VietCatholic News. 28/6/2000 VATICAN– Sau ñaây laø Baûn Vaên cuûa Thaùnh Boä Ñöùc Tin: Lôøi Giôùi Thieäu Söù Ñieäp Fatima vaøo ngaøy thöù Hai (16-6-2000)

LÔØI GIÔÙI THIEÄU SÖÙ ÑIEÄP FATIMA

Khi thieân nieân kyû thöù hai nhöôøng böôùc cho thieân nieân kyû thöù ba, Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II ñaõ quyeát ñònh cho phoå bieán baûn vaên phaàn thöù ba “bí maät Fatima”.

Theá kyû hai möôi laø moät trong nhöõng theá kyû maáu choát nhaát trong lòch söû nhaân loaïi, vôùi nhöõng bieán coá bi thaûm vaø taøn baïo, cao ñieåm laø vuï möu saùt “Ñöùc Kitoâ hieàn laønh ôû traàn gian”. Giôø ñaây moät böùc maøn ñaõ ñöôïc veùn leân treân moät loaït caùc bieán coá laøm neân lòch söû vaø giaûi thích noù theo chieàu saâu, theo moät chieàu kích thieâng lieâng traùi ngöôïc vôùi naõo traïng hieän taïi, thöôøng bò baïi hoaïi bôûi chuû nghóa duy lyù.

Suoát gioøng lòch söû ñaõ dieãn ra nhieàu cuoäc hieän ra vaø nhöõng daáu chæ laï luøng ñi vaøo trung taâm cuûa caùc bieán coá cuûa nhaân loaïi vaø, tröôùc söï ngaïc nhieân cuûa nhöõng ngöôøi tin cuõng nhö ngöôøi khoâng tin, goùp phaàn cuûa chuùng vaøo vieäc giaûi maõ lòch söû. Nhöõng bieåu loä naøy khoâng bao giôø coù theå maâu thuaãn vôùi noäi dung cuûa ñöùc tin, vaø vì theá phaûi quy veà troïng ñieåm laø lôøi rao giaûng cuûa Ñöùc Kitoâ: khi daãn ñöa con ngöôøi ñeán vieäc hoaùn caûi vaø ban taëng aân suûng, tình yeâu cuûa Chuùa Cha ñoøi hoûi con ngöôøi trao phoù chính mình cho Ngöôøi trong tình con thaûo. Ñaây cuõng laø söù ñieäp Fatima, vôùi lôøi môøi goïi khaån caáp hoaùn caûi vaø ñeàn toäi, ñem chuùng ta veà laïi vôùi troïng taâm cuûa Tin möøng.

Khoâng nghi ngôø gì nöõa, Fatima laø cuoäc hieän ra mang tính tieân tri nhieàu nhaát trong thôøi ñaïi naøy. Phaàn thöù nhaát vaø thöù hai cuûa “bí maät” – ñöôïc phoå bieán ñaây theo thöù töï ñeå laøm cho taøi lieäu theâm ñaày ñuû– ñaëc bieät quy chieáu veà thò kieán hoaû nguïc gaây kinh haõi, loøng suøng kính Traùi Tim Veïn saïch cuûa Ñöùc Maria, Theá chieán thöù hai, vaø cuoái cuøng laø lôøi tieân baùo veà toån thaát to lôùn maø Nöôùc Nga seõ ñem ñeán cho nhaân loaïi khi töø boû ñöùc tin Kitoâ giaùo vaø ñi theo cheá ñoä chuyeân cheá.

Vaøo naêm 1917, khoâng ai coù theå töôûng töôïng ra ñöôïc taát caû nhöõng ñieàu naøy: Ba treû chaên chieân muïc kích, laéng nghe vaø nghi nhôù, vaø chò Lucia, chöùng nhaân coøn soáng soùt, truyeàn ñaït laïi taát caû treân giaáy khi ñöôïc Ñöùc Giaùm Muïc Leiria truyeàn daïy laøm theá vaø vôùi pheùp cuûa Ñöùc Baø chuùng ta.

Veà baøi töôøng thuaät hai phaàn ñaàu cuûa “bí maät” maø ñaõ ñöôïc phoå bieán vaø do ñoù ñaõ ñöôïc bieát ñeán, chuùng toâi ñaõ choïn baûn vaên do Chò Lucia vieát trong Hoài kyù thöù ba ñeà ngaøy 31 thaùng 8 naêm 1941; moät vaøi chuù thích ñaõ ñöôïc theâm vaøo trong Hoài kyù thöù tö ñeà ngaøy 8 thaùng 12 naêm 1941.

Phaàn thöù ba cuûa “bí maät” ñöôïc vieát“theo leänh cuûa ñöùc Giaùm muïc Leiria vaø cuûa Meï Raát Thaùnh...” vaøo ngaøy 3 thaùng 1 naêm 1944.

Chæ coù moät baûn cheùp tay duy nhaát, ñöôïc chuïp laïi keøm ñaây. Phong bì ñöôïc nieâm aán luùc ñaàu ñöôïc Giaùm muïc Leiria gìn giöõ. Ñeå cho vieäc caát giöõ caùc “bí maät” ñöôïc baûo ñaûm hôn, phong bì ñaõ ñöôïc ñaët trong Phoøng Löu Tröõ maät cuûa Thaùnh boä vaøo ngaøy 4 thaùng 4 naêm 1957. Ñöùc Giaùm muïc Leiria ñaõ thoâng baùo cho chò Lucia bieát ñieàu naøy.

Theo döõ lieäu cuûa Phoøng Löu Tröõ, ñaïi dieän cuûa Thaùnh Boä, cha Pheâroâ Phaoloâ Philíp, doøng Ña Minh, vôùi söï ñoàng yù cuûa Ñöùc Hoàng y Alfredo Ottaviani, ñaõ ñem phong thö chöùa ñöïng phaàn thöù ba cuûa “bí maät Fatima” cho Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan XXIII vaøo ngaøy 17 thaùng 8 naêm 1959. “Sau moät chuùt löôõng löï”, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ noùi:“Chuùng ta seõ ñôïi. Cha seõ caàu nguyeän. Cha seõ noùi cho caùc con bieát quyeát ñònh cuûa Cha”.

