thô Haøn Maïc Töû ). Töø Maùu Cöùu Theá treân Thaùnh Giaù ñeán Maùu Chieân Con, hình aûnh cuûa ñau ñôùn, cuûa hö naùt laïi laø hình aûnh cuûa Hy voïng: maùu cuûa chuùng sinh tuy khoâng vaøo ñöôïc Nöôùc Ñöùc Chuùa Trôøi (l Cor XV, 50) vaãn laø moät moâi giôùi, moät phöông tieän, moät aùnh saùng, moät thaåm myõ:

Vaø ai gaùnh maùu ñi treân tuyeát
Maûnh aùo da cöøu ngaém nôû nang (tr. 38)

Trong baøi Bieån Hoàn Ta (tr. 52) baét ñaàu baèng caâu:

"Maùu tim ta tuoân ra laøm bieån caû…"

ngöôøi ñoïc coù caûm giaùc nhö maùu vaø hoàn laø moät, hay maùu laø hoàn cuûa xaùc thòt coøn theå phaùch laø hoàn cuûa toaøn cô theå, vì chính nhaø thô cuõng phaân bieät hoàn ngöôøi vaø hoàn trong :

Hoàn haõy thoaùt ly ra ngoaøi taâm töôûng
Laø hoàn ñöøng nghó ngôïi ñeán hoàn trong
Cöù ñeå maëc hoàn ngoaøi bay löôûng vöôûng
Ngao du cuøng khaép coõi trí meânh moâng
…Roài hoàn ngaém töû thi hoàn tan raõ
Boác thaønh aâm khí loaõng nguyeät caàu xa…

Ñaõ laø hoàn roài maø coøn coù töû thi nöõa sao?
Laïi coøn ngaém ñöôïc töû thi mình nöõa sao?
ÔÛ ñaây, ngoaøi söï phaân bieät "hoàn" vaø xaùc coá höõu trong tieàm thöùc ngöôøi Vieät Nam,

Thieân Laâm

Thö caùm ôn cuûa Toøa Giaùm Muïc Phan Thieát

VietCatholic News. 28/10/2000

Toøa Giaùm Muïc Phan Thieát	Phan Thieát, ngaøy 27 thaùng 10 naêm 2000
326 Traàn Höng Ñao
Phan Thieát - Bình Thuaän
Tel : 84. 62. 819560
Fax: 84. 62. 819389
Email: anrephu.tgm@hcm.vnn.vn

Kính gôûi Cha Buøi Thöôïng Löu
Pfizester. 5D.70184 Stuttgart
GERMANY
Email: DanChuaAuChau@online.de



Thöa Cha,

Toøa Giaùm Muïc ñaõ nhaän ñöôïc soá tieàn 20.000 DEM, ñeå gôûi giuùp ñoàng baøo bò luõ luït taïi caùc giaùo phaän thuoäc Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long.
Toâi seõ gôûi soá tieàn treân cho caùc giaùo phaän, ñeå mua thöùc aên, tu söûa nhaø cöûa vaø duïng cuï nuoâi soáng cho nhöõng gia ñình naïn nhaân ôû caùc nôi bò luõ luït taøn phaù. Tính ñeán nay, caùc giaùo phaän ñaõ heát söùc nhieät thaønh trong vieäc cöùu trôï ñoàng baøo luõ luït. Rieâng toâi ñaõ gôûi cho caùc ngaøi treân 2 tyû ñoàng, ñeå mua gaïo, thuoác, vaø taëng caû tieàn ñoàng ñeå mua nhöõng ñoà caàn thieát.
Chaân thaønh caùm ôn Cha vaø Quyù vò aân nhaân ñaõ quaûng ñaïi vôùi baø con ôû queâ nhaø bò naïn.
Xin Chuùa traû coâng boäi haäu vaø chuùc laønh cho Cha vaø Quyù vò cuøng gia quyeán.

Thaân aùi
Kyù teân vaø ñoùng daáu



Nicolas Huyønh Vaên Nghi
Giaùm Muïc Phan Thieát
Phoù Chuû Tòch HÑGMVN

Khaùnh Haø

Ñöùc Thöôïng Phuï Michel Sabbah keâu goïi hai beân trôû laïi baøn thöông thuyeát

VietCatholic News. 28/10/2000 Ñöùc Thöôïng Phuï nghi leã La Tinh cuûa Jerusalem Michel Sabbah, trong khi ñi thaêm caùc nôi ñang xung ñoät, ñaõ leân tieáng keâu goïi hai beân trôû laïi baøn hoøa ñaøm ñeå chaám döùt tình traïng baïo ñoäng ñang caøng ngaøy caøng döõ doäi hôn.

Ñöùc Thöôïng Phuï ñaõ ñeán khu Beit Jalla ôû Bôø Taây, moät laøng Kitoâ Giaùo nôi laø trung taâm cuoäc baïo ñoäng ñang dieãn ra aùc lieät giöõa quaân Do Thaùi ñöôïc chieán xa trôï chieán vaø caùc nhoùm haønh ñoäng Palestine. Do Thaùi toá caùo Palestine ñaõ duøng laøng Kitoâ Giaùo naøy ñeå thu huùt hoûa löïc cuûa chieán xa Do Thaùi vaø nhö vaäy seõ keùo theá giôùi Kitoâ Giaùo veà phe vôùi ngöôøi Palestine. 


Ñöùc Thöôïng Phuï Sabbah, moät ngöôøi Palestine, ñaõ keâu goïi hai beân trôû laïi baøn hoøa ñaøm. Ngaøi keâu goïi Do Thaùi neân chaám döùt 33 naêm chieám ñoùng Jerusalem baèng voõ löïc vaø ñeå ngöôøi Palestine coù "quoác gia vaø trô/ neân laùng gieàng toát cuûa ngöôøi Do Thaùi". Theo Ñöùc Thöôïng Phuï, söï toàn taïi vaø an ninh cuûa Do Thaùi phuï thuoäc vaøo quan heä toát vôùi caùc quoác gia AÛ Raäp trong vuøng. Ngaøi noùi "Con ñöôøng soáng duy nhaát cuûa Do Thaùi laø bieán thuø thaønh baïn. Ngaøy naøo Do Thaùi coøn keû thuø, ngaøy ñoù hoï coøn phaûi lo sôï vaø khoâng ñöôïc soáng yeân haøn". 

