Caùc nhaø hoaït ñoäng cho nhaân quyeàn ôû Höông Caûng môøi oâng Cao Haønh Kieän veà nöôùc ñeå choïc töùc Baéc Kinh

VietCatholic News. 28/10/2000 Hôn 60 nhaø ñoái laäp vôùi chính quyeàn ñaõ leân tieáng thaùch thöùc nhaø caàm quyeàn coäng saûn Trung quoác cho oâng Cao Haønh Kieän (Gao Xingjian) ngöôøi vöøa ñoaït giaûi Nobel 2000 veà vaên chöông ñöôïc trôû laïi Hoa Luïc thaêm baø con vaø boû leänh caám löu haønh caùc taùc phaåm cuûa oâng Cao.

Trung taâm Nhaân Quyeàn vaø Daân Chuû Höông Caûng cuõng coâng boá moät laù thö ngoû cuûa caùc nhaø trí thöùc vaø nhöõng ngöôøi khaùc gôûi ñeán cho nhaø ñöông cuïc Trung quoác yeâu caàu xeùt laïi thaùi ñoä ñoái vôùi oâng Cao.

Ñaëc bieät trong laù thö cuûa Trung taâm Nhaân Quyeàn vaø Daân Chuû Höông Caûng, coù caû chöõ kyù cuûa baø Lin Mu, toång thö kyù uûy ban trung öông ñaûng coäng saûn Trung quoác nhieäm kyø tröôùc. Baø Lin Mu thaúng thaén cho raèng "giaûi Nobel vaên chöông maø oâng Cao giaønh ñöôïc laø moät vinh döï lôùn lao cho caùc nhaø vaên Trung quoác vaø nhaân daân Trung quoác".

Sau khi uûy ban trao giaûi thöôûng Nobel coâng boá keát quaû hoâm thöù Saùu 13/10/2000, boä ngoaïi giao Trung quoác ñaõ toå chöùc moät cuoäc hoïp baùo ngaøy hoâm sau thöù Baåy cuøng vôùi ñaïi dieän cuûa toå chöùc vaên noâ "Hoäi Nhaø Vaên Trung quoác" ñeå ñöa ra hai ñieåm sau:

Thöù nhaát, Vieän Haøn Laâm Thuïy Ñieån khi trao giaûi Nobel cho oâng Cao Haønh Kieän ñaõ haønh ñoäng vì moät muïc ñích "chính trò xaáu xa" vaø coá tình can döï vaøo coâng vieäc noäi boä cuûa nhaân daân Trung quoác.

Thöù hai, oâng Cao Haønh Kieän khoâng phaûi laø ngöôøi Trung quoác vaø khoâng phaûi laø hoäi vieân hoäi nhaø vaên Trung quoác.

OÂng Cao Haønh Kieän sinh ngaøy 4/1/1940 taïi Ganzhou (tænh Jiangxi) phía Ñoâng Trung quoác. Cha oâng laø moät vieân chöùc trong ngaønh ngaân haøng vaø meï oâng laø moät kòch só taøi töû, ngöôøi ñaõ coù moät aûnh höôûng saâu ñaäm ñeán oâng Cao veà loøng ham thích vieát tuoàng tích cho kòch ngheä. OÂng toát nghieäp tröôøng ngoïai ngöõ (ngaønh Phaùp Vaên) taïi Baéc Kinh naêm 1962. Trong thôøi kyø caùch maïng vaên hoùa ôû Trung quoác, naêm 1966, oâng bò chính vôï oâng toá caùo vôùi hoàng veä binh laø oâng vieát kòch boâi baùc cheá ñoä khieán oâng suyùt cheát. OÂng phaûi thieâu huûy toaøn boä baûn thaûo caùc vôû kòch vieát trong nhieàu naêm vaø bò cho ñi hoïc taäp caûi taïo trong suoát gaàn 10 naêm trôøi.

Naêm 1979, oâng ñöôïc phuïc hoài quyeàn coâng daân vaø coøn coù dòp ñi caùc nöôùc nhö YÙ vaø Phaùp sau khi caùc taùc phaåm cuûa oâng ñöôïc xuaát baûn vaø ñöôïc hoan ngheânh ôû trong nöôùc. Naêm 1986, haøng loaït taùc phaåm cuûa oâng laïi bò caám trôû laïi. Naêm 1987, nhaân moät chuyeán ñi Phaùp, oâng ñaõ xin tî naïn. Do ñoù, hieän nay oâng laø coâng daân Phaùp.

Caùc nhaø hoaït ñoäng daân chuû ôû Höông Caûng ñaõ treâu töùc nhaø ñöông cuïc Trung quoác baèng caùch chính thöùc môøi oâng Cao sang Höông Caûng thuyeát trình trong moät loaït caùc buoåi hoäi thaûo ñöôïc toå chöùc trong thaùng 11 vaø thaùng 12 saép tôùi.

Hieän nay, caùc taùc phaåm cuûa oâng Cao ñöôïc in laäu taïi Hoa Luïc vaø baùn ñaét nhö toâm töôi.

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Thaùnh Cha noùi chuyeän vôùi caùc caàu thuû boùng ñaù YÙ veà döï ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho caùc theå thaùo gia

VietCatholic News. 28/10/2000 Ñöùc Thaùnh Cha nhaän xeùt raèng söùc khoeû vaø moät söï giaûi trí laønh maïnh caàn phaûi laø nhöõng yeáu toá chuû yeáu trong caùc caàu tröôøng theá giôùi chöù khoâng phaûi laø baïo löïc. Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ ñöa ra nhaän xeùt nhö treân trong buoåi gaëp gôõ caùc caàu thuû, caùc troïng taøi, caùc nhaø dìu daét, oâng baàu caùc ñoäi banh vaø caùc uûng hoä vieân trong hieäp hoäi theå thao Latium ñöùng chaät ñaïi thính ñöôøng Phaoloâ VI hoâm qua thöù saùu (27/10/2000).

Ñaây laø moät phaàn trong chöông trình ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho giôùi theå thao. Hieäp hoäi theå thao Latium bao goàm caùc ñoäi tuùc caàu treân toaøn quoác Italia. Hieäp hoäi seõ möøng sinh nhaät thöù 100 trong ngaøy hoâm nay, thöù baåy 28/10/2000.

Ñöùc Thaùnh Cha noùi theâm "Cha muoán trích daãn moät caâu cuûa thaùnh Toâng Ñoà Phaoloâ maø cha nghó laø raát thích hôïp vôùi caùc con 'Phaøm laø tay ñua, thì phaûi kieâng khem ñuû ñieàu!' 1 Cor 9:25."

"Thaät vaäy, khoâng coù söï caân baèng, töï kyû, kieâng khem vaø khaû naêng giao tieáp caùch trung thöïc vôùi ngöôøi khaùc, ngöôøi löïc só khoâng theå hieåu ñaày ñuû laøm sao cho caùc hoaït ñoäng theå löïc khoâng nhöõng taêng cöôøng theå löïc maø coøn taêng cöôøng yù löïc vaø noäi taâm".

Ñöùc Thaùnh Cha nhaän xeùt raèng "ñoâi khi trong laõnh vöïc theå thao, ñaõ coù nhöõng bieán coá sæ nhuïc yù nghóa ñích thöïc cuûa caùc cuoäc ñua taøi vaø ñe doïa caû coäng ñoàng caùc nhaø theå thao. Caùch rieâng, söï cuoàng nhieät uûng hoä moät ñoäi khoâng neân vöôït quaù giôùi haïn ñeán noãi sæ nhuïc ngöôøi khaùc hay gaây hö haïi cho taøi saûn chung. Moãi cuoäc thi taøi phaûi laøm sao giöõ ñöôïc yù nghóa cuûa söùc khoeû vaø söï giaûi trí laønh maïnh".

Trong phaàn keát luaän, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ caùm ôn hieäp hoäi, ñaëc bieät nhieàu caàu thuû YÙ ñaõ giuùp uûy ban Trung Öông Naêm Thaùnh trong tuaàn leã Ñaïi Hoäi Giôùi Treû Theá Giôùi Laàn Thöù XV.

Ñöôïc bieát trong ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho caùc theå thaùo gia, theo saùng kieán cuûa cha David Solano, caùc caàu thuû yù ñaõ môøi 6 caàu thuû Colombia sang YÙ döï ngaøy Naêm Thaùnh vaø ñaøi thoï moïi chi phí veù maùy bay.

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Thaùnh Cha leân tieáng keâu goïi hoøa bình cho vuøng Trung Ñoâng

VietCatholic News. 28/10/2000 Hoâm thöù Naêm (26/10/2000), Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ laäp laïi lôøi keâu goïi veà moät tình traïng ñöôïc quoác teá baûo ñaûm cho thaønh Thaùnh Jerusalem.Toøa Thaùnh ñaõ lieân tuïc laäp laïi ñeà nghò naøy trong nhieàu naêm qua.

Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ laäp laïi lôøi keâu goïi naøy hoâm thöù naêm khi ngaøi tieáp taân ñaïi söù LiBaêng ñeán trình uûy nhieäm thö. Ñöùc Toång Giaùm Muïc Jean-Louis Tauran, boä tröôûng boä Quan Heä Vôùi Caùc Nöôùc ñaõ giaûi thích theâm veà laäp tröôøng naøy nhö sau: "Ñieàu maø chuùng toâi ñoøi hoûi laø trong töông lai laøm sao coù theå giöõ ñöôïc tính chaát ñoäc nhaát voâ nhò vaø tính caùch thaùnh thieâng cuûa caùc ñeàn thôø cuûa caû ba toân giaùo. Chæ coù söï baûo ñaûm cuûa quoác teá môùi ñoan chaéc ñöôïc laø khoâng moät phe naøo coù theå tuyeân boá ñoäc quyeàn kieåm soaùt caùc ñeàn thôø naøy."

Caàn nhaéc laïi laø hoâm 18/09/2000, khi tieáp taân ñaïi söù Do Thaùi Yosef Neville Lamdan, Ñöùc Thaùnh Cha cho bieát tình traïng ñöôïc quoác teá baûo ñaûm cho thaønh Thaùnh Jerusalem khoâng nhöõng "gìn giöõ caùc di saûn vaên hoùa vaø toân giaùo cuûa thaønh Thaùnh" maø coøn goùp phaàn vaøo moät neàn hoøa bình laâu daøi vaø beàn vöõng cho khu vöïc.

Ñöùc Thaùnh Cha hy voïng Li Baêng coù theå ñoùng moät vai troø quan troïng trong tình traïng roái raém hieän nay. Ñöùc Thaùnh Cha noùi: "Cô sôû cho söï beàn vöõng cuûa hoøa bình vaø an ninh trong vuøng ñaõ bò boû qua. Ngöôøi ta ñaõ khoâng nhaän ra ñöôïc laø baïo löïc chæ gaây theâm tang toùc cho taát caû, gia taêng loøng thuø haän vaø nhöõng khoù khaên cho söï hoøa giaûi".

"Thaùnh Ñòa nôi Thieân Chuùa ñaõ maïc khaûi chính mình vaø ñaõ giaûng daïy nhaân loaïi, caàn phaûi laø nôi trieån nôû hoøa bình vaø coâng chính hôn baát cöù nôi naøo treân traùi ñaát. Jerusalem phaûi laø bieåu töôïng cuûa söï ñoaøn keát maïnh meõ, hoøa bình vaø hoøa giaûi cho toaøn theå nhaân loaïi".

Ñöùc Thaùnh Cha mong raèng toaøn theå coäng ñoàng Li Baêng "tieáp tuïc vôùi quyeát taâm trong nhöõng coá gaéng ñeå gia taêng tình huynh ñeä" giöõa ngöôøi Kitoâ Giaùo vaø ngöôøi Hoài Giaùo ñeå xaây döïng moät nöôùc Li Baêng môùi vöôït qua moïi hieåu laàm vaø ñem laïi thònh vöôïng cho ngöôøi daân.

Ñaëng Töï Do

Haøn Maïc Töû trong maét caùc nhaø vaên mieàn Baéc

VietCatholic News. 28/10/2000

Ñöùc Tin trong hoàn thô Haøn Maïc Töû
Ñaëng Tieán

Haøn Maïc Töû maát ngaøy 11/11/1940. Töø 1942, Vuõ Ngoïc Phan ñaõ nhaän xeùt : "Töø ngaøy Haøn Maïc Töû töø traàn ñeán nay, môùi trong khoaûng hai naêm trôøi, maø ngöôøi ta ñaõ noùi raát nhieàu vaø vieát raát nhieàu veà Haøn Maïc Töû …" Vaø ñeán nay, bao nhieâu giaáy möïc ñaõ ñöôïc daønh cho nhaø thô baïc meänh. Coù leõ ôû mieàn Nam, Haøn Maïc Töû laø thi só ñöôïc nhaéc nhôû nhieàu nhaát. Toâi chæ e raèng duø vaäy söï hieåu bieát cuûa chuùng ta veà thi taøi ñoù vaãn khoâng tieán boä ñöôïc bao nhieâu. Coù leõ laïi luøi nöõa laø khaùc. Naêm 1941, Hoaøi Thanh muoán noùi ñeán Haøn Maïc Töû ñaõ hoûi möôïn thô do Traàn Thanh Ñòch giöõ. Cuõng naêm ñoù, khi vieát veà cuoán Haøn Maïc Töû, coù leõ Traàn Thanh Maïi cuõng duøng nguoàn taøi lieäu ñoù, töùc laø cuûa em mình. Ngaøy nay, ngoaøi taäp thô Haøn Maïc Töû moûng manh cuûa nhaø xuaát baûn Taân Vieät, chuùng ta khoâng coøn thi lieäu naøo khaùc. Chính Quaùch Taán, baïn thaân, aân nhaân, ngöôøi ñaõ ñöôïc nhaø thô kyù thaùc troïn veïn taùc phaåm, cuõng toû veû khoâng coù nhieàu taøi lieäu hôn chuùng ta. Trong baøi noùi veà nhaø thô quaù coá ñaêng treân Vaên( 73-74 ngaøy 7/1/1976), Quaùch tieân sinh , khi trích thô Haøn Maïc Töû , ñaõ laøm moät vieäc maø ai cuõng laøm ñöôïc, nhö Vuõ Ngoïc Phan ñaõ laøm, nghóa laø trích töø taäp thô thieáu soùt kia, hay trích laïi cuûa Traàn Thanh Maïi vaø Hoaøi Thanh -tröø vaøi baøi töù tuyeät khoâng maáy quan troïng. Lyù do raát giaûn dò: chieán tranh ñaõ laøm thaát laïc heát taøi lieäu, maëc duø Quaùch Taán ñaõ gìn giöõ caån thaän, sao nhieàu baûn göûi Boä Giaùo Duïc Mieàn Nam thôøi ñoù vaø taát caû baïn beø cuûa Töû (Vaên sñd) . Nhö vaäy trong moïi haønh trình vaøo taùc phaåm Haøn Maïc Töû , chuùng ta seõ daãm chaân taïi choã, ñua nhau keå cuoäc ñôøi aùi tình vaø söï nghieäp cuûa nhaø thô -dó nhieân laø eùo le gay caán, nhöng khoâng giuùp hieåu theâm nhaø thô bao nhieâu -tröø moät vaøi baøi quan troïng, nhö cuûa Quaùch Taán treân soá Vaên thöôøng daãn, ngoaøi vieäc ñöa ra moät soá söï kieän chung quanh vieäc saùng taïo cuûa Haøn Maïc Töû coøn boå chính nhieàu ñieàu do Traàn Thanh Maïi keå trong cuoán bieân khaûo veà Haøn Maïc Töû (Traàn Thanh Maïi, Haøn Maïc Töû, Taân Vieät taùi baûn, Saigon 1957), xöa nay voán laø taøi lieäu tham khaûo caên baûn cho moïi ngöôøi veà cuoäc tranh tuïng giöõa hai hoï Quaùch vaø Traàn naêm 1942, thì chuùng toâi khoâng coù yù kieán gì.

Nhöng xin taùn ñoàng Quaùch Taán veà hai ñieåm: thöù nhaát laø Traàn Thanh Maïi aåu, thöù hai laø oâng khoâng hieåu thô, vaø cöù öa pheâ bình thô, vaø Vuõ Ngoïc Phan cuõng ñoàng yù nhö vaäy. (Vuõ ngoïc Phan sñs tr. 63-83). Tuy nhieân, neáu khoâng coù caùi aåu, caùi trích daãn böøa baõi cuûa hoï Traàn, thì caùc nhaø nghieân cöùu -keå caû Quaùch Taán , -laáy ñaâu ra thô Haøn Maïc Töû ñeå tham khaûo, sau khi ngöôøi giöõ baûn quyeàn ñeå thaát laïc heát di thaûo?Töôûng khi nhaéc ñeán chuyeän 30 naêm veà tröôùc, Quaùch tieân sinh khoâng neân chua cay thì môùi coâng bình. (QT, Vaên sñd tr. 141-148).

Chuùng toâi trình baøy nhöõng khoù khaên veà taøi lieäu ñoù laø coù yù raøo ñoùn nhöõng thieáu soùt trongbaøi naøy, khi ñeà caäp ñeán moät ñeà taøi heä troïng vaø bao quaùt : Ñöùc Tin Thieân Chuùa Giaùo trong thô Haøn Maïc Töû . Chuùng toâi khoâng khaùm phaù ra ñieàu gì môùi meû, maø chæ khai trieån moät nhaän xeùt cuûa caùc oâng Vuõ Ngoïc Phan, Hoaøi Thanh…caùch ñaây maáy möôi naêm. Chuùng toâi chæ ñaøo saâu theâm taùc phaåm ñeå coù moät caùi nhìn nhaát quaùn treân toaøn theå thi phaåm. Thay vì trích daãn nhöõng caâu coù hình thöùc Thieân Chuùa Giaùo nhö "Maria, linh hoàn toâi"…thì toâi chuùng minh laø kieán truùc toaøn boä cuûa thô Haøn Maïc Töû ñeàu vang doäi lôøi truyeàn giaûng cuûa Phuùc AÂm. Baøi baùo chia laøm 5 phaàn:

1. Nhaän ñònh toång quaùt
2. Gaùi Queâ: theá giôùi ñôïi chôø
3. Ñau thöông : con ngöôøi chòu ñöïng
4. Ñau thöông : con ngöôøi saùng taïo vaø mô öôùc
5. Xuaân nhö yù : theá giôùi khaûi huyeàn.

"Toâi ñaõ soáng maõnh lieät vaø ñaày ñuû. Soáng baèng tim, baèng phoåi, baèng maùu, baèng leä, baèng hoàn…Thoâi môøi coâ cöù vaøo…aùnh saùng laï trong thô toâi…" (tr. 8)

Ñoái vôùi Haøn Maïc Töû thô vaø ñôøi soáng laø moät baát khaû thaân nhaát laø khi laâm troïng beänh. "Naøng ñaùnh toâi ñau quaù, toâi baät ra tieáng khoùc, tieáng gaøo, tieáng ruù" (*tr. 8)

Taùc phaåm cuûa Haøn mang teân Ñau Thöông , vì noù laø ñau thöông, noù laø "kinh nghieäm tröôùc heát cuûa moät con ngöôøi, moät thöïc taïi con ngöôøi ngay trong thaân phaän"(Huyønh Phan Anh, Vaên soá 73-74 sñd).

Vuõ Ngoïc Phan nhaän xeùt: "Coù leõ oâng laø ngöôøi Vieät Nam ca ngôïi Thaùnh nöõ Ñoàng Trinh Maria vaø Cbuùa Gieâsu baèng thô tröôùc nhaát. OÂng ca tuïng Kitoâ Giaùo moät gioïng raát chaân thaønh. Laàn naøy cuõng laø laàn ñaàu, thi caVieät Nam thaáy ñöôïc moät nguoàn höùng môùi" (Vuõ Ngoïc Phan sñd tr. 322)

Hoaøi Thanh noùi roäng ñeán vaán ñeà töông quan giöõa toân giaùo vaø daân toäc, "Thô Haøn Maïc Töû ra ñôøi, ñieàu aáy chöùng raèng ñaïo Thieân Chuùa ôû xöù naøy ñaõ taïo ra moät caùi khoâng khí coù theå keát tinh laïi thaønh thô. Toâi tin raèng chæ nhöõng tình caûm coù theå dieãn ra thô môùi thaät laø nhöõng tình caûm ñaõ thaám taän ñaùy hoàn ñoaøn theå" (Hoaøi Thanh vaø Hoaøi Chaân sñd tr 212)

Nhaän xeùt naøy cuûa moät keû "thieáu loøng tin, du khaùch bôõ ngôõ" (Hoaøi Thanh vaø Hoaøi Chaân, sñd tr. 212), laø Hoaøi Thanh, mang moät yù nghóa ñaëc bieät, trong ngöôøi Kitoâ giaùo Vieät Nam nieàm tin Thieân Chuùa ñaõ trôû thaønh nieàm tin thuaàn tuyù Vieät Nam.

Vaø thô Haøn Maïc Töû ñaõ chöùng thöïc ñieàu ñoù; moät ñöùc tin Vieät Nam ôû Thieân Chuùa, dieãn ñaït baèng moät ngoân ngöõ Vieät Nam: ngoân ngöõ cuûa thi ca.

Ñoù laø ñieàu toâi muoán trình baøy qua moät daøn baøi bình dò: Toâi chæ khai trieån theâm moät caâu cuûa Haøn Maïc Töû trong lôøi töïa : Ngöôøi ñang say söa ñi trong Mô Öôùc, trong Huyeàn Dieäu, trong Saùng Laùng vaø vöôït haún ra ngoaøi Hö Linh…(tr. 7) trong ñoù ngöôøi ñoïc gaëp laïi nhöõng chuû ñeà cöông lónh cuûa Kinh Thaùnh:

- Moät vuõ truï ngaây thô ñoå vôõ vì nguyeân toäi;
- Nhöõng khoå haïnh cuûa thaân xaùc nhö moät kinh nghieäm cuûa Mô Öôùc vaø Huyeàn Dieäu;
- Ñeå vöôn tôùi moät theá giôùi saùng laùng, ngoaøi hö linh, theá giôùi cuûa phuïc Sinh, cuûa Khaûi Huyeàn.

Ba giai ñoaïn ñoù laø cô caáu cuûa ñôøi thô Haøn Maïc Töû .

Vuõ truï Gaùi queâ ñaõ suïp ñoå trong Ñau thöông maø nhaø thô ñaõ chòu ñöïng
Ñeå ñôïi soáng laïi moät muøa Xuaân Nhö YÙ.

Ai noùi vöôøn traêng laø noùi vöôøn mô. Ai noùi beán moäng laø noùi beán tình.
Ngöôøi thô laø khaùch laï ñi giöõa nguoàn trong treûo. Treân ñaàu ngöôøi laø cao caû, voâ bieân vaø voâ löôïng, chung quanh nguôøi laø môn trôùn vôùi yeâu ñöông…

Nhöõng doøng môû taùc phaåm khoâng khoûi laøm ta nhôù ñeán thieân Saùng Theá Kyù môû ñaàu Cöïu Öôùc. Nhöng vöôøn ñaây khoâng naèm ôû höôùng ñoâng nhö vöôøn Eden (Gen II, 8), maø chæ laø moät vöôøn mô, beán moäng, nieàm nhôù nhung ñaèng ñaüng, veà moät haïnh phuùc nguyeân thuûy. Haïnh phuùc cuûa nguoàn trong treûo, maø loaøi ngöôøi phaûi töø giaõ ra ñi, vaø bò caám caûn ñöôøng veà (Gen III, 24). Nguoàn ôû ñaây laø doøng soâng tröôùc khi chia ra laøm 4 nhaùnh, töôùi vöôøn Eden baèng tình yeâu cao caû, voâ bieân vaø voâ löôïng chöa bò giôùi haïn vì nguyeân toäi khi con ngöôøi chöa khoù nhoïc, chöa ñoå moà hoâi, chöa bieát choâng gai vaø muøi caùt buïi (Gen III, 17. 18. 19).

Baøi töïa cuûa Haøn Maïc Töû ñaõ mô öôùc khoâi phuïc laïi Muøa Xuaân trinh nguyeân cuûa ngaøy saùng theá, ñaày thinh saéc, tinh hoa vaø chaâu baùu, nhö nhuõ höông vaø bích ngoïc beân bôø nhaùnh soâng thöù nhaát (Gen II, 12). Thô Haøn, cuõng nhö loøng leâ thöù, noùi nhö Pascal, laø nieàm hoaøi voïng baát löïc veà moät haïnh phuùc sô khai, moät traùng leä ñaõ phoâi pha.

Coøn ñaâu traùng leä nhöõng thôøi xanh
Muøi vò thôm tho moät aùi tình
Ñoá kieám cho ra trong lôùp buïi
Ít nhieàu hôi haùm cuûa kieân trinh. (tr. 32).

Sau khi phaïm traùi caám, loaøi ngöôøi khoâng nhöõng mang nguyeân toäi , ra khoûi ñòa ñaøng, roài döng laïi moät bình an khaùc. Vôùi toäi kieâu caêng, loaøi ngöôøi phaøi chòu bao nhieâu laø höng pheá, töø Hoàng Thuûy cho ñeán côn thònh noä cuûa Thieân Chuùa huûy hoaïi thaùp Babel, thaønh Sodome vaø Gomorrhe, bao nhieâu lôùp buïi pheá höng ñaõ laàp maát caùnh ñoàng xaùnh laãn hôi haùm kieân trinh.

Hoàn xöa töï aáy khoâng veà nöõa
ÔÛ coõi hö voâ daáu ñaõ chìm (Tr. 32)

Daân Do thaùi, löu linh coøn hy voïng coù ngaøy tìm veà Ñaát Höùa, coøn con ngöôøi ñaõ vónh vieãn ñaùnh maát taát caû traùng leä cuûa thôøi xanh. Nhöng thô Haøn Maïc Töû vaãn laø moät öôùc mô, moät ñoùn ñôïi, nhö Cöïu Öôùc laø söï chôø ñoùn Ñaáng Cöùu Theá. Trong Gaùi Queâ vaø nhöõng baøi ñaàu Ñau Thöông, thô laø nieàm mong ñôïi.

Tröôùc saân anh thô thaån
Ñaêm ñaêm troâng nhaïn veà.

Ngaøy xöa mong ñôïi ñoù coøn thuaàn löôïng, coøn laø moät muøa xuaân ngoaïi ñaïo -moät thöù printemps paien- hoàn nhieân vaø voâ tö löï, nhö taát caû nhöõng hoäi heø cuûa muøa xuaân Vieät Nam.

Trong laøn naéng öûng khoùi mô tan
Ñoâi maùi nhaø tranh laám taám vaøng
Soät soaït gioù treâu taø aùo bieác
Treân giaøn thieân lyù -Boùng xuaân sang
Soùng coû xanh töôi gôïn tôùi trôøi
Bao coâ thoân nöõ haùt treân ñoài
Ngaøy mai trong ñaùm xuaân xanh aáy
Coù keû theo choàng boû cuoäc chôi.

Caùi hoàn haäu ñoù, nhö Hoaøi Thanh ñaõ noùi "chæ laø moät muøa xuaân ñaàu naêm"( sñd tyr. 211), toâi noùi theâm laø laø moät u minh ñôïi chôø ñeå môû leân moät muøa xuaân saùng theá "hoài trôøi ñaïo môùi döïng leân" hay muøa xuaân taùi taïo" ra ñôøi moät laàn vôùi Chuùa Jesus(sñd tr211).
Khaùc bieät ñoù khoâng coù gì maâu thuaãn vaø Hoaøi Thanh cuõng khoâng caàn ngaïi ngöôøi ñoàng ñaïo vôùi nhaø thô seõ " khoù deã vì moät hai daáu tích Phaät giaùo coøn soùt laïi" (sñd tr. 211). Quaùch Taán coøn cöïc ñoan hôn: "Toâi nhaän thaáy vang boùng cuûa ñaïo Phaät coù phaàn ñaäm hôn Ñaïo Thieân Chuùa"(Vaên, sñd tr, 120). Söï phaân löôïng e raèng khoù chính xaùc, nhöng veát tích Phaät giaùo vaø ngay caû Laõo giaùo, Khoång giaùo trong thô Haøn Maïc Töû ñaäm ñaø, töø trong rung caûm ñeán ngoân ngöõ. Ñieàu ñoù khoâng coù gì nghòch lyù caû. Haït maàm Thieân Chu1a, khi naåy nôû treân ñaát Vieät Nam thì töï nhieân thích öùng vôùi khí haäu, phong thoå.

Gaàn ñaây, toâi coù ñöôïc ñoïc taùc phaåm cuûa linh muïc Jacques Dournes noùi veà vieäc truyeàn giaùo taïi boä laïc Jorai Cao Nguyeân Trung Phaàn. Saùch coù nhieàu ñieåm teá nhò vaø saâu saéc, nhaèm baûo veä truyeàn thoáng chuûng toäc: '"Cô quan haønh chaùnh phaùt cho daân Jorai haït gioáng boâng vaûi goác Phi chaâu, naêng suaát cao hôn gioáng ñòa phöông;daân Jorai ñaõ gieo haùi, nhöng chæ moät laàn thoâi, roài khoâng tieáp tuïc. Lyù do laø hoï phaûi nhuoäm chæ tröôùc khi deät, va thuoác nhuoäm laø baèng laù caây cuûa hoï khoâng aên vaøo chæ boâng nhaäp caûng. Hoï laïi phaûi trôû laïi vôùi gioáng boâng cuõ. Töø ñoù toâi khoâng queân baøi hoïc boâng vaûi"(J. Dournes, Dieu aime les Paiens, Aubier 1963, tr, 149. ) Vaø toâi laïi caøng khoâng daùm queân khi vieát baøi naøy.

Theo Quaùch Taán, gia ñình Haøn Maïc Töû (döôøng nhö) theo Thieân Chuùa töø ñôøi noäi toå Töû, teân Phaïm Boài, vì lieân can quoác söï neân ñoåi theo hoï meï;roài ñöôïc moät linh muïc Phaùp ñôõ ñaàu, roài laäp nghieäp taïi Thöøa Thieân, thaân sinh Haøn Maïc Töû laø Nguyeãn vaên Toaûn hoïc Ñaïi chuûng vieän Hueá, ñeán chöùc Thaøy Tö roài boû ra ñôøi (Vaên sñd tr 47). OÂng sinh haï ñuôïc 6 ngöôøi con vaø ñaët teân laø Nhaân, Nghóa, mLeã, Trí , Tín vaø Hieáu. Toâi daøi doøng nhö vaäy ñeå trình baøy khoâng khí vaø giaùo duïc gia ñình nhaø thô, moät maûnh ñaát môùi ñang haáp thuï ñöùc tin, ñang daàn daàn thaám nhuaàn ôn trìu meán.

Toâi laø traêng coå ñoä
Löôïng Trôøi roäng bao la (Tr.34)

Phaûi, loøng chaøng laø beán ñôïi. Trong nhöõng kích thöôùc moâng meânh;coù theå laø moät trôøi thu man maùc, coù theå laø moät haøng cau naéng môùi leân;thöôøng thöôøng laø moät ñeâm traêng sao ñaém ñuoái. Vaâng, nhö ñoùn töø xa. Nhö ñôïi töø xa:

Cho ta nhaän laáy khoâng ñeàn ñaùp
Ôn troïng thieâng lieâng xuoáng bôûi Trôøi (Tr. 44)

Nhöng chaøng ñaõ ñeàn ñaùp. Baèng taát caû. Ñau thöông: tieáng Thô vaø cuoäc soáng. Chaøng ñaõ ñem cuoäc ñôøi ñeå traû lôøi ôn phöôùc caû ñang ngaân vang trong maàu nhieäm phuû ban ñeâm, moät tieáng goïi cuûa thöôïng taàng khoâng khí. Töø luùc nhaän ñieàm coù tieân tri thì vuõ truïn Gaùi queâ vaø nhöõng baøi Ñau thöông ñaàu tieân nhuoám caùi yù thöùc nguyeân toäi, ngöôøi löông seõ goïi laø maëc caûm toäi loãi. Nhöõng baøi ñoù gôïi caûm giaùc coù toäi tröôùc khiù phaïm loãi. Vuõ Ngoïc Phan vaø Hoaøi Thanh ñoàng yù raèng taäp Gaùi queâ thieân veà duïc tính;coù leõ ta caàn minh ñònh theâm veà khuynh höùong aáy. Moät ngöôøi chæ xin hoa ñeàn ngöï vaø loøng nicoâ thì duïc tình…ñi tôùi ñaâu?Toâi xin giaûi thích theâm veà ñieåm naøy:

Môùi lôùn leân traêng ñaõ theïn thoø
Thôm nhö tình aùi cuûa ni coâ. (Tr. 29).

Taïi sao traêng laïi phaûi theïn thoø? Theïn thoø laø caûm giaùc cuûa Adam vaø vôï khi ñoùng khoá che thaân laùnh maët Ñöùc Chuùa Trôøi (Gen III, 7-8) sau khi aên traùi caám. Adam theïn thoø vì ñaõ phaïm toäi. Coøn traêng vieäc gì maø phaûi theïn thoø nhaát laø khi môùi lôùn leân? Söï theïn thoø cuûa thaân theå ñoù, chuùng ta ñaõ thöøa keá cuûa Adam, cho neân toâi môùi noùi khoâng khí raïo röïc trong Gaùi queâ laø di saûn cuûa nguyeân toäi. Nhöõng caâu thô Vuõ Ngoïc Phan cho laø "gôïi tình, thieân veà xaùc thòt" (Vieät NamP sñd tr. 326), laø moät duïc voïng, nhöng ñoàng thôûi cuõng laø moät caám ñoaùn, moät gheû laïnh:

Da thòt trôøi ôi traéng rôïn mình

Haøn Maïc Töû nhaéc ñeán tình aùi cuûa ni coâ, hay da thòt naøng, ñaâu ñeå gôïi leân caùi voâ toäi cuûa mình trong moät theá giôùi ñaõ hö hoûng vì nguyeân toäi, maø mình phaûi gaùnh chòu. Ngay trong giaùo lyù, duïc tình, töï noù khoâng phaûi laø toäi loãi: "Ñoù laø moät caên beänh, chöù khoâng phaûi laø toäi loãi. Tuy nhieân caên beänh ñoù laø hình phaït cuûa moät toäi loãi" (J. E. Kerns, SJ Les Chretiens, le mariage et la sexualite'. Edit du Cerf 1966 Paris tr. 93) - taùc giaû muoán noùi laø nguyeân toäi; vaø "duïc tình baûn naêng sinh lyù nhö ta thöôøng thaáy laø tieáng gaøo phaûn khaùng cuûa moät hình haøi bò thöông toån"(JE Kerns sñd tr 94).