Söï thöïc laø Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan XXIII quyeát ñònh gôûi phong thö laïi cho Thaùnh Boä vaø khoâng coâng boá phaàn thöù ba cuûa “bí maät”.

Ñöùc Giaùo Hoaøng Phaoloâ VI ñaõ ñoïc noäi dung böùc thö vôùi Ngöôøi Keá Nhieäm, Toång Giaùm muïc Angelo Dell'Acqua, vaøo ngaøy 27 thaùng 3 naêm 1965, vaø traû laïi phong thö cho Phoøng Löu Tröõ cuûa Thaùnh Boä, quyeát ñònh khoâng cho phoå bieán baûn vaên.

Veà phaàn mình, Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II ñaõ hoûi phong thö chöùa ñöïng phaàn thöù ba cuûa “bí maät”, sau cuoäc möu saùt vaøo ngaøy 13 thaùng 5 naêm 1981. Vaøo ngaøy 18 thaùng 7 naêm 1981 Hoàng y Franjo Šeper, Boä Tröôûng Thaùnh boä, ñaõ trao hai phong thö cho Toång Giaùm muïc Eduardo Martínez Somalo, Vò Keá Nhieäm trong chöùc vuï Quoác vuï khanh Toaø Thaùnh: moät phong thö maøu traéng chöùa baûn goác cuûa chò Lucia baèng tieáng Boà Ñaøo Nha; phong thö khaùc maøu da cam, vôùi baûn dòch“bí maät” baèng tieáng YÙ. Vaøo ngaøy 11 thaùng 8 sau ñoù, Toång Giaùm muïc Martínez gôûi hai phong thö laïi cho Phoøng Löu Tröõ cuûa Thaùnh Boä.

Nhö moïi ngöôøi bieát, Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II lieàn nghó ñeán vieäc daâng hieán theá giôùi cho Traùi Tim Voâ Nhieãm Meï Maria vaø chính ngaøi saùng taùc ra moät lôøi kinh maø ngaøi goïi laø moät “Haønh vi Daâng hieán”, ñöôïc cöû haønh taïi Vöông Cung Thaùnh Ñöôøng Ñöùc Baø Caû vaøo ngaøy 7 thaùng 6 naêm 1981, dòp Leã Nguõ Tuaàn, ngaøy ñöôïc choïn ñeå kyû nieäm 1600 naêm Coâng Ñoàng Constantinople thöù nhaát vaø 1550 naêm Coâng Ñoàng Epheâsoâ. Vì Ñöùc Giaùo hoaøng khoâng theå hieän dieän ñöôïc, baøi dieãn vaên thu baêng cuûa ngaøi ñöôïc phaùt thanh. Sau ñaây laø phaàn lieân quan ñaëc bieät ñeán Haønh vi Daâng hieán:

“Meï cuûa moïi ngöôøi vaø moïi daân toäc, Meï bieát taát caû noãi ñau vaø nieàm hy voïng cuûa hoï. Trong taám loøng töø maãu, Meï caûm nghieäm ñöôïc taát caû nhöõng giaèng co giöõa söï thieän vaø söï aùc, giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, laøm roái loaïn theá giôùi: xin nhaän lôøi khaån khoaûn naøi xin maø chuùng con daâng leân traùi tim Meï trong Chuùa Thaùnh Thaàn, vaø xin oâm aáp baèng tình yeâu cuûa Ngöôøi Meï vaø Ñaày tôù cuûa Thieân Chuùa nhöõng ai mong chôø söï aáp uû naøy, vaø nhöõng ai ñang thöïc hieän Haønh vi Daâng hieán cuõng mong chôø caùch ñaëc bieät . Laïy Meï, xin nhaän toaøn theå gia ñình nhaân loaïi döôùi söï che chôû töø maãu cuûa Meï, gia ñình maø chuùng con phoù daâng cho Meï trong moät tình yeâu trìu meán. Öôùc gì ñieàu ñoù ñem laïi cho moïi ngöôøi thôøi gian hoaø bình vaø töï do, thôøi gian cuûa chaân lyù, cuûa coâng bình vaø hi voïng”.

Ñeå ñaùp traû troïn veïn hôn nhöõng yeâu caàu cuûa “Ñöùc Baø chuùng ta”, Ñöùc Thaùnh Cha öôùc muoán, trong Naêm Thaùnh Cöùu chuoäc, laøm saùng toû hôn Haønh vi Daâng hieán vaøo ngaøy 7 thaùng 5 naêm 1981, haønh vi naøy ñaõ ñöôïc laäp laïi taïi Fatima vaøo ngaøy 13 thaùng 5 naêm 1982. Vaøo ngaøy 25 thaùng 3 naêm 1984, taïi Quaûng Tröôøng Thaùnh Pheâroâ, khi nhaéc laïi tieáng xin vaâng Ñöùc Maria thoát leân trong ngaøy truyeàn tin, Ñöùc Thaùnh Cha, hieäp thoâng trong tinh thaàn vôùi caùc Giaùm muïc treân theá giôùi ñöôïc “trieäu taäp” tröôùc ñoù, daâng hieán moïi ngöôøi nam nöõ vaø moïi daân toäc cho Traùi Tim Voâ Nhieãm Meï Maria, baèng nhöõng lôøi leõ gôïi nhôù laïi nhöõng lôøi ñaày thieát tha ñoïc leân vaøo naêm 1981.