Ñöùc Thöôïng Phuï cuõng phuû nhaän dö luaän cho raèng sau 4 tuaàn baïo ñoäng vôùi hôn 130 ngöôøi thieät maïng vaø haøng ngaøn ngöôøi bò thöông, ñaõ coù söï raïn nöùt giöõa ngöôøi Kitoâ Giaùo Palestine vaø ngöôøi Hoài Giaùo Palestine. Haøng traêm ngöôøi Palestine, caàm ñaàu bôûi caùc laõnh tuï Hoài Giaùo quaù khích ñaõ ñoát chaùy moät khaùch saïn vaø nhieàu cöûa tieäm cuûa ngöôøi Kitoâ Giaùo Palestine vì cho raèng caùc nôi naøy coù baùn röôïu laø chaát vi phaïm luaät Hoài Giaùo. Ñöùc Thöôïng Phuï cho bieát "Chính nhöõng ngöôøi Hoài Giaùo ñaõ leân aùn nhöõng keû ñoát phaù ñoù tröôùc tieân. Caû Ahmed Yassin, laõnh tuï vuõ trang Hamas cuõng leân aùn nhöõng ngöôøi ñoù" 


Trong khi ñoù, tình hình trôû neân cöïc kyø nghieâm troïng sau khi moät ngöôøi Palestine ñi xe ñaïp mình quaán ñaày bom ñaõ lao thaúng vaøo moät ñoàn caûnh saùt hoâm thöù tö 25/10/2000. Ngöôøi Palestine naøy cheát taïi choã vaø moät caûnh saùt Do Thaùi bò thöông. Caûnh saùt vaø quaân ñoäi Do Thaùi ñang ñöôïc ñieàu ñoäng ñeå doïn ñeïp caùc caây coái quanh caùc ñoàn boùt ñeå ñeà phoøng bò taán coâng kieåu naøy.

Nguyeãn Vieät Nam

Hoâm nay thöù Baåy 28/10/2000 leã kính Thaùnh Simon vaø Thaùnh Jude

VietCatholic News. 28/10/2000

Thaùnh Simon vaø Thaùnh Jude

Thaùnh Jude laø moät nhaân vaät ñöôïc ñeà caäp ñeán trong Phuùc AÂm theo Thaùnh Luca, cuõng nhö trong Coâng Vuï Toâng Ñoà. Thaùnh Maùttheâu vaø Thaùnh Maùccoâ goïi ngaøi laø Thaddeus (Ta-ñeâ-oâ). Ngoaøi ra ngaøi khoâng ñöôïc nhaéc ñeán ôû choã naøo khaùc trong caùc Phuùc AÂm, ngoaïi tröø, khi keå teân caùc toâng ñoà. Caùc hoïc giaû cho raèng ngaøi khoâng phaûi laø taùc giaû cuûa caùc thö Thaùnh Jude. Thöïc ra, Jude cuøng teân vôùi Judas (Giuña) Iscariot. Do ñoù, vì söï baát xöùng cuûa teân Judas, neân ngöôøi ta ñaõ goïi taét laø "Jude".

Thaùnh Simon ñöôïc taát caû boán Phuùc AÂm nhaéc ñeán. Trong hai Phuùc AÂm, ngaøi ñöôïc goïi laø "ngöôøi Nhieät Thaønh" (Zealot). Phaùi Zealot laø moät nhaùnh Do Thaùi Giaùo ñaïi dieän cho chuû nghóa daân toäc Do Thaùi. Ñoái vôùi hoï, lôøi höùa cöùu tinh trong Cöïu Öôùc coù nghóa laø ngöôøi Do Thaùi seõ ñöôïc töï do vaø coù ñöôïc moät quoác gia ñoäc laäp. Chæ coù Thieân Chuùa laø vua cuûa hoï, neân vieäc noäp thueá cho ngöôøi La Maõ - laø ngöôøi ñang ñoâ hoä - ñöôïc coi laø xuùc phaïm ñeán Thieân Chuùa. Chaéc chaén raèng moät soá ngöôøi Zealot laø mieâu dueä tinh thaàn cuûa ngöôøi Maccabee, muoán tieáp tuïc lyù töôûng toân giaùo vaø tranh ñaáu cho ñoäc laäp. Nhöng nhieàu ngöôøi trong nhoùm hoï cuõng gioáng nhö quaân khuûng boá ngaøy nay. Hoï luøng baét ñeå gieát nhöõng ngöôøi ngoaïi quoác vaø ngöôøi Do Thaùi "coäng taùc vôùi ñòch." Hoï laø nhöõng ngöôøi chuû choát trong vuï noåi loaïn choáng La Maõ vaø keát thuùc baèng vieäc tieâu huûy Thaønh Gieârusalem vaøo naêm 70.

Lôøi Baøn

Nhö moïi tröôøng hôïp caùc thaùnh toâng ñoà, ngoaïi tröø Thaùnh Pheâroâ, Gioan vaø Giacoâbeâ, chuùng ta ñang ñoái dieän vôùi nhöõng ngöôøi thöïc söï voâ danh, vaø chuùng ta baøng hoaøng tröôùc söï kieän laø söï thaùnh thieän cuûa hoï hoaøn toaøn nhôø vaøo ôn ích cuûa Ñöùc Kitoâ. Ngaøi choïn moät soá ngöôøi maø chuùng ta khoâng bao giôø nghó ñeán: moät ñoaøn vieân Zealot, moät chuyeân vieân thu thueá, moät ngö daân noùng tính, hai "ngöôøi con cuûa saám seùt" vaø moät Giuña Iscariot.

Ñoù laø söï nhaéc nhôû cho chuùng ta bieát, khoâng phaûi ai cuõng ñöôïc choïn. Söï thaùnh thieän khoâng leä thuoäc ôû coâng traïng, vaên hoùa, caù tính, söï coá gaéng hay thaønh ñaït cuûa loaøi ngöôøi. Noù hoaøn toaøn laø ôn suûng cuûa Thieân Chuùa.

Thieân Chuùa khoâng caàn ñeán nhoùm Zealot ñeå giuùp Nöôùc Trôøi ngöï ñeán baèng baïo löïc. Thaùnh Jude, cuõng nhö caùc thaùnh khaùc, laø vò thaùnh khoâng coù khaû naêng: Chæ coù Thieân Chuùa môùi taïo ñöôïc ñôøi soáng thaùnh thieâng trong con ngöôøi. Vaø Chuùa muoán nhö vaäy, nôi taát caû moïi ngöôøi chuùng ta.