Nhaø thô döï phoùng nhöõng raïo röïc cuûa baûn naêng ra ngoaøi vuõ truï; caùi nhìn cuûa chaøng vuoát ve, môn trôùn vôùi yeâu ñöông, taát caû taïo vaät. Töø aùnh traêng, ñeán caønh lieãu, maët hoà, côn gioù, cho ñeán baøi thô cuûa ngöôøi yeâu, taát caû ñeàu coù nhieät ñoä noàng naøn cuûa da thit, taát caû ñeàu töông giao trong nguoàn aùi aân bôûi traêm daây quyeán luyeán:

Traêng naèm soùng soaûi treân caønh lieãu
Ñôïi gioù ñoâng veà laû lôi
Hoa laù ngaùy tình khoâng muoán ñoäng
Loøng em hoài hoäp, chò Haèng ôi ! (Tr.22)

Duïc tình trong ñoaïn thô naèm tröôùc heát trong caùch choïn nhöõng chöõ gôïi tình, khi ñi ñoâi vôùi nhau nhö traêng vaø gioù, trong thaønh ngöõ phong nguyeät hay gioù giaêng. Hoaëc traêng vaø hoa, hoaëc lieãu vaø hoa, trong nhöõng hình aûnh nguyeät hoa hay gheïo nguyeät treâu hoa, hay lieãu ngoõ hoa töôøng. Ñoaïn thô laïi kheâu gôïi baèng nhöõng hình aûnh taùo baïo ñeán suoàng saõ nhö naèm soùng soaøi, laû lôi, ngaây tình; cuoái cuøng côn meâ ñaém coøn bieåu loä trong nhöõng yù töôûng loä lieãu ñeán soã saøng. Taát caû nhöõng chöõ, nhöõng hình aûnh, nhöõng aån duï, nhöõng yù töôûng ñoù giao thoa thaønh moät khoâng khí lôi laû, vöøa côït nhaõ vöøa tinh teá, tuy coù suoàng saõ nhöng khoâng phaûi laø khoâng kheùo leùo. Thô gôïi tình cuûa Haøn Maïc Töû coù leõ taùo baïo vaøo baäc nhaát trong thi ca môùi;caùi taøi tính cuûa oâng laø taùo baïo ñeán ñaâu vaãn coøn yù nhò. Moät loái suoàng saõ maø khoâng soáng söôïng, nhö ôû Xuaân Dieäu chaúng haïn :

Haõy saùt ñoâi ñaàu, haõy keà ñoâi ngöïc…

Moät cöû chæ, caâu noùi soáng söôïng khi töï noù , noù noùi heát nhöõng ñieàu muoán noùi, vaø ñoâi khi coøn noùi luoân nhöõng ñieàu khoâng muoán noùi. ÔÛ Haøn Maïc Töû -ít ra ôû nhöõng baøi coøn löu truyeàn ñeán ngaøy nay - duø hôû hang ñeán ñaâu, vaãn coøn coù caùi uùp môû cuûa moät ngoân ngöõ yù nhò vaø tình töù. Chuùng ta khoâng coøn nhöõng baøi nhö Haùt giaõ gaïo trong taäp Gaùi queâ ñaõ laøm cho Vuõ Ngoïc Phan "lôïm gioïng" nhöng duø muoán duø khoâng, ta phaûi coâng nhaän nhaø thô coù moät quan nieäm luyeán aùi thaùnh thieän, laønh maïnh ñeán beänh hoaïn:

Cho neân toâi töôûng toái taân hoân
Chöa tôùi, coøn xa ñeå ñöôïc buoàn
Ñeå soáng trong nieàm thöông nhôù ñaõ
Ñeå coøn möôøng töôïng ñeán giai nhaân. (Tr. 28)

Ñoïc Haøn Maïc Töû ta coù caûm giaùc moät söï giaèng co giöõa con ngöôøi phoùng tuùng vaø con ngöôøi khaéc khoå? Caùi gioïng tình cuûa oâng, duø coù côït nhaõ ñeán ñaâu, cuõng chæ taû moät thöù tình haøm thuï, moät loái aùi aân khoâng töôûng, moät moâi giôùi nhaân sinh vaø taïo vaät. Noùi goïn hôn, noù khoâng theå töï maõn, trong moät theá giôùi khoâng töï maõn.

Vì vaãn coøn laø moät theá giôùi ñôïi chôø, trong im laëng linh thieâng, baèng taát caû tröïc giaùc cuûa traêm sao ñaém ñuoái

Khoâng moät tieáng gì nghe ñoäng chaïm
Daãu laø tieáng vôõ cuûa sao baêng (Tr. 27)

Moät ñeâm thao thöùc ñôïi chôø Ñieàm Laï trong loøng vuõ truï coøn say chìm nôi baát giaùc, nhöng ñaõ ñöôïc caùc tieân tri chuaån bò ñeå ñoùn möøng Ngoâi Hai.

Haøn Maïc Töû moâ taû theá giôùi ñôïi chôø ñoù tröôùc heát baèng di saûn hoàn nhieân cuûa moät neàn vaên hoùa ngoaïi ñaïo nhöng nieàm nôû vaø höôùng thöôïng; thöù ñeán baèng ñöùc tin nuoâi döôõng trong Phuùc AÂm; hai phuï löu sung maõn ñoù ñaõ ñoå vaøo hoàn thô cuûa Haøn Maïc Töû , nhö moät doøng soâng vöøa nhaän ñöôïc côn nöôùc nguoàn thaùc luõ boãng phaûi vöôït qua moät ñòa theá hieåm ngheøo: beänh phong nan y ñaõ bieán nguoàn thô hoàn haäu thaønh moät cuoàng löu khoác lieät, neáu khoâng phaûi laø moät vuõng nöôùc xoaùy.

ÑAU THÖÔNG. Teân moät taäp thô, vaø teân moät ñònh meänh. Hay tieáng gaàm cuûa moät cuoàng löu laâm vaøo tuyeät ñòa. Chuùng ta noùi qua söï ñau thöông trong cuoäc ñôøi. Roài trong thô.

Haøn Maïc Töû nhuoám beänh töø naêm 1936. Haêm boán tuoåi, tuoåi anh hao ñang phaùt tieát. "Khi bieát mình mang beänh hieåm ngheøo, côn thaùc loaïn noåi daäy, khi nhieàu khi ít. Nhöng ngaøy roài ngaøy, noãi ñau khoå heát phaùt hieän ra ngoaøi moät caùch boàng boät, thì laïi aên saâu vaøo taâm hoàn vaø ngaám ngaàm nung naáu naïn nhaân, nung naáu ñeán toät ñoä" (Quaùch Taán sñd tr. 81)

Haøn Maïc Töû nhieàu laàn moâ taû nhöõng ñôùn ñau cuûa thaân xaùc:

Thòt da toâi söôïng saàn vaø teâ ñieáng
Toâi ñau vì ruøng rôïn ñeán voâ bieân. (Tr 53)

Beân caïnh nhöõng haønh haï cuûa beänh traïng, Haøn Maïc Töû coøn phaûi ñöông ñaàu vôùi hai haäu quaû khaùc cuûa hoaøn caûnh: ngheøo tuùng vaø tuyeät voïng vì tình. "Hieän nay Trí veà taïm ôû nhaø. Caùi nguyeân nhaân laø khoâng tieàn uoáng thuoác". "Böõa nay Trí xuoáng nhaø baø thaày thuoác roài. Coù moät maùi naéng roïi nhieàu quaù. Caû buoåi chieàu neáu ôû trong nhaø thì phaûi ñoäi muõ" (Traàn Thanh Maïi sñd tr 73)

Chuùng ta coøn hieàu taøi lieäu khaùc veà noãi cuøng khoán cuûa nhaø thô, qua nhöõng böùc thö göûi Traàn Thanh Ñòch. Veà cuoäc tình duyeân ñau khoå vôùi Moäng Caàm, chuùng ta cuõng coù nhieàu taøi lieäu. Ñaïi khaùi hai beân yeâu nhau khaêng khít theà boài döõ doäi laém heïn hoø nhau töø Phan Thieát ra ñeán Quy Nhôn, khi Haøn Maïc Töû chòu tang cho anh, thì Moäng Caàm töï xin pheùp ñöôïc "thaønh taâm cö tang cho oâng anh moät naêm cuõng nhö anh, nghe anh" vì "ngöôøi caàm buùt bieân maáy haøng treân ñaây laø ngöôøi em daâu chaéc chaén, nhaát ñònh cuûa oâng anh roài. Vaäy oâng anh neân phuø hoä cho chuùng em thöông nhau cho ñeán baïc ñaàu" (Thö Moäng Caàm, do Traàn Thanh Maïi trích sñd tr 94). Khi bieát chaøng laâm troïng beänh, thì naøbng "theà boài laïi moät laàn nöõa ñaäm ñaø hôn"(Thö Moäng Caàm do Traàn Thanh Maïi trích sñd tr. 94) Ñeå roài 6 thaùng sau naøng ñi laáy choàng. Traàn Thanh Maïi cho raèng naøng khoâng ñaùng traùch. "Duy coù caùi naøng laáy choàng hôi gaáp ñaáy thoâi" (Traàn Thanh Maïi sñd tr 95). Quaùch Taán cuõng cho bieát laø thaùi ñoä cuûa Moäng Caàm ñaõ gaây cho nhaø thô "moät noãi buoàn thöông voâ haïn", "moät phaûn öùng maõnh lieät", "nhöõng tieáng keâu reân thoáng thieát"(Quaùch Taán Vaên sñd tr. 88)

Trôøi hôõi nhôø ai cho khoûi ñoùi ?
Gioù traêng coù saün laøm sao aên?
Laøm sao gieát ñöôïc ngöôøi trong moäng
Ñeå traû thuø duyeân kieáp phuï phaøng. (Traàn Thanh Maïi tr. 95)

Tieáng keâu traàm thoáng ñoù chaát chöùa caû kieáp cuøng khoán vaät chaát laãn tinh thaàn, cho ñeán ngaøy bò côn beänh taøn phaù ñeán thaûm theâ, theo nhö moät ngöôøi baïn thaân, cuøng bò huûi, keå laïi "hai maét naèm loït vaøo hai loã muõi saâu hoaém, ñeán khoâng coøn môû ra ñöôïc. Thaân hình chæ coù da boïc laáy xöông, chaân tay thì co ruùt laïi, maø ñaàu toùc buø xuø roài treát laïi, trong aáy nhoâ nhuùc nhuõng chí laø chí"(thö cuûa oâng Nguyeãn vaên Xeâ, ñeå taïi Quy Hoøa ngaøy 25. 3. 1941) (Traàn Thanh Maïi sñd tr. 193). Toâi töôûng khoâng coù gì theâ thaûm hôn tình traïng baêng hoaïi ñoù. Aáy theá maø Haøn Maïc Töû ñaõ can ñaûm chòu ñöïng caùi caûnh laøm ta phaûi ruøng mình, vui veû chòu ñöïng nöõa laø khaùc: tuy cöïc khoå theá maø toâi vaãn an vui, ngaøy naøo cuõng coù cöôøi caû. Neáu khoâng cöôøi vôùi ai, thì cöôøi moät mình, xem ra thuù vò khoâng bieát maáy. (Traàn Thanh Maïi sñd tr. 121). Nieàm an vui ñoù Traàn Thanh Maïi , nguôøi bieát cuoäc ñôøi thaät cuûa nhaø thô cho laø "yeâu quaùi", laø "kinh dò". Coøn Vuõ Ngoïc Phan, chæ bieát Haøn Maïc Töû qua moät soá thi phaåm cuõng khoâng khoûi ngaïc nhieân: "moät ngöôøi mang beänh raát ñau ñôùn maø coù moät taâm thaàn thö thaùi, bình tónh nhö theá, thaät cuõng laï "(Vieät Nam Phan sñd tr. 330) An vui cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi cay ñaéng, göôïng gaïo, coù khi noå tung ra trong nhöõng caâu thô hôùn hôû:

Hoâm nay vui quaù anh Phuøng ôi
Buoàn xa khoâng ñeán, leä khoâng rôi
Buoàn khoâng naùt ruoät, tình khoâng laïi
Cöôøi noùi laøm sao cho haû hôi? (Traàn Thanh Maïi sñd tr 122)

Hoï Traàn pheâ bình Ñau Thöông giam caàm khoâng kyõ, thoaùt loït ra trong moät bieán theå môùi, dò kyø, quaùi gôû, thaät ñaõ ñaùng ruøng mình". Sôû dó oâng khoâng hieåu can ñaûm cuûa beänh nhaân, theo toâi vì oâng khoâng hieåu söùc maïnh cuûa ñöùc tin trong con ngöôøi Haøn Maïc Töû . Khi ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy, Hoaøi Thanh, cuõng laø ngöôøi ngoaïi ñaïo, nhöng tinh töôøng hôn Traàn Thanh Maïi, thöøa nhaän ngay: "Thieáu loøng tin toâi chæ laø du khaùch bôõ ngôõ" (Hoai Thanh vaø H. C sñd tr. 212), coøn hoï Traàn thì cöù phaùn ñoaùn aàm ó caû leân.

Nhöng nhôø coù oâng maø chuùng ta ñöôïc moät döõ kieän veà ñôøi soáng tín ngöôõng cuûa nhaø thô: "Trong khi söu taàm taøi lieäu veà nhaø thi só, toâi coù tìm thaáy trong moät nhaø troï cuûa chaøng, moät maåu baùo daùn treân khung cöûa soå tre, ñaõ nhaøu naùt vaøng voït, vaø nhìn loái in chöõ vaø hình aûnh toâi bieát ngay laø baùo "Vì Chuùa". Ñoaïn baøi ñaêng trong maåu baùo aáy noùi veà nguoàn an vui trong beänh taät cho raèng söï ñau oám laø do Ñöùc Chuùas Troi72i ban xuoáng cho ta, ñeå thöû loøng ta, neân chaúng nhöõng laø ta phaûi chòu moät caùch nhaãn nhòn maø laïi coøn neân vui veû baèng loøng nöõa" ( Traàn Thanh Maïi sñd tr. 120).

Caên cöù treân ñoaïn naøy toâi cho raèng taùc giaû khoâng maáy thoâng thaïo giaùo lyù KiToâ giaùo. Neáu baøi baùo aáy coù thaät -vì hoï Traàn, maõi cho ñeán ngaøy nay ôû Hanoäi vaãn coù caùi coá taät raát baäy laø öa bòa ñaët taøi lieäu (Nguyeãn coâng Hoan, taïp chí Vaên Ngheä Haø noäi soá 67 thaùng 12. 1962 vaø 68 thaùng 1. 1963 veà Tuù Xöông. Toâi ñaõ coù ñeà caäp tôùi trong Vaên soá 163 ngaøy 1. 10. 1970), thì chuùng ta raát tieác raèng hoï Traàn khoâng trích daãn chính xaùc, cho bieát roõ xuaát xöù, tìm xem baùo "Vì Chuùa" soá maáy, ngaøu maáy…Hoaëc ít nhaát cuõng cho ta nguyeân vaên. Vì theo kieán thöùc thoâ thieån cuûa toâi, thì khoâng coù kinh saùch naøo daïy raèng "söï ñau oám laø do Ñöùc Chuùa Trôøi ban" vaø chuùng ta phaûi "vui veû baèng loøng". Nhöng vaán ñeà ôû ñaây khoâng phaûi laø caõi nhau veà giaùo lyù, vöøa ngoaøi phaïm vi baøi baùo vaø thaåm quyeàn cuûa toâi.

Vaán ñeà laø, nhö Traàn Thanh Maïi ñaõ noùi, ñöùc tin "ñaõ coù aûnh höôûng toát ñeïp ñoái vôùi chaøng". Quaùch Taán xaùc nhaän ñieàu naøy : "Töû tìm ñöôïc nieàm an uûi lôùn nhaát trong nguoàn Ñaïo. Khi ñaõ soáng cuûng Ñaïo thì taâm hoàn Töû heát bò day döùt giaøy voø"(Quaùch Taán, Vaên, sñd tr 116).

Chính nhaø thô ñaõ keå laïi moät ngaøy beänh taät cuûa mình: "Laïi ñoïc kinh, laïi ngaâm thô, laïi nhôù, laïi naèm. Buoåi toái khi aên xong, cuõng vöøa ñi baùch boä vöøa ngaâm thô moõt caùch sung söôùng nhaát ñôøi. Caû ngaøy chæ ngaâm thô vaø ñoïc kinh laø nhieàu hôn caû. Ngaøy naøo cuõng nhö ngaøy aáy, khoâng thaáy buoàn laém, vaø ngaøy naøo cuõng mong moûi moät caùi gì…"(Traàn Thanh Maïi sñd tr. 120). Ñoái vôùi Haøn Maïc Töû , thô laø Ñaïo vaø Ñaïo laø thô. Thô ñaõ ñaït tôùi Ñaïo, vaø Ñaïo ñeå ñi tôùi thô, hoaëc nhö Hoaøi Thanh ñaõ nhaän xeùt chí lyù: "Thô chaúng nhöõng ñeå ca tuïng Thöôïng Ñeá maø cuõng ñeå noái lieàn ngöôøi ta vôùi Thöôïng Ñeá". (Hoaøi Thanh…sñs tr211).

Thô ñöa veà Ñaïo, laø neûo ñöôøng ñöa ñeán con ñöôøng, thô laø giaûi thoaùt taïm thôøi cuûa ñau thöông. Trong khi chôø ñôïi Ñaïo laø cöùu roãi mieân vieãn. Ngaøy naøo cuõng mong moûi moät caùi gì. Neáu Gaùi Queâ, nhö toâi ñaõ trình baøy ôû ñoaïn treân, laø theá giôùi ñôïi chôø ñieàm laï, ñôïi chôø Chuùara ñôøi thì ñau thöông laø moät taâm hoàn mong moûi ngaøy Chuùa trôû laïi (Mt 24, 42).

Haøn Maïc Töû chaáp nhaän beänh taät khoâng phaûi laø vì "do Ñöùc Chuùa Trôøi ban xuoáng" nhö Traàn Thanh Maïi ñaõ noùi, nhöng tröôùc heát, vì noù laø haäu quaû taát nhieân cuûa nguyeân toäi, vaø thöù ñeán vì noù laø phöông tieän thaân xaùc maø Chuùa ñaõ duøng ñeå cöùu theá. LM Charles Journet, giaùo sö Ñaïi chuûng vieän Fribourg ñaõ trình b aøy vaán ñeà moät caùch maïch laïc vaø nhaát quaùn trong taùc phaåm veà thoáng khoå: "Chuùng ta xem khoå aûi cuûa thaân xaùc nhö moät maõnh löïc hôïp cöùu theá, vì chuùng ta tham, döï vaøo ñau ñôùn vaø huyeát maïch cuûa Chuùa Kitoâ. Vaäy khoâng coù vaán ñeà ñau ñôùn maø chæ coù huyeàn nhieäm ñau ñôùn cuûa Chuùa Kitoâ vaø trong söï tham döï cuûa chuùng ta. Nhö vaäy khoâng neân noùi ñeán chaáp nhaän ñau thöông maø chæ neân noùi ñeán gia nhaäp vaøo coâng ñöùc cöùu roãi; chuùng ta khoâng chaáp nhaän (accepter) vì noù laø moät ñònh luaät cuûa theå xaùc;chuùng ta thu nhaän(adopter)vì noù noái lieàn ta vôùi baûn thaân Thieân Chuùa hieän laø ngöôøi "(Charles Journet, Le Mal, essai theologique, tuû saùch giaùo lyù, Desclee de Brower, Bruges Bæ 1961 tr. 271).

Ñoaïn treân roïi saùng lôøi truyeàn daïy cuûa söù ñoà St Paul trong thö göûi cho ngöôøi LaMaõ: "Nhöõng ñau khoå hieän taïi khoâng coù yù nghóa gì so vôùi nhöõng vinh hieån phaûi ñöôïc theå hieän trong moãi chuùng ta. Moãi hình haøi chôø ñôïi laø moät khaùt voïng söï theå hieän con caùi Ñöùc Chuùa Trôøi, vôùi mô öôùc ñöôïc giaûi thoaùt ra khoûi hö naùt, vaø ñaït tôùi töï do vinh hieån phaûi ñöôïc theå hieän trong moãi chuùng ta. Moãi hình haøi chôø ñôïi laø moät khaùt voïng söï theå hieän con caùi Ñöùc chuùa Trôøi , vôùi mô öôùc ñöôïc giaûi thoaùt ra khoûi hö naùt, vaø ñaït tôùi töï do vinh hieån cuûa con caùi Ñöùc Chuùa Trôøi. Vì chuùng ta bieát raèng hình haøi, ñeán nay vaãn reân xieát trong coâng trình thai ngheùn" (Rom 8, 18-22). Ñau thöông hoâm naylaø thai ngheùn cho ngaøy mai, thai ngheùn moät muøa xuaân nhö yù. Ngöôøi ñi trong mô öôùc…ngöôøi kitoâ giaùo quan nieäm ñau thöông nhö moät huyeàn nhieäm, nhöng höõu haïn, tröôùc Thöôïng Ñeá laø moät huyeàn nhieäm, voâ haïn. Toâi thaønh thaät nghó raèng Haøn Maïc Töû ñaõ an vui ñöôïc trong ñau thöông -moät hoaøn caûnh theå xaùc, vaät chaát vaø tinh thaàn laøm chuùbng ta phaûi ruøng mình- laø nhôø huyeàn nhieäm ñoù, nhôø söùc maïnh cuûa xaùc tin . Coù leõ xaùc tín ñoù, coäng vôùi beänh traïng, ñaõ taïo ra moät linh thò cho nhaø thô. Traàn Thanh Maïi vaø Quaùch Taán ñoàng yù "laø moãi laàn chaøng cheát ñi, soáng laïi (trong maáy naêm beänh, chaøng cheát ñi, soáng laïi ñeán boán naêm laàn) laø chaøng ñeàu caûm thaáy coù Baø Thaùnh Nöõ Ñoàng Trinh Maria ñeán cöùu"(Traàn Thanh Maïi sñd tr, 130).

Duø cho raèng moäng mò chæ laø moät bieán theå cuûa beänh traïng, thì döôùi aùnh saùng cuûa khoa phaân taâm, ta coù theå ñi ñeán coäi reã cuûa moäng mò, duø xa laï ñeán ñaâu. Coäi reã ôû ñaây, laøxaùc tín trong taâm hoàn Haøn Maïc Töû , ngöôøi ñaõ cam chòu hö naùt ñeå chuaån bò moät vinh hieån. Thöïc ra, nieàm tin vaøo cuoäc toàn sinh mai haäu, cuûa linh hoàn, ôû moät theá gioái khaùc, khoâng phaûi ñaëc bieät cuûa Thieân Chuùa Giaùo. Trong haàu heát caùc tín ngöôõng töï nhieân cuûa daân gian, nöôùc naøo cuõng vaäy, ñeàu coù maàm hy voïng ôû moät ñôùi soáng khaùc. Chæ noùi ñeán voøng ñai toân giaùo chung quanh Thieân Chuùa, chuùng ta ñaõ coù theå keå tö töôûng Assyrien, Babylonien, vaø nhaát laø AiCaäp, ñeàu coù nieàm tin ñoù, nhö muoán ra khoâng gian vaø vöôït haún thöôïng taàng. Ñöùc tin cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi ôû choã mong hoàn tôùi taáp ñeán ôû ngoaøi kia vuõ truï, maø ôû choã tìm gaëp moät Ngöôøi ôû coõi quaù thinh gian;Haøn Maïc Töû tìm tôùi choán chieâm bao ngoaøi söï thöïc khoâng phaûi vì chieâm bao ñeïp hôn söï thöïc vì öù ñaày hôi khoaùi laïc maø chæ vì:

Vì coù Ñaáng Haèng Soáng, haèøng ngöï trò
Nhaïc thieâng lieâng doàn troãi khaép hö linh . (tr. 59)

Baøi Ngoaøi Vuõ Truï, maø toâi ñaõ trích caùc caâu treân, tieáp theo hai baøi Hoàn lìa khoûi xaùc vaø Sieâu thoaùt soi saùng yù nghóa cuûa nhöõng baøi ñau thöông vaø baùo hieäu cho Quaàn Tieân Hoäi, Caåm Chaâu Duyeân vaø Xuaân \nhö yù. Vaäy ta coù theå ñeà caäp ñeán moät kieán truùc trong thi phaåm Haøn Maïc Töû khoâng? Ñaët daáu hoûi vì toâi ngôø raèng söï saép xeáp thöù lôùp trong taäp thô khoâng phaûi do thi só, maø nhöõng ngöôøi phuï traùch taùi baûn thô oâng , töùc laø Quaùch Taán hay Hoaøng Troïng Mieân gì ñoù. Do ñoù, toâi khoâng daùm döïa treân traät töï cuï theå cuûa taäp thô ñeå noùi ñeán kieán truùc, nhö Marcel Ruff ñaõ noùi veà : "Architecture Secrete" khi trình baøy nhaát quaùn thi phaåm Les Fleurs du Mal cuûa Beaudelaire. Toâi vaãn theo loái saép xeáp trong aán baûn Taân Vieät vì noù phaûn aùnh thöù töï bieân nieân trong quaù trình saùng taùc;toâi nghó ít ai baùc boû thuyeát cho raèng Gaùi queâ saùng taùc tröôùc Ñau thöông vaø Caåm Chaâu duyeân, Duyeân kyø ngoä saùng taùc sau cuøng, thôøi kyø nhaø thô bieát Thöông Thöông. Nhöng duøù sao toâi cuõng deø daët ñeå mong caùc nhaø bieân khaûo sau naøy coù nhieàu söû lieäu ñích xaùc hôn toâi, toâi seõ ñaøo saâu cô caáu maïch laïc cuûa vuõ truï Haøn Maïc Töû , treân bình dieän naøy hay bình dieän khaùc, hoaëc trong nguoàn saùng taïo toaøn dieän thì caøng ñeïp.

Khi ñeà caäp ñeán kinh nghieäm ñau thöông cuûa Haøn Maïc Töû , toâi tieác chöa ñöôïc ñoïc baøi vaên cuûa oâng Voõ Long Teâ, moät chuyeân gia veà vaên chöông Thieân Chuùa Giaùo veà vaán ñeà naøy;nghe noùi baøi saép söûa ñaêng baùo, toâi ñôïi hoaøi chöa thaáy. Toâi thaáy caàn noùi theâm: khoâng rieâng gì Phuùc aâm, nhöõng tín ngöôõng khaùc cuûa ngöôøi AÙ Ñoâng cuõng tìm moät giaûi ñaùp cho ñau thöông;Phaät Gíaùo thì cho ñoù laø nhöõng ñôït soùng trieàn mieân cuûa Meâ Haø hay Khoå Haûi; Laõo giaùo thì cho ñoù laø ñònh luaät cuûa voâ tri. Caùi can tröôøng cuûa nhaø thô laø do Ñöùc Tin vöõng chaéc ôû Ñaáng Cöu Theá, vaø Ñöùc Tin ñoù ñaõ ñöôïc boài döôõng trong caùi Duõng cuûa trieát lyù Ñoâng phöông, laãn caùi kieân trì trong loøng daân toäc. Noùi ñeán xaùc tín cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi laø toâi khoâng bieát (hay teä hôn nöõa, toâi khoâng nhôù) ñeán nhöõng giaù trò haèng höõu kia. Khi suy nghó veà khoå luïy cuûa nhaân sinh, toâi ñoïc laïi kinh Coran cuûa Hoài giaùo thì coù caûm giaùc nhö laø hoï khoâng chaáp nhaän khoå ñau nhö Kitoâ giaùo hay ngöôøi AÙ ñoâng, vì hoï cho laø suï haønh haï cuûa Thöông Ñeá. Vaäy trong Haøn Maïc Töû coù söï giao hoaø giöõa moät Ñöùc tin sung maõn vaø moät taâm hoàn nieàm nôû, taïo ra moät nguoàn thô heát söùc saâu xa. Trong tinh thaàn Phuùc aâm Haøn Maïc Töû ñaõ soáng troïn veïn ñau thöông cuûa hieän theá, truôùc heát, vì ñoù laø phöông tieän Chuùa ñaõ duøng ñeå cöùu theá, thöø ñeán ñeå chuaån bò cho vinh hieån mai sau, nhö lôøi giaûng treân Nuùi, söûa soaïn cho ngaøy soáng laïi cuûa Ñaáng Haèng Soáng, haèng ngöï trò. Nhöng treân bình dieän saùng taïo, quan nieäm ñau thöông ñoù ñaõ theå hieän ra sao ?Toâi tieác khoâng ñöôïc ñoïc baøi baùo cuûa Leâ Tuyeân veà nhöõng chuû ñeà trong thô Haøn Maïc Töû , ñaêng treân taïp chí Ñaïi Hoïc Sö phaïm caùch ñaây baûy, taùm naêm gì ñoù. Nay toâi laïi ñeà caäp laïi vaøi hình töôïng quen thuoäc trong thô Haøn Maïc Töû nhö Traêng, Maùu vaø Hoàn.

Traêng!Traêng!Traêng ! laø Traêng, Traêng , Traêng!

Ñoù laø ñieäp khuùc ñoäc ñieäu cuûa moät ngö phuû, theo lôøi keå cuûa Quaùch Taán. Ñoù cuõng laø khuùc nhaïc loøng cuûa nhaø thô. Tr8ang laø moät thöù aùng vaên cuûa noäi taâm, vöøa cuûa ngoaïi giôùi. ÔÛ ñaây chuùng toâi chæ ñeà caäp töông quan giöõa nhöõng hình aûnh thi ca vaø Ñöùc Tin.
Aûnh höôûng cuûa ñeâm traêng ñoái vôùi beänh phong ñaõ ñöôïc oâng Traàn Thanh Maïi khai trieån ñaày ñuû. Coøn neùt quyeán ruõ muoân ñôøi cuûa aùnh traêng ñoái vôùi thiu nhaân thì vieát bao nhieâu pho saùch cuõng coøn ñieàu chöa noùi. Nhöng khoâng theå noùi ñeán thô Haøn Maïc Töû maø khoâng ñeà caäp tôùi traêng, vì theo Traàn Thanh Maïi, thì hai phaàn ba taäp ñau thuông noùi veà traêng, nöûa phaàn coøn laïi noùi veà hoàn. (TT Maïi, sñd tr 62). Traêng, tröùoc heát laø aùnh saùng traøn ngaäp caû vuõ truï Haøn Maïc Töû :

Gioù luøa aùnh saùng voâ trong baõi
Traêng ngaäm ñaày soâng chaûy laùng lai (tr 54)

Traêng laø thöù aùnh saùng eâm dòu, maàu nhieäm phuû ban ñeâm ñoái vôùi aùnh saùng choùi chang boûng raùt cuûa maët trôøi nhieät ñôùi;traêng taïo thi vò cho boùng toái taïi nhöõng vuøng noâng nghieäp coù sinh hoaït veà ñeâm, vaø nhö Xuaân Dieäu keå, thì coù "traêng cuûa tình duyeân, traêng cuûa xa xoâi, traêng cuûa haõo huyeàn" vaø traêng cuûa "nhöõng ñeàn ñaøi moûng thoaùng". Vaên hoïc cuûa chuùng ta, töø xöa ñeán nay, vaãn le loùi nhöõng aùnh traêng baát taän. Toâi khoâng daøi doøng veà ñòa haït roäng rình khoâng bôø beán naøy, chæ muoán ñeà caäp ñeán khía caïnh töônt tröng cuûa aùnh traêng trong giaùo lyù.

Traêng tröùoc heát laø AÙnh Saùng, moät chuû ñeà roïi suoát maëc khaûi Kinh Thaùnh, töø ngaøy thöù nhaát cuûa Saùng Theá, khi Ñöùc Chuùa Trôøi phaân ñònh aùnh saùng vaø boùng toái, (Gen I, 3-4), cho ñeán chöông cuoái cuøng cuûa Khaûi Huyeàn, khi con ngöôøi, trong trôøi ñaát môùi, höôûng moätä aùnh saùng mieân vieãn (Ap. XXII, 5). Nhö vaäy theá giôùi di chuyeån töø moät vuøng aùnh saùng töông ñoái, aùnh saùng vaät chaát ñoái vôùi boùng toái ban ñeâm, ñeán moät aùnh saùng tuyeät ñoái, aùnh saùng vónh cöûu, ngay trong chaâu thaân Thieân Chuùa, vì "Ngaøi laø Söï Soáng maø Söï Soáng laø AÙnh Saùng"(Jo I, 4). Vaø quaù trình töø töông ñoái noï ñeán tuyeät ñoái kia laø söï phaán ñaáu khoâng ngöøng giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, töïa hoà nhö cuoäc phaán ñaáu giöõa nguoàn soáng vaø coõi cheát. ÔÛ Haøn Maïc Töû , aùnh saùng laø moät thöù aùnh saùng ñang töông tranh cuøng boùng toái, trong moät tö theá bi thaûm, , khaùc vôùi maët trôøi laø chieán thaéng -duø laø taïm thôøi- cuûa AÙnh Saùng.

AÙnh traêng moûng quaù khoâng che noåi
Nhöõng veû xanh xao cuûa maët hoà
Nhöõng neùt buoàn, buoàn tô lieãu ruõ
Nhöõng lôøi naên næ cuûa hö voâ (tr. 30)

Maâu thuaãn taâm caûm cuûa nhaø thô laø vöøa yeâu boùng ñeâm -vuõ truï Haøn Maïc Töû laø moät vuõ truï veà ñeâm- vöøa yeâu aùnh saùng, vaø vöôn tôùi moät nguoàn choùi loïi.

Ta öôùc ao ñaàu ñoäi muõ trieàu thieân
Vaø taém goäi ôû trong nguoàn aùnh saùng (tr. 59).