“Laïy Meï cuûa moïi ngöôøi nam nöõ vaø moïi daân toäc, Meï bieát taát caû noãi ñau khoå vaø nieàm hy voïng cuûa hoï, Meï yù thöùc ñeán taát caû nhöõng söï giaèng co giöõa söï thieän vaø söï aùc, giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, ñang gaây ñau khoå cho theá giôùi hieän ñaïi, xin ñoùn nhaän tieáng van naøi maø chuùng con, ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy, baøy toû tröïc tieáp vôùi traùi tim Meï. Xin oâm aáp baèng tình yeâu cuûa moät ngöôøi meï vaø nöõ tyø cuûa Thieân Chuùa, theá giôùi con ngöôøi naøy cuûa chuùng con, maø chuùng con xin giao phoù vaø taän hieán cho Meï, bôûi vì chuùng con heát söùc quan taâm ñeán ñònh meänh traàn theá vaø vónh cöûu cuûa moãi ngöôøi vaø caùc daân toäc.

Theo moät caùch thöùc ñaëc bieät, chuùng con giao phoù vaø taän hieán cho Meï nhöõng con ngöôøi vaø nhöõng quoác gia ñang caàn ñöôïc giao phoù vaø taän hieán caùch ñaëc bieät.

‘Chuùng con ñaõ chaïy ñeán söï baûo veä cuûa Meï, laïy Thaùnh Maãu cuûa Thieân Chuùa!' Ñöøng coi thöôøng nhöõng lôøi caàu khaån cuûa chuùng con trong luùc ngaët ngheøo”.

Sau ñoù Ñöùc Giaùo hoaøng tieáp tuïc vôùi nhöõng qui chieáu maïnh meõ vaø ñaëc bieät hôn, nhö theå giaûi thích Söù ñieäp Fatima trong söï thöïc hieän ñaày ñau buoàn cuûa noù:

“Laïy Meï cuûa Ñöùc Kitoâ, khi ñöùng tröôùc Meï, tröôùc Traùi Tim Voâ Nhieãm Meï, chuùng con öôùc muoán, cuøng vôùi toaøn theå Hoäi thaùnh, keát hieäp chuùng con vôùi lôøi hieán thaùnh maø, vì yeâu thöông chuùng con, Con Meï ñaõ daâng leân Chuùa Cha: ‘Vì hoï’, Ngaøi noùi, ‘con xin thaùnh hieán chính mình con ñeå hoï cuõng ñöôïc thaùnh hieán trong söï thaät' (Ga 17,19). Chuùng con öôùc muoán keát hieäp chuùng con vôùi Ñaáng Cöùu chuoäc trong söï thaùnh hieán naøy cuûa Ngöôøi cho theá gian vaø cho nhaân loaïi. Trong Thaùnh taâm Ngöôøi, söï thaùnh hieán naøy coù söùc ñaït ñöôïc ôn tha thöù vaø ñem laïi söï phuïc hoài.

Söùc maïnh cuûa söï thaùnh hieán naøy traûi daøi moïi thôøi ñaïi vaø bao truøm moïi caù nhaân, moïi daân toäc vaø moïi quoác gia. Noù vöôït thaéng moïi söï döõ maø thaàn taêm toái coù theå khôi daäy leân, vaø quaû thöïc ñaõ khôi daäy leân trong thôøi ñaïi chuùng con, trong taâm hoàn cuûa con ngöôøi vaø trong lòch söû.

Chuùng con caûm thaáy caùch saâu xa nhö theá naøo nhu caàu taän hieán nhaân loaïi vaø theá giôùi - theá giôùi hieân ñaïi cuûa chuùng con - trong söï hieäp nhaát vôùi chính Ñöùc Kitoâ! Vì theá giôùi phaûi thoâng phaàn vaøo coâng cuoäc cöùu ñoä cuûa Ñöùc Kitoâ qua Hoäi Thaùnh.

Ñoù chính laø ñieàu maø Naêm Cöùu Chuoäc hieän nay dieãn taû, Naêm Ñaïi Toaøn Xaù ñaëc bieät cuûa toaøn theå Hoäi Thaùnh.

Nguyeän xin Meï ñöôïc chuùc phuùc treân taát caû moïi taïo vaät, Meï laø nöõ tyø cuûa Thieân Chuùa, ñaáng vaâng phuïc caùch troïn veïn nhaát lôøi môøi goïi cuûa Thieân Chuùa!

Chuùc tuïng Meï, ñaáng ñaõ troïn veïn noái keát vôùi söï thaùnh hieán cöùu ñoä cuûa Con Meï!

Laïy Meï cuûa Hoäi Thaùnh! Xin soi saùng daân Thieân Chuùa treân nhöõng neûo ñöôøng ñöùc tin, ñöùc caäy vaø ñöùc meán! Xin soi saùng ñaëc bieät caùc daân toäc maø Meï ñang mong ñôïi söï taän hieán vaø phoù thaùc nhôø chuùng con. Xin giuùp chuùng con soáng trong söï thaät laø söï thaùnh hieán cuûa Ñöùc Kitoâ cho toaøn theå gia ñình nhaân loaïi cuûa theá giôùi hieän ñaïi.

OÂi laïy Meï, khi phoù thaùc cho Meï theá giôùi, taát caû moïi ngöôøi vaø moïi daân toäc, chuùng con cuõng phoù thaùc cho Meï söï taän hieán theá giôùi naøy, baèng caùch ñaët noù vaøo Traùi Tim töø maãu cuûa Meï.

Laïy Traùi Tim Voâ Nhieãm! Xin giuùp chuùng con chieán thaéng moái nguy hieåm cuûa söï döõ; noù baùm reã caùch deã daøng vaøo loøng con ngöôøi ngaøy nay, vaø nhöõng aûnh höôûng khoâng theå ño löôøng ñöôïc cuûa noù ñaõ ñeø naëng treân theá giôùi hieän ñaïi cuûa chuùng con vaø döôøng nhö chaën ñöùng nhöõng neûo ñöôøng tieán veà töông lai!

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi ñoùi keùm vaø chieán tranh.

Xin giaûi thoaùt chuùng conkhoûi chieán tranh haït nhaân, khoûi söï töï huûy dieät khoâng keå xieát, khoûi moïi hình thöùc cuûa chieán tranh.