Lôøi Trích

"Cuõng nhö Ñöùc Kitoâ ñöôïc sai ñeán bôûi Thieân Chuùa Cha, thì Ngaøi cuõng sai caùc toâng ñoà, ñöôïc ñaày traøn Chuùa Thaùnh Thaàn, ñeå rao giaûng cho moïi taïo vaät (xem Maùccoâ 16:15), ñeå hoï loan truyeàn raèng Con Thieân Chuùa, qua söï cheát vaø söï soáng laïi, ñaõ giaûi thoaùt chuùng ta khoûi quyeàn löïc cuûa Satan (xem CVTÑ 26:18), vaø khoûi söï cheát, vaø ñöa chuùng ta vaøo vöông quoác cuûa Thieân Chuùa Cha " (Hieán Chöông veà Phuïng Vuï, 6).

Lm Nguyeãn Phöôùc OFM

Baøi giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Ngaøy Quoác Teá Truyeàn Giaùo

VietCatholic News. 28/10/2000 BAØI GIAÛNG CUÛA ÑÖÙC THAÙNH CHA
NGAØY CHUÙA NHAÄT QUOÁC TEÁ TRUYEÀN GIAÙO 22.10.2000
CON NGÖÔØI HIEÁN MAÏNG SOÁNG LAØM GIAÙ CHUOÄC

1. "Con Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng laøm giaù chuoäc cho nhieàu ngöôøi" (Mc 10,45)

Anh chò em thaân meán, nhöõng lôøi naøy cuûa Chuùa vang voïng trong ngaøy hoâm nay, ngaøy Chuùa Nhaät Quoác teá Truyeàn giaùo, nhö laø tin möøng cho toaøn theå nhaân loaïi vaø nhö laø chöông trình soáng cho Giaùo hoäi vaø moãi kitoâ höõu. Ñöùc Hoàng y Jozef Tomko, Boä Tröôûng Boä Truyeàn Giaùo Cho Caùc Daân Toäc ñaõ nhaéc laïi ñieàu naøy luùc ñaàu leã, khi ngaøi thoâng baùo söï hieän dieän saùng nay taïi quaûng tröôøng naøy cuûa caùc ñaïi bieåu töø 127 quoác gia ñeán tham döï Ñaïi hoäi Quoác teá Truyeàn giaùo vaø caùc hoïc giaû thuoäc nhieàu giaùo phaùi khaùc nhau ñaõ ñeán ñeå tham döï Ñaïi hoäi Quoác teá Truyeàn giaùo hoïc. Toâi caùm ôn Hoàng y Tomko veà lôøi chaøo möøng khai maïc daønh cho toâi vaø vì moïi coâng vieäc maø ngaøi vaø caùc thaønh vieân cuûa Thaùnh Boä do ngaøi ñöùng ñaàu, ñaõ chu toaøn ñeå phuïc vuï vieäc loan baùo Tin Möøng cho theá giôùi.
"Con Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng laøm giaù chuoäc cho nhieàu ngöôøi". Nhöõng lôøi naøy noùi cho chuùng ta bieát vò Thaày chí thaùnh giôùi thieäu chính mình nhö theá naøo. Ñöùc Gieâsu moâ taû chính mình nhö laø ñaáng ñaõ ñeán ñeå phuïc vuï, vaø chính söï phuïc vuï vaø töï hieán hoaøn toaøn cho ñeán cheát treân thaäp giaù toû loä tình yeâu cuûa Chuùa Cha. Khuoân maët cuûa Ngöôøi nhö laø "ngöôøi phuïc vuï" khoâng nhöõng khoâng laøm giaûm ñi söï cao troïng cuûa thieân tính maø coøn giaõi chieáu tia saùng môùi meû treân ñoù.

Nieàm tin cuûa chuùng ta vaøo Ñöùc Gieâsu Kitoâ thaät laø moät hoàng aân lôùn lao!

Ñöùc Gieâsu laø "vò thöôïng teá toái cao" (Dt 4,14), laø Ngoâi Lôøi "töø ban ñaàu ñaõ ôû vôùi Thieân Chuùa; nhôø Ngöôøi muoân vaät ñöôïc taïo thaønh vaø khoâng coù Ngöôøi khoâng gì ñöôïc taïo thaønh" (Ga 1,2-3). Ñöùc Gieâsu laø Ñöùc Chuùa "voán dó laø Thieân Chuùa maø khoâng nghó phaûi nhaát quyeát duy trì ñòa vò ngang haøng vôùi Thieân Chuùa, nhöng ñaõ hoaøn toaøn truùt boû vinh quang maëc laáy thaân noâ leä" (Pl 2,6-7); Ñöùc Gieâsu laø Ñaáng Cöùu Theá, Ñaáng maø "chuùng ta coù theå ñeán gaàn vôùi loøng tin töôûng". Ñöùc Gieâsu laø Ñöôøng, laø Söï thaät vaø laø Söï soáng (Ga 14,6), laø vò Muïc töû ñaõ hieán maïng soáng cho ñoaøn chieân (Ga 10,11), laø Ñaáng khôi nguoàn söï soáng (Cv 3,15).

2. Söï daán thaân truyeàn giaùo naûy sinh nhö moät ngoïn löûa tình yeâu töø vieäc chieâm ngöôõng Ñöùc Gieâsu vaø söï loâi cuoán cuûa Ngöôøi. Chæ caùc kitoâ höõu ñaõ chieâm ngaém Ñöùc Gieâsu Kitoâ môùi coù theå caûm thaáy bò meâ maån bôûi veû huy hoaøng cuûa Ngöôøi (x. Ñôøi soáng thaùnh hieán, soá 15) vaø laøm chöùng cho nieàm tin cuûa mình vaøo Ñöùc Kitoâ, Ñaáng Cöùu Chuoäc duy nhaát cuûa nhaân loaïi. Thaät laø moät hoàng aân lôùn lao, ñöùc tin chuùng ta nhaän ñöôïc nhö moät moùn quaø töø treân cao, chöù khoâng phaûi do bôûi coâng traïng cuûa chính chuùng ta! (x. Söù vuï Ñaáng Cöùu Chuoäc, soá 11). Roài ñeán löôït aân hueä naøy laïi trôû thaønh nguoàn traùch nhieäm. Chính hoàng aân bieán chuùng ta trôû thaønh ngöôøi rao giaûng vaø toâng ñoà: ñoù laø lyù do taïi sao toâi ñaõ noùi trong Thoâng ñieäp Söù vuï Ñaáng Cöùu Chuoäc laø "truyeàn giaùo laø vaán ñeà cuûa ñöùc tin, laø daáu chæ chính xaùc nieàm tin cuûa chuùng ta vaøo Ñöùc Kitoâ vaø vaøo tình yeâu Ngöôøi daønh cho chuùng ta (soá 11). Vaø theâm nöõa : "Neáu nhaø truyeàn giaùo khoâng phaûi laø moät ngöôøi chieâm nieäm thì khoâng theå loan baùo Chuùa Kitoâ caùch khaû tín ñöôïc" (soá 91).