Söï thaät maâu thuaãn ñoù naèm trong nhöõng hình aûnh ña nghóa cuûa Kinh thaùnh, vì boùng toái cuõng laø moät saùng taïo cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi(Gen I, 1-2). Töø ñieån giaùo lyù Kinh Thaùnh khai trieån ñieåm teá nhò ñoù nhö sau : "Boùng toái töôïng tröng cho moät kinh nghieäm keùp : hoaëc noù xaùc nhaän khoâng cvoù aùnh saùng, hoaëc bao haøm söï hieän höõu cuûa aùnh saùng. Con ngöôøi muoán coù aùnh saùng traøn ñaày nhöng tìm ñeán boùng toái: Chuùa laø AÙnh Saùng, laø Löûa boûng, maø cuõng laø boùng maùt. Kinh Thaùnh lyù theo söï ña nghóa ñoù (Vocabulaire de Theologie Biblique Edit du Cerf Paris 1962, tr 714).

Chuùng toâi muoán ñeà nghò moät yù nghóa môùi cho aùnh traêng. ÔÛ Haøn Maïc Töû traêng laø moät söï töông tranh ñoàng thôøi töông öùng giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, vöøa töông khaéc vöøa töông sinh. Traêng laø Boùng toái heát laø boùng toái vaø AÙnh saùng chöa ñuû laø AÙnh Saùng. Trong bieän chöùng Saùng-Toái ñoù, taâm hoàn Haøn Maïc Töû vaãn ñöôïc xaùc ñònh baèng AÙnh saùng, töùc laø"con cuûa AÙnh Saùng" khaùc vôùi con cuûa Boùng toái hay "con cuûaHieän Theå" (Lc 16, 8). Vaäy nhaø thô laø aùnh traêng, vì chaøng laø con cuûa AÙnh saùng.

Khoâng gian ñaày ñaëc toaøn traêng caû
Toâi cuõng traêng maø naøng cuõng traêng. (tr. 30)

Vì, beân döôùi bình dieän sieâu hình, veà maïêt ñaïo ñöùc, vaãn phaûi coù söï phaân bieät giöõa boùng toái vaø aùnh saùng (IICor, 6, 14) giöõa aùnh saùng chaân chính vaø giaû traù.
Vaø tình ta saùng laùng nhö traêng thanh (tr. 55)

Thænh thoaûng Haøn Maïc Töû khoâng ngaïi möôïn moät vaøi hình aûnh cuûa Kinh thaùnh ñeå taû traêng, nhö :

Ngöôøi traêng aên vaän toaøn traêng caû
Goø maù rieâng thoâi laïi ñoû höôøng (Traàn Thanh Maïi tr. 64)

Chuùng ta lieân töôûng ngay ñeán moät caâu cuûaThi Thieân (104, 2) "Chuùa bao phuû mình baèng aùnh saùng nhö caùi aùo".

Traêng trong Haøn Maïc Töû khoâng nhöõng laø moät thöù aùnh saùng aûo huyeàn vaø hiu haét. , Noù coù hình coù traïng, nhö moät vaät cuï theå khaû xuùc. Coù khi laø moät moùn haøng -"ai mua traêng ta baùn traêng cho"- coù khi laø chaâu baùu, laø hôi nöôùc chaûy, hay laø moät ngöôøi ñaøn baø, maø toâi möôøng töôïng phaûi ñeïp laém trong nhan saéc laøm baèng AÙnh Saùng vaø Im Laëng.

Toâi laàn cho Traêng moät traøng chuoãi
Traêng môùi laø Traêng cuûa Raïng Ngôøi. (Traàn Thanh Maïi tr. 64)

Vaø noùi chung, traêng laø hoàn, laø maùu cuûa boùng ñeâm: toâi coù noùi ñeán ba chuû ñeà, kyø thaät chæ laø ba tieát dieän cuûa moät theá giôùi:

Gioù rít töøng cao traêng ngaõ ngöûa
Vôõ tan thaønh vuõng ñoïng vaøng khoâ
Ta naèm trong vuõng traêng ñeâm aáy
Saùng daäy ñieân cuoàng möûa ra maùu. (Traàn Thanh Maïi tr 63)

Hình aûnh maùu hoaëc nhoû töøng gioït, hoaëc oeï töøng buùng, hoaëc ñoïng thaønh vuõng, hoaëc chaûy thaønh soâng, coù leõ laø daáu hieäu cuûa beänh lyù. YÙ nghóa cuûa maùu laø cuoäc soáng vì maùu mang sinh löïc ñeán cho moãi teá baøo, maø ñoàng thôøi cuõng laø coõi cheát, khi ñaõ khoâ, ñaõ ñoïng thaønh vuõng maùu ñaøo trong aùc laën (Jean Pierre Richard. Poesie et Profondeur. Seuil. Paris, 1955). Veà hình aûnh maùu vaãn thöôøng gaëp trong thô Beaudelaire, Jean Pierre Richard vieát: "Söï xuaát hieän thieâng lieâng ôû choã noù hoäi tuï cuoäc soáng hieån nhieân vaø caùi cheát taøn nhaãn ((Jean Pierre Richard. Poesie et Profondeur. Seuil. Paris 1955). Maùu laø cuoäc soáng ñang cheát, hay laø caùi cheàt tieàm aån trong cuoäc soáng. Maùu laø hoàn cuûa theå xaùc maø cuõng laø xaùc cuûa linh hoàn, noùi khaùc ñi maùu laø thô:

Ta muoán hoàn traøo ra ñaàu ngoïn buùt
Moãi lôøi thô ñeàu dính naõo caân ta
Bao neùt chöõ quay cuoàng nhö maùu voït
Cho meâ man cheát ñieáng caû laøn da
Cöù ñeå cho ta ngaát ngö trong vuõng huyeát
Traûi nieàm ñau treân maûnh giaáy mong manh
Ñöøng naém laïi nguoàn thô ta ñang sieát
Caû loøng ai trong môù chöõ rung rinh. (Traàn Thanh Maïi tr, 58)

Maùu, cuõng nhö theá, vöøa laø moät haønh haï, vöøa laø moät giaûi thoaùt. Chuùng ta vaãn thöôøng gaëp nhöõng hình aûnh maùu trong Kinh Thaùnh: maùu laø nguyeân lyù söï soáng, nhöng khaùc vôùi linh hoàn vaãn toàn taïi ñôïi ngaøy Phuïc Sinh (P. Dhome, Revue Biblique soá 4 thaùng 10-1920 tr. 473. 474. Loaït baøi L'emploi metaphorique dans la Bible, chuyeân veà hình aûnh cuûa thaân xaùc, raát caàn cho vieäc tìm hieåu thô Haøn Maïc Töû ). Töø Maùu Cöùu Theá treân Thaùnh Giaù ñeán Maùu Chieân Con, hình aûnh cuûa ñau ñôùn, cuûa hö naùt laïi laø hình aûnh cuûa Hy voïng: maùu cuûa chuùng sinh tuy khoâng vaøo ñöôïc Nöôùc Ñöùc Chuùa Trôøi (l Cor XV, 50) vaãn laø moät moâi giôùi, moät phöông tieän, moät aùnh saùng, moät thaåm myõ:

Vaø ai gaùnh maùu ñi treân tuyeát
Maûnh aùo da cöøu ngaém nôû nang (tr. 38)

Trong baøi Bieån Hoàn Ta (tr. 52) baét ñaàu baèng caâu:

"Maùu tim ta tuoân ra laøm bieån caû…"

ngöôøi ñoïc coù caûm giaùc nhö maùu vaø hoàn laø moät, hay maùu laø hoàn cuûa xaùc thòt coøn theå phaùch laø hoàn cuûa toaøn cô theå, vì chính nhaø thô cuõng phaân bieät hoàn ngöôøi vaø hoàn trong :

Hoàn haõy thoaùt ly ra ngoaøi taâm töôûng
Laø hoàn ñöøng nghó ngôïi ñeán hoàn trong
Cöù ñeå maëc hoàn ngoaøi bay löôûng vöôûng
Ngao du cuøng khaép coõi trí meânh moâng
…Roài hoàn ngaém töû thi hoàn tan raõ
Boác thaønh aâm khí loaõng nguyeät caàu xa…

Ñaõ laø hoàn roài maø coøn coù töû thi nöõa sao?
Laïi coøn ngaém ñöôïc töû thi mình nöõa sao?
ÔÛ ñaây, ngoaøi söï phaân bieät "hoàn" vaø xaùc coá höõu trong tieàm thöùc ngöôøi Vieät Nam,

Thieân Laâm

Thö caùm ôn cuûa Toøa Giaùm Muïc Phan Thieát

VietCatholic News. 28/10/2000

Toøa Giaùm Muïc Phan Thieát	Phan Thieát, ngaøy 27 thaùng 10 naêm 2000
326 Traàn Höng Ñao
Phan Thieát - Bình Thuaän
Tel : 84. 62. 819560
Fax: 84. 62. 819389
Email: anrephu.tgm@hcm.vnn.vn

Kính gôûi Cha Buøi Thöôïng Löu
Pfizester. 5D.70184 Stuttgart
GERMANY
Email: DanChuaAuChau@online.de



Thöa Cha,

Toøa Giaùm Muïc ñaõ nhaän ñöôïc soá tieàn 20.000 DEM, ñeå gôûi giuùp ñoàng baøo bò luõ luït taïi caùc giaùo phaän thuoäc Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long.
Toâi seõ gôûi soá tieàn treân cho caùc giaùo phaän, ñeå mua thöùc aên, tu söûa nhaø cöûa vaø duïng cuï nuoâi soáng cho nhöõng gia ñình naïn nhaân ôû caùc nôi bò luõ luït taøn phaù. Tính ñeán nay, caùc giaùo phaän ñaõ heát söùc nhieät thaønh trong vieäc cöùu trôï ñoàng baøo luõ luït. Rieâng toâi ñaõ gôûi cho caùc ngaøi treân 2 tyû ñoàng, ñeå mua gaïo, thuoác, vaø taëng caû tieàn ñoàng ñeå mua nhöõng ñoà caàn thieát.
Chaân thaønh caùm ôn Cha vaø Quyù vò aân nhaân ñaõ quaûng ñaïi vôùi baø con ôû queâ nhaø bò naïn.
Xin Chuùa traû coâng boäi haäu vaø chuùc laønh cho Cha vaø Quyù vò cuøng gia quyeán.

Thaân aùi
Kyù teân vaø ñoùng daáu



Nicolas Huyønh Vaên Nghi
Giaùm Muïc Phan Thieát
Phoù Chuû Tòch HÑGMVN

Khaùnh Haø

Ñöùc Thöôïng Phuï Michel Sabbah keâu goïi hai beân trôû laïi baøn thöông thuyeát

VietCatholic News. 28/10/2000 Ñöùc Thöôïng Phuï nghi leã La Tinh cuûa Jerusalem Michel Sabbah, trong khi ñi thaêm caùc nôi ñang xung ñoät, ñaõ leân tieáng keâu goïi hai beân trôû laïi baøn hoøa ñaøm ñeå chaám döùt tình traïng baïo ñoäng ñang caøng ngaøy caøng döõ doäi hôn.

Ñöùc Thöôïng Phuï ñaõ ñeán khu Beit Jalla ôû Bôø Taây, moät laøng Kitoâ Giaùo nôi laø trung taâm cuoäc baïo ñoäng ñang dieãn ra aùc lieät giöõa quaân Do Thaùi ñöôïc chieán xa trôï chieán vaø caùc nhoùm haønh ñoäng Palestine. Do Thaùi toá caùo Palestine ñaõ duøng laøng Kitoâ Giaùo naøy ñeå thu huùt hoûa löïc cuûa chieán xa Do Thaùi vaø nhö vaäy seõ keùo theá giôùi Kitoâ Giaùo veà phe vôùi ngöôøi Palestine. 


Ñöùc Thöôïng Phuï Sabbah, moät ngöôøi Palestine, ñaõ keâu goïi hai beân trôû laïi baøn hoøa ñaøm. Ngaøi keâu goïi Do Thaùi neân chaám döùt 33 naêm chieám ñoùng Jerusalem baèng voõ löïc vaø ñeå ngöôøi Palestine coù "quoác gia vaø trô/ neân laùng gieàng toát cuûa ngöôøi Do Thaùi". Theo Ñöùc Thöôïng Phuï, söï toàn taïi vaø an ninh cuûa Do Thaùi phuï thuoäc vaøo quan heä toát vôùi caùc quoác gia AÛ Raäp trong vuøng. Ngaøi noùi "Con ñöôøng soáng duy nhaát cuûa Do Thaùi laø bieán thuø thaønh baïn. Ngaøy naøo Do Thaùi coøn keû thuø, ngaøy ñoù hoï coøn phaûi lo sôï vaø khoâng ñöôïc soáng yeân haøn". 

Ñöùc Thöôïng Phuï cuõng phuû nhaän dö luaän cho raèng sau 4 tuaàn baïo ñoäng vôùi hôn 130 ngöôøi thieät maïng vaø haøng ngaøn ngöôøi bò thöông, ñaõ coù söï raïn nöùt giöõa ngöôøi Kitoâ Giaùo Palestine vaø ngöôøi Hoài Giaùo Palestine. Haøng traêm ngöôøi Palestine, caàm ñaàu bôûi caùc laõnh tuï Hoài Giaùo quaù khích ñaõ ñoát chaùy moät khaùch saïn vaø nhieàu cöûa tieäm cuûa ngöôøi Kitoâ Giaùo Palestine vì cho raèng caùc nôi naøy coù baùn röôïu laø chaát vi phaïm luaät Hoài Giaùo. Ñöùc Thöôïng Phuï cho bieát "Chính nhöõng ngöôøi Hoài Giaùo ñaõ leân aùn nhöõng keû ñoát phaù ñoù tröôùc tieân. Caû Ahmed Yassin, laõnh tuï vuõ trang Hamas cuõng leân aùn nhöõng ngöôøi ñoù" 


Trong khi ñoù, tình hình trôû neân cöïc kyø nghieâm troïng sau khi moät ngöôøi Palestine ñi xe ñaïp mình quaán ñaày bom ñaõ lao thaúng vaøo moät ñoàn caûnh saùt hoâm thöù tö 25/10/2000. Ngöôøi Palestine naøy cheát taïi choã vaø moät caûnh saùt Do Thaùi bò thöông. Caûnh saùt vaø quaân ñoäi Do Thaùi ñang ñöôïc ñieàu ñoäng ñeå doïn ñeïp caùc caây coái quanh caùc ñoàn boùt ñeå ñeà phoøng bò taán coâng kieåu naøy.

Nguyeãn Vieät Nam

Hoâm nay thöù Baåy 28/10/2000 leã kính Thaùnh Simon vaø Thaùnh Jude

VietCatholic News. 28/10/2000

Thaùnh Simon vaø Thaùnh Jude

Thaùnh Jude laø moät nhaân vaät ñöôïc ñeà caäp ñeán trong Phuùc AÂm theo Thaùnh Luca, cuõng nhö trong Coâng Vuï Toâng Ñoà. Thaùnh Maùttheâu vaø Thaùnh Maùccoâ goïi ngaøi laø Thaddeus (Ta-ñeâ-oâ). Ngoaøi ra ngaøi khoâng ñöôïc nhaéc ñeán ôû choã naøo khaùc trong caùc Phuùc AÂm, ngoaïi tröø, khi keå teân caùc toâng ñoà. Caùc hoïc giaû cho raèng ngaøi khoâng phaûi laø taùc giaû cuûa caùc thö Thaùnh Jude. Thöïc ra, Jude cuøng teân vôùi Judas (Giuña) Iscariot. Do ñoù, vì söï baát xöùng cuûa teân Judas, neân ngöôøi ta ñaõ goïi taét laø "Jude".

Thaùnh Simon ñöôïc taát caû boán Phuùc AÂm nhaéc ñeán. Trong hai Phuùc AÂm, ngaøi ñöôïc goïi laø "ngöôøi Nhieät Thaønh" (Zealot). Phaùi Zealot laø moät nhaùnh Do Thaùi Giaùo ñaïi dieän cho chuû nghóa daân toäc Do Thaùi. Ñoái vôùi hoï, lôøi höùa cöùu tinh trong Cöïu Öôùc coù nghóa laø ngöôøi Do Thaùi seõ ñöôïc töï do vaø coù ñöôïc moät quoác gia ñoäc laäp. Chæ coù Thieân Chuùa laø vua cuûa hoï, neân vieäc noäp thueá cho ngöôøi La Maõ - laø ngöôøi ñang ñoâ hoä - ñöôïc coi laø xuùc phaïm ñeán Thieân Chuùa. Chaéc chaén raèng moät soá ngöôøi Zealot laø mieâu dueä tinh thaàn cuûa ngöôøi Maccabee, muoán tieáp tuïc lyù töôûng toân giaùo vaø tranh ñaáu cho ñoäc laäp. Nhöng nhieàu ngöôøi trong nhoùm hoï cuõng gioáng nhö quaân khuûng boá ngaøy nay. Hoï luøng baét ñeå gieát nhöõng ngöôøi ngoaïi quoác vaø ngöôøi Do Thaùi "coäng taùc vôùi ñòch." Hoï laø nhöõng ngöôøi chuû choát trong vuï noåi loaïn choáng La Maõ vaø keát thuùc baèng vieäc tieâu huûy Thaønh Gieârusalem vaøo naêm 70.

Lôøi Baøn

Nhö moïi tröôøng hôïp caùc thaùnh toâng ñoà, ngoaïi tröø Thaùnh Pheâroâ, Gioan vaø Giacoâbeâ, chuùng ta ñang ñoái dieän vôùi nhöõng ngöôøi thöïc söï voâ danh, vaø chuùng ta baøng hoaøng tröôùc söï kieän laø söï thaùnh thieän cuûa hoï hoaøn toaøn nhôø vaøo ôn ích cuûa Ñöùc Kitoâ. Ngaøi choïn moät soá ngöôøi maø chuùng ta khoâng bao giôø nghó ñeán: moät ñoaøn vieân Zealot, moät chuyeân vieân thu thueá, moät ngö daân noùng tính, hai "ngöôøi con cuûa saám seùt" vaø moät Giuña Iscariot.

Ñoù laø söï nhaéc nhôû cho chuùng ta bieát, khoâng phaûi ai cuõng ñöôïc choïn. Söï thaùnh thieän khoâng leä thuoäc ôû coâng traïng, vaên hoùa, caù tính, söï coá gaéng hay thaønh ñaït cuûa loaøi ngöôøi. Noù hoaøn toaøn laø ôn suûng cuûa Thieân Chuùa.

Thieân Chuùa khoâng caàn ñeán nhoùm Zealot ñeå giuùp Nöôùc Trôøi ngöï ñeán baèng baïo löïc. Thaùnh Jude, cuõng nhö caùc thaùnh khaùc, laø vò thaùnh khoâng coù khaû naêng: Chæ coù Thieân Chuùa môùi taïo ñöôïc ñôøi soáng thaùnh thieâng trong con ngöôøi. Vaø Chuùa muoán nhö vaäy, nôi taát caû moïi ngöôøi chuùng ta.

Lôøi Trích

"Cuõng nhö Ñöùc Kitoâ ñöôïc sai ñeán bôûi Thieân Chuùa Cha, thì Ngaøi cuõng sai caùc toâng ñoà, ñöôïc ñaày traøn Chuùa Thaùnh Thaàn, ñeå rao giaûng cho moïi taïo vaät (xem Maùccoâ 16:15), ñeå hoï loan truyeàn raèng Con Thieân Chuùa, qua söï cheát vaø söï soáng laïi, ñaõ giaûi thoaùt chuùng ta khoûi quyeàn löïc cuûa Satan (xem CVTÑ 26:18), vaø khoûi söï cheát, vaø ñöa chuùng ta vaøo vöông quoác cuûa Thieân Chuùa Cha " (Hieán Chöông veà Phuïng Vuï, 6).

Lm Nguyeãn Phöôùc OFM

Baøi giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Ngaøy Quoác Teá Truyeàn Giaùo

VietCatholic News. 28/10/2000 BAØI GIAÛNG CUÛA ÑÖÙC THAÙNH CHA
NGAØY CHUÙA NHAÄT QUOÁC TEÁ TRUYEÀN GIAÙO 22.10.2000
CON NGÖÔØI HIEÁN MAÏNG SOÁNG LAØM GIAÙ CHUOÄC

1. "Con Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng laøm giaù chuoäc cho nhieàu ngöôøi" (Mc 10,45)

Anh chò em thaân meán, nhöõng lôøi naøy cuûa Chuùa vang voïng trong ngaøy hoâm nay, ngaøy Chuùa Nhaät Quoác teá Truyeàn giaùo, nhö laø tin möøng cho toaøn theå nhaân loaïi vaø nhö laø chöông trình soáng cho Giaùo hoäi vaø moãi kitoâ höõu. Ñöùc Hoàng y Jozef Tomko, Boä Tröôûng Boä Truyeàn Giaùo Cho Caùc Daân Toäc ñaõ nhaéc laïi ñieàu naøy luùc ñaàu leã, khi ngaøi thoâng baùo söï hieän dieän saùng nay taïi quaûng tröôøng naøy cuûa caùc ñaïi bieåu töø 127 quoác gia ñeán tham döï Ñaïi hoäi Quoác teá Truyeàn giaùo vaø caùc hoïc giaû thuoäc nhieàu giaùo phaùi khaùc nhau ñaõ ñeán ñeå tham döï Ñaïi hoäi Quoác teá Truyeàn giaùo hoïc. Toâi caùm ôn Hoàng y Tomko veà lôøi chaøo möøng khai maïc daønh cho toâi vaø vì moïi coâng vieäc maø ngaøi vaø caùc thaønh vieân cuûa Thaùnh Boä do ngaøi ñöùng ñaàu, ñaõ chu toaøn ñeå phuïc vuï vieäc loan baùo Tin Möøng cho theá giôùi.
"Con Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng laøm giaù chuoäc cho nhieàu ngöôøi". Nhöõng lôøi naøy noùi cho chuùng ta bieát vò Thaày chí thaùnh giôùi thieäu chính mình nhö theá naøo. Ñöùc Gieâsu moâ taû chính mình nhö laø ñaáng ñaõ ñeán ñeå phuïc vuï, vaø chính söï phuïc vuï vaø töï hieán hoaøn toaøn cho ñeán cheát treân thaäp giaù toû loä tình yeâu cuûa Chuùa Cha. Khuoân maët cuûa Ngöôøi nhö laø "ngöôøi phuïc vuï" khoâng nhöõng khoâng laøm giaûm ñi söï cao troïng cuûa thieân tính maø coøn giaõi chieáu tia saùng môùi meû treân ñoù.

Nieàm tin cuûa chuùng ta vaøo Ñöùc Gieâsu Kitoâ thaät laø moät hoàng aân lôùn lao!

Ñöùc Gieâsu laø "vò thöôïng teá toái cao" (Dt 4,14), laø Ngoâi Lôøi "töø ban ñaàu ñaõ ôû vôùi Thieân Chuùa; nhôø Ngöôøi muoân vaät ñöôïc taïo thaønh vaø khoâng coù Ngöôøi khoâng gì ñöôïc taïo thaønh" (Ga 1,2-3). Ñöùc Gieâsu laø Ñöùc Chuùa "voán dó laø Thieân Chuùa maø khoâng nghó phaûi nhaát quyeát duy trì ñòa vò ngang haøng vôùi Thieân Chuùa, nhöng ñaõ hoaøn toaøn truùt boû vinh quang maëc laáy thaân noâ leä" (Pl 2,6-7); Ñöùc Gieâsu laø Ñaáng Cöùu Theá, Ñaáng maø "chuùng ta coù theå ñeán gaàn vôùi loøng tin töôûng". Ñöùc Gieâsu laø Ñöôøng, laø Söï thaät vaø laø Söï soáng (Ga 14,6), laø vò Muïc töû ñaõ hieán maïng soáng cho ñoaøn chieân (Ga 10,11), laø Ñaáng khôi nguoàn söï soáng (Cv 3,15).

2. Söï daán thaân truyeàn giaùo naûy sinh nhö moät ngoïn löûa tình yeâu töø vieäc chieâm ngöôõng Ñöùc Gieâsu vaø söï loâi cuoán cuûa Ngöôøi. Chæ caùc kitoâ höõu ñaõ chieâm ngaém Ñöùc Gieâsu Kitoâ môùi coù theå caûm thaáy bò meâ maån bôûi veû huy hoaøng cuûa Ngöôøi (x. Ñôøi soáng thaùnh hieán, soá 15) vaø laøm chöùng cho nieàm tin cuûa mình vaøo Ñöùc Kitoâ, Ñaáng Cöùu Chuoäc duy nhaát cuûa nhaân loaïi. Thaät laø moät hoàng aân lôùn lao, ñöùc tin chuùng ta nhaän ñöôïc nhö moät moùn quaø töø treân cao, chöù khoâng phaûi do bôûi coâng traïng cuûa chính chuùng ta! (x. Söù vuï Ñaáng Cöùu Chuoäc, soá 11). Roài ñeán löôït aân hueä naøy laïi trôû thaønh nguoàn traùch nhieäm. Chính hoàng aân bieán chuùng ta trôû thaønh ngöôøi rao giaûng vaø toâng ñoà: ñoù laø lyù do taïi sao toâi ñaõ noùi trong Thoâng ñieäp Söù vuï Ñaáng Cöùu Chuoäc laø "truyeàn giaùo laø vaán ñeà cuûa ñöùc tin, laø daáu chæ chính xaùc nieàm tin cuûa chuùng ta vaøo Ñöùc Kitoâ vaø vaøo tình yeâu Ngöôøi daønh cho chuùng ta (soá 11). Vaø theâm nöõa : "Neáu nhaø truyeàn giaùo khoâng phaûi laø moät ngöôøi chieâm nieäm thì khoâng theå loan baùo Chuùa Kitoâ caùch khaû tín ñöôïc" (soá 91).

Chính nhôø vieäc chieâm ngaém Ñöùc Gieâsu, nhaø truyeàn giaùo cuûa Chuùa Cha vaø Thöôïng teá, Taùc giaû vaø Ñaáng kieän toaøn ñöùc tin cuûa chuùng ta (x. Dt 3,1; 12,2), maø chuùng ta môùi hoïc ñöôïc yù nghóa vaø caùch thöùc truyeàn giaùo.

3. Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng cho nhieàu ngöôøi. Theo böôùc chaân cuûa Ñöùc Kitoâ, hieán taëng baûn thaân cho moïi ngöôøi laø moät meänh leänh cô baûn ñoái vôùi Giaùo hoäi vaø laø bieåu thò cho phöông phaùp truyeàn giaùo.
Töï hieán tröôùc heát coù nghóa laø nhaän thöùc giaù trò vaø nhu caàu cuûa ngöôøi khaùc. "Thaùi ñoä truyeàn giaùo luoân luoân khôûi söï vôùi moät loøng toân troïng saâu xa ñoái vôùi "caùi ôû trong con ngöôøi", vaø caùi maø chính con ngöôøi ñaõ giaûi ñaùp trong chieàu saâu cuûa taâm hoàn, lieân quan ñeán nhöõng vaán ñeà thaâm saâu vaø quan troïng nhaát. Ñaây chính laø vaán ñeà toân troïng moïi ñieàu ñaõ ñöôïc Thaàn Khí taùc ñoäng nôi con ngöôøi aáy vì Ngöôøi "muoán thoåi ñaâu thì thoåi" (Redemptor hominis, soá 12).

Vì Ñöùc Gieâsu maëc khaûi söï lieân ñôùi cuûa Thieân Chuùa vôùi con ngöôøi baèng caùch hoaøn toaøn maëc laáy thaân phaän con ngöôøi ngoaïi tröø toäi loãi, neân Giaùo hoäi öôùc muoán ñöôïc lieân ñôùi vôùi "nieàm vui vaø hy voïng, ñau thöông vaø saàu khoå cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi chuùng ta, nhaát laø vôùi nhöõng ai ngheøo heøn vaø ñau khoå" (Gaudium et spes, soá 1). Giaùo hoäi ñeán gaàn vôùi con ngöôøi baèng söï teá nhò vaø kính troïng cuûa moät con ngöôøi coù moät coâng taùc phuïc vuï phaûi chu toaøn vaø tin raèng vieäc phuïc vuï ñaàu tieân vaø cao troïng nhaát laø loan baùo Tin Möøng Ñöùc Gieâsu, laø laøm cho moïi ngöôøi nhaän bieát Ñaáng Cöùu ñoä, Ñaáng ñaõ maïc khaûi Chuùa Cha, vaø ñoàng thôøi cuõng maïc khaûi con ngöôøi cho chính con ngöôøi.

"Söùc maïnh cuûa söï yeáu ñuoái" ñöôïc maïc khaûi treân Thaäp giaù

4. Giaùo hoäi muoán loan baùo Ñöùc Gieâsu laø Chuùa Kitoâ, laø con cuûa Ñöùc Maria, baèng caùch ñi theo con ñöôøng maø chính Chuùa Kitoâ ñaõ ñi: phuïc vuï, khoù ngheøo, khieâm nhöôøng, thaäp giaù. Vì theá Giaùo hoäi phaûi maïnh meõ choáng laïi nhöõng caùm doã maø Tin Möøng ngaøy hoâm nay cho chuùng ta thoaùng thaáy qua thaùi ñoä cuûa hai anh em muoán ngoài "moät ngöôøi beân höõu moät ngöôøi beân taû" cuûa Thaày, nhöng cuõng laø thaùi ñoä cuûa caùc toâng ñoà khaùc, nhöõng ngöôøi toû ra raèng hoï khoâng laõnh ñaïm vôùi tinh thaàn ganh ñua vaø tranh giaønh. Lôøi Chuùa Kitoâ vaïch moät ñöôøng phaân chia roõ raøng giöõa tinh thaàn thoáng trò vaø tinh thaàn phuïc vuï. Ñoái vôùi moät ngöôøi moân ñeä cuûa Ñöùc Kitoâ, laøm ngöôøi ñaàu heát nghóa laø laøm ngöôøi "phuïc vuï moïi ngöôøi".

Ñoù laø söï ñaûo loän caùc giaù trò maø chæ coù theå hieåu ñöôïc baèng caùch höôùng nhìn veà Con Ngöôøi "bò ñôøi khinh khi ruoàng raãy, phaûi ñau khoå trieàn mieân vaø neám muøi beänh taät" (Is 53,3). Ñoù laø nhöõng lôøi maø Chuùa Thaùnh Thaàn seõ giuùp cho Giaùo hoäi hieåu ñöôïc lieân quan ñeán maàu nhieäm Chuùa Kitoâ. Chæ vaøo ngaøy leã Nguõ Tuaàn caùc Toâng ñoà môùi nhaän ñöôïc khaû naêng ñeå tin vaøo "söùc maïnh cuûa söï yeáu ñuoái" ñöôïc maïc khaûi nôi Thaäp giaù.

Tôùi ñaây, taâm trí toâi höôùng veà nhieàu nhaø truyeàn giaùo, ngaøy qua ngaøy, trong thaàm laëng vaø khoâng coù söï trôï giuùp cuûa baát cöù quyeàn löïc con ngöôøi naøo, ñang loan baùo vaø thaäm chí caû tröôùc ñoù nöõa, laøm chöùng cho tình yeâu cuûa hoï ñoái vôùi Ñöùc Gieâsu, thöôøng laø cho ñeán hieán daâng maïng soáng, nhö ñaõ xaûy ra gaàn ñaây. Thaät laø moät caûnh töôïng ñeïp ñeõ bieát bao môû ra tröôùc maét chuùng ta! Bieát bao nhieâu anh chò em ñaõ quaûng ñaïi boû coâng söùc nôi caùc bieân cöông xa xoâi cuûa nöôùc Thieân Chuùa! Caùc ngaøi laø nhöõng Giaùm muïc, linh muïc, tu só vaø giaùo daân, laø hình aûnh soáng ñoäng cuûa Chuùa Kitoâ cho chuùng ta, khi toû baøy Ngöôøi caùch cuï theå nhö laø vò Chuùa ñaõ ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï vaø hieán maïng soáng mình vì tình yeâu ñoái vôùi Chuùa Cha vaø vôùi caùc anh em cuûa Ngöôøi. Toâi baøy toû loøng caûm phuïc ñoái vôùi taát caû nhöõng anh chò em ñoù vaø noàng nhieät khích leä hoï haõy kieân vöõng trong nieàm tin. Haõy can ñaûm leân, nhöõng ngöôøi anh chò em cuûa toâi! Ñöùc Kitoâ ôû vôùi anh chò em.

Nhöng toaøn theå daân Chuùa cuõng phaûi saùt caùnh vôùi nhöõng ai lao nhoïc ôû tuyeán ñaàu cuûa söù vuï truyeàn giaùo "ad gentes", moãi ngöôøi coù söï ñoùng goùp cuûa rieâng mình, nhö nhöõng ngöôøi saùng laäp caùc Hoäi truyeàn giaùo Giaùo hoaøng ñaõ hieåu vaø heát söùc nhaán maïnh: moãi ngöôøi ñeàu coù theå vaø phaûi tham gia vaøo vieäc phuùc aâm hoaù, thaäm chí caû ngöôøi treû, ngöôøi beänh, ngöôøi ngheøo vôùi loøng thaûo cuûa hoï, gioáng nhö baø goaù phuï maø Ñöùc Gieâsu ñöa ra laøm ví duï (x. Lc 21,1-4). Truyeàn giaùo laø coâng vieäc cuûa toaøn theå daân Chuùa, moãi ngöôøi trong ôn goïi maø Chuùa Quan phoøng ñaõ keâu goïi.

Thieân Chuùa muoán nhaân loaïi ñöôïc cöùu ñoä vaø giaûi hoaø

5. Nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Gieâsu veà söï phuïc vuï cuõng laø moät söù ñieäp ngoân söù veà moät kieåu quan heä môùi meû caàn ñöôïc coå voõ khoâng nhöõng trong coäng ñoaøn kitoâ höõu maø caû trong xaõ hoäi. Chuùng ta ñöøng bao giôø ñeå maát ñi nieàm hy voïng kieán taïo moät theá giôùi huynh ñeä hôn. Söï tranh giaønh voâ ñoä, khaùt voïng thoáng trò keû khaùc baèng moïi giaù, söï phaân bieät do nhöõng ngöôøi tin raèng mình troãi vöôït treân ngöôøi khaùc gaây neân, söï tìm kieám voâ ñoä cuûa caûi laø nguoàn goác cuûa baát coâng, baïo löïc vaø chieán tranh. Vì vaäy nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Gieâsu trôû thaønh lôøi môøi goïi caàu nguyeän cho hoaø bình. Truyeàn giaùo laø loan baùo Thieân Chuùa laø Cha, Ñöùc Gieâsu laø anh caû cuûa chuùng ta, Chuùa Thaùnh Thaàn laø tình yeâu. Truyeàn giaùo laø söï coäng taùc khieâm haï nhöng say meâ vaøo chöông trình cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng muoán nhaân loaïi ñöôïc cöùu ñoä vaø giaûi hoaø. ÔÛ choùp ñænh cuûa lòch söû nhaân loaïi, theo Thieân Chuùa, coù moät döï phoùng hieäp thoâng. Truyeàn giaùo phaûi ñoùng goùp vaøo döï phoùng naøy.