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi nhöõng toäi loãi choáng laïi söï soáng con ngöôøi ngay töø luùc khôûi ñaàu cuûa noù.

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi loøng caêm thuø vaø vi phaïm ñeán phaåm giaù cuûa con caùi Thieân Chuùa.

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi moïi hình thöùc baát coâng trong ñôøi soáng cuûa xaõ hoäi, quoác gia vaø quoác teá.

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi söï deã daøng chaø ñaïp leänh truyeàn cuûa Thieân Chuùa.

Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi toan tính daäp taét trong taâm hoàn con ngöôøi chính chaân lyù cuûa Thieân Chuùa.

Xin giaûi thoaùt chuùng conkhoûi vieäc ñaùnh maát yù thöùc veà ñieàu toát vaø ñieàu xaáu.

Xin giaûi thoaùt chuùng con! Xin giaûi thoaùt chuùng con khoûi nhöõng toäi choáng laïi Chuùa Thaùnh Thaàn.

Laïy Meï cuûa Ñöùc Kitoâ, xin laéng nghe tieáng keâu la chaát chöùa noãi khoå ñau cuûa moïi ngöôøi, chaát chöùa noãi khoå ñau cuûa toaøn theå xaõ hoäi.

Xin trôï giuùp chuùng con, nhôø quyeàn naêng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, haàu chieán thaéng taát caû toäi loãi: toäi cuûa con ngöôøi, ‘toäi loãi cuûa theá gian', toäi döôùi moïi hình thöùc.

Xin toû loä moät laàn trong lòch söû theá giôùi söùc maïnh voâ bieân cuûa ôn Cöùu chuoäc: söùc maïnh cuûa tình yeâu ñaày loøng thöông xoùt! Öôùc gì noù ngaên chaën söï döõ! Öôùc gì noù bieán ñoåi löông taâm! Öôùc gì trong Traùi Tim Voâ Nhieãm cuûa Meï maïc khaûi cho moïi ngöôøi aùnh saùng cuûa nieàm Hi voïng!”.

Chò Lucia ñaõ khaúng ñònh raèng Haønh vi daâng hieán long troïng vaø phoå quaùt naøy phuø hôïp vôùi öôùc muoán cuûa Ñöùc Baø (“Sim, està feita, tal como Nossa Senhora moät pediu, desde o dia 25 de Março de 1984”: “Vaâng, ñieàu ñoù ñaõ ñöôïc thöïc hieän ñuùng nhö ñieàu Ñöùc Baø ñaõ xin, vaøo ngaøy 25 thaùng 3 naêm 1984”: Thö ñeà ngaøy 8 thaùng 11 naêm 1989). Vì theá moïi tranh luaän hoaëc ñeà nghò khaùc ñeàu khoâng coù cô sôû.

Trong taäp taøi lieäu ñöôïc giôùi thieäu ôû ñaây boán baûn vaên khaùc ñaõ ñöôïc theâm vaøo baûn vieát tay cuûa Chò Lucia: 1) Thö cuûa Ñöùc Thaùnh Cha ñeà ngaøy 19 thaùng 4 naêm 2000 gôûi Chò Lucia; 2) moät baøi töôøng thuaät veà cuoäc trao ñoåi ngaøy 27 thaùng 4 naêm 2000 vôùi Chò Lucia; 3) lôøi phaùt bieåu maø Ñöùc Thaùnh Cha chæ ñònh Ñöùc Hoàng y Angelo Sodano, Quoác vuï khanh Toaø Thaùnh, ñoïc vaøo ngaøy 13 thaùng 5 naêm 2000; 4) Chuù giaûi thaàn hoïc cuûa Ñöùc Hoàng y Joseph Ratzinger, Toång Tröôûng Thaùnh boä Giaùo lyù Ñöùc tin.

Chò Lucia ñaõ ñöa ra moät chæ daãn ñeå giaûi thích phaàn ba cuûa “bí maät” trong thö gôûi cho Ñöùc Thaùnh Cha, ñeà ngaøy 12 thaùng 5 naêm 1982:

“Phaàn thöù ba cuûa bí maät coù lieân can ñeán nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Baø: ‘Neáu khoâng, Nöôùc Nga seõ phoå bieán nhöõng laàm laïc treân khaép theá giôùi, gaây neân nhöõng cuoäc chieán tranh vaø baét haïi Hoäi thaùnh. Nhöõng keû laønh seõ bò gieát haïi; Ñöùc Thaùnh Cha coù nhieàu ñieàu phaûi ñau khoå; nhieàu quoác gia seõ bò tieâu dieät” (13-7-1917).
Phaàn thöù ba cuûa bí maät laø moät maïc khaûi coù tính bieåu töôïng, bôûi vì noù quy veà phaàn naøy cuûa Söù ñieäp vaø bò ñieàu kieän hoaù bôûi vieäc chaáp nhaän hay khoâng ñieàu maø chính Söù ñieäp ñoøi hoûi chuùng ta: ‘Neáu nhöõng yeâu caàu cuûa Meï ñöôïc löu yù ñeán, Nöôùc Nga seõ hoaùn caûi vaø seõ coù hoaø bình; neáu khoâng, noù seõ phoå bieán nhöõng laàm laïc treân khaép theá giôùi v.v…'

Bôûi vì chuùng ta khoâng löu taâm ñeán lôøi môøi goïi naøy cuûa Söù ñieäp, chuùng ta thaáy raèng noù ñaõ ñöôïc theå hieän, Nöôùc Nga ñaõ xaâm chieám theá giôùi vôùi nhöõng laàm laïc cuûa noù. Vaø neáu chuùng ta chöa nhìn thaáy söï hoaøn taát troïn veïn phaàn cuoái cuûa lôøi tieân tri naøy, chuùng ta ñang tieán veà ñoù daàn daàn baèng nhöõng böôùc daøi. Neáu chuùng ta khoâng loaïi boû con ñöôøng cuûa toäi loãi, caêm hôøn, baùo thuø, baát coâng, nhöõng vi phaïm ñeán quyeàn con ngöôøi, voâ luaân vaø baïo löïc v.v…

Vaø chuùng ta haõy ñöøng noùi raèng chính Chuùa ñang tröøng phaït chuùng ta theo caùch thöùùc aáy; ngöôïc laïi do chính con ngöôøi ñang chuaån bò söï tröøng phaït cho chính mình. Theo loøng nhaân laønh cuûa Ngöôøi, Thieân Chuùa caûnh caùo vaø keâu goïi chuùng ta quay veà con ñöôøng ngay chính, ñoàng thôøi kính troïng töï do maø Thieân Chuùa ban cho chuùng ta; vì theá, con ngöôøi phaûi laõnh laáy traùch nhieäm”.