Chính nhôø vieäc chieâm ngaém Ñöùc Gieâsu, nhaø truyeàn giaùo cuûa Chuùa Cha vaø Thöôïng teá, Taùc giaû vaø Ñaáng kieän toaøn ñöùc tin cuûa chuùng ta (x. Dt 3,1; 12,2), maø chuùng ta môùi hoïc ñöôïc yù nghóa vaø caùch thöùc truyeàn giaùo.

3. Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng cho nhieàu ngöôøi. Theo böôùc chaân cuûa Ñöùc Kitoâ, hieán taëng baûn thaân cho moïi ngöôøi laø moät meänh leänh cô baûn ñoái vôùi Giaùo hoäi vaø laø bieåu thò cho phöông phaùp truyeàn giaùo.
Töï hieán tröôùc heát coù nghóa laø nhaän thöùc giaù trò vaø nhu caàu cuûa ngöôøi khaùc. "Thaùi ñoä truyeàn giaùo luoân luoân khôûi söï vôùi moät loøng toân troïng saâu xa ñoái vôùi "caùi ôû trong con ngöôøi", vaø caùi maø chính con ngöôøi ñaõ giaûi ñaùp trong chieàu saâu cuûa taâm hoàn, lieân quan ñeán nhöõng vaán ñeà thaâm saâu vaø quan troïng nhaát. Ñaây chính laø vaán ñeà toân troïng moïi ñieàu ñaõ ñöôïc Thaàn Khí taùc ñoäng nôi con ngöôøi aáy vì Ngöôøi "muoán thoåi ñaâu thì thoåi" (Redemptor hominis, soá 12).

Vì Ñöùc Gieâsu maëc khaûi söï lieân ñôùi cuûa Thieân Chuùa vôùi con ngöôøi baèng caùch hoaøn toaøn maëc laáy thaân phaän con ngöôøi ngoaïi tröø toäi loãi, neân Giaùo hoäi öôùc muoán ñöôïc lieân ñôùi vôùi "nieàm vui vaø hy voïng, ñau thöông vaø saàu khoå cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi chuùng ta, nhaát laø vôùi nhöõng ai ngheøo heøn vaø ñau khoå" (Gaudium et spes, soá 1). Giaùo hoäi ñeán gaàn vôùi con ngöôøi baèng söï teá nhò vaø kính troïng cuûa moät con ngöôøi coù moät coâng taùc phuïc vuï phaûi chu toaøn vaø tin raèng vieäc phuïc vuï ñaàu tieân vaø cao troïng nhaát laø loan baùo Tin Möøng Ñöùc Gieâsu, laø laøm cho moïi ngöôøi nhaän bieát Ñaáng Cöùu ñoä, Ñaáng ñaõ maïc khaûi Chuùa Cha, vaø ñoàng thôøi cuõng maïc khaûi con ngöôøi cho chính con ngöôøi.

"Söùc maïnh cuûa söï yeáu ñuoái" ñöôïc maïc khaûi treân Thaäp giaù

4. Giaùo hoäi muoán loan baùo Ñöùc Gieâsu laø Chuùa Kitoâ, laø con cuûa Ñöùc Maria, baèng caùch ñi theo con ñöôøng maø chính Chuùa Kitoâ ñaõ ñi: phuïc vuï, khoù ngheøo, khieâm nhöôøng, thaäp giaù. Vì theá Giaùo hoäi phaûi maïnh meõ choáng laïi nhöõng caùm doã maø Tin Möøng ngaøy hoâm nay cho chuùng ta thoaùng thaáy qua thaùi ñoä cuûa hai anh em muoán ngoài "moät ngöôøi beân höõu moät ngöôøi beân taû" cuûa Thaày, nhöng cuõng laø thaùi ñoä cuûa caùc toâng ñoà khaùc, nhöõng ngöôøi toû ra raèng hoï khoâng laõnh ñaïm vôùi tinh thaàn ganh ñua vaø tranh giaønh. Lôøi Chuùa Kitoâ vaïch moät ñöôøng phaân chia roõ raøng giöõa tinh thaàn thoáng trò vaø tinh thaàn phuïc vuï. Ñoái vôùi moät ngöôøi moân ñeä cuûa Ñöùc Kitoâ, laøm ngöôøi ñaàu heát nghóa laø laøm ngöôøi "phuïc vuï moïi ngöôøi".

Ñoù laø söï ñaûo loän caùc giaù trò maø chæ coù theå hieåu ñöôïc baèng caùch höôùng nhìn veà Con Ngöôøi "bò ñôøi khinh khi ruoàng raãy, phaûi ñau khoå trieàn mieân vaø neám muøi beänh taät" (Is 53,3). Ñoù laø nhöõng lôøi maø Chuùa Thaùnh Thaàn seõ giuùp cho Giaùo hoäi hieåu ñöôïc lieân quan ñeán maàu nhieäm Chuùa Kitoâ. Chæ vaøo ngaøy leã Nguõ Tuaàn caùc Toâng ñoà môùi nhaän ñöôïc khaû naêng ñeå tin vaøo "söùc maïnh cuûa söï yeáu ñuoái" ñöôïc maïc khaûi nôi Thaäp giaù.

Tôùi ñaây, taâm trí toâi höôùng veà nhieàu nhaø truyeàn giaùo, ngaøy qua ngaøy, trong thaàm laëng vaø khoâng coù söï trôï giuùp cuûa baát cöù quyeàn löïc con ngöôøi naøo, ñang loan baùo vaø thaäm chí caû tröôùc ñoù nöõa, laøm chöùng cho tình yeâu cuûa hoï ñoái vôùi Ñöùc Gieâsu, thöôøng laø cho ñeán hieán daâng maïng soáng, nhö ñaõ xaûy ra gaàn ñaây. Thaät laø moät caûnh töôïng ñeïp ñeõ bieát bao môû ra tröôùc maét chuùng ta! Bieát bao nhieâu anh chò em ñaõ quaûng ñaïi boû coâng söùc nôi caùc bieân cöông xa xoâi cuûa nöôùc Thieân Chuùa! Caùc ngaøi laø nhöõng Giaùm muïc, linh muïc, tu só vaø giaùo daân, laø hình aûnh soáng ñoäng cuûa Chuùa Kitoâ cho chuùng ta, khi toû baøy Ngöôøi caùch cuï theå nhö laø vò Chuùa ñaõ ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï vaø hieán maïng soáng mình vì tình yeâu ñoái vôùi Chuùa Cha vaø vôùi caùc anh em cuûa Ngöôøi. Toâi baøy toû loøng caûm phuïc ñoái vôùi taát caû nhöõng anh chò em ñoù vaø noàng nhieät khích leä hoï haõy kieân vöõng trong nieàm tin. Haõy can ñaûm leân, nhöõng ngöôøi anh chò em cuûa toâi! Ñöùc Kitoâ ôû vôùi anh chò em.