Chuùng ta haõy caàu xin Nöõ Vöông hoaø bình, Nöõ Vöông caùc coâng cuoäc truyeàn giaùo vaø Ngoâi Sao cuûa coâng cuoäc phuùc aâm hoaù, ban cho ôn bình an. Chuùng ta haõy khaån caàu söï che chôû töø maãu cuûa Meï treân taát caû nhöõng ai ñang quaûng ñaïi loan truyeàn danh taùnh vaø söù ñieäp cuûa Ñöùc Gieâsu. Nguyeän xin Meï ñoùn nhaän cho chuùng ta moät ñöùc tin soáng ñoäng vaø maõnh lieät ñeå cho vieäc loan baùo chaân lyù cuûa Chuùa Kitoâ, Ñaáng Cöùu ñoä duy nhaát cuûa traàn gian, ñöôïc caùc ngöôøi nam nöõ cuûa thôøi ñaïi chuùng ta laéng nghe vôùi moät söùc maïnh ñoåi môùi.
Cuoái cuøng, toâi muoán nhaéc laïi nhöõng lôøi toâi ñaõ noùi taïi quaûng tröôøng naøy caùch ñaây 22 naêm: "Anh chò em ñöøng sôï! Haõy môû caùc caùnh cöûa cho Ñöùc Kitoâ!"

+ Gioan-Phaoloâ II

Phan Du Sinh

Nhöõng taám loøng vaøng

VietCatholic News. 28/10/2000 Cha Steâphanoâ Buøi Thöôïng Löu, chuû nhieäm baùo Daân Chuùa AÂu Chaâu ñaõ cho VietCatholic bieát ngaøi ñaõ nhaän ñöôïc töø moät gia ñình Coâng Giaùo ôû Nuremberg, Ñöùc moät ngaân phieáu 20,000 DM (gaàn USD 9,000).

Ñieåm ñaëc bieät laø gia ñình naøy töø choái khoâng cho cha neâu teân. Thaät laø moät taám loøng vaøng.

Toång coäng cho ñeán ngaøy 22/10/2000, Daân Chuùa AÂu Chaâu ñaõ nhaän vaø chuyeån caáp toác veà Vieät Nam soá tieàn laø 36,188.09 DM.

Taïi UÙc Chaâu, caùc gia ñình Vieät Nam ôû trong sa maïc, nhöõng ñoàn ñieàn heûo laùnh nôi khoâng coù coäng ñoaøn Vieät Nam vaø caùc nhoùm khaùc ñaõ gôûi veà cha Anthony Nguyeãn Höõu Quaûng soá tieàn AUD 12,412.00. Trong khi ñoù, caùc coäng ñoaøn Coâng Giaùo Vieät Nam ñaõ quyeân goùp ñöôïc hôn AUD 100,000.000; trong ñoù coäng ñoaøn Coâng Giaùo Vieät Nam lôùn nhaát ôû New Southwales ñaõ thu ñöôïc AUD 75,456.00.

Khaùnh Haø

Soå vaøng cöùu trôï naïn luït

VietCatholic News. 28/10/2000 Vì xöa Ta ñoùi, caùc ngöôi ñaõ cho aên; Ta khaùt, caùc ngöôi ñaõ cho uoáng; Ta laø khaùch laï, caùc ngöôi ñaõ tieáp röôùc. Ta mình traàn, caùc ngöôi ñaõ cho maëc; Ta ñau yeáu, caùc ngöôi ñaõ thaêm nom; Ta ngoài tuø, caùc ngöôi ñaõ ñeán thaêm". (Mt 25:35-36) 

Trang Soå Vaøng Cöùu Luït tri aân caùc coäng ñoaøn, caùc nhoùm, quí ñoäc giaû vaø anh chò em chaúng moûi meät quaûng ñaïi giuùp ñôõ ñoàng baøo baõo luït taïi queâ nhaø. Caùc soá tieàn sau ñaây ñaõ ñöôïc quí cha quaûn nhieäm, quyù cha tuyeân uùy, quyù vò laõnh ñaïo caùc toå chöùc, hoäi ñoaøn Coâng Giaùo chuyeån tieàn qua caùc nguoàn khaùc nhau veà Vieät Nam, VietCatholic xin ñaêng taûi ñeå khích leä laãn nhau vaø bieát ñöôïc noã löïc chung trong coâng vieäc chia seû nhöõng thöông ñau taïi queâ nhaø. Xin quí cha vaø quí hoäi ñoaøn lieân laïc cho VietCatholic bieát ñeå tieáp tuïc töôøng thuaät treân
maïng löôùi ñieän toaùn toaøn caàu.
Xin quyù cha, quyù tu só vaø anh chò em göûi email veà ñòa chæ cuutro@vietcatholic.net .

Khaùnh Haø

Giaùo Hoäi Rwanda vui möøng coù theâm hai linh muïc ñöôïc traû töï do

VietCatholic News. 27/10/2000 Hai linh muïc Coâng Giaùo ñaõ ñöôïc tuyeân boá hoaøn toaøn traéng aùn khoâng lieân can ñeán toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi. Hoâm thöù tö 25/10/2000, toøa aân xaù ôû Ruhengeri truyeàn phaûi thaû ngay laäp töùc cha Edouard Nturiye vaø cha Francois E. Kayiranga, thuoäc giaùo phaän Nyundo ôû Rwanda. Ngaøy 17/4/1998, hai ngaøi ñaõ bò tuyeân aùn töû hình sau khi bò chính quyeàn nöôùc naøy chuïp muõ toäi dieät chuûng. Hai ngaøi ñaõ bò toá caùo laø aâm möu gieát cheát 2,000 ngöôøi Tutsi thieåu soá trong khi hoï chaïy troán trong nhaø thôø cuûa caùc ngaøi.

Ñöùc Toång Giaùm Muïc Salvatore Pennacchio, söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Rwanda phaøn naøn raèng "Hieän dieän trong phieân toøa, chæ coù Ñöùc Giaùm Muïc Habiyambere cuûa Nyundo, Ñöùc Giaùm Muïc Bahujimihigo cuûa Ruhengeri, vaøi linh muïc khaùc vaø moät soá thaân quyeán cuûa hai cha." Ñieàu naøy traùi ngöôïc vôùi caûnh maø ngöôøi ta thaáy hoâm 17/4/1998, luùc chính quyeàn cho toå chöùc raàm roä caùc phieân toøa kieåu naøy trong moät coá gaéng ñeå vöøa ñoå toäi cho Giaùo Hoäi Coâng Giaùo vöøa nhoå taän goác Giaùo Hoäi Coâng Giaùo ra khoûi nöôùc naøy.

Tuy nhieân, Ñöùc Toång Giaùm Muïc Salvatore Pennacchio, cuõng cho bieát "Thaät laø vui möøng quaù söùc vì baûn aùn cuûa toøa ñaõ chöùng minh söï trong saïch cuûa caùc linh muïc ñoái vôùi toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi". Hai cha tuy bò tuø ñaøy 2 naêm röôõi nhöng vaãn coøn laø may. 22 linh muïc khaùc, bò tuyeân aùn tröôùc ñoù, ñaõ bò xöû baén ngaøy 24/4/1998.

Ñöùc Giaùm Muïc Habiyambere, luaät sö baøo chöõa vaø moät vieân chöùc trong toøa söù thaàn ñaõ ñi ñeán nguïc Gikondo ôû Kigali ñeå ñoùn hai linh muïc veà.

Hôn 500,000 ngöôøi Tutsi thieåu soá vaø caùc chính trò gia ngöôøi Hutu ñoái laäp ñaõ bò chính quyeàn quaân phieät ngöôøi Hutu gieát cheát trong moät chieán dòch 90 ngaøy nhaèm thanh lyù chuûng toäc. Cuoäc thanh lyù chuûng toäc naøy chæ chaám döùt khi ngöôøi Tutsi thieåu soá noåi daäy laät ñoå chính quyeàn vaøo thaùng 7 naêm 1994.

Ñaàu naêm nay, toøa aùn ôû Kigali cuõng ñaõ tha boång cho Ñöùc Giaùm Muïc Augustin Misago veà "toäi dieät chuûng vaø caùc toäi aùc choáng nhaân loaïi". Hôn 125,000 ngöôøi ñaõ bò baét vì nghi ngôø coù dính líu ñeán toäi naøy vaø 300 ngöôøi ñaõ bò tuyeân aùn töû hình. Ñöôïc bieát, trong caû hai thôøi kyø ngöôøi Hutu vaø ngöôøi Tusi thay nhau naém chính quyeàn vaø taøn saùt laãn nhau, nhieàu linh muïc ñaõ cheát vì che chôû cho daân troán trong caùc nhaø thôø.

Nguyeãn Vieät Nam

Caùc nhaø thôø vaø thaùnh thaát ôû Bôø Bieån Ngaø bò ñoát phaù

VietCatholic News. 27/10/2000 Quoác gia Taây Phi Chaâu Bôø bieån Ngaø ñang chìm trong maùu löûa sau khi nhaø ñoäc taøi ñaõ caàm quyeàn nöôùc naøy trong nhieàu naêm qua, töôùng Robert Guei, huûy boû keát quaû baàu cöû toång thoáng hoâm Chuùa Nhaät.

Caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Laurent Gbagbo, ngöôøi ñaéc cöû, ñaõ ñoøi hoûi töôùng Robert Guei phaûi coâng nhaän keát quaû baàu cöû. OÂng Laurent Gbagbo laø ngöôøi mieàn Taây nöôùc naøy nôi ña soá daân laø Kitoâ Giaùo. Trong khi ñoù, caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Alassane Outtara, moät öùng cöû vieân thaát cöû, laïi ñoøi phaûi tuyeån cöû laïi. Caùc uûng hoä vieân cuûa oâng Alassane Outtara laø nhöõng ngöôøi Hoài Giaùo soáng taäp trung ôû phía Baéc nöôùc naøy.

Hai beân ñaõ xoâ xaùt nhau döõ doäi vaø nhieàu nhaø thôø cuõng nhö thaùnh thaát Hoài Giaùo ñaõ bò taán coâng. Chæ trong 3 ngaøy töø thöù ba (24/10/2000) ñeán thöù naêm (26/10/2000) ñaõ coù toái thieåu 70 ngöôøi bò gieát trong caùc cuoäc xoâ xaùt. Caûnh saùt coá gaéng giöõ traät töï baèng caùch baén löïu ñaïn cay, hôi ngaït vaø baén chæ thieân ñeå giaûi taùn caùc cuoäc xoâ xaùt . Tuy nhieân, nguoàn tin hoâm nay (27/10/2000) cho bieát laø töôùng Robert Guei ñaõ chuoàn eâm cuøng vôùi caùc vieân chöùc trong chính quyeàn cuõ neân caùc löïc löôïng caûnh saùt hoang mang, haønh ñoäng khoâng quyeát lieät laém. Töø hoâm thöù tö, caùc haõng maùy bay ñaõ huûy boû taát caû caùc chuyeán bay ñeán vaø ñi khoûi Bôø Bieån Ngaø.

Ñöùc Toång Giaùm Muïc Mario Zenari, söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Bôø Bieån Ngaø ñaõ tieáp xuùc vôùi töôùng Robert Guei hoâm thöù tö (25/10/2000) vaø oâng Laurent Gbagbo vaø ñaõ hoïp vôùi caû 2 oâng trong 2 giôø ñoàng hoà ñeå laøm trung gian hoøa giaûi. Ngaøi ñaõ ñöa ra lôøi keâu goïi taát caû caùc beân chaám döùt xung ñoät ñeå tìm phöông caùch giaûi quyeát trong hoøa bình.

Khaùnh Haø

Noùi chuyeän “huyeàn hoïc” vôùi Daisetz Teitaro Suzuki

VietCatholic News. 27/10/2000 Vaøo khoaûng cuoái thaäp nieân 50s, giôùi thaàn hoïc gia Kitoâ giaùo, ñaëc bieät laø Coâng giaùo, ñaõ ñeå yù ñeán moät cuoán saùch do nhaø thieàn hoïc (Zen) Daisetz Teitaro Suzuki vieát. Saùch mang töïa ñeà laø “Mysticism: Christian and Buddhist.” Sau naøy saùch ñöôïc moät tu só Phaät giaùo dòch qua tieáng Vieät thaønh “Huyeàn hoïc: Ñaïo Phaät vaø Thieân Chuùa.” Tuy nhieân, cuoán saùch cuûa Suzuki ñaõ nhanh choùng bò quyeân laõng vì khoâng xöû duïng taøi lieäu chính xaùc vaø thieáu tính caùch khaùch quan. Nhöng gaàn ñaây laïi coù ngöôøi nhaéc ñeán quyeån saùch naøy neân ñeå taïo dòp cho caùc Kitoâ höõu tìm hieåu theâm vaán ñeà, chuùng toâi xin ñöôïc trình baøy nhö sau:

Theá naøo laø “Mysticism” theo yù nghóa Coâng giaùo?

Chöõ “Mysticism” ñaõ ñöôïc vò tu só Phaät giaùo noùi treân dòch thaønh “Huyeàn hoïc,” coøn caùc dòch giaû beân Coâng giaùo ñaõ duøng ñeán nhieàu chöõ nhö: bí nhieäm hoïc, nhieäm hoïc, , thieâng lieâng hoïc, huyeàn nhieäm hoïc, thaàn bí hoïc... Theo töø ñieån cuûa oâng Nguyeãn vaên Khoân, thì chöõ naøy ñöôïc dòch laø “thuyeát thaàn bí.” Töø ñieån Webster’s New Collegiate giaûi thích chöõ naøy laø: “Kinh nghieäm cuûa söï keát hôïp “thieâng lieâng” (mystical) hay söï keát hôïp tröïc tieáp vôùi thöïc taïi toái haäu ñaõ ñöôïc caùc nhaø “thaàn bí” (mystics) trình baøy.” YÙ nghóa thöù hai: “Nieàm tin vaøo söï thaáu hieåu tröïc tieáp veà Thieân Chuùa, veà söï thöïïc tinh thaàn, hay veà thöïc taïi toái haäu coù theå ñaït ñöôïc qua kinh nghieäm khaùch quan nhö tröïc giaùc.”

Theo boä “Catholic Encyclopedia” (www.newadvent.org/cathen/) thì “Mysticism laø moät khuynh höôùng hay öôùc muoán cuûa moät nhaân linh (linh hoàn cuûa con ngöôøi) veà söï keát hôïp maät thieát vôùi Ñaáng Thieâng Lieâng; hoaëc laø moät heä thoáng naûy sinh töø khuynh höôùng hay öôùc muoán ñoù.”

“Laø moät heä thoáng trieát hoïc, Mysticism ñöôïc keå nhö cöùu caùnh cuûa trieát hoïc söï keát hôïp tröïc tieáp giöõa nhaân linh vôùi Ñaáng Thieân Lieâng qua söï suy nieäm vaø yeâu thöông; vaø nhöõng noã löïc nhaèm xaùc ñònh nhöõng dieãn tieán vaø phöông tieän ñöa ñeán cöùu caùnh ñoù. Söï suy nieäm naøy, theo Mysticism, khoâng chæ caên cöù vaøo moät tri thöùc töông ñoàng vôùi Ñaáng Haèng Soáng, nhöng nhö moät tröïc giaùc tröïc tieáp vaø ngay töùc khaéc cuûa Ñaáng Haèng Soáng.”

Theo lyù thuyeát Coâng giaùo, ngöôøi ta coù theå toùm taét raèng “Mysticism laø öôùc muoán, cuûa moät nhaân linh, ñöôïc keát hôïp yeâu thöông vôùi Thieân Chuùa vaø caûm nghieäm ñöôïc Ngaøi.” Ñeå coù moät töø töông ñoái phoå quaùt, xin ñeà nghò chöõ Mysticism ñöôïc dòch thaønh “huyeàn nhieäm hoïc.”

Meister Eckhart, nguoàn taøi lieäu cuûa Suzuki

Tröôùc heát, caàn xaùc ñònh raèng ñaõ coù nhöõng nhaø “huyeàn nhieäm” (mystics), nhöõng ngöôøi coù kinh nghieäm hôïp nhaát yeâu thöông vaø caûm nghieäm ñöôïc Thieân Chuùa. Ñoàng thôøi cuõng coù nhöõng ngöôøi ñöôïc goïi laø “thaàn hoïc gia veà huyeàn nhieäm” (mystical theologians.) Moät huyeàn nhieäm gia coù theå cuõng laø thaàn hoïc gia veà huyeàn nhieäm hoïc, nhöng nhieàu nhaø thaàn hoïc veà huyeàn nhieäm ñaõ khoâng phaûi laø huyeàn nhieäm gia.

Trong lòch söû Coâng giaùo, ñaõ coù haøng traêm nhöõng vò naøy, nhöng D. T. Suzuki chæ choïn coù moät ngöôøi laøm tieâu bieåu cho caû Thieân Chuùa giaùo ñeå vieát quyeån saùch cuûa oâng, ñoù laø Meister Eckhart! Vì vaäy tröôùc tieân ngöôøi ta caàn tìm hieåu Eckhart laø ai?

Theo cuoán “Moät Tuyeån Taäp veà Huyeàn Nhieäm Hoïc Kitoâ Giaùo” (An Anthology of Christian Mysticism, Harvey D. Egan, S.J., Liturgical Press, Collegeville,
Minnesota, 1991, pp. 292-302) thì Eckhart sinh naêm 1260 ôû laøng Thuringian, thuoäc nöôùc Ñöùc ngaøy nay. Oâng gia nhaäp doøng Ña Minh khi môùi 15 tuoåi. Ñöôïc göûi ñi hoïc ôû ñaïi hoïc Paris vaø coù baèng Master, vì vaäy ngöôøi ñôøi ñaõ goïi oâng laø Thaày (Meister.) Oâng cuõng ñöôïc thuï phong linh muïc.

Eckhart ñaõ vieát nhieàu taøi lieäu thaàn hoïc saâu saéc, ñaêïc bieät veà huyeàn nhieäm hoïc, nhöng caùch duøng chöõ cuûa oâng ñaõ khoâng chuaån xaùc, ñoâi khi maïnh baïo ñeán quùa loá, khieán ñoäc giaû vaø thính giaû thöôøng khi hieåu laàm. Ñaõ khoâng coù döõ kieän naøo chöùng toû oâng laø moät nhaø huyeàn nhieäm. Oâng chòu aûnh höôûng saâu ñaäm cuûa neàn trieát vaø thaàn hoïc kinh vieän (Scholasticism), cuõng nhö Taân-Platonism. Nhöõng ñeà taøi quan troïng nhaát cuûa Eckhart laø: “Caùch hieän höõu cuûa moät thuï taïo trong ‘cung loøng’ (womb) thaùnh tröôùc khi noù ñöôïc thöïc söï taïo thaønh.” Tröôùc khi ñöôïc taïo thaønh, “Thuï taïo laø moät ‘höõu theå tinh tuyeàn’ (pure being) keát hôïp saâu xa vôùi Chuùa (khoâng phaûi laø ‘chuùa’ do con ngöôøi taïo ra.)” Vaø “Thuï taïo khoâng theå ñöôïc taïo thaønh taùch lìa khoûi söï hieän höõu linh thieâng cuûa noù.”

Trong ñeà taøi “Söï ‘naåy sinh’ (spark) cuûa linh hoàn” Eckhart ñaõ vieát: “Ngöôøi ta phaûi truùt boû taát caû moïi söï, ngay - caû chuùa (do con ngöôøi taïo ra). Vì Chuùa (thaät) ñaõ quùa ngheøo ñeå coù theå nhö chuùa (do con ngöôøi taïo ra)” Caùc nhaø pheâ bình ñaõ cho töôûng naøy cuûa Eckhart laø “baát nhaäp theå” (non-incarnational), töø boû theá traàn, vaø töông quan “thieân-nhaân tính” chæ laø thuaàn tuùy noäi taïi. Vôùi Eckhart, chaúng coù gì ñaùng keå ngoaïi tröø töông quan noäi taïi naøy. Ñieàu ñoù ñaõ khôi nguoàn cho thuyeát thinh laëng (quietism) cho raèng Chuùa “muoán taùc ñoäng trong chuùng ta maø khoâng caàn chuùng ta”; khôi nguoàn cho söï töï huûy dieät (self-annihilation), theo ñoù, ñeø neùn taát caû nhöõng hoaït ñoäng noäi taïi, hoaøn toaøn thuï ñoäng.

Eckhart coøn ñeà nghò ba con ñöôøng tieán tôùi Chuùa: Thöù nhaát, tìm thaáy Chuùa trong moïi söï. Thöù hai, con ñöôøng khoâng coù ñöôøng (pathless path) vöôït qua chính mình vaø moïi söï, vöôït qua loøng muoán vaø tö töôûng. Thöù ba, laø moät con ñöôøng vaø ñoàng thôøi cuõng laø ôû nhaø, vì ngöôøi ta theo Chuùa laø ‘Ñöôøng’.”

Oâng ñaõ bò nhöõng nhaø thaàn hoïc khaùc keát aùn laø keû “ña thaàn” (pantheist), keû “tònh khaåu” (quietist), nhaø huyeàn nhieäm hoïc hoaøn toaøn “noäi taïi” (inwardness), nhaø huyeàn nhieäm hoïc chæ cho theá giôùi hieän taïi, keû theä phaûn tröôùc phong traøo theä phaûn, cha gìa cuûa Ñöùc quoác chuû nghóa, oâng thaày Zen thôøi trung coå, keû khôi nguoàn tö töôûng cho “quoác xaõ” (Nazi), teân Marxist ñaàu tieân, con cöng cuûa nhöõng keû cho raèng moät nhaø huyeàn hoïc nhaát ñònh phaûi laø moät “eikonoklastes” (keû choáng laïi nhöõng toân giaùo coù toå chöùc.)

Naêm 1326, Toång Giaùm Muïc thaønh Cologne ñaõ leân aùn Eckhart laø “roái ñaïo” (heresy) qua hai danh saùch nhöõng ñeà xöôùng laáy ra töø caùc baøi vieát cuûa oâng. Oâng ñaõ phaûn öùng maïnh meõ qua cuoán “khaùng aùn” (Rechtfertigungsschrift), roài ñöa vaán ñeà leân tôùi caû toøa thaùnh, luùc baáy giôø ñang ñaët ôû Avignon, nhöng oâng ñaõ qua ñôøi vaøo naêm 1327. Maëc duø oâng ñaõ qua ñôøi, nhöng Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan 22, ngaøy 27 thaùng 3, naêm 1329, vaãn leân aùn, cho laø laïc ñaïo nhöõng ñeà xöôùng cuûa oâng theo “yù nghóa hieån hieän” cuûa chuùng! Nhö vaäy, Eckhart ñaõ trình baøy moät huyeàn nhieäm hoïc sai laàm, hay laïc ñaïo (pseudo-Mysticism.)

Taïi sao Suziki ñaõ choïn Eckhart?

Ngay trong lôøi töïa ôû cuoán saùch cuûa mình (Mysticism, Christian and Buddhist – The Eastern and Western Way, D. T. Suzuki, Harper & Row, New York, 1957), Suzuki ñaõ noùi roõ raèng oâng khoâng coù tham voïng bieán noù thaønh “moät nghieân cöùu ñaày ñuû vaø coù heä thoáng veà chuû ñeà naøy.” Oâng ñaõ choïn Eckhart nhö moät “ñaïi dieän cho huyeàn nhieäm hoïc Kitoâ giaùo” vì oâng naøy “ñaõ coù nhöõng tö töôûng raát gaàn vôùi Thieàn (Zen) vaø Thaàn (Shin).”

Zen laø “moät chi nhaùnh cuûa toâng phaùi Phaät giaùo Mahayana ôû Nhaät Baûn nhaèm vaøo söï giaùc ngoä (enlightenment) bôûi tröïc giaùc qua vieäc suy nieäm” (Catholic Enc.). Zen coøn ñöôïc goïi laø Jiriki, tröôøng phaùi “töï taïo söùc maïnh” (self-power.) Shin (Thaàn ñaïo) cuõng ñöôïc goïi laø Tariki, hay tröôøng phaùi duøng “söùc maïnh khaùc.”

Suzuki cho raèng “Eckhart, Thieàn vaø Thaàn coù theå cuøng cho vaøo moät nhoùm thuoäc veà moät ñaïi tröôøng phaùi cuûa huyeàn nhieäm hoïc.” Oâng seõ coá trình baøy veà ñeà nghò naøy, nhöng vaãn phaûi coâng nhaän raèng söï töông hôïp ñoù “khoâng luoân luoân hieån nhieân trong cuoán saùch naøy.” Ngoaøi ra, Suziki coøn theâm, oâng hi voïng söï trình baøy cuûa oâng seõ gôïi höùng cho nhöõng hoïc giaû Taây Phöông ñeå nghieân cöùu veà chuû ñeà naøy.”(ibid.)

Nhöõng sai laàm cuûa Suzuki

Haõy taïm cho laø Suzuki coù thieän chí, muoán tìm ra nhöõng töông ñoàng trong tö töôûng giöõa Ñoâng vaø Taây Phöông, nhöng tröôùc khi choïn Eckhart, “nhö moät nhaân vaät tieâu bieåu cho huyeàn nhieäm hoïc cuûa Kitoâ giaùo,” chaéc chaén Suzuki phaûi bieát nhöõng töôûng cuûa oâng naøy ñaõ bò giaùo hoäi Coâng giaùo leân aùn laø sai laïc, khoâng ñuùng vôùi giaùo lyù cuûa ñaïo. Nhö vaäy Suzuki khoâng theå cho töïa ñeà cuoán saùch ngay caû ñoái vôùi nhöõng chöõ nhö “huyeàn nhieäm hoïc Coâng giaùo,” noùi chi ñeán toaøn theå “Kitoâ giaùo,” bao goàm nhieàu giaùo hoäi khaùc nhö Tin Laønh vaø Chính Thoáng?

Neáu noùi raèng Suzuki phaïm loãi quan troïng neâu treân vì thieáu nghieân cöùu veà Kitoâ giaùo, ñieàu ñoù vaãn khoâng thoûa maõn ngöôøi ñoïc vì oâng ñaõ môøi caû moät “uûy ban chuaån chöõa theo vieãn caûnh theá giôùi” (Board of Editors of World Perspectives) trong ñoù coù nhaø thaàn hoïc Coâng giaùo Karl Rahner, S.J. (doøng Teân) ñeå chuaån xeùt cho oâng. Chaéc chaén Rahner ñaõ “thoâng baùo” cho oâng bieát veà ñieåm kyõ thuaät quan troïng naøy.

Nhöõng ñieàu Suziki trình baøy trong cuoán saùch cuûa oâng ñaõ khoâng ñi ra ngoaøi ñònh leä thoâng thöôøng: Moät ngöôøi laøm söï so saùnh veà töôûng cuûa toân giaùo mình vôùi moät toân giaùo khaùc luoân luoân vôùi muïc ñích trình baøy caùi “öu vieät” cuûa toân giaùo mình. Chính vì theá, ôû trang 9, Suzuki ñaõ vieát: “Phaät giaùo coù theå ñöôïc coi nhö khoa hoïc vaø hôïp lyù hôn Kitoâ giaùo ñaõ chaát chöùa naëng neà ñuû loaïi gia saûn huyeàn hoaëc (mythological paraphernalia)”

Suzuki coøn ñi xa hôn nöõa ñeå beânh vöïc Eckhart (chöùng toû oâng ñaõ bieát vieäc Eckhart bò leân aùn) vaø cho raèng nhöõng ngöôøi keát aùn Eckhart laø “moät nhoùm dieãn dòch ngu doát (ignorant) vôùi taø yù keát aùn oâng laø laïc ñaïo.” (p. 12). ÔÛ ñaây, Suziki ñaõ ñi quùa xa vaø trôû thaønh töï toân quaù ñaùng, moät ñieàu toái kî ñoái vôùi nhöõng hoïc giaû trong baát cöù toân giaùo naøo. Oâng ta ñaõ cho caû giaùo hoäi Coâng giaùo laø ngu doát vaø khoâng hieåu noåi Eckhart. Vò giaùo chuû cuûa giaùo hoäi Coâng giaùo (ÑGH) cuøng vôùi uûy ban thaàn hoïc chuyeân moân ñaõ nghieân cöùu nhöõng tö töôûng cuûa Eckhart caû ba naêm trôøi tröôùc khi ra phaùn quyeát treân, chöùng toû hoï ñaõ khoâng voäi vaõ vaø quyeát ñònh hoà ñoà. Vaø neáu hoï sai, thì giaùo hoäi ngaøy nay ñaõ thay ñoåi, nhöng vieäc ñoù ñaõ khoâng xaûy ra, chöùng toû phaùn quyeát ñoù vaãn hieäu löïc. Suzuki, cuõng nhö baát cöù ai trong hieän taïi, muoán ñoái thoaïi nghieâm chænh vôùi giaùo hoäi Coâng giaùo ñeàu phaûi chaáp nhaän thöïc taïi ñoù.

Thöû hoûi, neáu coù moät Kitoâ höõu hay moät tu só Coâng giaùo xöû duïng nhöõng baûn vaên cuûa moät Phaät töû hay moät taêng, ni ñaõ bò cho laø sai laïc ñoái vôùi chính phaùp; roài ñoái chieáu, lyù luaän taàm phaøo ñeå ñi ñeán cheâ bai töø Taêng Thoáng ñeán taêng, ni vaø ñaû phaù Phaät giaùo; thì nhöõng anh chò em Phaät töû seõ nghó theá naøo veà ngöôøi ñoù?

Neáu Suzuki thöïc söï coù thieän taâm, thì oâng ñaõ ñaët teân cho cuoán saùch cuûa mình laø: “Huyeàn nhieäm hoïc cuûa moät cöïu giaùo só Kitoâ vaø Phaät giaùo” Hay chính xaùc hôn, cuoán saùch ñoù phaûi mang töïa ñeà: “Huyeàn nhieäm hoïc cuûa moät ngöôøi Coâng giaùo laïc ñaïo vaø Thieàn hoïc trong toâng phaùi Mahayana cuûa Phaät giaùo ôû Nhaät Baûn.”

LM. Nguyeãn vaên Tuøng

THIEÂN-AÂN

Phaùi Ñoaøn Clinton ñi thaêm Haønoäi, Hueá, vaø Saigoøn goàm noù 2,000 Ngöôøi, Coù caû baø Hillary

VietCatholic News. 27/10/2000 HANOI -Moät baûn tin töø Haø Noäi cho bieát maëc duø chöông trình vieáng thaêm coøn trong giai ñoaïn ñang ñöôïc hoaøn taát, chaéc chaén Toång Thoáng seõ ñi cuøng vôùi Ñeä nhaát Phu nhaân Hillary Clinton. Phaùi ñoaøn goàm gaàn 2,000 ngöôøi, ngoaøi ra coù 200 kyù giaû Myõ.

Clinton vaø phaùi ñoaøn seõ bay ñeán Haø Noäi toái 16-11. OÂng seõ gheù thaêm Hueá ngaøy 19, sau ñoù seõ bay ñeán Saigoøn vaø ôû laïi ñaây ñeán ngaøy 20-11. Coù theå Clinton seõ döï thaùnh leã taïi Vöông Cung Thaùnh ñöôøng Saigon vaøo ngaøy chuû nhaät 19-11.

Vaán ñeà an ninh coá nhieân laø moái quan taâm haøng ñaàu cuûa sôû Maät vuï Myõ. Moät phaùi ñoaøn tieân phong seõ ñeán tröôùc ñeå thanh saùt moïi chuyeän töø vaán ñeà saïch seõ cuûa caùc nhaø beáp khaùch saïn cho ñeán söï thích nghi cuûa caùc phi ñaïo khi phi cô Toång Thoáng haï xuoáng phi tröôøng Noäi Baøi.

Maët khaùc Myõ seõ duøng phi cô chôû ñeán moät loaït caùc loaïi xe hôi ñaëc bieät choáng ñaïn baén vaø caùc loaïi xe an toaøn khaùc.

Rieâng veà baø Hillary, coù moät ñoaøn khaûo saùt tröôùc nhöõng nôi baø seõ ñi thaêm. Caùc nhaân vieân trong phaùi ñoaøn cuûa baø ñaõ baùc boû chöông trình vieáng thaêm cô quan Keá hoaïch hoùa gia ñình Vieät Nam, vì cô quan naøy laøm vieäc chaët cheõ vôùi caùc beänh vieän phaù thai ôû Vieät Nam. Nöôùc Vieät Nam Coäng saûn coù möùc phaù thai cao nhaát theá giôùi.
Hai oâng baø Clinton seõ ñi xem trình dieãn vôû kòch "Giaác Moäng Ñeâm Heø" cuûa Shakespeare ôû Nhaø haùt lôùn Haø Noäi.

Coá nhieân phaûi coù quoác yeán. Coù tin ñoàn noùi yeán tieäc seõ coù trình dieãn aâm nhaïc coå truyeàn Vieät Nam vaø moät caây keøn saxophone ñaõ ñaëc bieät ñeå daønh rieâng cho Toång Thoáng Clinton.

Moät cöïu chieán binh Hoa Kyø noùi Clinton neân ñi thaêm caùc treû em bò nhieãm chaát da cam
HAØ NOÄI (Reuters) - Moät cöïu chieán binh Myõ töøng bò nhieãm ñoäc vì chaát thuoác Orange trong thôøi chieán tranh Vieät Nam noùi Toång Thoáng Clinton neân gaëp caùc treû em sinh ra taät nguyeàn vì chaát ñoäc naøy.

Tom Joyce, ñaõ töøng phuïc vuï trong Sö ñoaøn Khoâng vaän 101 thaäp nieân 60 ôû Vieät Nam, noùi vôùi Reuters oâng ñaõ bò nhieãm chaát ñoäc laøm roái loaïn ñöôøng thaàn kinh quanh oùc vaø con trai oâng cuõng bò taät ôû coätsoáng.