Quyeát ñònh cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II veà vieäc phoå bieán phaàn thöù ba cuûa “bí maät” Fatima keát thuùc moät giai ñoaïn lòch söû ñaõ ñöôïc ñaùnh daáu bôûi söï theøm khaùt quyeàn löïc vaø baïo haønh bi thaûm cuûa con ngöôøi, tuy vaäy ñöôïc traøn ngaäp bôûi loøng thöông xoùt cuûa Thieân Chuùa vaø söï chaêm nom khoâng ngöøng cuûa Meï Ñöùc Gieâsu vaø cuûa Hoäi Thaùnh.

Haønh ñoäng cuûa Thieân Chuùa, Chuùa cuûa lòch söû, vaø söï ñoàng traùch nhieäm cuûa con ngöôøi trong bi kòch veà söï töï do ñaày saùng taïo cuûa noù, laø hai röôøng coät treân ñoù lòch söû nhaân loaïi ñöôïc xaây döïng leân.

Ñöùc Baø, khi hieän ra taïi Fatima, nhaéc laïi nhöõng giaù trò bò queân laõng ñoù. Ngaøi nhaéc nhôû chuùng ta raèng töông lai cuûa con ngöôøi ôû trong Thieân Chuùa, vaø chuùng ta laø nhöõng thaønh vieân tích cöïc vaø traùch nhieäm trong vieäc taïo neân töông lai aáy.

Tarcisio Bertone, SDB
Toång Giaùm muïc Vercelli
Thö kyù cuûa Thaùnh boä Giaùo lyù Ñöùc tin

PHAN DU SINH chuyeån ngöõ - THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 29/6/2000 HAØ NOÄI (Tin VNA, 23-6-2000): Kyõ ngheä ñang leân veà nhu lieäu ñieän toaùn seõ ñöôïc höôûng nhieàu ñaëc quyeàn öu tieân theo chính saùch môùi cuûa Vieät Nam vôùi hy voïng kyõ ngheä naøy seõ ñoùng vai troø tieân phong cho söï phaùt trieån kinh teá trong giai ñoaïn 5 naêm saép ñeán.

Nhöõng coâng ty nhu lieäu (danh töø trong nöôùc goïi laø kyõ ngheä phaàn meàm) seõ ñöôïc höôûng nhieàu trôï giuùp, goàm coù giaûm thueá, hoã trôï taøi chaùnh, trôï giuùp vöôït qua haøng raøo haønh chaùnh.

Chính phuû hieän ñaõ ñaët keá hoaïch trong ñoù kyõ ngheä nhu lieäu seõ coù vai troø lôùn cho söï phuïc hoài kinh teá quoác gia vaø ñaët naêm 2005 laø naêm ñaùnh daáu cuûa saùch löôïc taêng tröôûng kinh teá. Trong naêm ñoù, chính quyeàn hy voïng kyõ ngheä naøy seõ mang veà ñöôïc möùc xuaát caûng 500 trieäu Myõ kim haèng naêm, con soá maø caùc quan saùt vieân cho laø coù theå thöïc hieän ñöôïc.

Thöù Tröôûng Khoa Hoïc Kyõ Thuaät vaø Moâi Sinh Chu Hao tuyeân boá raèng Ñaûng vaø chính phuû ñaõ coâng nhaän raèng söï phaùt trieån cuûa kyõ ngheä naøy laø con ñöôøng taét quan troïng ñi ñeán tieán trình kyõ ngheä hoùa vaø taân trang nöôùc nhaø. "Neáu nhìn vaøo 10 saûn phaåm xuaát caûng haøng ñaàu nhö gaïo, quaàn aùo vaûi voùc, vaø cao su, soá lôïi nhuaän vaãn coøn thaáp , trong khi nhu lieäu laø saûn phaåm hoaøn toaøn do ngöôøi Vieät Nam laøm ra."

Caùc chuyeân vieân kinh teá thaáy vieãn aûnh möùc lôøi haøng naêm khoûang $500 trieäu Myõ kim seõ goùp phaàn thu huùt söï taêng trieån kinh teá, taïo ñieàu kieän nhaân duïng cho khu vöïc ñieän toaùn vôùi soá sinh vieân coù khaû naêng seõ toát nghieäp töø caùc tröôøng ñaïi hoïc vaø chuyeân nghieäp moãi naêm.

Trong moät quyeát nghò gaàn ñaây cuûa Thuû Töôùng chính phuû, ñaët laïi vaøi vaán ñeà nghieâm troïng cho töông lai, trong ñoù coù taàm quan troïng cuûa huaán ngheä vaø ñaët chæ tieâu cho naêm 2005 phaûi ñaøo taïo ñöôïc 25.000 thaûo chöông vieân (danh töø trong nöôùc goïi laø chuyeân vieân thaûo trình), taïo moät moâi tröôøng doanh nghieäp thuaän lôïi, caûi tieán luaät leä, vaø môû roäng thò tröôøng.