Nhöng toaøn theå daân Chuùa cuõng phaûi saùt caùnh vôùi nhöõng ai lao nhoïc ôû tuyeán ñaàu cuûa söù vuï truyeàn giaùo "ad gentes", moãi ngöôøi coù söï ñoùng goùp cuûa rieâng mình, nhö nhöõng ngöôøi saùng laäp caùc Hoäi truyeàn giaùo Giaùo hoaøng ñaõ hieåu vaø heát söùc nhaán maïnh: moãi ngöôøi ñeàu coù theå vaø phaûi tham gia vaøo vieäc phuùc aâm hoaù, thaäm chí caû ngöôøi treû, ngöôøi beänh, ngöôøi ngheøo vôùi loøng thaûo cuûa hoï, gioáng nhö baø goaù phuï maø Ñöùc Gieâsu ñöa ra laøm ví duï (x. Lc 21,1-4). Truyeàn giaùo laø coâng vieäc cuûa toaøn theå daân Chuùa, moãi ngöôøi trong ôn goïi maø Chuùa Quan phoøng ñaõ keâu goïi.

Thieân Chuùa muoán nhaân loaïi ñöôïc cöùu ñoä vaø giaûi hoaø

5. Nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Gieâsu veà söï phuïc vuï cuõng laø moät söù ñieäp ngoân söù veà moät kieåu quan heä môùi meû caàn ñöôïc coå voõ khoâng nhöõng trong coäng ñoaøn kitoâ höõu maø caû trong xaõ hoäi. Chuùng ta ñöøng bao giôø ñeå maát ñi nieàm hy voïng kieán taïo moät theá giôùi huynh ñeä hôn. Söï tranh giaønh voâ ñoä, khaùt voïng thoáng trò keû khaùc baèng moïi giaù, söï phaân bieät do nhöõng ngöôøi tin raèng mình troãi vöôït treân ngöôøi khaùc gaây neân, söï tìm kieám voâ ñoä cuûa caûi laø nguoàn goác cuûa baát coâng, baïo löïc vaø chieán tranh. Vì vaäy nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Gieâsu trôû thaønh lôøi môøi goïi caàu nguyeän cho hoaø bình. Truyeàn giaùo laø loan baùo Thieân Chuùa laø Cha, Ñöùc Gieâsu laø anh caû cuûa chuùng ta, Chuùa Thaùnh Thaàn laø tình yeâu. Truyeàn giaùo laø söï coäng taùc khieâm haï nhöng say meâ vaøo chöông trình cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng muoán nhaân loaïi ñöôïc cöùu ñoä vaø giaûi hoaø. ÔÛ choùp ñænh cuûa lòch söû nhaân loaïi, theo Thieân Chuùa, coù moät döï phoùng hieäp thoâng. Truyeàn giaùo phaûi ñoùng goùp vaøo döï phoùng naøy.

Chuùng ta haõy caàu xin Nöõ Vöông hoaø bình, Nöõ Vöông caùc coâng cuoäc truyeàn giaùo vaø Ngoâi Sao cuûa coâng cuoäc phuùc aâm hoaù, ban cho ôn bình an. Chuùng ta haõy khaån caàu söï che chôû töø maãu cuûa Meï treân taát caû nhöõng ai ñang quaûng ñaïi loan truyeàn danh taùnh vaø söù ñieäp cuûa Ñöùc Gieâsu. Nguyeän xin Meï ñoùn nhaän cho chuùng ta moät ñöùc tin soáng ñoäng vaø maõnh lieät ñeå cho vieäc loan baùo chaân lyù cuûa Chuùa Kitoâ, Ñaáng Cöùu ñoä duy nhaát cuûa traàn gian, ñöôïc caùc ngöôøi nam nöõ cuûa thôøi ñaïi chuùng ta laéng nghe vôùi moät söùc maïnh ñoåi môùi.
Cuoái cuøng, toâi muoán nhaéc laïi nhöõng lôøi toâi ñaõ noùi taïi quaûng tröôøng naøy caùch ñaây 22 naêm: "Anh chò em ñöøng sôï! Haõy môû caùc caùnh cöûa cho Ñöùc Kitoâ!"

+ Gioan-Phaoloâ II

Phan Du Sinh

Nhöõng taám loøng vaøng

VietCatholic News. 28/10/2000 Cha Steâphanoâ Buøi Thöôïng Löu, chuû nhieäm baùo Daân Chuùa AÂu Chaâu ñaõ cho VietCatholic bieát ngaøi ñaõ nhaän ñöôïc töø moät gia ñình Coâng Giaùo ôû Nuremberg, Ñöùc moät ngaân phieáu 20,000 DM (gaàn USD 9,000).

Ñieåm ñaëc bieät laø gia ñình naøy töø choái khoâng cho cha neâu teân. Thaät laø moät taám loøng vaøng.

Toång coäng cho ñeán ngaøy 22/10/2000, Daân Chuùa AÂu Chaâu ñaõ nhaän vaø chuyeån caáp toác veà Vieät Nam soá tieàn laø 36,188.09 DM.

Taïi UÙc Chaâu, caùc gia ñình Vieät Nam ôû trong sa maïc, nhöõng ñoàn ñieàn heûo laùnh nôi khoâng coù coäng ñoaøn Vieät Nam vaø caùc nhoùm khaùc ñaõ gôûi veà cha Anthony Nguyeãn Höõu Quaûng soá tieàn AUD 12,412.00. Trong khi ñoù, caùc coäng ñoaøn Coâng Giaùo Vieät Nam ñaõ quyeân goùp ñöôïc hôn AUD 100,000.000; trong ñoù coäng ñoaøn Coâng Giaùo Vieät Nam lôùn nhaát ôû New Southwales ñaõ thu ñöôïc AUD 75,456.00.