Hoâm thöù tö Joyce ñi thaêm Laøng Hoøa Bình, moät trung taâm do Ñöùc quoác taøi trôï ôû vuøng ngoaïi thaønh Haø Noäi, nôi ñaây laø choã ôû cuûa khoaûng 100 treû em tuoåi töø 2 thaùng ñeán 19 tuoåi taät nguyeàn veà theå xaùc vaø taâm thaàn. Cöïu chieán binh Joyce goác ôû Pennsyivania noùi chöùng côù cuûa chaát ñoäc da cam laø roõ. OÂng noùi: "Khi Toång Thoáng Clinton ñeán, haõy ñeå oâng aáy laïi ñaây vaø xem taän maét. ÔÛ ñaây vaø caû ôû nöôùc naøy, ngöôøi ta phaûi ñeán maø xem".

Haø Noäi vaãn toá caùo coù haøng chuïc ngaøn ngöôøi bò aûnh höôûng bôûi chaát khai quang Orange quaân ñoäi Myõ raûi trong thôøi chieán.

THIEÂN-AÂN

Clinton coù theå ñeán thaêm caø-pheâ Internet vaø coâng khai leân tieáng nhaân quyeàn

VietCatholic News. 27/10/2000 WASHINGTON -- Trong caùc ñeà taøi thaûo luaän giöõa Clinton vaø caùc nhaø laõnh ñaïo Haø Noäi seõ coù vieäc thöïc thi thöông öôùc Myõ-Vieät. Thöông öôùc naøy chöa ñöôïc Quoác Hoäi Myõ pheâ chuaån, nhöng trong ñoù ñaõ khoâng coù nhöõng laõnh vöïc raát quan troïng cho kinh doanh Myõ, chaúng haïn nhö laõnh vöïc deät tô sôïi vaø vaän taûi haøng khoâng. Caùc chuyeân gia thöông maïi vaø kinh doanh Myõ ôû Vieät Nam ñang vaän ñoäng maïnh ñeå ñöa vaán ñeà naøy vaøo chöông trình nghò söï cuûa Clinton. Ngoaøi ra chuû yeáu coøn coù vaán ñeà tìm ngöôøi Myõ maát tích, Clinton seõ ñi thaêm moät nôi ñaøo tìm di haøi lính Myõ.

Ngöôøi ta tin raèng Clinton seõ ñi thaêm moät quaùn caø-pheâ Internet, nôi ñaây oâng seõ noùi chuyeän moät soá giôùi treû Vieät Nam. Söï phaùt trieån Internet ôû Vieät Nam raát chaäm vì nhaø caàm quyeàn kìm laïi, nhaát laø vì phí toån truy caäp (leân löôùi) raát cao, tieàn phoân cuõng khuûng khieáp, may ñieän toaùn laïi coù ít vaø ñöôøng phoân coøn thieáu nhieàu.

Chính quyeàn VNCS kieåm soaùt chaët cheõ vieäc söû duïng Internet. Taát caû nhöõng coâng ty laøm dòch vuï leân luôùi ñeàu laø xí nghieäp quoác doanh. Cheá ñoä söû duïng kyõ thuaät "böùc töôøng löûa" ñeå caûn trôû ngöôøi leân löôùi, caám vaøo khoaûng 1,000 trang nhaø cöù ñieåm treân löôùi, laáy lyù do chính trò vaø vaên hoùa.

Clinton seõ coâng khai noùi veà nhaân quyeàn

Caùc toå chöùc nhaân quyeàn vaø nhieàu ñoaøn theå khaùc ñaõ thuùc eùp Clinton laøm aùp löïc vôùi caùc nhaø laõnh ñaïo CSVN veà caùc vuï ñaøn aùp nhaân quyeàn vaø toân gíao, maëc duø khoâng chaéc Haø Noäi coù chòu ñeå Clinton ñeán gaëp baát cöù ngöôøi naøo trong caùc laõnh tu phaûn khaùng noåi tieáng tranh ñaáu cho nhaân quyeàn vaø töï do toân giaùo. Phaàn lôùn nhöõng ngöôøi naøy ñaõ bò cheá ñoä coâ laäp, bò coâng an theo doõi saùt hay bò giam loûng taïi gia.

Giaùo sö Chính trò hoïc Zachary Abuza vaø cuõng laø moät chuyeân gia veà Vieät Nam cuûa Ñaïi hoïc Simmons College ôû Boston noùi: "Clinton seõ noùi veà nhaân quyeàn, caû coâng khai tröôùc daân chuùng vaø trong choã rieâng tö. Sau tình hình cuoäc vieáng thaêm cuûa baø Albright, nhaø caàm quyeàn VN chaéc phaûi tin laø coù chuyeän naøy".

Tuy nhieân hieän vaãn chöa roõ Clinton coù ñi thaêm nhaø pha Hoûa loø cuõ cuûa Haø Noäi khoâng. Nôi ñaây caùc tuø binh Myõ goïi laø "Khaùch Saïn Hilton" ñaõ töøng giam giöõ vaø tra taán caùc tuø binh nhö Ñaïi söù Peterson vaø Thöôïng nghò só McCain.

Maët khaùc vaãn coøn moät ñieåm keït laø vuï thuoác khai quang da cam.
Clinton seõ ghi ñöôïc moät söï phaù vôõ beá taéc quan troïng neáu coù chính thöùc coâng boá hai beân hôïp taùc trong chöông trình khaûo saùt song phöông veà haäu quaû cuûa chaát ñoäc naøy. Caùc phuï taù cuûa Clinton noùi vaán ñeà seõ ñöôïc thaûo luaän.

THIEÂN-AÂN

Clinton ñi Vieät Nam, lieäu coù coâng khai noùi veà nhaân quyeàn hay khoâng?

VietCatholic News. 27/10/2000 TIN TOÅNG HÔÏP -- Nguoàn tin Kyodo töø Washington toái thöù tö 25-10 thuaät lôøi caùc giôùi chöùc Baïch Cung cho bieát Toång Thoáng Clinton seõ vieáng thaêm Vieät Nam töø 16 ñeán 20-11 ngay sau cuoäc hoïp Thöôïng ñænh APEC taïi Brunei.

Baùo San Jose Mercury News saùng thöù naêm 26-10 ñaêng baûn tin raát daøi vaø nhieàu chi tieát veà cuoäc vieáng thaêm, do Vaên phoøng cuûa baùo töø Haø Noäi göûi veà vôùi töïa ñeà "Chöông trình vieáng thaêm nhaäy caûm - Söï vöôn tôùi cuûa Clinton coù theå saùt ñeán xin loãi".

Baøi baùo môû ñaàu baèng moät loaït nhöõng caâu hoûi: Lieäu Clinton coù xin loãi veà cuoäc chieán tranh Vieät Nam? Lieäu oâng coù ñi thaêm "Khaùch saïn Hilton", nôi caùc tuø binh Myõ bò tra taán? Lieäu oâng coù thaêm laêng Hoà Chí Minh? Lieäu oâng coù coâng khai noùi tröôùc coâng chuùng Vieät Nam veà nhöõng vi phaïm nhaân quyeàn, nhöõng thaát baïi cuûa chuû nghóa coäng saûn, vieäc Haø Noäi haïn cheá daân chuùng söû duïng Internet?

Caùc nhaø ngoaïi giao vaø caùc hoïc giaû Myõ veà Vieät Nam vaãn nghó khoâng chaéc Clinton laïi coù theå ñöa ra moät lôøi xin loãi coâng khai roõ reät veà chieán tranh, vì haønh ñoäng naøy seõ gaây phaãn noä cho nhieàu chieán só ñaõ tham chieán ôû Vieät Nam cuõng nhö caùc ñoaøn theå cöïu chieán binh Myõ, phaàn lôùn vì oâng ñaõ khoâng tham gia cuoäc chieán, vaø trong thôøi kyø laø sinh vieân Clinton ñaõ phaûn khaùng chieán tranh. Nhöng cöïu Boä tröôûng Quoác phoøng Myõ McNamara ñaõ goïi cuoäc chieán Vieät Nam laø "moât thaûm kòch" vaø "moät söï sai laàm khuûng khieáp", neân vieäc Clinton ñöa ra moät hình thöùc xin loãi naøo ñoù cuõng laø ñieàu khoâng theå hoaøn toaøn khoâng coù.

Baûn tin vieát Clinton coù theå duøng chuyeán ñi naøy ñeå coâng khai khuyeán khích nhöõng phaàn töû oân hoøa, nhöõng löïc löôïng thaân Taây phöông trong noäi boä chính quyeàn vaø ñaûng CSVN. Ñaïi hoäi ñaûng seõ hoïp vaøo muøa Xuaân sang naêm, hieån nhieân Myõ muoán baåy nhöõng phaàn töû cöùng raén ra khoûi guoàng maùy naém quyeàn choùp bu cuûa cheá ñoä.

Clinton seõ hoïp coâng khai vôùi töøng ngöôøi cuûa Tam ñaàu cheá laø Chuû tòch Nhaø nöôùc Traàn Ñöùc Löông, Thuû töôùng Phan Vaên Khaûi vaø Toång bí thö Leâ Khaû Phieâu.

Veà vieäc vieáng thaêm laêng Hoà Chí Minh, caùc coá vaán chính trò cuûa Clinton coù theå khuyeân oâng boû haún chuyeän naøy. Maëc duø Hoà laø nhaân vaät ñöôïc ñaûng thôø phuïng ôû Vieät Nam, nhöng oâng ta bò phaàn lôùn nhöõng ngöôøi Myõ goác Vieät ñaû kích coi nhö hung thaàn. Laêng Hoà seõ bò ñoùng cöûa khi Clinton ñeán Haø Noäi ñeå caùc nhaø khoa hoïc Nga baûo trì xaùc öôùp cuûa Hoà Chí Minh. Nhöng Nguyeãn Quang Taán, Tröôûng ban Quaûn lyù laêng noùi vôùi Mercury News raèng moïi cuoäc vieáng thaêm rieâng tö coù theå daøn xeáp ñöôïc baát cöù luùc naøo.

THIEÂN-AÂN

Noå bom töï saùt gaàn ñoàn Do Thaùi; Hai Phe vaãn noå suùng

VietCatholic News. 27/10/2000 JERUSALEM - Toái Thöù Tö, caùc xaï thuû Palestine coøn baén khu ñònh cö Gilo, ven Jerusalem, töø laøng Beit Jala. Chöa coù tin thöông vong. Khu ñònh cö Jilo ñöôïc Israel coi laø thuoäc phaïm vi thaønh phoá Jerusalem.

Löïc löôïng Israel ñaõ baén traû, vaø töø hoâm ñaàu tuaàn ñaõ baùo ñoäng seõ bao vaây laøng Beit Jala ñeå chaám döùt tình traïng naøy.

Theo tin môùi nhaát, moät thanh nieân Palestine côõi xe ñaïp, ñaõ ñaùnh bom töï saùt nhaém vaøo 1 tieàn ñoàn Israel ôû daûi Gaza. 1 binh só Israel bò thöông nheï. Ngöôøi taán coâng uûi xe ñaïp vaøo töôøng chaén cuûa ñoàn lính Israel vaø kich hoûa 5 ñeán 6 pound thuoác noå, caùc giôùi chöùc quaân söï Israel nghi laø 1 du kich quaân Jihad.

Lyù lòch thuû phaïm chöa theå xaùc nhaän, trong khi thuû laõnh Nafez Azzam cuûa toå chöùc Jihad tuyeân boá raèng "haønh ñoäng ñaùnh bom töï saùt laø chuyeän khoâng ngaïc nhieân, vì thöôøng daân vaø treû em Palestine bò binh lính Israel gieát taïi treân ñöôøng phoá".

Sau vuï noå, xe taêng Israel ñaõ chaén döôøng treân ñaïi loä chính cuûa Gaza City chaïy theo höôùng nam-baéc, laøm doàn öù xe coä khoaûng 10 caây soá. OÂng Zahar, moät laõnh tuï Hamas, cho bieát toå chöùc Hamas chæ toå chöùc neùm ñaù trong caùc vuï ñoái ñaàu, coøn caùc xaï thuû Palestine ñaõ hoaït ñoäng töï phaùt.

Vuï noå bom töï saùt gaây theâm lo ngaïi veà tình hình coù theå coù theâm caùc vuï ñaùnh bom töông töï.

THIEÂN-AÂN

Kyû nieäm 50 naêm ngaøy tuyeân boá tín ñieàu Ñöùc Meï Hoàn Xaùc Leân Trôøi

VietCatholic News. 27/10/2000 Ngaøy thöù tö , leã caùc Thaùnh Nam Nöõ 1/11/2000, luùc 10h saùng, Ñöùc Thaùnh Cha seõ chuû söï moät thaùnh leã ñaïi traøo taïi ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ ñeå kyû nieäm 50 naêm ngaøy ban boá tín ñieàu Ñöùc Meï Hoàn Xaùc Leân Trôøi.

Caùc Ñöùc Hoàng Y trong Hoàng Y ñoaøn seõ cuøng ñoàng teá vôùi Ñöùc Thaùnh Cha.

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Hoàng Y Roger Etchegaray hoïp baùo veà vieäc choïn Thaùnh Thomas More laø boån maïng caùc chính trò gia

VietCatholic News. 27/10/2000 Saùng hoâm qua 26/10/2000, taïi phoøng baùo chí Toøa Thaùnh, Ñöùc Hoàng Y Roger Etchegaray, chuû tòch uûy ban trung öông Naêm Ñaïi Thaùnh ñaõ chuû trì moät cuoäc hoïp baùo ñeå haân hoan tuyeân boá quyeát ñònh cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng laø Thaùnh Thomas More seõ ñöôïc toân phong laø boån maïng caùc nhaø laõnh ñaïo nhaø nöôùc vaø caùc chính trò gia trong ngaøy 31/10/2000 saép tôùi.

Môû ñaàu cuoäc hoïp baùo, Ñöùc Hoàng Y Etchegaray noùi: "Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II chuaån bò ban taëng moät moùn quaø lôùn cho caùc nhaø laõnh ñaïo trong boä maùy coâng quyeàn vaø caùc chính trò gia caùc nöôùc laø Thaùnh Thomas More nhö laø göông maãu cao caû vaø ñaáng caàu baàu cho nhöõng ai coi hoaït ñoäng chính trò cuûa mình nhö moät löïa choïn cuûa cuoäc ñôøi."

Thaùnh Thomas More sinh ngaøy 7/2/1948. Naêm 22 tuoåi ngaøi ñaõ laø moät luaät sö noåi tieáng. Naêm 27 tuoåi ngaøi laø ñaïi bieåu quoác hoäi. Ngaøi laø chöôûng aán cuûa Anh töø 1529 ñeán 1532, vaø laø ngöôøi ñöôïc vua Henry VIII quyù chuoäng. Tuy nhieân, ngaøi ñaõ bò cheùm ñaàu vì töø choái khoâng coi vua cuõng laø thuû laõnh cuûa Giaùo Hoäi ôû Anh vaø phaûn ñoái vieäc ly dò cuûa nhaø vua.

Vieäc vaän ñoäng ñaët Thaùnh More laøm quan thaày ñöôïc oâng Francesco Cossiga, toång thoáng nöôùc YÙ töø 1985 ñeán 1992, khôûi xöôùng. OÂng thöôøng noùi Thaùnh More laø moät "taám göông saùng ngôøi" vaø laø moät "chính khaùch vó ñaïi cuûa Anh Quoác."

Söï vaän ñoäng naøy cuõng ñöôïc söï hoã trôï ôû Anh bôûi moät thöôïng nghò só thuoäc ñaûng Daân Chuû Töï Do, oâng Lord David Alton, ngöôøi tin töôûng raèng Thaùnh Thomas More thaät thích hôïp vôùi vai troø naøy. OÂng noùi vôùi tôø The Daily Telegraph: "Nhieàu khi chuùng ta khoâng nhaän ra caùc kho baùu maø chuùng ta ñang coù." Vaø cöïu boä tröôûng John Gummer, döôùi traøo thuû töôùng Tory, ngöôøi trôû laïi Coâng Giaùo naêm 1994 cuõng haân hoan ñoùn nhaän Thaùnh More laø thaùnh quan thaày cho caùc chính trò gia.

Ñöùc Hoàng Y Etchegaray cho bieát "Khi choïn Thaùnh Thomas More laø quan thaày caùc nhaø laõnh ñaïo nhaø nöôùc vaø caùc chính trò gia, Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II muoán nhaéc nhôû hoï laø Thieân Chuùa phaûi laø öu tieân tuyeät ñoái nhaát ngay caû trong taâm ñieåm cuûa caùc hoaït ñoäng coâng coäng. Trong thôøi ñaïi maø löông taâm con ngöôøi ñieân ñaûo, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ muoán ñöa ra cho moïi ngöôøi chuùng ta thaáy moät con ngöôøi ñaõ thaø cheát ñeå giöõ löông taâm ngay thaúng, moät löông taâm ñaõ khoâng ngöøng ñöôïc soi saùng bôûi aùnh saùng cuûa Thieân Chuùa vaø söï khoân ngoan, moät löông taâm xa laùnh moïi caùm doã vaø leäch laïc"

Nguyeãn Vieät Nam

Thaùng caùc ñaúng linh hoàn: Chöõ Taâm trong chöõ Hieáu

VietCatholic News. 27/10/2000
Xin toùm taét moät vaøi doøng giôùi thieäu chöõ taâm trong chöõ hieáu ñöôïc nhìn töø nhieàu laêng kính : Thaùnh Kinh, Hieáu Kinh, Phaät Giaùo, vaø trong daân gian.

1.Chöõ taâm trong Thaùnh Kinh.

Chöõ Taâm trong Thaùnh Kinh, baét nguoàn töø "Thieân Chuùa laø Tình Yeâu" (1Ga 4, 8), vì Thieân Chuùa ñaõ yeâu thöông theá gian, ñeán noãi phoù noäp Con Moät cuûa Ngöôøi cho theá gian.

"Ñöùc Kitoâ ñaõ cheát vì chuùng ta, ngay khi chuùng ta coøn laø ngöôøi toäi loãi; ñoù laø baèng chöùng Thieân Chuùa yeâu thöông chuùng ta." (Rm 5, 8). Bôûi ñoù, coù leänh truyeàn "chuùng ta haõy yeâu thöông nhau nhö Thaày yeâu thöông anh em" (Ga 15,17). Chöõ taâm ñöôïc bieåu loä caùch troïn veïn nhaát laø " Cheát cho ngöôøi mình yeâu", moät chöõ taâm ñi cho ñeán taän cuøng khaû naêng cuûa con ngöôøi, "heát loøng, heát söùc, heát caû trí khoân", ngöôøi Kitoâ höõu hoaøn taát cuoäc ñôøi mình trong chöõ taâm.
Chöõ taâm trong chöõ Hieáu ôû möôøi ñieàu raên, ñöôïc nhaán maïnh trong ñieàu raên thöù tö môû ñaàu phaàn hai cuûa Thaäp Giôùi, aán ñònh traät töï cuûa ñöùc aùi. Thieân Chuùa muoán raèng sau Ngöôøi chuùng ta phaûi toân kính cha meï, vì ñaõ sinh thaønh döôõng duïc, vaø daïy cho chuùng ta bieát Thieân Chuùa. "Haõy troïng kính cha meï ngöôi, ñeå ñöôïc soáng laâu beàn treân ñaát maø Ñöùc Chuùa, Thieân Chuùa cuûa ngöôi, ban cho ngöôi" (Xh 20,12). Thaûo Kính cha meï, laø töông quan phoå quaùt nhaát, neàn taûng nhaát cho caùc töông quan khaùc : Troø ñoái vôùi thaày, thôï ñoái vôùi chuû, coâng daân ñoái vôùi toå quoác,...vaø ngöôïc laïi "thaûo kính cha meï" cuõng hieåu ngaàm vaø bao haøm vieäc cha meï coù boån phaän vôùi con caùi, chuû ñoái vôùi thôï, thaày ñoái vôùi troø, ngöôøi caàm quyeàn ñoái vôùi daân...ngöôøi soáng theo ñaïo hieáu naøy thì ñöôïc nhöõng phaàn thöôûng thieâng lieâng, vaø nhöõng phaàn thöôûng khaùc cuûa traàn theá laø an bình vaø thònh vöôïng.

2.Chöõ taâm trong Hieáu Kinh.

Chöõ taâm trong hoïc thuyeát cuûa Khoång Töû, luoân thieân veà thöïc tieãn vaø laáy ñaïo nhaân laøm chuû yeáu. Nhaân laø loøng yeâu thöông roäng khaép bao truøm caû con ngöôøi vaø vaïn vaät. Ngöôøi coù ñaïo nhaân laø ngöôøi mang trong mình doøng maùu yeâu thöông, laáy yeâu thöông ñeå hoaøn taát moïi söï trong ñôøi. Khoång Töû chæ roõ, chöõ Taâm baét nguoàn töø baûn thaân ñeán gia ñình, theo leõ thöôøng, cha meï, anh chò em, laø ngöôøi thaân thieát nhaát, ta phaûi kính yeâu, roài ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi môùi coù loøng dung thöù vaø töø aùi ñöôïc. Do ñoù, vaán ñeà hieáu ñeã, leã nhaïc, coù vai troø raát quan troïng trong Nho Giaùo, ñöùc Khoång Töû giaûng daïy raát kyõ cho thaày Taêng Saâm, phaàn naøy sau thaønh saùch Hieáu Kinh, ñôøi Haùn noù ñöôïc lieät vaøo quyeån kinh thöù baûy, sau Thi, Thö, Leã, Nhaïc, Kinh Dòch vaø Kinh Xuaân Thu.

Hieáu ñöôïc ñaët thaønh Kinh, cho thaáy taàm quan troïng cuûa chöõ Hieáu, vaø trong chöõ Hieáu chöõ Taâm laø quan troïng " Taän taâm kính döôøng phuï maãu". Töø vieäc taän taâm vôùi cha meï, ngöôøi con cuõng taän taâm vôùi moïi ngöôøi "Yeâu cha meï, gheùt ngöôøi chaúng daùm: kính song ñöôøng, chaúng daùm khinh ngöôøi". Ngöôøi yeâu kính cha meï mình thì thaáy cha meï ngöôøi hoaëc ngöôøi giaø nhö cha meï mình, thì ñeàu yeâu kính. Khoång Töû daïy raèng: "Daïy daân thaân yeâu, chaúng gì hay baèng hieáu; daïy daân leã nhöôïng, chaúng gì hay baèng ñeã; dôøi thoùi ñoåi tuïc, chaúng gì hay baèng nhaïc; an treân trò daân, chaúng gì hay baèng leã; leã ñoù, kính maø thoâi vaäy. Cho neân kính cuûa mình cha, thì con ñeïp loøng; kính cuûa mình vua, thì baày toâi ñeïp loøng; kính cuûa mình anh, thì em ñöôïc ñeïp loøng; kính moät ngöôøi, maø muoân ngöôøi ñöôïc ñeïp loøng; phaàn kính ñoù laø ít, phaàn ñeïp loøng ñoù nhieàu. Ñoù laø caùi goïi laø coát yeáu ñaïo vaäy." (Chöông 12, saùch Hieáu Kinh).

3. Chöõ taâm trong Phaät Giaùo.

Thöôøng trong kinh noùi hieáu laø meï taát caû caùc coâng ñöùc, hieáu laø goác cuûa haïnh. Noùi ñeán haïnh laø noùi ñeán haïnh cuûa Phaät, noùi ñeán ñaïo hieáu laø noùi ñeán ñaïo cuûa Phaät.

Hieáu vaø Haïnh, ñeàu coù taâm laøm troïng yeáu. Trong nhaø Phaät thöôøng daïy: Taâm thaønh thì vieäc toát. Taâm thaønh, duø moät vieäc heát söùc bình thöôøng maø taùc duïng, keát quaû raát to lôùn. Cho neân noùi tôùi ñaïo Phaät laø noùi ñeán taâm. Vieäc laøm cuûa ngöôøi con Phaät laø caên cöù töø nôi taâm. Moïi sinh hoaït cuûa ta phaûi xuaát phaùt töø taâm chaân thaønh. Löôïng bao nhieâu cuõng toát nhöng phaåm chaát môùi coù giaù trò.

Noùi tôùi taâm thì ai cuõng coù taâm. Laø ngöôøi mang trong mình doøng maùu ñoû, ai cuõng töø cha meï sinh ra, coù söï soáng. Chuùng ta coù ca tuïng cha meï sinh ra ta vôùi bao nhieâu nhoïc nhaèn naêm thaùng nuoâi naáng. Coù keå heát moät ñôøi cuõng chöa xong, nhöng theo ñoù maø troâi troøn hieáu ñaïo. Vieäc laøm con, chöõ hieáu luoân laáy laøm troïng thì thaân môùi vinh.

Chuyeän keå raèng: moät tu syõ noï, muoán leân Taây phöông ñeå tìm gaëp Phaät Toå. Nhieàu ngöôøi bieát ñöôïc, neân göûi gaém öôùc nguyeän vaø phaåm vaät cuûa hoï cho vò tu syõ, mong sao khi vò tu syõ, gaëp ñöôïc ñöùc Phaät, thì daâng caùc leã vaät ñeå cuùng döôøng. Nhöng ñöôøng daøi, n hieàu gian khoù, naêm luïn thaùng chaày vò tu syõ naøy quaù meät moûi, do ñoù oâng queân vaø boû ñ i heát nhöõng gì baïn höõu göûi gaém. Cuoái cuøng oâng cuõng ñeán ñöôïc Taây Phöông, nhöng khi tôùi nôi oâng môùi vôõ leõ taát caû nhöõng gì oâng ñaõ vöùt boû, ñeàu ñang ôû beân Ñöùc Phaät, loøng thaønh cuûa moãi ngöôøi ñaõ laøm cho leã vaät cuûa hoï ñeán vôùi Ñöùc Phaät. Coøn vò tu syõ, phaûi laõnh nhaän quaû baùo, trôû veà, laën nguïp trong buøn nhô, ñeå maø moø tìm nhöõng gì maø oâng ñaõ vöùt boû. Cho neân, noùi ñöôïc thì phaûi laøm ñöôïc. Coù taâm thaønh thì môùi coù söï hoaøn taát troøn ñaày.

Duø cho phaåm vaät daâng cho cha meï khieâm toán, giaûn dò, bình thöôøng vôùi taám loøng taâm thaønh, cuõng ñöôïc keå laø troïng. Theá neân, Taêng saâm coù noùi: "Haïnh hieáu ñöùng ñaàu traêm haïnh toát. Hieáu caûm ñeán trôøi thì möa gioù hoaø thuaän, hieáu caûm ñeán ñaát thì muoân vaät hoaù sinh, hieáu caûm ñeán ngöôøi thì moïi phuùc ñeàu ñeán". Ngöôøi caûm ñöôïc nhö vaäy, noùi ñöôïc vaø laøm ñöôïc nhö vaäy, chính laø ngöôøi ñaõ laøm troøn boån phaän hieáu haïnh cuûa mình ñoái vôùi cha meï. Chuû tröông cuûa ñaïo Phaät laø chính töø moãi con ngöôøi chuùng ta phaûi hoaøn bò, ñaày ñuû, thaät troâi troøn nhieäm vuï vaø tö caùch cuûa mình. Bao giôø boån phaän cuûa mình chu toaøn thì chung quanh mình ñöôïc aûnh höôûng. Tinh thaàn ñoù baét nguoàn töø taâm thaønh cuûa moãi ngöôøi chuùng ta.

4. Chöõ taâm trong daân gian.

Neàn luaân lyù bình daân khoâng coù tính caùch cao sieâu, daïy cho ta moät quan nieäm xöû theá tuîeât ñích hay moät toân chæ thoaùt tuïc. Maëc daàu, ñoái vôùi baûn thaân, neàn luaân lyù aáy khuyeân ta coù moät tö caùch cao thöôïng thanh khieát. "giaáy raùch phaûi giöõ laáy leà" hoaëc " ñoùi cho saïch raùch cho thôm". Ñoâi khi, ta thaáy aûnh höôûng roõ reät cuûa Nho Giaùo maø söï baønh tröôùng vöôït ra khoûi phaïm vi giai caáp Nho só ñeå aûnh höôûng tôùi ñaïi chuùng bình daân. Ta khoâng theå phuû nhaän aûnh höôûng aáy ñöôïc, vì ngaøy tröôùc cuõng ñaõ coù nhieàu vò quan ñem nhöõng ñieàu mình bieát veà Nho Giaùo, roài ñem ra daïy cho daân, vaø trong daân cuõng coù nhieàu ngöôøi taøi gioûi soáng ñôøi aån daät maø giuùp ñôõ daân hoïc caùi ñaïo lyù laøm ngöôøi qua caùc saùch Thaùnh hieàn. Söï lôùn roäng cuûa Nho phong aáy ñi vaøo töøng neáp soáng gia ñình, caùi ñaïo lyù aáy laøm cho gia ñình coù moät neà neáp, coù moät baàu khí kính treân nhöôøng döôùi, coù toân ti traät töï gaén boù yeâu thöông.

Noùi theá, ngöôøi Vieät Nam khoâng phaûi laø khoâng coù neàn luaân lyù rieâng, tuy noù khoâng heä thoáng nhö Nho Giaùo, nhöng noù baøng baïc khaép nôi, qua nhöõng ca dao bình daân, neàn luaân lyù aáy, ñoâi khi thaät ñôn giaûn, bình thöôøng. Ngöôøi Vieät Nam khoâng nhaém tôùi vieäc soáng nhö moät oâng Thaùnh maø coát sao tìm ñöôïc söï hoaø thuaän trong gia ñình: " Thuaän Vôï Thuaän choàng, taùt beå ñoâng cuõng caïn." Hoaëc daïy boån phaän laøm con, bieát ôn cha meï : "Coâng cha nhö nuùi Thaùi Sôn, Nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaûy ra, moät loøng thôø meï kính cha, cho troøn chöõ hieáu môùi laø ñaïo con". Ñôn giaûn maø deã hieåu: "anh em thöông nhau nhö theå tay chaân", hoaø haûo laø hôn heát ñoái vôùi xaõ hoäi: "Moät söï nhòn, chín söï laønh". Laáy loøng nhaân quan troïng hôn heát :"Lôøi noùi chaúng maát tieàn mua, löïa lôøi maø noùi cho vöøa loøng nhau". Soáng vôùi nhau caàn coù moät taám loøng, caùi loøng cuûa moät luyõ tre xanh moäc maïc, chaát phaùc maø bao coâng duïng, ñeå roài ñi ñaâu, cuõng nhôù cuõng thöông tôùi nhöõng luyõ tre xanh aáy.

Xeùt qua vaøi goùc nhìn veà chöõ taâm trong chöõ hieáu, chuùng ta coù theå nhaän ra raèng, tröôùc khi Kitoâ Giaùo ñöôïc gieo vaøo loøng queâ Vieät Nam, thì töø ngaøn ñôøi, Thaùnh Thaàn ñaõ chuaån bò trong taâm hoàn ngöôøi Vieät moät maûnh ñaát toát, ñeå saün saøng ñoùn nhaän haït gioáng Tin Möøng.

Lm. Ñoâminicoâ Buøi Minh Sôn.

Hoaït ñoäng cuûa nhoùm hoãn hôïp Do Thaùi vaø Coâng Giaùo nghieân cöùu caùc vaên kieän Toøa Thaùnh veà Theá Chieán thöù hai

VietCatholic News. 27/10/2000 OÂng Joaquin Navarro-Valls, giaùm ñoác phoøng Baùo Chí Toøa Thaùnh, tröa hoâm qua 26/10/2000 ñaõ cho bieát:

"Nhoùm hoãn hôïp caùc nhaø hoïc giaû Do Thaùi vaø Coâng Giaùo, ñöôïc thaønh laäp naêm 1999 bôûi uûy ban Ñoái Thoaïi Lieân Toân Vôùi Ngöôøi Do Thaùi cuûa Toøa Thaùnh vaø uûy ban Quoác Teá Do Thaùi Veà Ñoái Thoaïi Lieân Toân , ñang ôû Roâma ñeå trình baøy caùc baùo caùo sô khôûi maø caùc vò naøy tìm thaáy sau khi nghieân cöùu 11 vaên kieän do Toøa Thaùnh xuaát baûn veà Theá Chieán Thöù Hai "

"Caùc baûn baùo caùo cuûa hoï ñaõ ñaùnh giaù tích cöïc vieäc Toøa Thaùnh ñaõ cho pheùp tham khaûo deã daøng caùc taøi lieäu naøy vaø ñaõ xaùc ñònh ñöôïc neàn moùng cho caùc nghieân cöùu trong töông lai. Trong moät loaït caùc caâu hoûi caàn phaûi nghieân cöùu, caùc hoïc giaû ñaõ xaùc ñònh ñöôïc nhöõng laõnh vöïc maø hoï seõ caàn theâm taøi lieäu".

Nguyeãn Vieät Nam

Ñöùc Thaùnh Cha gôûi ñieän chia buoàn vôùi chính phuû Nga veà tai naïn maùy bay

VietCatholic News. 27/10/2000 Ñöùc Hoàng Y Angelo Sodano, quoác vuï khanh Toøa Thaùnh ñaõ gôûi moät ñieän vaên nhaân danh Ñöùc Thaùnh Cha cho chính phuû Nga ñeå chia buoàn vì tai naïn maùy bay cuûa Boä Quoác Phoøng Nga ôû Batumi, Georgia ngaøy hoâm qua 26/10/2000. Ñöùc Thaùnh Cha höùa seõ caàu nguyeän cho caùc naïn nhaân vaø gia ñình.

Chieác maùy bay noùi treân ñaõ bay töø Chkalovskoye, moät thò traán beân ngoaøi thuû ñoâ Maïc Tö Khoa ñeán Batumi chôû 80 só quan vaø gia ñình ñi nghæ heø ôû Maïc Tö Khoa veà.

Nguyeãn Vieät Nam

Hoâm nay thöù Saùu 27/10/2000 leã kính Thaùnh Alexander thaønh Hales

VietCatholic News. 27/10/2000

Toâi Tôù Thieân Chuùa Alexander thaønh Hales (c. 1245)

Alexander laø ngöôøi goác Anh, theo hoïc taïi moät tu vieän ôû Hales. Khoaûng naêm 1210, ngaøi baét ñaàu daïy thaàn hoïc taïi Ñaïi Hoïc Paris, moät hoïc vieän uyeân baùc vaø uy tín. Ngaøi noåi tieáng veà söï thaùnh thieän cuõng nhö sôû hoïc cuûa ngaøi.