Chính phuû seõ giuùp kyõ ngheä naøy baèng caùch cho mieãn thueá trò giaù gia taêng (Value Added Tax-VAT) ñaùnh treân haøng noäi ñòa veà nhu lieäu vaø nhöõng dòch vuï lieân heä, boài hoaøn thueá quan ñaùnh treân phuï tuøng nhu lieäu nhaäp caûng, theå theo Luaät Khuyeán Khích Ñaàu Tö Noäi Ñòa. Caùc haõng saûn xuaát nhu lieäu seõ ñöôïc höôûng tín duïng cuûa chính phuû deã daøng, quyeàn söû duïng baát ñoäïng saûn, vaø coù theå nhaân coâng cuûa khu vöïc kyõ ngheä nhu lieäu seõ ñöôïc mieãn thueá.

Ngoaøi ra, chính phuû cho pheùp noái ñöôøng giaây lieân maïng toác ñoä cao vaø reû tieàn vaøo Khu kyõ ngheä kyõ thuaät cao Hoøa Laïc ôû Haø Noäi vaø vuøng kyõ ngheä nhu lieäu Quang Trung taïi Saigon. Giôùi höõu traùch cho hay hoï ñang tieán haønh laøm vieäc vôùi nhöõng UÛy ban Nhaân Daân tænh, vaø hoâ haøo söï trôï giuùp phaùt trieån töø haûi ngoaïi vaø söï ñoùng goùp cuûa Vieät kieàu ôû nöôùc ngoaøi.

VietCatholic News. 29/6/2000 WASHINGTON (Tin Reuters-Ngaøy 6-28-2000): Hoâm thöù Tö moät tieåu ban quan troïng taïi Quoác Hoäi Hoa Kyø ñaõ boû phieáu chaáp thuaän cho Vieät Nam ñöôïc höôûng ñaëc mieãn trong chöông trình maäu dòch cuûa Hoa Kyø theâm moät naêm nöõa.

Sau khi Haï Vieän Hoa Kyø boû phieáu thuaän theå theo ñeà nghò cuûa Uûy Ban taøi Chaùnh trong thaùng Baûy tôùi ñaây, Vieät Nam seõ tieáp tuïc ñöôïc höôûng trôï giuùp taì chaùnh cuûa Ngaân Haøng Xuaát Nhaäp Caûng Hoa Kyø (U.S. Export-Import Bank), Coâng Ty Ñaàu Tö Tö Nhaân Haûi Ngoaïi (the Overseas Private Investment Corp.-OPIC), nhöõng chöông trình tín duïng xuaát caûng cuûa Boä Canh Noâng Hoa Kyø.

Daân Bieåu Phillip Crane, ñaûng Coïng Hoøa-Tieåu bang Illinois, Chuû Tòch Tieåu Ban Ngoaïi Thöông tuyeân boá raèng coø nhieàu vaán ñeà quan troïng trong quan heä song phöông, tuy nhieân caùch toát nhaát ñeå Hoa Kyø tìm bieän phaùp giaûi quyeát laø tieáp tuïc giao haûo ñeå keùo theo söï hôïp taùc cuûa Vieät Nam.

Daân Bieåu Coïng Hoøa cuûa California Dana Rohrabacher phaûn ñoái yeâu caàu cuûa Toång Thoáng Clinton cho pheùp Vieät Nam ñöôïc höôûng quyeàn xin tín duïng theâm moät naêm, ñaõ trình moät döï thaûo nghò quyeát töø choái khoâng cho pheùp trieãn haïn cho Vieät Nam. Daân Bieåu Rohrabacher yeâu caàu Quoác Hoäi tröøng phaït Vieät Nam vì nhöõng ñieàu maø oâng toá caùo raèng chính quyeàn Vieät Nam tham nhuõng traàm troïng, thaát thoaùt vì quaûn lyù keùm, khoâng cho pheùp töï do nghieäp ñoaøn, ngaên caám töï do ngoân luaän vaø ñaøn aùp ñoái laäp chính trò vaø toân giaùo.

Hoa Kyø vaø Vieät Nam ñaït ñöôïc thoûa hieäp maäu dòch hoài thaùng Baûy naêm ngoaùi nhöng sau ñoù Vieät Nam khoâng chòu kyù hieäp thöông cho raèng coù nhieàu ñieàu khoaûn baát coâng cho hoï.

Giôùi chöùc Hoa Kyø cho bieát nay thì Vieät nam ñaõ saün saøng thöông nghò ñeå kyù keát hieäp thöông naøy, nhaát laø töø sau ngaøy Quoác Hoäi boû phieáu thuaän cho hieäp thöông maäu dòch vôùi Trung Quoác.

Neáu cuoäc thöông löôïng coù keát quaû, Quoác Hoäi sau ñoù seõ phaûi thuaän cho pheùp Vieät Nam ñöôïc höôûng tình traïng quan heä maäu dòch bình thöôøng (Normal Trade Relations status, goïi taét laø NTR, nhieàu ngöôøi thöôøng laàm laãn vôùi tình traïng toái hueä quoác - Most Favored Trade status). Moãi naêm Quoác Hoäi coù quyeàn duyeät xeùt tình traïng naøy trôû laïi.

Tình traïng NTR cho pheùp haøng hoùa Vieät Nam nhaäp vaøo thò tröôøng Myõ vôùi cuøng möùc thueá quan nhö haàu heát caùc nöôùc khaùc. Vieät Nam laø moät trong soá raát ít quoác gia khoâng ñöôïc höôûng quyeàn lôïi naøy vì khoâng coù hieäp thöông vôùi Hoa Kyø.

Coù leõ thôøi gian caáp baùch seõ khoâng ñuû ñeå Quoác Hoäi thoâng qua hieäp thöông trong naêm nay vì Quoác Hoäi seõ beá maïc khoùa hoïp naêm nay vaøo thaùng Möôøi Moät ñeå chuaån bò cho cuoäc baàu cöû Toång Thoáng Hoa Kyø.

VietCatholic News. 29/6/2000 WASHINGTON-6-27-2000 (Tin Reuters): Tuaàn tôùi ñaïi dieän thöông thuyeát cuûa Vieät Nam vaø Hoa Kyø seõ baét ñaàu thaûo luaän thoûa hieäp maäu dòch taïi Washington ñeå coá ñuùc keát moät hieäp thöông môû roäng thò tröôøng vaø phaù boû haøng raøo maäu dòch giöõa hai nöôùc.