Khaùnh Haø

Soå vaøng cöùu trôï naïn luït

VietCatholic News. 28/10/2000 Vì xöa Ta ñoùi, caùc ngöôi ñaõ cho aên; Ta khaùt, caùc ngöôi ñaõ cho uoáng; Ta laø khaùch laï, caùc ngöôi ñaõ tieáp röôùc. Ta mình traàn, caùc ngöôi ñaõ cho maëc; Ta ñau yeáu, caùc ngöôi ñaõ thaêm nom; Ta ngoài tuø, caùc ngöôi ñaõ ñeán thaêm". (Mt 25:35-36) 

Trang Soå Vaøng Cöùu Luït tri aân caùc coäng ñoaøn, caùc nhoùm, quí ñoäc giaû vaø anh chò em chaúng moûi meät quaûng ñaïi giuùp ñôõ ñoàng baøo baõo luït taïi queâ nhaø. Caùc soá tieàn sau ñaây ñaõ ñöôïc quí cha quaûn nhieäm, quyù cha tuyeân uùy, quyù vò laõnh ñaïo caùc toå chöùc, hoäi ñoaøn Coâng Giaùo chuyeån tieàn qua caùc nguoàn khaùc nhau veà Vieät Nam, VietCatholic xin ñaêng taûi ñeå khích leä laãn nhau vaø bieát ñöôïc noã löïc chung trong coâng vieäc chia seû nhöõng thöông ñau taïi queâ nhaø. Xin quí cha vaø quí hoäi ñoaøn lieân laïc cho VietCatholic bieát ñeå tieáp tuïc töôøng thuaät treân
maïng löôùi ñieän toaùn toaøn caàu.
Xin quyù cha, quyù tu só vaø anh chò em göûi email veà ñòa chæ cuutro@vietcatholic.net .

Khaùnh Haø

Giaùo Hoäi Rwanda vui möøng coù theâm hai linh muïc ñöôïc traû töï do

VietCatholic News. 27/10/2000 Hai linh muïc Coâng Giaùo ñaõ ñöôïc tuyeân boá hoaøn toaøn traéng aùn khoâng lieân can ñeán toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi. Hoâm thöù tö 25/10/2000, toøa aân xaù ôû Ruhengeri truyeàn phaûi thaû ngay laäp töùc cha Edouard Nturiye vaø cha Francois E. Kayiranga, thuoäc giaùo phaän Nyundo ôû Rwanda. Ngaøy 17/4/1998, hai ngaøi ñaõ bò tuyeân aùn töû hình sau khi bò chính quyeàn nöôùc naøy chuïp muõ toäi dieät chuûng. Hai ngaøi ñaõ bò toá caùo laø aâm möu gieát cheát 2,000 ngöôøi Tutsi thieåu soá trong khi hoï chaïy troán trong nhaø thôø cuûa caùc ngaøi.

Ñöùc Toång Giaùm Muïc Salvatore Pennacchio, söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Rwanda phaøn naøn raèng "Hieän dieän trong phieân toøa, chæ coù Ñöùc Giaùm Muïc Habiyambere cuûa Nyundo, Ñöùc Giaùm Muïc Bahujimihigo cuûa Ruhengeri, vaøi linh muïc khaùc vaø moät soá thaân quyeán cuûa hai cha." Ñieàu naøy traùi ngöôïc vôùi caûnh maø ngöôøi ta thaáy hoâm 17/4/1998, luùc chính quyeàn cho toå chöùc raàm roä caùc phieân toøa kieåu naøy trong moät coá gaéng ñeå vöøa ñoå toäi cho Giaùo Hoäi Coâng Giaùo vöøa nhoå taän goác Giaùo Hoäi Coâng Giaùo ra khoûi nöôùc naøy.

Tuy nhieân, Ñöùc Toång Giaùm Muïc Salvatore Pennacchio, cuõng cho bieát "Thaät laø vui möøng quaù söùc vì baûn aùn cuûa toøa ñaõ chöùng minh söï trong saïch cuûa caùc linh muïc ñoái vôùi toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi". Hai cha tuy bò tuø ñaøy 2 naêm röôõi nhöng vaãn coøn laø may. 22 linh muïc khaùc, bò tuyeân aùn tröôùc ñoù, ñaõ bò xöû baén ngaøy 24/4/1998.

Ñöùc Giaùm Muïc Habiyambere, luaät sö baøo chöõa vaø moät vieân chöùc trong toøa söù thaàn ñaõ ñi ñeán nguïc Gikondo ôû Kigali ñeå ñoùn hai linh muïc veà.

Hôn 500,000 ngöôøi Tutsi thieåu soá vaø caùc chính trò gia ngöôøi Hutu ñoái laäp ñaõ bò chính quyeàn quaân phieät ngöôøi Hutu gieát cheát trong moät chieán dòch 90 ngaøy nhaèm thanh lyù chuûng toäc. Cuoäc thanh lyù chuûng toäc naøy chæ chaám döùt khi ngöôøi Tutsi thieåu soá noåi daäy laät ñoå chính quyeàn vaøo thaùng 7 naêm 1994.

Ñaàu naêm nay, toøa aùn ôû Kigali cuõng ñaõ tha boång cho Ñöùc Giaùm Muïc Augustin Misago veà "toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi". Hôn 125,000 ngöôøi ñaõ bò baét vì nghi ngôø coù dính líu ñeán toäi naøy vaø 300 ngöôøi ñaõ bò tuyeân aùn töû hình. Ñöôïc bieát, trong caû hai thôøi kyø ngöôøi Hutu vaø ngöôøi Tusi thay nhau naém chính quyeàn vaø taøn saùt laãn nhau, nhieàu linh muïc ñaõ cheát vì che chôû cho daân troán trong caùc nhaø thôø.

Nguyeãn Vieät Nam

Caùc nhaø thôø vaø thaùnh thaát ôû Bôø Bieån Ngaø bò ñoát phaù

VietCatholic News. 27/10/2000 Quoác gia Taây Phi Chaâu Bôø bieån Ngaø ñang chìm trong maùu löûa sau khi nhaø ñoäc taøi ñaõ caàm quyeàn nöôùc naøy trong nhieàu naêm qua, töôùng Robert Guei, huûy boû keát quaû baàu cöû toång thoáng hoâm Chuùa Nhaät.

Caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Laurent Gbagbo, ngöôøi ñaéc cöû, ñaõ ñoøi hoûi töôùng Robert Guei phaûi coâng nhaän keát quaû baàu cöû. OÂng Laurent Gbagbo laø ngöôøi mieàn Taây nöôùc naøy nôi ña soá daân laø Kitoâ Giaùo. Trong khi ñoù, caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Alassane Outtara, moät öùng cöû vieân thaát cöû, laïi ñoøi phaûi tuyeån cöû laïi. Caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Alassane Outtara laø nhöõng ngöôøi Hoài Giaùo soáng taäp trung ôû phía Baéc nöôùc naøy.

Hai beân ñaõ xoâ xaùt nhau döõ doäi vaø nhieàu nhaø thôø cuõng nhö thaùnh thaát Hoài Giaùo ñaõ bò taán coâng. Chæ trong 3 ngaøy töø thöù ba (24/10/2000) ñeán thöù naêm (26/10/2000) ñaõ coù toái thieåu 70 ngöôøi bò gieát trong caùc cuoäc xoâ xaùt. Caûnh saùt coá gaéng giöõ traät töï baèng caùch baén löïu ñaïn cay, hôi ngaït vaø baén chæ thieân ñeå giaûi taùn caùc cuoäc xoâ xaùt . Tuy nhieân, nguoàn tin hoâm nay (27/10/2000) cho bieát laø töôùng Robert Guei ñaõ chuoàn eâm cuøng vôùi caùc vieân chöùc trong chính quyeàn cuõ neân caùc löïc löôïng caûnh saùt hoang mang, haønh ñoäng khoâng quyeát lieät laém. Töø hoâm thöù tö, caùc haõng maùy bay ñaõ huûy boû taát caû caùc chuyeán bay ñeán vaø ñi khoûi Bôø Bieån Ngaø.

Ñöùc Toång Giaùm Muïc Mario Zenari, söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Bôø Bieån Ngaø ñaõ tieáp xuùc vôùi töôùng Robert Guei hoâm thöù tö (25/10/2000) vaø oâng Laurent Gbagbo vaø ñaõ hoïp vôùi caû 2 oâng trong 2 giôø ñoàng hoà ñeå laøm trung gian hoøa giaûi. Ngaøi ñaõ ñöa ra lôøi keâu goïi taát caû caùc beân chaám döùt xung ñoät ñeå tìm phöông caùch giaûi quyeát trong hoøa bình.

Khaùnh Haø

Noùi chuyeän “huyeàn hoïc” vôùi Daisetz Teitaro Suzuki

VietCatholic News. 27/10/2000 Vaøo khoaûng cuoái thaäp nieân 50s, giôùi thaàn hoïc gia Kitoâ giaùo, ñaëc bieät laø Coâng giaùo, ñaõ ñeå yù ñeán moät cuoán saùch do nhaø thieàn hoïc (Zen) Daisetz Teitaro Suzuki vieát. Saùch mang töïa ñeà laø “Mysticism: Christian and Buddhist.” Sau naøy saùch ñöôïc moät tu só Phaät giaùo dòch qua tieáng Vieät thaønh “Huyeàn hoïc: Ñaïo Phaät vaø Thieân Chuùa.” Tuy nhieân, cuoán saùch cuûa Suzuki ñaõ nhanh choùng bò quyeân laõng vì khoâng xöû duïng taøi lieäu chính xaùc vaø thieáu tính caùch khaùch quan. Nhöng gaàn ñaây laïi coù ngöôøi nhaéc ñeán quyeån saùch naøy neân ñeå taïo dòp cho caùc Kitoâ höõu tìm hieåu theâm vaán ñeà, chuùng toâi xin ñöôïc trình baøy nhö sau:

Theá naøo laø “Mysticism” theo yù nghóa Coâng giaùo?

Chöõ “Mysticism” ñaõ ñöôïc vò tu só Phaät giaùo noùi treân dòch thaønh “Huyeàn hoïc,” coøn caùc dòch giaû beân Coâng giaùo ñaõ duøng ñeán nhieàu chöõ nhö: bí nhieäm hoïc, nhieäm hoïc, , thieâng lieâng hoïc, huyeàn nhieäm hoïc, thaàn bí hoïc... Theo töø ñieån cuûa oâng Nguyeãn vaên Khoân, thì chöõ naøy ñöôïc dòch laø “thuyeát thaàn bí.” Töø ñieån Webster’s New Collegiate giaûi thích chöõ naøy laø: “Kinh nghieäm cuûa söï keát hôïp “thieâng lieâng” (mystical) hay söï keát hôïp tröïc tieáp vôùi thöïc taïi toái haäu ñaõ ñöôïc caùc nhaø “thaàn bí” (mystics) trình baøy.” YÙ nghóa thöù hai: “Nieàm tin vaøo söï thaáu hieåu tröïc tieáp veà Thieân Chuùa, veà söï thöïïc tinh thaàn, hay veà thöïc taïi toái haäu coù theå ñaït ñöôïc qua kinh nghieäm khaùch quan nhö tröïc giaùc.”

Theo boä “Catholic Encyclopedia” (www.newadvent.org/cathen/) thì “Mysticism laø moät khuynh höôùng hay öôùc muoán cuûa moät nhaân linh (linh hoàn cuûa con ngöôøi) veà söï keát hôïp maät thieát vôùi Ñaáng Thieâng Lieâng; hoaëc laø moät heä thoáng naûy sinh töø khuynh höôùng hay öôùc muoán ñoù.”

“Laø moät heä thoáng trieát hoïc, Mysticism ñöôïc keå nhö cöùu caùnh cuûa trieát hoïc söï keát hôïp tröïc tieáp giöõa nhaân linh vôùi Ñaáng Thieân Lieâng qua söï suy nieäm vaø yeâu thöông; vaø nhöõng noã löïc nhaèm xaùc ñònh nhöõng dieãn tieán vaø phöông tieän ñöa ñeán cöùu caùnh ñoù. Söï suy nieäm naøy, theo Mysticism, khoâng chæ caên cöù vaøo moät tri thöùc töông ñoàng vôùi Ñaáng Haèng Soáng, nhöng nhö moät tröïc giaùc tröïc tieáp vaø ngay töùc khaéc cuûa Ñaáng Haèng Soáng.”

Theo lyù thuyeát Coâng giaùo, ngöôøi ta coù theå toùm taét raèng “Mysticism laø öôùc muoán, cuûa moät nhaân linh, ñöôïc keát hôïp yeâu thöông vôùi Thieân Chuùa vaø caûm nghieäm ñöôïc Ngaøi.” Ñeå coù moät töø töông ñoái phoå quaùt, xin ñeà nghò chöõ Mysticism ñöôïc dòch thaønh “huyeàn nhieäm hoïc.”