Ñeå suøng kính Ñöùc Maria, ngaøi coù lôøi höùa laø seõ khoâng töø choái baát cöù ai nhaân danh Ñöùc Maria maø yeâu caàu ngaøi. Moät ngaøy kia, trong laàn ñi xin aên, moät tu só Phanxicoâ ñaõ nhaân danh Ñöùc Maria yeâu caàu ngaøi gia nhaäp Doøng Phanxicoâ. Thaät boái roái, nhöng ngaøi ñaõ giöõ lôøi höùa vaø gia nhaäp doøng. Trong thôøi gian tu luyeän, ngaøi bò caùm doã boû nhaø doøng, nhöng trong moät giaác mô, ngaøi thaáy Thaùnh Phanxicoâ vaùc thaäp giaù thuyeát phuïc ngaøi haõy kieân trì trong ñôøi soáng tu trì. Sau cuøng, ngaøi khoâng coøn bò caùm doã aáy nöõa.

Khi laø moät tu só Phanxicoâ, Alexander tieáp tuïc daïy ñaïi hoïc. Ngaøi giuùp thieát laäp nhöõng neàn taûng caên baûn cho phaùi Kinh Vieän cuõng nhö vieäc daãn giaûi, baûo veä chaân lyù ñöùc tin cuûa phaùi naøy. Ngaøi ñöôïc vinh döï vôùi nhöõng töôùc hieäu "Tieán Só Baát Khaû Baùc Beû" vaø "Thaày Caùc Tieán Só." Thaùnh Bonaventure vaø Thaùnh Toâma Aquinas laø nhöõng ngöôøi theo hoïc vôùi ngaøi. Coù laàn Thaùnh Toâma noùi, "Chæ coù moät thaàn hoïc gia maø baïn caàn vöôït qua." Ñoù laø Alexander ôû Hales.

Thaùnh Alexander luoân luoân laø moät tu só khieâm toán, vieäc suøng kính Ñöùc Maria ñaõ daãn ñöa ngaøi ñeán ñôøi soáng tu trì. Ngaøi cheát vôùi thaùnh danh Meï Maria vaãn coøn treân moâi.

Giôùi thieäu veà huynh ñoaøn Ña Minh

VietCatholic News. 27/10/2000 GIÔÙI THIEÄU HUYNH ÑOAØN LINH MUÏC THAÙNH ÑA MINH

CONGREGATIO
PRO INSTITUTIS VITAE CONSECRATAE
ET SOCIETATIBUS VITAE APOSTOLICAE

DECRETUM
Procurator Generalis Ordinis Fratrum Praedicatorum nomine Magistri Generalis eiusdem Ordinis, Apostolicae Sedis supplices porrexit preces, ut "Regula Fraternitatum Sacerdotalium Sancti Dominici" quae iam die 4 Ianuarii 1972, Prot. n.980/7 1, ad experimentum approbata fuit, nunc definitive approbaretur.
Congregatio pro Institutis vitae consecratae et Societatibus vitae apostolicae, attentis expositis atque omnibus ad rem pertinentibus mature perpensis, dicta Regula, lingua latina exarata, quorum exemplar in suo tabulario asservatur, approbat atque confirmat, servatis de iure servandis.
Contrariis quibuslibet non obstantibus.

Datum in Vaticano, die 3 Decembris 1996
Eduardus card. Martinez Somalo, Praefectus
P. Jesus Torres CMF, Subsecrarius.


QUI CHEÁ HUYNH ÑOAØN LINH MUÏC THAÙNH ÑA MINH

LÔØI NGOÛ

Caùc linh muïc, ñuôïc traïch cöû töø loøng daân Chuùa, nhöng khoâng taùch bieät khoûi theá tuïc vaø vì ôn goïi rieâng cuøng vôùi vieäc nhaän laõnh thaùnh chöùc, ñaõ hoaøn toaøn daâng hieán mình ñeå cöùu roãi caùc linh hoàn, baèng vieäc chu toaøn caùc chöùc vuï linh muïc, "nhö laø chöùng nhaân vaø laø nhöõng ngöôøi phaân phaùt söï soáng khaùc vôùi söï soáng traàn theá" (LM. Soá 3).

Bôûi theá, caùc linh muïc, vì lyù do ñaëc bieät buoäc khoâng ñöôïc chieàu theo traàn theá naøy (Rm 12,2) vaø phaûi coá gaéng tieán ñeán söï troïn laønh Phuùc Aâm, ñeå luoân chuû taâm neân gioáng Ñöùc Kitoâ vaø trôû neân nhöõng duïng cuï soáng ñoäng cho chöùc Linh Muïc ñôøi ñôøi cuûa Ngöôøi ngoû haàu xaây döïng Hoäi Thaùnh cuûa Ngöôøi ôû traàn gian (LM soá 12).

Nhöõng ngöôøi ñöôïc ôn sieâu nhieân thuùc ñaåy, ñaõ ghi teân vaøo Doøng Thaùnh Ñaminh vaø ôû ñaáy tuyeân höùa qui luaät thích hôïp cho baäc troïn laønh cuûa hoï, töùc laø khi gia nhaäp caùc coäng ñoaøn rieâng bieät goïi laø "HUYNH ÑOAØN LINH MUÏC THAÙNH ÑA MINH", taát nhieân hoï thuû ñaéc ñöôïc danh nghóa môùi ñeå neân troïn laønh hôn tröôùc maët Chuùa vaø ngöôøi ñôøi.

Cuøng vôùi aân rieâng cuûa Bí tích Truyeàn Chöùc, giuùp hoï chu toaøn caùc vieäc veà chöùc vuï thaùnh (LM soá 12), coøn coù caùc trôï löïc thieâng lieâng môùi phaùt sinh cho hoï do vieäc tuyeân höùa, laøm cho hoï trôû neân thaønh vieân cuûa Gia Ñình Ña Minh vaø ñöôïc thoâng coâng ñaëc suûng cuøng chöùc vuï cuûa Doøng nhaèm möu ích cho Giaùo hoäi ñòa phöông vaø Giaùo hoäi toaøn caàu. Coøn Doøng, khi cung caáp cho hoï caùc trôï löïc thieâng lieâng ñoù vaø daãn ñöa hoï treân con ñöôøng thaùnh thieän rieâng, vaãn ñeå cho hoï töï do hoaøn toaøn phuïc vuï Giaùo hoäi dòa phöông döôùi phaùp quyeàn cuûa Giaùm muïc sôû taïi cuûa hoï.

CHÖÔNG I: TÍNH CHAÁT VAØ ÑÔØI SOÁNG CAÙC HUYNH ÑOAØN LINH MUÏC

1.
§1 Caùc linh muïc naøo ñaõ gia nhaäp Doøng ñeå thoâng phaàn vaøo Gia Ñình Ña Minh, thì phaûi chuyeân caàn "soáng theo tinh thaàn Thaùnh Phuï Ña Minh" vaø coá gaéng "tieán tôùi ñôøi soáng toâng ñoà hoaøn haûo hôn ), cho neân nhôø söï sieâng naêng chieâm nieäm veà Thieân Chuùa, keát hieäp söï chuyeân caàn hoïc hoûi ñaïo lyù thaùnh vôùi loøng nhieät thaønh caàu nguyeän vaø tình nguyeän soáng khoù ngheøo, hoï seõ ñaït ñöôïc ñöùc tin kieân vöõng vaø tinh thaàn toâng ñoà haêng say cöùu roãi moïi thuï taïo (Mc 16,15), cho ñeán cuøng traùi ñaát (Cv. 1,8).

§ 2 Trong vieäc thöïc haønh toâng ñoà, ñöøng keå caùc Thaùnh Toâng Ñoà, chuùng ta coù maãu göông saùng ngôøi laø Thaùnh Phuï Ña Minh, moät "linh muïc raát thaùnh thieän cuûa Chuùa" , troùt ngaøy chaêm lo cho tha nhaân, thaâu ñeâm daønh cho Thieân Chuùa vaø doác toaøn löïc chinh phuïc raát nhieàu linh hoàn cho Chuùa; hôn nöõa, trong taâm hoàn Ngöôøi coøn coù söï ganh ñua cöùu roãi sinh linh caùch laï thöôøng vaø haàu nhö khoâng theå tin ñöôïc .

2. Nhôù ñeán ôn goïi cao thöôïng cuûa mình, caùc linh muïc Ña Minh "phaûi chaêm lo giaûng daïy caùch rieâng" (1Tm 5,17), "tin caùc ñieàu mình ñoïc khi suy nieäm luaät Chuùa, daïy caùc ñieàu mình tin. soáng ñieàu mình daïy" (HT 28) ñeå trôû neân nhöõng nhaø "ñaøo taïo ñöùc tin"(LM soá 6) cho daân chuùng vaø nhöõng vò rao giaûng Tin Möøng cho theá gian.

3. Nhöng khi vì phaän söï muïc töû, phaûi soáng trong theá gian, caùc linh muïc cuûa Thaùnh Ña Minh caàn phaûi trau doài caùc ñöùc tính nhaân baûn, laø nhöõng nhaân ñöùc laøm cho chöùc vuï cuûa mình ñaùng ñöôïc ngöôøi ñôøi tin caäy, nhö "nhaân haäu, thaønh thöïc, huøng duõng vaø kieân nhaãn, chuyeân chaêm coâng bình, xaõ hoäi, lòch thieäp" (LM soá 3), quaûng ñaïi vaø taát caû nhöõng gì laøm cho caùc vò aáy ñöôïc moïi ngöôøi yeâu quùi trong Chuùa (Pl 1,4-8), ñeán noãi coù theå aùp duïng vaøo nhöõng vò aáy ñieàu ñaõ noùi veà Thaùnh Phuï Ña Minh, ñaáng "ñaõ tieáp ñoùn moïi ngöôøi trong tình baùc aùi, vaø vì Ngöôøi ñaõ yeâu quùi moïi ngöôøi, neân cuõng ñöôïc moïi ngöôøi quùi meán laïi. Vui vôùi ngöôøi vui, khoùc vôùi ngöôøi khoùc (Rm 18,15), laø ñieàu Cha Thaùnh ñaõ thöïc hieän vôùi loøng nhaân aùi vaø taän tuïy phuïc vuï tha nhaân" .


VIEÄC TUYEÂN HÖÙA TRONG DOØNG

4.
§ 1 Nhöõng linh muïc naøo kieân vöõng trong yù ñònh cuûa mình, cöông quyeát theo veát chaân Thaùnh Ña Minh, ñeå coù theå keát hieäp khaêng khít hôn vôùi Ñöùc Kitoâ Linh Muïc thì tuyeân höùa trong Doøng vaøo thôøi gian nhaát ñònh.

§ 2 Do haønh vi ñoù xuaát phaùt töø ñöùc tin soáng ñoäng vaø yù thöùc saâu xa veà pheùp Thaùnh Taåy cuõnh nhö pheùp Truyeàn Chöùc Thaùnh cuûa mình, caùc linh muïc aáy tuyeân höùa ñaët cuoäc soáng cuûa mình vaøo kyû luaät rieâng cuûa söï troïn laønh vaø trôû neân con caùi cuûa Thaùnh Ña Minh.

§ 3 YÙ thöùc veà lôøi tuyeân höùa cuûa mình, caùc linh muïc Ña Minh phaûi coá gaéng soáng tinh thaàn caùc lôøi khuyeân Phuùc Aâm vaø Taùm Moái Phuùc, ñeå nhôø ñoù caùc vò aáy coù khaû naêng coäng taùc vôùi aân suûng ñaõ nhaän ñöôïc bôûi pheùp Truyeàn Chöùc Thaùnh.

§ 4 Nhöng nhöõng vò naøo öôùc mong taän hieán caùch ñaëc bieät hôn cho Chuùa, muoán thöïc hieän caùc lôøi khuyeân Phuùc Aâm baèng ba lôøi khaán, thì coù theå töï yù laøm ñieàu ñoù döôùi hình thöùc tö rieâng (informa privata).

5.
§ 1 Lôøi tuyeân höùa trong Doøng Ña Minh ñoøi hoûi phaûi coù tinh thaàn thanh baàn saâu xa hôn, cho neân caùc linh muïc soáng trong traàn theá, duø vaãn quùi chuoäng "nhöõng giaù trò nhaân baûn vaø nhöõng vaät thuï taïo nhö aân hueä Chuùa ban" (LM soá 17) nhöng phaûi bieát duøng caùc cuûa caûi aáy caùch khoân ngoan vaø xöùng hôïp vôùi caùc muïc ñích muïc vuï cuûa chöùc vuï mình, ngoõ haàu coù theå ñaït tôùi "ñöùc thanh baàn tình nguyeän laøm cho mình neân gioáng Ñöùc Kitoâ caùch roõ reät vaø mau leï hôn trong khi thi haønh chöùc vuï thaùnh" (LM soá 17).

§ 2 Lôøi tuyeân höùa trong Doøng Thaùnh Ña Minh ñaët caùc linh muïc aáy vaøo ñòa vò toát hôn ñeå hieåu vaø trung thaønh soáng aân suûng ñoäc thaân cao quùi, aân suûng naøy "vöøa laø daáu chæ, vöøa laø söï khích leä ñöùc aùi muïc vuï, ñoàng thôøi laø nguoàn ñaëc bieät sinh saûn thieâng lieâng trong traàn gian"(LM soá 16), hôn nöõa coøn laø chöùng lyù huøng hoàn veà cuoäc soáng mai haäu maø caùc vò thöôøng rao giaûng.

§ 3 Tuyeân höùa trong Doøng Ña Minh cuõng giuùp caùc vò aáy yù thöùc ñaày ñuû veà söï hieäp thoâng phaåm traät vôùi Ñöùc Giaùm muïc vaø Ñöùc Giaùo hoaøng baèng caùch laøm cho taâm hoàn hoï neân hoaøn thieän trong vieäc vaâng phuïc toân kính quyeàn bính cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng vaø Ñöùc Giaùm muïc nhö laø quyeàn bính cuûa Ñöùc Kitoâ, Vò Muïc Töû toái cao. Ñöùc vaâng phuïc aáy coøn laø aân ñieån ñeå phuïc vuï Giaùo hoäi vaø chaân thaønh vaâng theo quyeàn giaùo huaán cuûa Hoäi thaùnh (LM soá 16).

CAÙC NGUOÀN MAÏCH NEÂN THAÙNH

6. Sau ñaây laø caùc nguoàn maïch chính yeáu maø caùc linh muïc Ña Minh muùc laáy söï taêng tröôûng vaø tieán trieån trong vieäc chieâm nieäm vaø hoaït ñoäng toâng ñoà:

§ 1 Chính nhöõng haønh ñoäng chính yeáu maø caùc linh muïc Ña Minh haèng ngaøy chu toaøn trong chöùc vuï muïc töû cuûa mình, khi thi haønh caùc vieäc aáy caùch xöùng hôïp vaø vôùi loøng nhieät thaønh ñaëc bieät trong söï hieäp thoâng vôùi Ñöùc Giaùm muïc vaø caùc linh muïc khaùc (LM soá 16), cuõng nhö vôùi toaøn theå Doøng Ña Minh maø hoï ñaõ trôû neân thaønh vieân.

§ 2 Lôøi Chuùa ñöôïc ñoùn nhaän trong thaâm taâm vaø tin caäy do vieäc ñoïc Thaùnh Kinh chung cuõng nhö rieâng, nhôø ñoù caùc vò aáy trôû neân moân ñeä ñích thöïc cuûa Thaày Chí Thaùnh, cuûa Ñaáng Khoân Ngoan voâ cuøng, ñoàng thôøi trôû neân xöùng hôïp ñeå rao giaûng trong thaàn löïc cuûa Thieân Chuùa (2 Cr 4,7;:LM soá 13).

§ 3 Cöû haønh Thaùnh leã haèng ngaøy caùch xöùng ñaùng, bôûi vì ñang khi caùc vò nhaân danh Ñöùc Kitoâ daâng tieán hy leã, thì hoï keát hieäp moät caùch ñaëc bieät vaøo maàu nhieäm töû naïn cuûa Ngaøi, thuùc ñaåy mình haõm deïp thaân xaùc vaø töï hieán mình cho ñoaøn chieân ñaõ ñöôïc trao phoù (1Ga 3,16; LM soá 13 vaø 14).

§ 4 Soát saéng nguyeän Caùc Giôø Kinh Phuïng Vuï haèng ngaøy laøm cho hoï keát hieäp vôùi lôøi caàu xin cao caû cuûa Ñöùc Kitoâ vaø Giaùo hoäi cho theá gian, Caùc linh muïc Ña Minh ñöôïc quyeàn duøng lòch Phuïng vuï Ña Minh ñeå hieäp thoâng vôùi toaøn Doøng, hoï coù theå chu toaøn caùch hoaøn haûo hôn caùc lôøi nguyeän cuûa Hoäi thaùnh vaø ñöôïc thoâng coâng caùch ñaày ñuû hôn caùc aân ñieån cuõng nhö coâng phuùc cuûa Doøng.

§ 5 Haèng ngaøy ñaøm thoaïi vôùi Chuùa Kitoâ theo maãu göông cuûa Thaùnh Phuï Ña Minh, Ñaáng luoân noùi vôùi Chuùa hoaëc noùi veà Chuùa , vaø caùc giôø ban ñeâm khoâng ai tænh thöùc caàu nguyeän baèng ñuû moïi caùch thöùc nhö Ngöôøi; laïi nöõa, Ngöôøi thöôøng xuyeân thöùc thaâu ñeâm trong nhaø thôø...caàu nguyeän vaø kieân trì tænh thöùc . Caùc linh muïc Ña Minh cuõng phaûi chaêm chæ suy gaãm haèng ngaøy vaø tónh taâm moãi thaùng ít laø moät laàn (LM soá 18).

§ 6 Sieâng naêng xöng toäi haún hoi vaø hoài taâm xeùt mình moãi ngaøy, cuõng phaûi coi troïng vieäc baøn hoûi löông taâm vôùi cha Linh höôùng.

§ 7 Hoïc hoûi Thaùnh Kinh, caùc thaùnh Toå phuï, vaên kieän giaùo huaán cuûa Hoäi thaùnh cuõng nhö thaàn hoïc, ñaëc bieät thaàn hoïc cuûa thaùnh Thomas Aquino ñaõ ñöôïc trình baøy caùch minh baïch vaø raát saâu saéc (LM soá 18).

§ 8 Thaønh thöïc suøng kính Ñöùc Trinh Nöõ Meï Thieân Chuùa, laø ñieàu trong Doøng chuùng ta ñaõ bieåu loä caùch ñaëc bieät nôi kinh Maân Coâi , ñöôïc hieåu nhö suy nieäm vôùi Meï Maria maàu nhieäm cöùu ñoä, töùc laø söï soáng, söï cheát vaø söï Phuïc sinh cuûa Ñöùc Kitoâ. Caùc linh muïc Ña Minh phaûi luoân tuaân giöõ vieäc ñaïo ñöùc naøy, tuy khieâm toán nhöng laø caùch nguyeän gaãm khoân ngoan vaø cao troïng.

§ 9 Vieäc toân suøng ñaëc bieät vôùi Thaùnh Phuï Ña Minh, chuùng ta taän tuïy noi göông söï thaùnh thieän ñaëc bieät cuûa Ngöôøi, tinh thaàn toâng ñoà vaø söï nhieät thaønh cöùu roãi caùc linh hoàn, loøng soát saéng caàu nguyeän, chieâm ngaém, soáng ñôøi noäi taâm, thinh laëng vaø luoân keát hôïp vôùi Chuùa.

Cuõng phaûi keå ñeán söï toân suøng caùch rieâng thaùnh nöõ Catharina Siena, Nöõ töû thôøi danh cuûa Doøng, Toâi trung vaø laø Tieán só cuûa Hoäi thaùnh, ñoàng thôøi laø boån maïng linh thieâng vaø laø ñaáng baûo trôï cuûa Doøng Ña Minh ngoaøi ñôøi.
Sau cuøng laø vieäc toân kính taát caû caùc Hieån thaùnh cuõng nhö caùc Chaân phöôùc cuûa Doøng vaø gaéng coâng noi göông caùc Ñaáng aáy.


ÑÔØI SOÁNG GIAÙO HOÄI VAØ VAØ COÄNG ÑOÀNG

7. Ñeå yù nhìn ñeán söù maïng truyeàn giaùo phoå quaùt, caùc linh muïc Ña Minh neân nhôù raèng mình phaûi quan taâm lo laéng ñeán taát caû caùc giaùo ñoaøn tín höõu vaø vì theá phaûi luoân saün saøng hôïp taùc vôùi caùc Giaùm muïc laøm vieäc ôû baát cöù nôi naøo muïc vuï ñoøi hoûi (LM soá 18).

8. Caøng gia taêng hieäp thoâng vôùi Giaùm muïc cuûa mình, caùc linh muïc Ña Minh caøng phaûi quùi meán ngaøi hôn, ñoàng chia seû vôùi ngaøi caùc lo aâu cuõng nhö nhöõng söï an vui trong coâng cuoäc toâng ñoà, phaûi coäng taùc vôùi ngaøi caùch quaûng ñaïi vaø chaân thaønh (LM soá 7). Veà maët naøy, thaùnh Ña Minh cuõng neâu göông saùng ngôøi cho caùc linh muïc cuûa mình, vì Cha Thaùnh trong suoát ñôøi laøm toâng ñoà vaãn oâm aáp nôi taâm hoàn loøng quùi meán, toân kính caùch ñaëc bieät haøng Giaùo phaåm.

§ 1 Nhöng vì söï ñoàng nhaát cuûa chöùc thaùnh vaø söù maïng thöøa sai trong Giaùo hoäi, caùc linh muïc Ña Minh phaûi maät thieát keát hôïp vôùi nhau trong tình huynh ñeä vaø döôùi quyeàn Ñöùc Giaùm muïc sôû taïi, laøm neân moät linh muïc ñoaøn duy nhaát, trieàu cuõng nhö doøng, thaønh thöïc yeâu thöông giuùp ñôõ laãn nhau baèng lôøi caàu nguyeän cuõng nhö baèng vieäc hôïp taùc toâng ñoà, ñeå chuùng ta trôû neân nhöõng "coäng taùc vieân cuûa Chaân Lyù"( 3Ga 8).

§ 2 Nhöõng linh muïc naøo ñaõ khaán giöõ qui luaät Thaùnh Ña Minh, duø khoâng soáng trong coäng ñoaøn tu só, cuõng ñöøng queân raèng mình ñaõ neân thaønh vieân cuûa Gia Ñình Ña Minh vaø thuoäc veà moät huynh ñoaøn rieâng, thì phaûi laøm cho huynh ñoaøn soáng ñoäng vaø phaûi hieän dieän trong khi hoïp chung ñònh kyø. Ñoâi khi cuõng neân hoïp chung vôùi anh em Ña Minh, laø nhöõng ngöôøi chaéc chaén seõ baèng loøng vaø vui thích ñoùn nhaän quí linh muïc aáy vaøo tu vieän, tu xaù cuûa mình, ñeå caùc linh muïc aáy ñöôïc thoâng coâng caùc aân suûng vaø phuùc thieän cuûa Doøng caùch nhaõn tieàn.

10.
§ 1 Caùc linh muïc Ña Minh cuõng neân coù nhöõng moái töông giao thöôøng xuyeân vôùi Huynh ñoaøn giaùo daân cuûa chuùng ta, lieân keát hoï trong chöùc linh muïc coäng ñoaøn phoå quaùt döïa treân bí tích Thaùnh Taåy. "Caùc linh muïc phaûi nhaän chaân giaù trò cuûa anh em giaùo daân, laø nhöõng ngöôøi coù phaän söï rieâng trong söù maïng cuûa Giaùo hoäi" (LM soá 9), vui loøng nghe caùc yù kieán vaø nguyeän voïng cuûa hoï, ñeå hieåu roõ nhöõng daáu chæ cuûa thôøi ñaïi, trao phoù cho hoï caùc chöùc vuï ñaùng tin caäy vaø ñaõ xeáp ñaët caùch khoân ngoan ñeå möu ích cho Hoäi thaùnh, cuõng nhö phaûi giöõ söï bình an, thuaän hoøa vôùi moïi ngöôøi.

Nhöng caùc Ngaøi khoâng ñöôïc boû thi haønh nhieäm vuï rieâng bieät cuûa mình ñoái vôùi giaùo daân, töùc laø nhieäm vuï chæ huy vaø daïy doã hoï. Hôn nöõa, caùc linh muïc phaûi "beânh vöïc vaø can ñaûm cuûng coá ñöùc tin, keûo caùc tín höõu bò lung laïc veà ñaïo lyù" (Ep 4,14; LM soá 9). Thaùnh Phuï Ña Minh vaø Doøng Ngaøøi saùng laäp ñaõ ñeå laïi cho chuùng ta maãu göông laï luøng veà vieäc beânh vöïc vaø cuûng coá Chaân lyù.

§ 2 Caùc linh muïc thaønh vieân cuûa Gia Ñình Ña Minh cuõng phaûi theo khaû naêng maø coå ñoäng vaø höôùng daãn caùc Huynh ñoaøn giaùo daân cuûa chuùng ta, huaán duï vaø daãn daét hoï treân con ñöôøng troïn laønh, cuõng nhö phaûi duøng lôøi noùi, göông laønh thoâi thuùc hoï ñeán cuøng Ñöùc Kitoâ, tuy nhieân vaãn ñeå cho hoï ñöôïc höôûng söï töï laäp chính ñaùng theo qui cheá rieâng daønh cho hoï.

CHÖÔNG II CÔ CAÁU VAØ QUAÛN TRÒ CUÛA CAÙC HUYNH ÑOAØN LINH MUÏC

VIEÄC THAÂU NHAÄN VAØ TUYEÂN HÖÙA

11. Ñeå nhaän vaøo Huynh ñoaøn Linh muïc Thaùnh Ña Minh caàn phaûi coù ña soá phieáu öng thuaän cuûa Hoäi ñoàng Coá vaán Huynh ñoaøn.

12.
§1 Caùc linh muïc ñöôïc nhaän vaøo Doøng theo nghi thöùc rieâng. Vôùi nghi thöùc aáy hoï baét ñaàu naêm taäp, thöôøng keùo daøi troïn moät naêm, ñöøng keå lyù do chính ñaùng ñöôïc Beà treân Doøng chuaån chöôùc cho phaàn naøo.

§ 2 Thôøi gian chuaån bò naøy laø ñeå nhaän thöùc vaø am hieåu tinh thaàn Doøng Thaùnh Ña Minh. Sau ñoù, neáu ñöôïc ña soá phieáu chaáp thuaän cuûa Hoäi ñoàng Coá vaán Huynh ñoaøn, caùc linh muïc ñöôïc nhaän cho tuyeân höùa.

§ 3 Thôøi gian taäp khoâng ñöôïc quaù 2 naêm.

13.
§1 Khi ñaõ pheâ chuaån lôøi tuyeân höùa nhaân danh Giaùo hoäi, ñöôïc Doøng öng thuaän, caùc linh muïc trôû neân phaàn töû ñích thöïc cuûa Gia Ñình Ña Minh caùch ñaày ñuû troïn veïn, ñoàng thôøi ñöôïc höôûng caùc ñaëc aân thieâng lieâng cuûa Doøng.

§ 2 Khi tuyeân höùa seõ duøng kieåu maãu nhö sau:
"Ñeå toân vinh Thieân Chuùa toaøn naêng laø Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn cuøng Ñöùc Trinh Nöõ Maria vaø Thaùnh Phuï Ña Minh, toâi laø... tröôùc söï hieän dieän cuûa cha... ñaïi dieän Beà Treân Toång Quyeàn Doøng Anh Em Thuyeát Giaùo, xin höùa tình nguyeän soáng theo kyû luaät caùc Huynh ñoaøn Linh muïc Thaùnh Ña Minh cho ñeán cheát".

14. Trong nhöõng hoaøn caûnh ñaëc bieät, theo söï nhaän xeùt cuûa Beà Treân Doøng, coù theå thaâu nhaän moät soá linh muïc caùch caù bieät, töùc laø ngoaøi Huynh Ñoaøn sôû taïi, vaø ghi danh saùch caùc linh muïc aáy vaøo soå rieâng.

CAÙC HUYNH ÑOAØN VAØ VIEÄC QUAÛN TRÒ

15.
§ 1 Caùc linh muïc thaùnh Ña Minh, trong moãi nôi, thoâng thöôøng ñöôïc nhaän vaøo caùc Huynh ñoaøn sôû taïi, töùc laø theo caùc thaønh phoá, ñoâ thò, giaùo phaän vaø cuõng phaûi hoïp nhau theo ñònh kyø.

§ 2 Ñeå thaønh laäp Huynh Ñoaøn sôû taïi, phaûi coù söï öng thuaän cuûa Ñaáng Baûn Quyeàn.

§ 3 Raát mong nôi taát caû caùc Tænh Doøng, nhöõng linh muïc ñaõ ñöôïc thaâu nhaän vaøo Doøng caùch caù bieät, moãi naêm ít laø moät laàn, neân hoïp nhau nôi moät Huynh ñoaøn naøo ñoù.

16.
§ 1 Caùc Huynh ñoaøn Linh muïc Thaùnh Ña Minh, ñaõ lieân keát vôùi Doøng vaø theo söï taêng tröôûng trong ñôøi soáng Ña Minh, phaûi tuøng phuïc caùc Beà Treân Cao Caáp, töùc laø Beà Treân Giaùm Tænh, nôi ñaõ thaønh laäp Huynh ñoaøn vaø Beà Treân Toång quyeàn, ngöôøi ñöùng ñaàu Gia Ñình Ña Minh vaø laø ngöôøi keá vò Thaùnh Phuï Ña Minh.
Beà Treân Toång Quyeàn thöôøng nhôø cha Toång ñaëc traùch cuûa Doøng ñeå phuï traùch taát caû caùc huynh ñoaøn, vaø cha giaùm tænh qua vò ñaëc traùch cuûa Tænh doøng: vò naøy haõy thaêm vieáng caùc huynh ñoaøn caùch ñònh kyø ñeå coå voõ hoï soáng theo tinh thaàn Ña Minh.

§ 2 Nghi thöùc maëc aùo Doøng vaø tuyeân höùa ñöôïc cöû haønh do caùc Beà Treân cuûa Doøng hoaëc caùc vò thöøa uûy.

17.
§1 Moät Huynh ñoaøn ñöôïc ñieàu haønh do Beà Treân vaø Hoäi ñoàng coá vaán cuûa ngöôøi.

§ .2 Beà treân trieäu taäp vaø chuû toïa caùc cuoäc hoïp cuûa Hoäi ñoàng coá vaán vaø Huynh ñoaøn, duy trì lieân laïc vôùi caùc Beà Treân cuûa Doøng, giuùp ñôõ caùc thaønh vieân cuûa Huynh ñoaøn cho ngaøy caøng tieán trieån hôn veà ñaøng thieâng lieâng vaø lo lieäu cho hoï trung thaønh tuaân giöõ luaät ñaõ tuyeân höùa.

18.
§1 Hoäi ñoàng coá vaán noùi treân ñöôïc baàu leân vôùi nhieäm kyø 3 naêm do ña soá phieáu cuûa caùc linh muïc trong Huynh ñoaøn ñaõ tuyeân höùa.

§2 Caùc vò coá vaán ñaõ ñöôïc choïn seõ baàu moät Beà Treân vôùi ña soá phieáu. Vieäc baàu cöû ñoù phaûi ñöôïc cha Beà Treân Giaùm Tænh chaáp nhaän sau khi ñaõ hoûi yù kieán vò Ñaëc traùch Tænh Doøng.

§ 3 Beà Treân vaø Hoäi ñoàng coá vaán cuûa ngöôøi chæ ñònh soá vò coá vaán cuõng nhö ñònh kyø caùc buoåi hoïp, caùch thöùc tieán haønh, thôøi gian, bao laâu vaø bao nhieâu laàn phaûi tónh taâm, vieäc caàu nguyeän cho caùc anh em ñaõ qua ñôøi vaø taát caû nhöõng gì thuoäc veà ñôøi soáng, söï thaêng tieán cuûa Huynh ñoaøn cuõng nhö nhöõng vieäc khoâng ñònh roõ trong kyû luaät hieän haønh. Trong heát moïi ñieàu ñaõ noùi ôû treân ñaây bao giôø cuõng phaûi nghe yù kieán cuûa vò ñaëc traùch.

19.
§ 1 Trong Tænh Doøng naøo coù nhieàu Huynh ñoaøn linh muïc, cha Giaùm Tænh sau khi nghe yù kieán cuûa vò ñaëc traùch, coù theå ñaët moät linh muïc laõnh traùch nhieäm troâng coi caùc Huynh ñoaøn linh muïc trong Tænh Doøng. Coøn neáu vì baát cöù lyù do naøo khoâng theå thöïc hieän ñöôïc ñieàu ñoù, thì chính vò ñaëc traùch seõ ñaûm traùch nhieäm vuï aáy.

§ .2 Ñieàu noùi veà laõnh vöïc Tænh doøng thì cuõng coù giaù trò töông ñöông veà ranh giôùi quoác gia vaø quoác teá.

20.
§ 1 Ñeå caùc Linh muïc Thaùnh Ña Minh chu toaøn nhöõng nghóa vuï rieâng cuûa mình, "khoâng phaûi nhö nhöõng noâ leä döôùi aùch leà luaät, moät nhö con thaûo döôùi aân suûng cuûa Chuùa"(thaùnh Augustino), Doøng tuyeân boá roõ raèng nhöõng ñieàu sai loãi kyû luaät khoâng buoäc thaønh toäi.

§ 2 Caùc Beà Treân cuûa caùc Huynh ñoaøn thuoäc Doøng Ña Minh coù theå chuaån chöôùc hôïp phaùp töøng ñieàu truyeàn buoäc trong kyû luaät taïm thôøi, hoaëc thöôøng xuyeân neáu caùc ngaøi xeùt thaáy vieäc ñoù hôïp yù Chuùa.