Ñaïi Bieåu Ngoaïi Thöông Hoa Kyø Charlene Barshefsky thaùng Naêm vöøa qua ñaõ môøi Boä Tröôûng Thöông Maïi Vieät Nam Vuõ Khoan sang Hoa Thònh Ñoán ñeå tieáp tuïc ñaøm phaùn veà thoûa öôùc maäu dòch ñaõ bò ñình chæ töø laâu nay, thoûa öôùc naøy neáu ñaït ñöôïc thaønh quaû seõ giaûm haï thueá quan treân haøng hoùa vaø dòch vuï , baûo veä taøi saûn trí tueä, caûi thieän lieân heä ñaàu tö song phöông.

Theo lôøi giôùi chöùc ngoaïi thöông Myõ, Khoan ñaõ nhaän lôøi môøi vaø caùc phieän hoïp cuûa chuyeân vieân hai beân seõ baét ñaàu nhoùm vaøo ngaøy 3 thaùng Baûy, 2000 Baø Barshefsky vaø Phoù Ñaïi Bieåu Ngoaïi Thöông Richard Fisher seõ hoïp cuøng Vuõ Khoan sau ñoù khoaûng ngaøy 6 hoaëc 7 thaùng Baûy naøy.

VietCatholic News. 29/6/2000 HAØ NOÄI (Tin VNA, 6-28-2000): Baùo Quaân Ñoäi Nhaân Daân hoâm nay goïi quyeát ñònh cuûa Hoa Kyø khoâng cho pheùp Iraq göûi taëng vieän trôï nhaân ñaïo cho Vieät nam 400.000 thuøng daàu thoâ trò giaù $10 trieäu Myõ kim laø "baát coâng vaø baát hôïp phaùp".

Chính phuû Hoa Kyø thoâng baùo cho Vieät Nam bieát quyeät dònh naøy baèng moät coâng vaên gaàn ñaây, trong ñoù Myõ cho raèng vieäc cöùu trôï naïn nhaân luõ luït mieàn Trung hoài naêm ngoaùi khoâng coù lieân heä gì ñeán Chöông Trình Trao Ñoåi Daàu Laáy Thöïc Phaåm cuûa Lieân Hieäp Quoác.

Baùo QÑND lôùn tieáng ñaû kích raèng laäp luaän cuûa Myõ bieän minh cho quyeát ñònh naøy khoâng vöõng. Baùo Nhaân Daân thì cho raèng ñaây laø chuyeän noäi boä giöõa Vieät Nam vaø Iraq.

Baùo Nhaân Daân vieát tieáp baèng gioïng vaên saët muøi tuyeân truyeàn kieåu thôøi chieán tranh laïnh, raèng "Chính phuû vaø nhaân daân Vieät Nam ñaùnh giaù cao nhieät tình cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo vaø nhaân daân Iraq nhaát laø trong luùc ñöông ñaàu vôùi hoaøn caûnh khoù khaên do söï bao vaây kinh teá do Myõ daãn ñaàu, raát tieác laø tình caûm höõu nghò cao quyù naøy ñaõ bò Myõ ngaên chaän…. Haønh ñoäng cuûa Myõ ñi ngöôïc laïi moïi nguyeän voïng cuûa nhaân daân toaøn theá giôùi vaø nhaân daân Myõ vaø coù theå chaâm ngoøi phaûn ñoái trong noäi boä quaàn chuùng Myõ. Haønh ñoäng naøy seõ khoâng ngaên caûn ñöôïc tình höõu nghò cuûa theá giôùi ñoái vôùi nhaân daân Iraq"

VietCatholic News. 28/6/2000 ÑAØ LAT- Ngaøy 23-6-2000 (Tin AFP): Hoâm Thöù Saùu vöøa qua, giôùi taøi trôï quoác teá baøy toû nhaän ñònh laïc quan deø daët veà tình traïng cuûa neàn kinh teá Vieät Nam sau hai naêm chæ trích nghieâm khaéc nhaø caàm quyeàn coäng saûn veà toác ñoä chaäm chaïp cuûa söï caûi toå thò tröôøng.

Traùi vôùi nhöõng lôøi haêm doïa haäu quaû khoâng theå löôøng ñöôïc neáu khoâng cho thöïc thi nhöõng chöông trình caûi toå caáp thuùc nhö tröôùc ñaây, nay giôùi taøi trôï coù lôøi chuùc tuïng chính phuû veà nhöõng thaønh quaû tieán trieån cuûa kinh teá vôùi möùc taêng tröôûng saùu phaàn traêm trong saùu thaùng ñaàu naêm nay.

Sau hai ngaøy hoïp kín giöõa giôùi chöùc Vieät Nam vaø ñaïi dieän cuûa khoaûng 50 cô quan taøi trôï song phöông vaø quoác teá, ñaïi dieän Ngaân Haøng Theá Giôùi Andrew Steer phaùt bieåu raèng giôùi taøi trôï coâng nhaän nhöõng thaønh quaû toát hôn döï ñoaùn, neàn kinh teá taêng tröôûng vôùi nhòp ñoä nhanh hôn naêm ngoaùi, ñaàu tö nöôùc ngoaøi cao hôn naêm ngoaùi, möùc xuaát caûng cuûa naêm ngoaùi nhaûy voït 23 phaàn traêm vaø seõ tieáp tuïc phaùt trieån.

Steer toû veû haøi loøng vôùi nhöõng noã löïc cuûa chính phuû khôi ñoäng khu vöïc tö vaø nhöõng vaán ñeà cuûa xí nghieäp quoác doanh trong maáy thaùng gaàn ñaây, vaø coù yù mong chôø söï caûi ñoåi roäng raõi hôn trong ngaønh taøi chaùnh.