Meister Eckhart, nguoàn taøi lieäu cuûa Suzuki

Tröôùc heát, caàn xaùc ñònh raèng ñaõ coù nhöõng nhaø “huyeàn nhieäm” (mystics), nhöõng ngöôøi coù kinh nghieäm hôïp nhaát yeâu thöông vaø caûm nghieäm ñöôïc Thieân Chuùa. Ñoàng thôøi cuõng coù nhöõng ngöôøi ñöôïc goïi laø “thaàn hoïc gia veà huyeàn nhieäm” (mystical theologians.) Moät huyeàn nhieäm gia coù theå cuõng laø thaàn hoïc gia veà huyeàn nhieäm hoïc, nhöng nhieàu nhaø thaàn hoïc veà huyeàn nhieäm ñaõ khoâng phaûi laø huyeàn nhieäm gia.

Trong lòch söû Coâng giaùo, ñaõ coù haøng traêm nhöõng vò naøy, nhöng D. T. Suzuki chæ choïn coù moät ngöôøi laøm tieâu bieåu cho caû Thieân Chuùa giaùo ñeå vieát quyeån saùch cuûa oâng, ñoù laø Meister Eckhart! Vì vaäy tröôùc tieân ngöôøi ta caàn tìm hieåu Eckhart laø ai?

Theo cuoán “Moät Tuyeån Taäp veà Huyeàn Nhieäm Hoïc Kitoâ Giaùo” (An Anthology of Christian Mysticism, Harvey D. Egan, S.J., Liturgical Press, Collegeville,
Minnesota, 1991, pp. 292-302) thì Eckhart sinh naêm 1260 ôû laøng Thuringian, thuoäc nöôùc Ñöùc ngaøy nay. Oâng gia nhaäp doøng Ña Minh khi môùi 15 tuoåi. Ñöôïc göûi ñi hoïc ôû ñaïi hoïc Paris vaø coù baèng Master, vì vaäy ngöôøi ñôøi ñaõ goïi oâng laø Thaày (Meister.) Oâng cuõng ñöôïc thuï phong linh muïc.

Eckhart ñaõ vieát nhieàu taøi lieäu thaàn hoïc saâu saéc, ñaêïc bieät veà huyeàn nhieäm hoïc, nhöng caùch duøng chöõ cuûa oâng ñaõ khoâng chuaån xaùc, ñoâi khi maïnh baïo ñeán quùa loá, khieán ñoäc giaû vaø thính giaû thöôøng khi hieåu laàm. Ñaõ khoâng coù döõ kieän naøo chöùng toû oâng laø moät nhaø huyeàn nhieäm. Oâng chòu aûnh höôûng saâu ñaäm cuûa neàn trieát vaø thaàn hoïc kinh vieän (Scholasticism), cuõng nhö Taân-Platonism. Nhöõng ñeà taøi quan troïng nhaát cuûa Eckhart laø: “Caùch hieän höõu cuûa moät thuï taïo trong ‘cung loøng’ (womb) thaùnh tröôùc khi noù ñöôïc thöïc söï taïo thaønh.” Tröôùc khi ñöôïc taïo thaønh, “Thuï taïo laø moät ‘höõu theå tinh tuyeàn’ (pure being) keát hôïp saâu xa vôùi Chuùa (khoâng phaûi laø ‘chuùa’ do con ngöôøi taïo ra.)” Vaø “Thuï taïo khoâng theå ñöôïc taïo thaønh taùch lìa khoûi söï hieän höõu linh thieâng cuûa noù.”

Trong ñeà taøi “Söï ‘naåy sinh’ (spark) cuûa linh hoàn” Eckhart ñaõ vieát: “Ngöôøi ta phaûi truùt boû taát caû moïi söï, ngay - caû chuùa (do con ngöôøi taïo ra). Vì Chuùa (thaät) ñaõ quùa ngheøo ñeå coù theå nhö chuùa (do con ngöôøi taïo ra)” Caùc nhaø pheâ bình ñaõ cho töôûng naøy cuûa Eckhart laø “baát nhaäp theå” (non-incarnational), töø boû theá traàn, vaø töông quan “thieân-nhaân tính” chæ laø thuaàn tuùy noäi taïi. Vôùi Eckhart, chaúng coù gì ñaùng keå ngoaïi tröø töông quan noäi taïi naøy. Ñieàu ñoù ñaõ khôi nguoàn cho thuyeát thinh laëng (quietism) cho raèng Chuùa “muoán taùc ñoäng trong chuùng ta maø khoâng caàn chuùng ta”; khôi nguoàn cho söï töï huûy dieät (self-annihilation), theo ñoù, ñeø neùn taát caû nhöõng hoaït ñoäng noäi taïi, hoaøn toaøn thuï ñoäng.

Eckhart coøn ñeà nghò ba con ñöôøng tieán tôùi Chuùa: Thöù nhaát, tìm thaáy Chuùa trong moïi söï. Thöù hai, con ñöôøng khoâng coù ñöôøng (pathless path) vöôït qua chính mình vaø moïi söï, vöôït qua loøng muoán vaø tö töôûng. Thöù ba, laø moät con ñöôøng vaø ñoàng thôøi cuõng laø ôû nhaø, vì ngöôøi ta theo Chuùa laø ‘Ñöôøng’.”

Oâng ñaõ bò nhöõng nhaø thaàn hoïc khaùc keát aùn laø keû “ña thaàn” (pantheist), keû “tònh khaåu” (quietist), nhaø huyeàn nhieäm hoïc hoaøn toaøn “noäi taïi” (inwardness), nhaø huyeàn nhieäm hoïc chæ cho theá giôùi hieän taïi, keû theä phaûn tröôùc phong traøo theä phaûn, cha gìa cuûa Ñöùc quoác chuû nghóa, oâng thaày Zen thôøi trung coå, keû khôi nguoàn tö töôûng cho “quoác xaõ” (Nazi), teân Marxist ñaàu tieân, con cöng cuûa nhöõng keû cho raèng moät nhaø huyeàn hoïc nhaát ñònh phaûi laø moät “eikonoklastes” (keû choáng laïi nhöõng toân giaùo coù toå chöùc.)

Naêm 1326, Toång Giaùm Muïc thaønh Cologne ñaõ leân aùn Eckhart laø “roái ñaïo” (heresy) qua hai danh saùch nh