§3 Cha Beà Treân Giaùm Tænh coù quyeàn laøm cho höõu hieäu caùc haønh vi cuûa caùc Huynh ñoaøn ñaõ laøm baát thaønh, nhaát laø veà vieäc thaâu nhaän vaø tuyeân höùa.
Nhaân danh Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn. Amen.

Töôûng nieäm 60 naêm ngaøy maát cuûa thi só Coâng Giaùo Haøn Maïc Töû

VietCatholic News. 27/10/2000

Ngöôïc doøng thôøi gian trôû veà vôùi gia taøi Vaên Chöông Vieät Nam, ngöôøi ta thaáy vaøo thaäp nieân 1930, moät Phong Traøo Thô Môùi ñaõ xuaát hieän treân thi ñaøn vaø ñaõ môû ra moät kyû nguyeân thô tieán boä phoùng khoaùng thay theá cho nhöõng vaàn thô Ñöôøng Luaät coå kính vôùi nhöõng nieâm luaät khaét khe goø boù.

Do aûnh höôûng cuûa traøo löu thô môùi trong Vaên Chöông Phaùp, nhöõng vaàn thô môùi ñaày saùng taïo, chaát chöùa hoàân thô, phong phuù ña daïng naøy ñaõ thuùc ñaåy caû moät phong traøo saùng taùc thô môùi trong daân gian. Trong ñoù xuaát hieän nhieàu nhaø thô teân tuoåi nhö Theá Löõ, Xuaân Dieäu, Löu Troïng Lö, Nguyeãn Bính, Cheá Lan Vieân, Haøn Maïc Töû ... Nhöõng taøi naêng thô môùi danh tieáng naøy ñaõ thuùc ñaåy neàn thi ca cuûa daân toäc Vieät böôùc vaøo nhöõng chaëng ñöôøng môùi ñaày hoa thôm coû laï...

Töø tröôùc ñeán nay treân thi ñaøn nöôùc Vieät, coù leõ khoâng coù nhaø thô Vieät Nam naøo, sau khi khi maát ñaõ ñeå laïi cho haäu theá bao nhôù thöông ngaäm nguøi baèng nhaø thô Haøn Maïc Töû, vì qua cuoäc soáng quaù ngaén nguûi cuûa mình, nhaø thô taøi hoa nhöng baïc meänh naøy ñaõ chæ coù moät giaác moäng duy nhaát laø laøm thô dieãn taû vaø chia seû tình thöông cho moïi ngöôøi. Baèng chöùng laø gaàn ñaây nhaø xuaát baûn Ñoàng Nai taïi Vieät Nam ñaõ vieát :" Khoâng ai nghi ngôø Haøn Maïc Töû laø moät hieän töôïng noåi baät trong Vaên hoïc Vieät Nam giöõa thôøi kyø thô môùi xuaát hieän. Cho ñeán nay khoâng ai ñeám xueå nhöõng con ngöôøi thuoäc moïi taàng lôùp, moïi trình ñoä, ñaõ nghieâng mình kính caån tröôùc anh linh Haøn Maïc Töû. Ngöôøi ta cuõng khoâng ñong ñöôïc nhöõng gioøng leä maø ngöôøi ñôøi ñaõ nhoû xuoáng khoùc thöông ngöôøi thi só taøi hoa nhöng baïc meänh naøy !!"

Haøn Maïc Töû laø moät Nhaø Thô Coâng Giaùo Ñaàu Tieân ñaõ tieân phong ñi tìm nguoàn caûm höùng saùng taùc trong nguoàn maïc khaûi Thaùnh Kinh. Laø moät thi só coâng giaùo taøi ba oâng ñaõ caûm nhaän ñöôïc nhöõng neùt ñeïp cuûa taâm hoàn, nhôø ñoù môùi dieãn taû heát ñöôïc hoàn thô trong saùng qua caùc vaàn thô sieâu thoaùt vöôn tôùi Chaân Thieän Myõ. Maëc daàu thôøi gian gaàn ñaây, ñaõ coù raát nhieàu vaên só, thi só, nhaø pheâ bình vaên hoïc vieát veà Haøn Maïc Töû, nhö oâng Voõ Long Teâ, moät nhaø vaên hoïc söû coâng giaùo ñaõ coù coâng ñaàu truy tìm vaø phoå bieán thô Haøn MaïcTöû ; nhaø thô Ñôn Phöông ñaõ vieát tieáp ñeå hoaøn thaønh Quaàn Tieân Hoäi cuûa Haøn Maïc Töû ; linh muïc Voõ Taù Khanh, buùt hieäu Traêng Thaäp Töï, ñaõ tìm caûm höùng vaø ñaø tieán trong maïc khaûi Kinh Thaùnh nhö Haøn Maïc Töû, tuy nhieân trong dòp gioã 60 naêm (11 thaùng 11, 2000 - 1940) ngaøy thi só quaù coá, chuùng toâi xin ñöôïc baøy toû nhöõng taâm tình quyù meán ngöôõng moä trong baøi vieát : Töôûng Nieäm Nhaø Thô Coâng Giaùo Haøn Maïc Töû.

Ñeå traùnh nhöõng ngoä nhaän, chuùng toâi xin thöa ñaây khoâng phaûi laø moät baøi vieát pheâ bình thô Haøn Maïc Töû, nhöng chæ laø moät vaøi neùt ñan thanh veà cuoäc ñôøi nhaø thô taøi hoa cuøng vôùi nhöõng suy tö caù nhaân, xin ñöôïc coi nhö moät neùn höông kính vieáng moät thi só khoâng chæ noåi danh veà söï nghieäp thi ca maø coøn ñöôïc nhaéc ñeán qua nhöõng moái tình dang dôû. - Qua baùo chí chuùng toâi ñöôïc bieát moät cuoäc hoäi thaûo lôùn veà nhaø thô Haøn Maïc Töû cuõng ñöôïc döï kieán toå chöùc trong thôøi gian gaàn ñaây taïi Bình Ñònh nhaân ngaøy maát cuûa nhaø thô.

·VAØI NEÙT TIEÅU SÖÛ NHAØ THÔ COÂNG GIAÙO HAØN MAÏC TÖÛ.

Phaïm Xuaân Tuyeån, moät nhaø söu khaûo, ñaõ caát coâng boû ra treân 30 naêm tröôøng mieät maøi trong cuoäc haønh trình söu taàm nhöõng tö lieäu chính xaùc nhaát cuûa Haøn Maïc Töû. Laø ngöôøi thò xaõ Phan Thieát, nôi coù laàu OÂng Hoaøng noåi tieáng maø nhaø thô ñaõ soáng, nôi coù moái tình ñaàu laõng maïng traêng nöôùc giöõa nhaø thô vôùi naøng Moäng Caàm, Phaïm Xuaân Tuyeån ñaõ goùp nhaët töø chöùng chæ Röûa Toäi, Theâm Söùc, baèng Tieåu Hoïc, hoà sô nhaäp Traïi Phong Quy Hoøa, nhöõng baøi thô, nhöõng hình aûnh, nhöõng baûn nhaïc, nghóa laø taát caû nhöõng tö lieäu lieân quan tôùi nhaø thô taøi hoa yeåu meänh, ñeå hoaøn thaønh moät taùc phaåm giaù trò noåi tieáng " Ñi Tìm Chaân Dung Haøn Maïc Töû ", daøy 450 trang, ñaõ ñöôïc nhaø xuaát baûn Vaên Hoïc, Vieät Nam, phaùt haønh naêm 1998. - Vôùi nhöõng tö lieäu chính xaùc treân, chuùng toâi xin ghi laïi vaøi neùt tieåu söû cuûa nhaø thô quaù coá maø raát nhieàu ngöôøi trong chuùng ta traân troïng quyù meán :

Beù Nguyeãn Troïng Tín, buùt hieäu sau cuøng Haøn Maïc Töû (con ngöôøi cuûa ngoïn buùt thoûi möïc), ñaõ caát tieáng khoùc chaøo ñôøi luùc 8 giôø saùng ngaøy 22 thaùng 9 naêm 1912 taïi nhaø, beân bôø soâng Nhaät Leä, laøng Leä Myõ, thuoäc Giaùo xöù Tam Toøa, toång Voõ Xaù, huyeän Phong Loäc, tænh Ñoàng Hôùi (nay laø tænh Quaûng Bình).

Thaân Phuï caäu laø oâng Vinh Sôn Phaoloâ Nguyeãn Vaên Toaûn, sinh naêm 1882, laøm Thoâng Phaùn Thöông Chaùnh taïi Nhaät Leä, Ñoàng Hôùi (1912), sau ñöôïc boå nhieäm Chaùnh Chuû Söï Thöông Chaùnh taïi Sa Kyø, Quaûng Ngaõi.- OÂng Nguyeãn Vaên Toaûn laø tröôûng nam cuï Phaïm Boài, ngöôøi tænh Thanh Hoùa, voán goác hoï Phaïm toäc, vì lieân heä tôùi Phong Traøo Caàn Vöông khaùng Phaùp thaát baïi neân troán vaøo laäp nghieäp taïi mieàn nuùi röøng Thanh Taân, xaõ Phong Sôn, huyeän Phong Ñieàn, tænh Thöøa Thieân Hueá. Ñeå traùnh raéc roái veà lyù lòch, cuï Phaïm Boài ñoåi hoï cho con thaønh Nguyeãn Vaên Toaûn thay vì Phaïm Toaûn. - Thaân phuï nhaø thô bò baïo beänh qua ñôøi taïi Hueá, naêm 1926, höôûng döông 45 tuoåi. Moä phaàn an taùng taïi laøng Döông Xuaân Thöôïng, thoân Thöôïng Boán, aáp Sôn Ñieàn, xaõ Thuûy Xuaân, caùch thaønh phoá Hueá 2 caây soá.

Thaân maãu caäu laø baø Maria Nguyeãn Thò Duy, sinh naêm 1881, trong moät gia ñình coâng giaùo danh tieáng theá giaù. Laø con gaùi cuï Nguyeãn Long ñaõ töøng giöõ chöùc Ngöï Y trieàu vua Töï Ñöùc, goác laøng Traø Kieäu, tænh Quaûng Nam nhöng sau naøy ra laäp nghieäp taïi laøng Vaïn Xuaân (Kim Long), ngoaïi oâ thaønh phoá Hueá. Thaân maãu nhaø thô qua ñôøi naêm 1951, höôûng thoï 70 tuoåi, taïi laøng Goø Boài, thoân Kim Xuyeân, xaõ Phöôùc Hoøa, huyeän Tuy Phöôùc, tænh Bình Ñònh, caùch thaønh phoá Quy Nhôn 15 caây soá. Thöôïng tuaàn thaùng 7 naêm 2000 vöøa qua, caùc con chaùu noäi ngoaïi ñaõ caûi taùng laáy haøi coát cha meï laø oâng Nguyeãn Vaên Toaûn vaø baø Nguyeãn Thò Duy ñöa veà Nhaø Thôø Nuùi thaønh phoá Nha Trang, tænh Khaùnh Hoøa.

Nhaø thô Haøn Maïc Töû laø ngöôøi con thöù tö trong moät gia ñình coù 8 anh chò em : anh trai laø Nguyeãn Baù Nhaân, hai chò laø Nguyeãn Thò Nhö Nghóa, Nguyeãn Thò Nhö Leã vaø boán em trai laø Nguyeãn Baù Tín, Nguyeãn Baù Hieáu, Nguyeãn Vaên Hieàn, Nguyeãn Vaên Thaûo. Vì laø moät nhaø nho hoïc, oâng Nguyeãn Vaên Toaûn ñaõ choïn Nguõ Thöôøng (Nhaân, Nghóa, Leã, Trí Tín) cuûa Ñöùc Khoång Töû ñeå ñaët teân cho caùc con vôùi öôùc mong chuùng seõ böôùc theo veát chaân cuûa caùc baäc thaùnh hieàn.

Laø moät gia ñình coâng giaùo, theo luaät Giaùo Hoäi, sau khi sinh ñöôïc 3 ngaøy, ngaøy 25 thaùng 9, 1912, beù Nguyeãn Troïng Trí ñöôïc cha meï ñöa ñeán nhaø thôø Giaùo xöù Tam Toøa, (thaønh laäp naêm 1885, sau bieán coá Vaên Thaân), tænh Ñoàng Hôùi, ñeå ñöôïc linh muïc Phoù xöù Giuse Traàn Phan röûa toäi, laáy teân thaùnh laø Phanxicoâ Assisi, ngöôøi ñôõ ñaàu laø oâng Phanxicoâ Thoâng Haøi, soå röûa toäi giaùo xöù ghi soá 437.- Nhöng maõi ñeán naêm 1933, khi Haøn Maëc Töû leân 21 tuoåi, môùi ñöôïc laõnh Theâm Söùc taïi nhaø thôø Chaùnh Toøa Quy Nhôn vôùi teân thaùnh Theâm Söùc laø Phanxicoâ Xavieâ.

Lôùn leân beù Nguyeãn Troïng Trí ñöôïc khai taâm lôùp vôõ loøng taïi tröôøng laøng vôùi caùc nöõ tu Meán Thaùnh Giaù Giaùo xöù Tam Toøa. Naêm leân 9 tuoåi (1921), caäu cuøng vôùi gia ñình theo cha di chuyeån ñeán nhieäm sôû môùi taïi Boàng Sôn, Quy Nhôn, roài töø Quy Nhôn ñeán ñònh cö taïi Sa Kyø, Quaûng Ngaõi. Luùc ñoù Nguyeãn Troïng Trí leân 12 tuoåi theo hoïc lôùp ba taïi Quaûng Ngaõi. Moät caùi tang lôùn xaûy ñeán cho gia ñình, thaùng 7 naêm 1926, ñang luùc giöõ chöùc vuï Chaùnh Chuû Söï Thöông Chaùnh Sa Kyø, Quaûng Ngaõi, thaân phuï caäu laø oâng Vinh Sôn Phaoloâ Nguyeãn Vaên Toaûn ñoät ngoät qua ñôøi vì baïo beänh.

Sau caùi cheát cuûa ngöôøi choàng vaø ngöôøi cha thaân yeâu, baø Nguyeãn Thò Duy ñöa gia ñình vaøo Quy Nhôn chung soáng vôùi ngöôøi con trai tröôûng laø oâng Nguyeãn Baù Nhaân, luùc ñoù ñang laøm coâng chöùc Sôû Caàu Ñöôøng. Thôøi gian naøy, Haøn Maïc Töû baét ñaàu laøm thô Ñöôøng Luaät xöôùng hoïa vôùi anh caû Nguyeãn Baù Nhaân, buùt hieäu Moäng Chaâu. Coøn Haøn MaïcTöû töï ñaët buùt hieäu ñaàu tieân cho mình laø Minh Dueä Thò. Taøi naêng thô cuûa Haøn Maïc Töû ñöôïc ngöôøi anh caû phaùt hieän töø sôùm vaø luoân coå voõ em tieáp tuïc vun boài phaùt trieån.

Naêm leân 16 tuoåi (1928), vì ñaëc bieät quan taâm ñeán vieäc hoïc cuûa ngöôøi con cöng, Haøn Maïc Töû ñöôïc ngöôøi meï chaét chiu göûi con ra thaønh phoá Hueá theo hoïc tröôøng Trung Tieåu Hoïc Pellerin, moät tröôøng coâng giaùo noåi tieáng thôøi ñoù vì kyû luaät nghieâm minh vaø hoïc taäp taán tôùi do caùc Sö Huynh Doøng Lasan phuï traùch. - Naêm 1930, Haøn Maïc Töû trôû veà Quy Nhôn ñöôïc Giaûi Nhaát trong moät cuoäc thi thô do moät Thi Xaõ toå chöùc vaø laáy buùt hieäu Leä Thanh vaø Phong Traàn. Thôøi gian naøy, caû nöôùc höôùng veà cuï Phan Boäi Chaâu, moät nhaø caùch maïng, moät nhaø chí só yeâu chuoäng töï do ñang tranh ñaáu cho daân toäc, bò ngöôøi Phaùp chæ ñònh cö truù taïi Beán Ngöï, thaønh phoá Hueá. Cuï Phan toå chöùc " Moäng Du Thi Xaõ " vôùi nhöõng cuoäc thi thô, bình thô vaø dó nhieân thô cuûa nhaø thô treû Haøn Maïc Töû ñöôïc cuï Phan khen ngôïi vaø coøn hoïa laïi treân baùo. Haøn Maïc Töû baét ñaàu noåi tieáng töø ñaây...

Theo taùc phaåm " Haøn Maïc Töû Anh Toâi" (Nhaø xuaát baûn Vaên Ngheä, Saøigoøn, 1991), taùc giaû laø oâng Nguyeãn Baù Tín, em trai nhaø thô, tieát loä thì moät bieán coá baát ngôø ñaõ ghi saâu trong suoát cuoäc ñôøi anh cuûa oâng. Trong moät laàn hai anh em taém bieån, anh oâng saép bò cheát ñuoái ! Töø bieán coá naøy veà sau, Haøn Maëc Töû raát sôï nöôùc, ít khi taém giaët ! Vaø luùc tröôûng thaønh, kyû nieäm sôï haõi thôøi nieân thieáu naøy ñöôïc dieãn taû qua nhöõng doøng thô baát huû vôùi hoàn thô noàng naøn tha thieát nguyeän caàu trong thi phaåm " Ave Maria".

Naêm 20 tuoåi (1932), Haøn Maïc Töû laøm thö kyù coâng nhaät Sôû Ñaïc Ñieàn Quy Nhôn, döôùi quyeàn thaân phuï ngöôøi yeâu Kim Cuùc laø Thöông Taù Hoaøng Phuøng. Anh thöôøng xuyeân lui tôùi hoäi quaùn do linh muïc Paul Andreù Maheu (teân Vieät laø coá Myõ) saùng laäp cuøng vôùi aán quaùn vaø baùn nguyeät san Lôøi Thaêm. Thôøi ñoù Haøn Maïc Töû yeâu Hoaøng Thò Kim Cuùc, quen nhaø thô Quaùch Taán, thöôøng leân chôi thaønh phoá Ñaø Laït. - Thi phaåm " Ñaø Laït Traêng Môø " noåi tieáng ñöôïc saùng taùc trong thôøi gian naøy.Vì laø moät nhaø thô taøi hoa, anh cuõng ñöôïc môøi laøm giaùm khaûo trong moät cuoäc thi thô taïi tröôøng Quoác Hoïc Quy Nhôn.

Naêm 22 tuoåi (1934), Haøn Maëc Töû theo Thuùc Teà vaøo Thuû Ñoâ Saøi Goøn böôùc chaân vaøo laøng baùo, troï taïi soá 107 ñöôøng Espagne (Leâ Thaùnh Toân hieän nay). Anh vieát baùo, laøm thô, laáy raát nhieàu buùt hieäu. Cuoäc ñôøi ñem ñeán cho anh nhieàu thaønh coâng, tình yeâu, baïn beø nhöng cuõng nhieàu thieáu thoán, gian khoå ! Thô vaø Tình ñeán vôùi anh cuøng moät löôït ! Thôøi gian naøy anh ñöôïc nhaät baùo Saøi Goøn, moät tôø baùo töông ñoái coù nhieàu ñoäc giaû vaøo nhöõng naêm 1934 - 1935 trao cho giöõ muïc vaên chöông thi phuù. Sau ñoù anh chuû tröông tôø Coâng Luaän Vaên Chöông, vieát cho caùc baùo Taân Thôøi, Trong Khueâ Phoøng.. Moät laàn nöõa, anh laïi ñoåi buùt hieäu laø Haøn Maïc Töû, ñaây laø buùt hieäu cuoái cuøng ñeå roài trôû thaønh baát töû trong thi giôùi Vieät Nam. Thôøi gian naøy anh vaãn thö töø lieân laïc vaø xöôùng hoïa thi ca vôùi ngöôøi yeâu Moäng Caàm taïi Phan Thieát.

Naêm 24 tuoåi (1936), Haøn Maëc Töû caûm thaáy söùc khoûe ngaøy caøng sa suùt, tuy chöa xaùc ñònh beänh phong, anh trôû veà Quy Nhôn, vaøo Tuy Hoøa, xin tieàn ngöôøi anh caû aán haønh taäp thô ñaàu tay Gaùi Queâ. Naêm 1937, anh hôïp taùc vôùi Nguyeãn Minh Vyõ, Hoaøng Dieäp, chuû bieân taäp san Naéng Xuaân vaø cuøng vôùi nhaø thô Cheá Lan Vieân thaønh laäp Tröôøng Thô Loaïn. - Laïi moät caùi tang lôùn ñoät ngoät xaûy ñeán vôùi gia ñình, ngöôøi anh caû laø oâng Nguyeãn Baù Nhaân qua ñôøi vì tai naïn xe hôi !- Sau khi xaùc nhaän bò heänh phong, anh töï coâ laäp khoâng tieáp xuùc vôùi baát cöù ai, ngay caû ngöôøi yeâu, nöõ só Mai Ñình töùc Mai Thò Leä Kieàu, ñeán thaêm nhieàu laàn vaø tình nguyeän ôû laïi nhaø saên soùc nhöng anh chæ gaëp ñoâi ba laàn !!


Trong nhöõng naêm 1937 - 1938, anh ñöôïc gia ñình aâm thaàm göûi ñi laùnh beänh nhieàu nôi trong tænh Bình Ñònh : Xoùm Ñoäng, Xoùm Taán, Goø Boài, Gheành Raùng, nhieàu nôi chæ laø nhöõng tuùp leàu chôi vôi troáng traûi ngoaøi ñoàng hoang vaéng !! Beänh caøng taêng, ñau khoå caøng choàng chaát, anh caøng saùng taùc raát nhieàu taäp thô, noåi tieáng nhaát laø baøi :" ÔÛ Ñaây Thoân Vyõ Daï" ñeå taëng ngöôøi yeâu Kim Cuùc. Anh cuõng vieát ñeà baït taäp thô Moät Taám Loøng cuûa Quaùch Taán, ñeà töïa taäp thô Tinh Huyeát cho nöõ só Bích Kheâ, vieát giôùi thieäu taäp thô Xaùc Thu cuûa Hoaøng Dieäp. Thôøi gian naøy Traàn Thanh Ñòch, em nhaø pheâ bìnhTraàn Thanh Maïi, giôùi thieäu moät nöõ sinh Ñoàng Khaùnh Hueá laø Thöông Thöông, anh ñaõ saùng taùc raát nhieàu taäp thô : Caåm Chaâu Duyeân, Duyeân Kyø Ngoä, Quaàn Tieân Hoäi ñeå taëng naøng.

Ngaøy 8 thaùng 9, 1940, vì khoâng theå laùnh beänh maõi nôi naøy nôi khaùc, gia ñình buoäc loøng ñöa anh vaøo beänh vieän Quy Nhôn ñöôïc moät baùc só ngöôøi Phaùp khaùm beänh. Vaøo moät buoåi saùng ngaøy 20 thaùng 9, 1940, gia ñình xin cho anh ñöôïc nhaäp Traïi Phong Quy Hoøa, hoà sô mang soá thöù töï 1134, döôùi thôøi Meï Nhaát ngöôøi Phaùp, nöõ tu Maria Juetta (tuïc danh Jolande Leroy, qua ñôøi ngaøy 27 thaùng 8, 1989 taïi Do Thaùi ). - Traïi Phong Quy Hoøa toïa laïc phía Nam Thaønh Phoá Quy Nhôn loái 7 caây soá, do linh muïc ngöôøi Phaùp Paul Andreù Maheu, doøng Thöøa Sai Truyeàn Giaùo Ba Leâ, thaønh laäp naêm 1929. Coù ngöôøi coøn goïi traïi Phong Quy Hoøa laø " Thung Luõng Tình Thöông " hay " Thung Luõng Ngaøn Hoa", cha Maheu trao cho caùc nöõ tu Meán Thaùnh Giaù Goø Thò phuï traùch. Naêm 1932, caùc nöõ tu Phan Sinh Thöøa Sai Ñöùc Meï tình nguyeän ñeán phuïc vuï caùc beänh nhaân phong cho ñeán nay.

Sau 52 ngaøy ñöôïc caùc nöõ tu, ñaêïc bieät sô Julienne vaø Meï Nhaát Maria Juetta, taän tình saên soùc, cuøng moät ngöôøi baïn thaân ñoàng beänh ñoàng ñaïo ngöôøi Hueá, oâng Nguyeãn Vaên Xeâ, giuùp ñôõ, nhaø thô taøi hoa baïc meänh Haøn Maïc Töû ñaõ nheï nhaøng taét thôû luùc 5 giôø 45 saùng ngaøy 11 thaùng 11, 1940, höôûng döông 28 tuoåi. Theo baùc só, beänh nhaân khoâng cheát vì beänh phong nan y, maø vì uoáng thuoác coù quaù nhieàu ñoäc toá cao sinh kieát lî !! Luùc 14 giôø chieàu cuøng ngaøy, thi haøi anh ñöôïc taåm lieäm trong moät quan taøi thoâ sô baèøng goã vaùn caây goøn. Ñuùng 14 giôø 30, saùu anh chò em giaùo daân tieãn ñöa anh leân nguyeän ñöôøng traïi. Tröôùc moät quan taøi phuû moät taám maøn ñen, cha Caän cöû haønh nhöõng nghi leã cuoái cuøng tieãn ñöa anh trong baàu khí buoàn thaûm thöông tieác. Nhöõng tieáng haùt kinh caàu hoàn hoøa laãn vôùi nhöõng tieáng chuoâng nguyeän ñöôøng ñoå töøng gioït buoàn ñöa tieãn nhaø thô treû tuoåi taøi hoa veà beân kia theá giôùi. Anh laø beänh nhaân ñaàu tieân ñöôïc an taùng taïi nghóa trang Quy Hoøa chæ caùch traïi 200 meùt.

Sau khi nhaø thô qua ñôøi 19 naêm, ngaøy 13 thaùng 2, 1959 gia ñình vaø ngöôøi baïn thô Quaùch Taán xin caûi taùng ñöa veà an taùng taïi Gheành Raùng, thaønh phoá bieån Quy Nhôn. Moä phaàn ñöôïc kieán truùc hình chöõ nhaät. Tröôùc moä laø moät caây thaùnh giaù lôùn baèng xi maêng cao 0 m 50. Treân ñaàu bia moä laø töôïng Ñöùc Meï Maria hai tay giang roäng maét nhìn xuoáng moä, vì tröôùc khi cheát Haøn Maëc Töû öôùc mong ñöôïc moät laàn trong ñôøi ñeán kính vieáng Ñöùc Meï taïi thaùnh ñòa La Vang Quaûng Trò nhöng khoâng thöïc hieän ñöôïc !! Böôùc leân ba baäc tam caáp, hieän nay du khaùch coù theå nhìn thaáy treân taám bia ghi roõ teân thaùnh, hoï vaø teân nhaø thô, ngaøy sinh vaø ngaøy töû cuøng teân cha meï vaø anh chò em laäp bia moä. - Naêm 1991, nhaïc só Traàn Thieän Thanh (ca só Nhaät Tröôøng) cuøng moät soá anh chò em ngheä só trong nöôùc ñaõ baûo trôï kinh phí, ñeå ban Giaùm Ñoác traïi phong Quy Hoøa xaây moät ñaøi Töôûng Nieäm nôi nhaø thô ñöôïc an taùng ñaàu tieân taïi " Khe Nöôùc Ngoïc " nghóa trang Quy Hoøa vaø moät Phoøng Löu Nieäm Haøn Maïc Töû cuõng ñöôïc thieát laäp ngay taïi ñòa ñieåm maø nhaø thô ñaõ truùt hôi thôû cuoái ñôøi.

TÖÔÛNG NIEÄM NHAØ THÔ COÂNG GIAÙO HAØN MAÏC TÖÛ.

Trong taùc phaåm Danh Nhaân Töï Ñieån ( nhaø xuaát baûn Xuaân Thu Saøigoøn 1966 ), Giaùo sö Trònh Vaân Thanh sau khi trình baøy tieåu söû vaø thi vaên nhaø thô Haøn Maïc Töû ñaõ nhaän ñònh :" Nhieàu ngöôøi thöôøng cho Haøn Maïc Töû laø moät nhaø thô laõng maïn tröõ tình. Nhöng ñích thöïc oâng laø moät thieân taøi hieám coù trong Phong Traøo Thô Môùi Vieät Nam ... Töø moät hieän taïi laønh maïnh, moät ngöôøi trai giang hoà ñi ngao du Nam Baéc tôùi moät hieän taïi ñau oám, moät beänh nhaân phong, moät pheá nhaân naèm yeân moät choã chôø cheát, Haøn Maïc Töû ñaõ tìm cho ñôøi mình moät höôùng ñi, moät con ñöôøng ñi vaøo Vónh Cöûu . . Lôøi thô cuûa Haøn Maïc Töû khoâng phaûi chæ laø tieáng noùi cuûa moät con ngöôøi vaên ngheä thôøi ñaïi, nhöng treân bình dieän con ngöôøi, oâng chính laø moät thi só maø caùc theá heä baây giôø cuõng nhö sau naøy khoâng theå naøo queân ñöôïc."

Neáu ñeà caäp ñeán thô môùi Vieät Nam, baát cöù moät nhaø vaên hoïc söû naøo cuõng khoâng theå queân khoâng nhaéc ñeán Haøn Maïc Töû, vì oâng chính laø moät taøi hoa saùng choùi trong thi ca Vieät Nam. Maëc daàu cuoäc soáng cuûa oâng chæ keùo daøi 28 xuaân xanh nhöng oâng ñaõ baét ñaàu laøm thô töø naêm 14 tuoåi. Vaø sau khi maát ñaõ ñeå laïi cho haäu theá nhöõng thi phaåm noåi tieáng vôùi nhöõng caûm höùng daït daøo tình thöông pha laãn khaéc khoaûi, maùu vaø nöôùc maét.

Trong hoaøn caûnh ñaát nöôùc ngheøo nhö Vieät Nam, raát hieám coù tröôøng hôïp chæ 2 naêm sau khi nhaø thô maát, khi nhaø pheâ bình Traàn Thanh Maïi ra maét taùc phaåm : Haøn Maïc Töû - Thaân Theá vaø Thi Vaên (Nxb Raïng Ñoâng Haø Noäi 1942 - Nxb Taân Vieät SaøiGoøn taùi baûn 1957) laø baét ñaàu caû moät phong traøo tìm ñoïc thô cuûa Haøn Maïc Töû, nhaát laø ñoái vôùi giôùí treû thôøi ñoù. Töø ñoù ñeán nay, Haøn Maïc Töû vaãn laø ñeà taøi ñöôïc raát nhieàu vaên só, thi só, nhaø pheâ bình ñeà caäp ñeán nhö moät chuû ñeà baát taän ! Thôøi gian qua, bieát bao taùc phaåm, ñaêïc san, baøi baùo ñaõ vieát veà oâng, ñaëc bieät töø naêm 1998 ñeán nay, sau khi cuoán Ñi Tìm Chaân Dung Haøn Maïc Töû, moät coâng trình söu khaûo coâng phu giaù trò do oâng Phaïm Xuaân Tuyeån phaùt haønh.

Naêm nay, ngaøy 11 thaùng 11, 2000, kyû nieäm 60 naêm (1940 - 2000) ngaøy maát cuûa Haøn Maïc Töû, raát nhieàu toå chöùc vaên hoùa trong vaø ngoaøi nöôùc seõ toå chöùc nhöõng cuoäc hoäi thaûo, nhöõng buoåi leã kyû nieäm ñeå töôûng nieäm nhaø thô taøi hoa ñoaûn meänh naøy. Ñeå boå tuùc cho nhöõng neùt tieåu söû trình baøy treân ñaây, chuùng toâi xin ñöôïc ghi laïi moät vaøi khía caïnh trong cuoäc ñôøi oâng döôùi ñaây.

Nhöõng Ngaøy Cuoái Ñôøi cuûa Haøn Maïc Töû :

Khoâng moät ngöôøi naøo bieát raát roõ nhöõng gì xaûy ra trong 52 ngaøy cuoái ñôøi cuûa nhaø thô Haøn MaïcTöû baèng oâng Roâcoâ Nguyeãn Vaên Xeâ.Vôùi nhaø thô, oâng laø moät ngöôøi ñoàng beänh, ñoàng ñaïo, moät ngöôøi baïn tri kyû ñaõ taän tình giuùp ñôõ heát mình. Sau khi nhaø thô maát, oâng ñöôïc di chuyeån vaøo Nam maát ngaøy 8 thaùng 3, 1995 taïi traïi phong Beán Saén, xaõ Khaùnh Bình, huyeän Taân Uyeân, tænh Bình Döông. Trong moät cuoäc phoûng vaán tröôùc khi maát, oâng Nguyeãn Vaên Xeâ ñaõ keå cho nhaø söu khaûo Nguyeãn Xuaân Tuyeån nhöõng chi tieát trong nhöõng ngaøy cuoái ñôøi nhaø thô nhö sau : (Trích Ñi Tìm Chaân Dung Haøn Maïc Töû).

" Ngaøy 20 thaùng 9, 1940, Trí nhaäp traïi phong Quy Hoøa, thôøi Meï Maria Juetta. Sau ba tuaàn, nhôø söï chaêm soùc taän tuïy cuûa caùc nöõ tu doøng Phan Sinh (Franciscaine), beänh tình Trí thuyeân giaûm .. Töø tuaàn leã thöù tö, sinh hoaït cuûa Trí ñeàu ñeàu nhö kinh Nhaät Tuïng : 5 giôø saùng daäy ñi nhaø nguyeän ñoïc kinh, soát saéng daâng leã, röôùc leã - 7 giôø cuøng anh em beänh nhaân duøng ñieåm taâm chaùo traéng vôùi ñöôøng taùn ñen - 8 giôø ñöôïc baêng boù, uoáng thuoác hoaëc chuyeän vaõn vôùi anh em ñoàng beänh - 11 giôø côm tröa roài nghæ ngôi - 14 giôø 30 leân nhaø nguyeän ñoïc kinh laàn haït ñeán 17 giôø duøng côm chieàu. " (xem ÑTCDHMT trg 35).

Coù laàn Trí coøn taâm söï : " Toâi ñeán Quy Hoøa naøy laø nôi coù baõi bieån, röøng döøa xanh, nuùi non huøng vó, cuø lao xanh huyeàn aûo, ñaëc bieät laø Tình Ngöôøi neân toâi ñöôïc höôûng söï bình an cuûa noäi taâm, caùi thanh tao cuûa nguoàn vui töôûng nhö ñaõ cheát trong toâi khi soáng ôû Xoùm Taán ñaày ñau khoå, ngheøo naøn, coâ ñôn, khoâng moät ai ñeán an uûi saên soùc duø laø ngöôøi thaân quyeán.." - " Trí laø moät ngöôøi raát suøng kính Ñöùc Meï Maria, luùc naøo cuõng caàu xin Ñöùc Meï vaø thöù baûy naøo cuõng xöng toäi" ..". Tröa ngaøy 30 thaùng 10, 1940, khi ñoïc kinh taïi nhaø nguyeän veà Trí hoûi toâi : Anh Xeâ coù ñeán La Vang ñi kieäu Ñöùc Meï laàn naøo chöa ? Trí loä veû maët buoàn buoàn noùi : Töø ngaøy coù beänh toâi ao öôùc coù moät laàn trong ñôøi kính vieáng Ñöùc Meï La Vang ... Luùc naøy toâi laïi caøng voâ cuøng ao öôùc ñöôïc quyø goái döôùi chaân Meï La Vang xin Ngöôøi tha thöù toäi loãi " ... " Suoát hôn moät tuaàn, töø 30 thaùng 10, 1940 ñeán 7 thaùng 11, 1940, Trí bò beänh kieát lî naëng neân maát söùc !! Ñeâm ngaøy 8 thaùng 11, 1940 Trí laáy hai taäp giaáy pelure, duøng buùt chì cuøn trong aùo veston saùng taùc baøi thô cuoái cuøng La Pureteù de l' AÂme (Taâm Hoàn Thanh Khieát) ñeå ca tuïng Ñöùc Maria cuøng caùc baø meï döôùi ñaát laø thaân maãu vaø caùc nöõ tu Phan Sinh ñaõ saên soùc Trí. Ñaây laø buùt tích cuoái ñôøi cuûa Trí."

" Chieàu 9 thaùng 11, 1940, Trí xöng toäi luùc 16 giôø 30. Saùng ngaøy 10 thaùng 11, 1940, luùc 6giôø 45 Cha Tuyeân UÙy cho Trí chòu pheùp Xöùc Daàu beänh nhaân vaø röôùc leã laàn cuoái.. Ñeâm ñoù toâi (oâng Xeâ) tröï c canh chöøng Trí. Meï Nhaát Juetta vaø sô Julienne ñeán thaêm Trí ba laàn trong ñeâm. Luùc ba giôø saùng, sô Julienne cho bieát Trí khoù loøng qua khoûi ! Thôøi gian cuûa ñeâm nay ñoái vôùi toâi nhö chuøng haún xuoáng. Toâi nhìn Trí, ngoaøi nhöûng luùc ñau beänh, Trí khi quyø, luùc ngoài, khi naèm, treân tay luùc naøo cuõng caàm chuoãi haït ñoïc kinh cho ñeán luùc 5 giôø 45 saùng ngaøy 11 thaùng 11, 1940 thì Trí nheï nhaøng taét thôû moät caùch eâm aùi "(Xem ÑTCDHMT trg 36 - 38).

Nhöõng Ngöôøi Tình cuûa Nhaø Thô Haøn Maïc Töû :

Haøn Maïc Töû dôøi gheá tröôøng Trung Tieåu Hoïc Pellerin Hueá ñeå böôùc vaøo ñôøi ôû tuoåi 18 (1930) vaø truùt hôi thôû cuoái cuøng khi chöa troøn 28 tuoåi (1940) ! Vì theá thôøi gian va chaïm vôùi ñôøi cuûa nhaø thô chæ keùo daøi chöa tôùi 10 naêm ! Nhöng trong khoaûng thôøi gian ngaén nguûi naøy, Haøn MaïcTöû ñaõ maát hôn 4 naêm vaät loän vôùi chöùng beänh phong nan y, keå töø thaùng 10 naêm 1936 tôùi ngaøy 11 thaùng 11, 1940 laø ngaøy nhaø thô qua ñôøi.

Duø söï hieän dieän cuûa nhaø thô treân coõi ñôøi chæ nhö gioù thoaûng maây bay nhö höông hoa trong khoaûng khaéc, nhöng ñaõ löu laïi nhöõng daáu veát baát töû theo thôøi gian vaø ñaõ laøm soáng maõi beân caïnh teân tuoåi oâng, hình aûnh nhöõng ngöôøi con gaùi ñaõ trôû thaønh quen thuoäc vôùi moïi ngöôøi. Neáu Moäng Caàm, Kim Cuùc, Thöông Thöông ñöôïc keå laø nguoàn thi höùng tuyeät vôøi ñeå nhaø thô taïo neân nhöõng vaàn thô kyø dieäu trong laâu ñaøi thi ca laõng maïn thì moái tình oâng daønh cho Mai Ñình, töùc Mai Thò Leä Kieàu, luoân khôi daäy nhöõng taâm tình vöøa traân troïng vöøa xoùt thöông, ñoàng thôøi cuõng goùp cho laøng thô môùi Vieät Nam moät nhaø thô nöõ.

Theo caùc taøi lieäu söu khaûo vaên hoïc thì ngoaøi haøng traêm haøng ngaøn ñoäc giaû say meâ nhöõng vaàn thô tröõ tình laõng maïn cuûa oâng ñöôïc phoå bieán treân baùo chí, coù raát nhieàu ngöôøi tình ñaõ ñi qua cuoäc ñôøi cuûa nhaø thô Haøn MaïcTöû vaø oâng ñaõ ñoå bieát bao maùu leä ñeå taëng cho hoï nhöõng vaàn thô. Trong soá 9 ngöôøi tình maø haàu heát hieän nay coøn soáng, oâng chæ gaëp 4 ngöôøi (Moäng Caàm, Kim Cuùc, Mai Ñình, Thöông Thöông), coøn 5 ngöôøi kia chæ nghe teân nhöng cuõng trao ñoåi thö töø laøm thô taëng rieâng moãi ngöôøi :
Taëng Moäng Caàm :

Ngheä hôõi Ngheä, muoân naêm saàu thaûm
Nhôù thöông coøn moät naém xöông thoâi. (Muoân Naêm Saàu Thaûm).

Taëng Kim Cuùc :

Xieâm aùo hoâm nay teà chænh quaù
Muoán oâm hoàn Cuùc ôû trong söông. ( Hoàn Cuùc).

Taëng Mai Ñình :

Quyù nhö vaøng, troïng nhö ngoïc treân ñôøi
Mai, Mai, Mai laø Nguyeät Nga giaùng theá. ( Thaém Thieát).

Taëng Thöông Thöông :

Baây giôø ñaây khoùc than nieàm ly haän
Hôõi Thöông Thöông, ngöôøi ngoïc cuûa loøng anh.(Kòch thô Duyeân Kyø Ngoä).

Taëng Ngoïc Söông :

Ta ñeà chöõ Ngoïc treân taøu chuoái
Söông ôû Cung Thieàm gioû chaúng thoâi. (Ngöôøi Ngoïc).

Taëng Thanh Huy :

Thanh Huy hôõi ! Naøng chöa laø chaâu baùu
Côù laøm sao phöôùc loäc chaûy ra thô. (Böùc Thö Xanh).

Taëng Thu Yeán :

Chò aáy naêm nay coøn gaùnh thoùc
Doïc bôø soâng traéng naéng chang chang. (Muøa Xuaân Chín).

Taëng Myõ Thieän :

Ñeâm qua traêng vöôùng treân caønh truùc
Coâ laùng gieàng beân cheát thieät roài. (Coâ Gaùi Ñoàng Trinh).

Taëng Thu Haø :

Chuùt tình beán cuõ coøn ñeo ñaúng
Huït chuyeán ñoø ñöa nghó ngheïn ngaøo. (Böôùc Giang Hoà).

Naøng Moäng Caàm laø moái tình ñaàu cuûa nhaø thô khi hai ngöôøi gaëp gôõ nhau taïi thò xaõ Phan Thieát vaø Quy Nhôn. Hai ngöôøi theà nguyeàn gaén boù keo sôn, cuøng nhau xöôùng hoïa thi vaên, ñöa nhau ñi vieáng thaéng caûnh nhö laàu OÂng Hoaøng vaø heïn hoø traêm naêm beàn chaët saét caàm. Nhöng 6 thaùng sau khi Haøn MaïcTöû laâm beänh, Moäng Caàm ñaõ ñi laáy choàng ! Coøn gì ñôùn ñau cho nhaø thô ñang luùc beänh hoaïn haønh haï thì ngöôøi yeâu laïi voäi sang ngang ! Taát caû noãi ai oaùn chaát chöùa trong taâm hoàn ñöôïc nhaø thô giaõi baøy trong hai vaàn thô baát huû ñöôïc ngöôøi ñôøi truyeàn tuïng cho ñeán nay :

" Laøm sao gieát ñöôïc ngöôøi trong moäng,
Ñeå traû thuø duyeân kieáp phuõ phaøng."

Veà sau nhaø thô ñaõ tìm caùi say tuùy luùy ñeå vôi bôùt noãi saàu vaø thöôøng ñeán taän laàu OÂng Hoaøng ñeå tìm laïi daáu veát ngöôøi xöa, nôi löu luyeán nhöõng kyû nieäm thuôû ban ñaàu !! Chính vì nhöõng chi tieát naøy, hieän nay caùc ñoaøn du lòch trong vaø ngoaøi nöôùc ñeán Phan Thieát vieáng thaêm laàu OÂng Hoaøng thöôøng ñöôïc caùc höôùng daãn vieân du lòch keå laïi moái tình dang dôû thô moäng cuûa Haøn Maïc Töû vaø Moäng Caàm.

Trong caùc ngöôøi tình cuûa Haøn Maïc Töû, coù leõ khoâng ai yeâu nhaø thô tha thieát baèng nöõ só Mai Ñình. Teân thaät naøng laø Mai Thò Leä Kieàu, sinh naêm 1916 taïi Noâng Coáng, Thanh Hoùa,thuoäcdoøng ñaïo Phaät.Thaân phuï naøng laø moät vò quan baûo thuû eùp naøng laáy moät ngöôøi maø naøng khoâng yeâu ! Luùc18 tuoåi naøng baét ñaàu laøm thô, ñoïc baùo Saøi goøn thôøi aáy caøng ñam meâ thô Haøn MaïcTöû, buùt hieäu Leä Thanh. Naøng thöôøng göûi nhöõng baøi thô kyù teân Leä Kieàu xin nhaø thô söûa vaø ñaêng baùo. Töø ñoù tình thô baét ñaàu chôùm nôû. Thaân phuï naøng bieát ñöôïc theo doõi caám ñoaùn, naøng ñoåi teân laø Mai Ñình (Hoa Mai + Ñình Chuøa). Cuoäc trao ñoåi thö töø giöõa hai ngöôøi tieáp dieãn ñeàu ñaën …
Nghe tin nhaø thô bò beänh, ba laàn Mai Ñình ñeán thaêm taïi soá 20 ñöôøng Khaûi Ñònh, Quy Nhôn nhöng khoâng ñöôïc gaëp !! Tuy vaäy naøng khoâng thaát voïng vieát thö cho bieát naøng khoâng sôï söï taøn phaù cuûa chöùng beänh nguy hieåm treân thaân xaùc ngöôøi yeâu. Meï chaøng giaáu kín Haøn Mac Töû taïi moät nôi hoang vu heûo laùnh treân baõi caùt tha ma Goø Boài. Cuoái cuøng theo lôøi khuyeân cuûa ngöôøi meï,Mai Ñình ñöôïc Haøn MaïcTöû tieáp vôùi ñieàu kieän naøng phaûi bòt kín ñoâi maét vaø trong khi noùi chuyeän khoâng ñöôïc nhìn troäm !! Chaøng ngaâm thô cho naøng nghe. Caû hai cuøng buøi nguøi xuùc ñoäng. Haøn Maïc Töû ngheïn lôøi coøn Mai Ñình khoùc loùc nöùc nôû. Naøng noùi seõ nhôù maõi nhöõng kyû nieäm maø naøng cho laø quyù nhaát trong ñôøi naøng. Veà nhaø coù bao nhieâu voán lieáng tö trang, naøng baùn ñi laáy tieàn göûi baø meï Haøn Maïc Töû goùp phaàn saên soùc cho ngöôøi yeâu. Sau naøy veà thaêm moä nhaø thô, nöõ só Mai Ñình ñaõ vieát nhöõng vaàn thô nöùc nôû :

" Beân anh, xin Chuùa cho xaây maõi
Naám moà thöông nhôù, khoå thöông ñau
Hình anh, em khaéc trong tim
Cho mai traéng nôû quanh vieàn moä anh."

Moäng Caàm, Mai Ñình, Kim Cuùc ñaõ ñi qua cuoäc ñôøi Haøn Maïc Töû, nhöng hình aûnh saâu ñaäm trong traéng ñaõ khôi nguoàn thô voâ taän cho chaøng thi só ñaøo hoa beänh hoaïn naøy laïi chính laø naøng Thöông Thöông, ngöôøi maø Traàn Thanh Ñòch, em oâng Traàn Thanh Maïi, giôùi thieäu vôùi thi só vaø noùi raèng ñoù laø moät coâ gaùi Hueá yeâu kieàu maûnh mai. Nhöng kyø thöïc ñoù chæ laø coâ chaùu cuûa oâng môùi chæ 12 tuoåi ! Nhöng Haøn Maïc Töû cöù tin laø thaät vaø trong nhöõng laù thö göûi Thöông Thöông, chaøng ñaõ xaùc nhaän taát caû söï nghieäp vaên hoïc cuûa chaøng mai sau neáu coù, chính laø nhôø vaøo söï ñoùng goùp nguoàn thô cuûa Thöông Thöông. Quaû thaät naøng ñaõ trôû thaønh nguoàn caûm höùng cho Haøn Maïc Töû yeâu ñôøi saùng taùc nhieàu taäp thô nhö Caåm Chaâu Duyeân vaø hai kòch thô Duyeân Kyø Ngoä vaø Quaàn Tieân Hoäi.

Nhöõng Taùc Phaåm cuûa Haøn Maïc Töû.

Haøn Maïc Töû baét ñaàu laøm thô Ñöôøng Luaät naêm 14 tuoåi (1926) xöôùng hoïa thi ca vôùi anh caû Nguyeãn Baù Nhaân. Naêm 18 tuoåi (1930) tham döï bình thô, thi thô vôùi nhaø chí só Phan Boäi Chaâu, nhöng thöïc söï maõi tôùi naêm 22 tuoåi (1934) khi böôùc vaøo laøng baùo Saøigoøn, phuï traùch caùc nhaät baùo Saøigoøn, Taân Thôøi, chuû tröông tôø Coâng Luaän Vaên Chöông, taøi naêng vaø hoàn thô cuûa chaøng môùi phaùt trieån doài daøo vaø taïo uy tín trong laøng thô laøng baùo. Hieän nay, ngöôøi ta ghi nhaän Haøn MaïcTöû ñaõ ñoùng goùp cho Vaên HoïcVieät Nam nhöõng taùc phaåm döôùi ñaây :

Leä Thanh Thi Taäp : Thô Ñöôøng Luaät ñaêng raûi raéc treân caùc baùo.
Gaùi Queâ : Taäp thô môùi ñaàu tay phaùt haønh naêm 1936, nhaø thô Phaïm Vaên Kyù vieát töïa.
Ñau Thöông ( Thô Ñieân) : phaùt haønh 1937, goàm 50 baøi hoaøn thaønh treân giöôøng beänh.
Taäp Thô Môùi Xuaân Nhö YÙ.
Taäp Thô Môùi Thöôïng Thanh Khí.
Kòch Thô : Caåm Chaâu Duyeân, Duyeân Kyø Ngoä vaø Quaàn Tieân Hoäi (ñang vieát dôû dang).
Chôi Giöõa Muøa Traêng ( Thô vaø Vaên Xuoâi).

Buùt tích cuoái ñôøi laø baøi vaên vieát baèng tieáng Phaùp vôùi caây buùt chì cuøn nhan ñeà : La Pureteù de l'AÂme (Taâm Hoàn Thanh Khieát) ñeå ca tuïng Ñöùc Meï Maria vaø caùc baø meï döôùi traàn. - Trong cuoán Ñi Tìm Chaân Dung Haøn Maïc Töû, nhaø söu khaûo Phaïm Xuaân Tuyeån cho bieát : " Khi oâng Nguyeãn Vaên Xeâ ñöa Meï Nhaát Maria Juetta, ngöôøi Phaùp, ñoïc baøi vieát naøy, Meï Juetta noùi : Gioûi quaù, uoång quaù, Haøn Maïc Töû laø moät thieân taøi hieám coù ! Nhöng Meï xin pheùp taùc giaû ñoåi chöõ " neùnuphards" (hoa suùng) thay cho chöõ "lotus" (hoa sen) vì cuoäc ñôøi tu só cuûa chuùng toâi taïi ñaây vôùi caùc beänh nhaân phong, chính laø nhöõng boâng hoa suùng leân xuoáng theo con nöôùc vaø baäp beành troâi noåi nhö moïi vaät trong hoà, chöù khoâng daùm töï nhaän mình nhö nhöõng boâng hoa sen gaàn buøn maø chaúng hoâi tanh muøi buøn".

Xin ghi laïi ñaây moät baøi thô tieâu bieåu " ÔÛ Ñaây Thoân Vyõ Giaï " cuûa Haøn Maïc Töû vaø môøi quyù ñoäc giaû thöôûng thöùc :

Sao anh khoâng veà chôi thoân Vyõ
Nhìn naéng haøng cau naéng môùi leân
Vöôøn ai möôùt quaù xanh nhö ngoïc
Laù truùc che ngang maët chöõ ñieàn.

Gioù theo loái gioù maây ñöôøng maây
Doøng nöôùc buoàn thiu hoa baép lay
Thuyeàn ai ñaäu beán soâng traêng ñoù
Coù chôû traêng veà kòp toái nay.

Mô khaùch ñöôøng xa khaùch ñöôøng xa
AÙo em traéng quaù nhìn khoâng ra
ÔÛ ñaây söông khoùi môø nhaân aûnh
Ai bieát tình ai coù ñaäm ñaø. ( trích Ñau Thöông, 1939)

NEÙT COÂNG GIAÙO TRONG THÔ HAØN MAÏC TÖÛ.

Naêm 1942, nhaø pheâ bình Vuõ Ngoïc Phan, trong boä Nhaø Vaên Hieän Ñaïi, taäp III, khi nhaän ñònh veà Nhaø Thô Haøn Maïc Töû ñaõ vieát : " Haøn Maïc Töû coù leõ laø ngöôøi Vieät Nam ñaàu tieân laøm thô ca ngôïi Thaùnh Nöõ Ñoàng Trinh Maria vaø Chuùa Gieâsu. OÂng ca tuïng ñaïo Coâng Giaùo vôùi moät gioïng raát chaân thaønh. Ñaây laø laàn ñaàu tieân thi ca Vieät Nam thaáy ñöôïc moät nguoàn caûm höùng môùi. Toâi daùm chaéc roài ñaây seõ coøn nhieàu thi só Vieät Nam ñi tìm nguoàn caûm höùng trong ñaïo giaùo vaø ñöa thi ca Vieät Nam vaøo con ñöôøng trieát hoïc."

Nhaø nghieân cöùu Voõ Long Teâ, hieän soáng taïi Canada, trong ñoaïn keát baøi Thi Haøo Coâng Giaùo Haøn Maïc Töû cuõng vieát :" Nghieân cöùu Haøn Maïc Töû ñaõ daãn oâng ñeán moät keát luaän thuù vò baát ngôø. Trong Haøn Maïc Töû, khoâng phaûi chæ coù moät taùc giaû ñöôïc thöøa nhaän nhö moät thi haøo maø coøn coù moät con ngöôøi soáng vôùi Nieàm Tin Coâng Giaùo nhieät thaønh. Ñoái vôùi Haøn Maïc Töû, laøm thô laø Laøm Ngöôøi nghóa laø Soáng Ñaïo."

Quaû thaät, vôùi baát cöù ai ñoïc thô Haøn Maïc Töû, ngöôøi ta thaáy Ñaïo ñoái vôùi oâng chính laø cöùu caùnh, laø con ñöôøng, laø Chaân Thieän Myõ tuyeät ñoái coù giaù trò vónh haèng maø nhaân loaïi maõi maõi tìm kieám, maõi maõi khaéc khoaûi trong cuoäc haønh trình vaøo ñôøi. Vôùi Haøn Maïc Töû, thô laø moät neùt ngheä thuaät cao ñi vaøo chuû nghóa sieâu linh, laø coõi xuaát theá, laø beán traêng sao an toaøn cho con ngöôøi aån naùu khi soáng trong tuyeät voïng khoå ñau, trong coâ ñôn cuûa nhaân tình theá thaùi. - Khoâng ai coù theå phuû nhaän neùt Coâng Giaùo trong thô Haøn Maïc Töû, vì chính oâng ñaõ môû roäng bieân giôùi thi ca Vieät Nam nhôø nhöõng saùng taïo ñoäc ñaùo, maø neàn giaùo duïc coâng giaùo töø cha meï, gia ñình, tröôøng Pellerin vaø göông soáng caùc nöõ tu Phan Sinh ñaõ hun ñuùc hoàn thô cuûa oâng. Trong nhöõng ngaøy cuoái ñôøi, Haøn Maïc Töû ñaõ soáng nhö moät nhaø tu thöïc söï, cuoäc soáng chìm laëng trong caâu kinh, lôøi nguyeän pha laãn vôùi nhöõng ñôùn ñau do beänh phong haønh haï. Chính nhaø thô ñaõ thoå loä :" Trong nhöõng ngaøy cuoái ñôøi, toâi chæ bieát ngaâm thô vaø caàu nguyeän laø nhieàu hôn caû."

Haøn Maïc Töû ñaõ soáng vôùi theá giôùi sieâu linh moät caùch töï nhieân ñeán möùc "hö thöïc laøm sao phaân bieät noåi ". Nhôø ñoù thi nhaân ñaõ nghe ñöôïc ñieàu chuùng ta khoâng nghe, ñaõ thaáy ñöôïc caùi maø maét traàn chuùng ta khoâng thaáy. Thi nhaân ñaõ laëng chìm vaøo traêng sao, ñaém ñuoái trong eâm aû cuûa soâng Ngaân, tan bieán trong Tình Yeâu bao la huyeàn nhieäm cuûa Thöôïng Ñeá. - Trong tröôøng ca Ñaø Laït Traêng Môø, phaûi chaêng nhaïc só Pham Duy ñaõ naém baét ñöôïc hoàân thô Haøn Maïc Töû. Trong thi phaåm Ñaø Laït Traêng Môø ñöôïc oâng phoå nhaïc thaønh tröôøng ca baát huû, Phaïm Duy ñaõ ñeå cho haùt ba laàn doøng nhaïc :"Ñaây phuùt thieâng lieâng ñaõ khôûi ñaàu " vôùi nhöõng aâm thanh vôøi vôïi moâng lung huyeàn nhieäm. Linh thieâng laøm sao moät ñeâm Ñaø Laït Traêng Môø huyeàn aûo :

Caû trôøi say nhuoäm moät maøu traêng
Vaø caû loøng toâi chaúng noùi chaúng raèng
Khoâng moät tieáng gì nghe ñuïng chaïm
Daàu laø tieáng vôõ cuûa sao baêng.

Cöù theá, tieáp tuïc ñoïc nhöõng vaàn thô cao sang thanh khieát cuûa Haøn Maïc Töû trong caùc thi phaåm : Ra Dôøi, Ñieàm Laï, Nguoàn Thôm, Xuaân Ñaàu Tieân, Ñeâm Xuaân Caàu Nguyeän, Ngoaøi Vuõ Truï, Vaàng Traêng ... trong tinh thaàn toân giaùo, taâm hoàn con ngöôøi seõ ñöôïc caát caùnh bay cao leân vôùi traêng sao, ngaøo ngaït höông hoa, maëc daàu thaân xaùc beänh hoaïn, ñau thöông doàn daäp giöõa nhöõng thaêng traàm cuûa cuoäc soáng.

Thaät laø moät thieáu soùt lôùn lao, neáu muoán tìm hieåu neùt Coâng Giaùo trong thô Haøn Maïc Töû, maø chuùng ta queân khoâng ñeà caäp ñeán thi phaåm baát huû Ave Maria (Kính Chaøo Maria). Nhaø thô khai buùt baèng lôøi chaøo möøng trang troïng cung kính Meï Maria, Ngöôøi Nöõ Tuyeät Vôøi lung linh thaùnh thieän. Trong kho taøng Ngheä Thuaät Coâng Giaùo theá giôùi, bieát bao ngheä só, hoïa só, thi só ñaõ saùng taùc muoân vaøn taùc phaåm vôùi nhöõng neùt ngheä thuaät ñoäc ñaùo nhö Michel Ange, Raphael, Fra Angelico, töø thôøi Phuïc Höng ñeán thôøi Caän Ñaïi. Ngöôøi Vieät Nam chuùng ta töï haøo vì vôùi moät Haøn Maïc Töû, chuùng ta khoâng thua keùm vôùi caùc ngheä só noåi tieáng treân theá giôùi trong laõnh vöïc toân giaùo naøy.

Nhöõng kyû nieäm moät laàn gaëp naïn treân bôø bieån Quy Nhôn, nhöõng lôøi kinh vôùi chuoãi traøng haït luoân coù beân mình, ngay caû nieàm ñau se buoát khi nhöõng ngoùn tay nhaø thô co ruùt laïi vì beänh phong, taát caû ñaõ ñöa anh ñeán traïng thaùi xuaát thaàn khi saùng taùc thi phaåm Ave Maria ñöa hoàn anh ñi raát xa trong coõi meânh moâng vôùi caùc söù thaàn thieân quoác. Nhöõng chöõ vieát veà nhaø thô coâng giaùo Haøn Maïc Töû cuûa taùc giaû baøi vieát naøy ñeå töôûng nieäm anh seõ trôû thaønh voâ nghóa, neáu khoâng kính môøi quyù ñoäc giaû ñi vaøo chính thi phaåm baát huû Ave Maria :
Nhö soùng loäc trieàu nguyeân ôn phöôùc caû
Daâng cao daâng thaàn nhaïc saùng hôn traêng
Thôm tho bay cho ñeán coõi thieân ñaøng
Huyeàn dieäu bieán thaønh muoân kinh troïng theå
Vaø Toång Laõnh Thieân Thaàn quyø laïy Meï
Tung hoâ caâu ñöôøng haï ngôùp chaâu sa.
Höông xoâng leân lôøi ca ngôïi sum hoøa
Trí mieâu dueä cuûa muoân vì raát thaùnh.

Maria ! Linh hoàn toâi ôùn laïnh !
Run nhö run thaàn töû thaáy long nhan,
Run nhö run hôi thôû chaïm tô vaøng ...
Nhöng loøng vaãn thaám nhuaàn ôn trìu meán.

Laïy Baø laø Ñaáng tinh tuyeàn thaùnh veïn,
Giaàu nhaân ñöùc, giaàu muoân loäc töø bi.
Cho toâi daâng lôøi caûm taï phoø nguy,
Côn laâm luïy vöøa traûi qua döôùi theá
Toâi caûm ñoäng röng röng hai haøng leä
Gioïng thao thao baát tuyeät cuûa nguoàn thô
Buùt toâi reo nhö chaâu ngoïc ñeàn vua
Trí toâi hôùp bao nhieâu laø khí vò ..
Vaø trong mieäng ngaäm caâu ca huyeàn bí,
Vaø trong tay naém moät naïm haøo quang ...

Toâi no roài ôn vuõ loä hoøa chan,
Taáu laïy Baø, Baø raát nhieàu pheùp laï
Ngoïc nhö yù voâ tri coøn bieát caû
Huoáng chi toâi laø Thaùnh Theå keát tinh
Toâi öa nhìn Baéc Ñaåu raïng bình minh
Chieáu cuøng heát khaép ba ngaøn theá giôùi ...
Saùng nhieàu quaù cho thanh aâm vôøi vôïi
Thôm döôøng bao cho mieäng löôõi khoâng khen.

Hôõi söù thaàn Thieân Chuùa Gabriel
Khi ngöôøi xuoáng truyeàn tin cho Thaùnh Nöõ
Ngöôøi coù nghe xoân xao muoân tinh tuù ?
Ngöôøi coù nghe naùo ñoäng caû muoân trôøi ?
Ngöôøi coù nghe thô maøu nhieäm ra ñôøi
Ñeå ca tuïng, baèng hoa höông saùng laùng
Baèng traøng haït, baèng sao mai chieáu raïng
Moät ñeâm xuaân laø raát ñoãi anh linh ?
Ñaây roài ! Ñaây roài ! Chuoãi ngoïc vaøng kinh.
Thô caàu nguyeän laø thô quaân töû yù
Tröôïng phu lôøi vaø toâng ñoà trieát lyù
Laø Nguoàn Traêng yeâu meán Nöõ Ñoàng Trinh ..
Cho toâi thaép hai haøng caây baïch laïp,
Khoùi nghieâm trang seõ daâng leân traøn ngaäp
Caû Haøn Giang, caû maøu saéc thieân khoâng
Luùt trí khoân vaø aùm aûnh höông loøng
Cho soát saéng, cho ñeâ meâ nguyeän öôùc ...

Haøn Maëc Töû, moät thi nhaân, moät nhaø thô Coâng Giaùo, moät taâm hoàn thuaán nhaàm Nieàm Tin Coâng Giaùo saâu saéc, ñöôïc nuoâi döôõng baèng kinh nguyeän, baèng ñôøi soáng noäi taâm phong phuù thaùnh thieän, ñaõ khaùm phaù ñöôïc nhöõng chieàu kích môùi laï vöôït qua nhöõng nieàm ñau baát haïnh maø thi nhaân ñaõ traûi qua. Caøng ñoïc thi phaåm baát huû Ave Maria caøng ñöa chuùng ta tôùi beán bôø huyeàn nhieäm trong theá giôùi voâ hình. Phaûi chaêng qua ñoù, nhaø thô ñaõ ñi tieân phong trong söù meänh trình baøy moät neàn Thaàn hoïc AÙ Chaâu döïa treân nhöõng suy tö vaø vaên hoùa laâu ñôøi cuûa AÙ Chaâu. Ñem toân giaùo vaøo thô, laáy nguoàn caûm höùng thô trong toân giaùo phaûi chaêng Haøn Maïc Töû ñaõ ñi ñuùng con ñöôøng maø sau naøy Toâng Huaán Giaùo Hoäi AÙ Chaâu ñaõ trình baøy. Ñaây chính laø moät vinh döï cho Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Vieät Nam, vì coù moät ngöôøi con ñaõ ñoùng goùp vaø khai phaù moät con ñöôøng môùi trong Vaên Hoïc Vieät Nam.

Vôùi taùc giaû baøi vieát naøy, töø khi coøn theo hoïc ban vaên chöông taïi nhaø tröôøng vaãn ñaëc bieät ngöôõng moä quyù meán nhaø thô Haøn Maïc Töû. Nhöng coù moät kyû nieäm khoâng bao giôø queân, maëc daàu ñaõ 26 naêm nay! Ñoù laø nhaân Muøa Ñaïi Leã Giaùng Sinh naêm 1974, Phoøng Thoâng Tin Hoa Kyø Saøigoøn toå chöùc moät buoåi trình dieãn ñaëc bieät Thaùnh Ca Giaùng Sinh taïi thính ñöôøng Hoäi Vieät Myõ, chuùng toâi vaãn nhôù maõi khi coá Nhaïc só Haûi Linh ñieàu khieån Ca Ñoaøn Hoàn Nöôùc vôùi treân 60 ca vieân trình dieãn hai tröôøng ca 5 gioïng hai thi phaåm baát huû cuûa Nhaø Thô Haøn Maïc Töû : Ave Maria do Haûi Linh phoå nhaïc vaø Ñaø Laït Traêng Môø cuûa Phaïm Duy. Hoâm ñoù caû hoäi tröôøng ñoâng ñaûo thính giaû ngoaïi quoác vaø Vieät Nam ñaõ hoaøn toaøn nín laëng, khi nhöõng doøng nhaïc hoøa laãn hoàn thô vôùi nhöõng aâm thanh vôøi vôïi moâng lung… ñöa loøng ngöôøi vaøo moät khoâng gian huyeàn aûo thaùnh thieän tuyeät dieäu. .. Nhaân muøa töôûng nieäm 60 naêm ngaøy nhaø thô maát, xin thaønh kính göûi moät neùn höông veà beân kia theá giôùi cho nhaø thô taøi hoa baïc meänh cuûa chuùng ta.ª

Linh Muïc Traàn Quyù Thieän

Soå vaøng cöùu trôï naïn luït

VietCatholic News. 27/10/2000 Vì xöa Ta ñoùi, caùc ngöôi ñaõ cho aên; Ta khaùt, caùc ngöôi ñaõ cho uoáng; Ta laø khaùch laï, caùc ngöôi ñaõ tieáp röôùc. Ta mình traàn, caùc ngöôi ñaõ cho maëc; Ta ñau yeáu, caùc ngöôi ñaõ thaêm nom; Ta ngoài tuø, caùc ngöôi ñaõ ñeán thaêm". (Mt 25:35-36) 

Trang Soå Vaøng Cöùu Luït tri aân caùc coäng ñoaøn, caùc nhoùm, quí ñoäc giaû vaø anh chò em chaúng moûi meät quaûng ñaïi giuùp ñôõ ñoàng baøo baõo luït taïi queâ nhaø. Caùc soá tieàn sau ñaây ñaõ ñöôïc quí cha quaûn nhieäm, quyù cha tuyeân uùy, quyù vò laõnh ñaïo caùc toå chöùc, hoäi ñoaøn Coâng Giaùo chuyeån tieàn qua caùc nguoàn khaùc nhau veà Vieät Nam, VietCatholic xin ñaêng taûi ñeå khích leä laãn nhau vaø bieát ñöôïc noã löïc chung trong coâng vieäc chia seû nhöõng thöông ñau taïi queâ nhaø. Xin quí cha vaø quí hoäi ñoaøn lieân laïc cho VietCatholic bieát ñeå tieáp tuïc töôøng thuaät treân maïng löôùi ñieän toaùn toaøn caàu.

Xin quyù cha, quyù tu só vaø anh chò em göûi email veà ñòa chæ cuutro@vietcatholic.net .

Nguyeãn Vieät Nam