Chæ môùi hai naêm tröôùc, caû nöôùc Vieät Nam khoâng coù moät ngaân saùch quoác gia, naêm 1999 chæ coâng boá moät phaàn nhoû ngaân saùch. Naêm nay, giôùi höõu traùch trình baøy vôùi giôùi taøi trôï quoác teá moät taøi lieäu chi tieát veà ngaân saùch chi tieâu bao haøm 75 phaàn traêm toång soá chi caû nöôùc. Boä Tröôûng Keá Hoaïch vaø Ñaàu Tö Traàn Xuaân Giaù bieän baïch raèng phaàn 25 phaàn traêm coøn laïi cuûa ngaân saùch khoâng coù gì bí maät caû, chaúng qua vì giôùi taøi trôï chæ ñaët nghi vaán veà moät soá khu vöïc maø thoâi (?)

Caùc quan saùt vieân veà taøi trôï vaø ñaàu tö quoác teá nhaän xeùt thaùi ñoä cuûa giôùi taøi trôï coù thay ñoåi so vôùi nhöõng caûnh caùo vaø haêm doïa cöùng raén cuûa cuoäc hoïp töông töï hoài naêm ngoaùi taïi Haûi Phoøng, coù leõ nhôø nhöõng thaønh quaû kinh teá trong moät naêm qua.

Steer noùi theâm "Naêm ngoaùi moïi ngöôøi ñoàng yù raèng neàn kinh teá Vieät Nam ñi vaøo moät giai ñoaïn khuûng hoaûng caáp tính do ñoù quoác teá caûm thaáy caàn coù nhöõng bieän phaùp khaån caáp vaø maïnh meõ. Moät naêm tröôùc ñaây, chuùng toâi khoâng theå hieåu ñöôïc veà nhöõng caûnh töôïng ngheøo ñoùi, chöông trình canh taân kinh teá chæ coù treân giaáy tôø chöù khoâng coù haønh ñoäng, tình traïng cuûa khu vöïc tö raát laø toài teä."

Steer caûnh giaùc raèng neàn kinh teá vaãn coøn nhieàu vaán ñeà traàm troïng, tình traïng ñaàu tö nöôùc ngoaøi vaãn coøn u aùm, möùc ñaàu tö vaãn tieáp tuïc sa suùt töø naêm 1996. Vieät Nam seõ coøn caàn ñaàu tö nöôùc ngoaøi vaø ñaàu tö töø khu vöïc coâng cuõng nhö tö nhaân trong nhieàu naêm tôùi môùi coù theå ñaùp öùng ñöôïc vôùi nhu caàu.

Steer phuû nhaän ñieàu caùc quan saùt vieân ñaët nghi vaán raèng nhöõng gioïng ñieäu hoøa hoaõn cuûa giôùi taøi trôï quoác teá phaûi chaêng coù duïng yù laøm giaûm bôùt aùp löïc ñoái vôùi chính quyeàn coäng saûn trong luùc hoï ñang chuaån bò ñaïi hoäi ñaûng vaøo thaùng Ba sang naêm vaø keá hoaïch kinh teá cuûa 5 naêm tôùi chaéc chaén seõ ñöôïc baøn caûi.

"Chuùng toâi khoâng coù taïo aùp löïc vôùi nhaø nöôùc bôûi vì chaúng coù keát quaû gì."

Nhieàu ñaïi bieåu tham döï khoùa hoïp haøi loøng veà nhöõng baøn caõi xaây döïng so vôùi tình traïng caêng thaúng giöõa hai beân chính quyeàn vaø quoác teá nhö naêm ngoaùi ôû Haûi Phoøng, trong moät khoùa hoïp haàu nhö moïi ngöôøi la heùt laán aùt laãn nhau, ñoà ñeä Stalin cöïc taû ñaû kích to tieáng ñoà ñeä Stalin cöïc höõu - nhöõng ngöôøi coå voõ cho kinh teá thò tröôøng.

VietCatholic News. 28/6/2000 HAØ NOÄIÏ-Ngaøy 26-6-2000 (Tin VNA - Asia Pulse): Boä Vaän Chuyeån cuoái thaùng naøy seõ trình Thuû Töôùng vaø caùc cô quan trung öông moät döï thaûo saùch löôïc phaùt trieån daøi haïn cho khu vöïc giao thoâng. Saùch löôïc naøy bao goàm moät thôøi kyø 20 naêm trong ñoù coù nhöõng keá hoaïch phaùt trieån töøng giai ñoaïn 5 naêm vaø 10 naêm.

Theo Thöù Tröôûng Nguyeãn Vieát Tieán, muïc tieâu cuûa keá hoaïch 10 naêm ñaàu laø xaây döïng ba heä thoáng ñöôøng vaø boán heä thoáng tænh loä ôû mieàn Baéc, hai coâng trình xa loä xuyeân Vieät, vôùi nhöõng ñoaïn ñöôøng noái lieàn Ñoâng Taây, môû mang heä thoáng giao thoâng ôû mieàn Nam vaø ñöôøng boä chaïy theo bieân giôùi Vieät Nam vaø Cam Boát.

Ñaây laø laàn ñaàu tieân moät keá hoaïch chính veà phaùt trieån giao thoâng ñaõ ñöôïc cöùu xeùt vaø ñuùc keát roõ raøng.

Voán ñaàu tö cho nhöõng döï aùn haï taàng cô sôû naøy thu nhaäp töø nhieàu nguoàn taøi trôï khaùc nhau, goàm caû vieän trôï nöôùc ngoaøi, ngaân saùch quoác gia, leä phí giao thoâng vaän taûi. Ngoaøi ra nhaø nöôùc döï truø seõ ñoäng vieân tö baûn töø nhieàu phía, ñoùng goùp, ñaàu tö tö nhaân vaø giôùi xöû duïng heä thoáng chuyeån vaän hieän höõu.

Moät ngaân quyõ ñaàu tö ñeå baûo trì vaø phaùt trieån ñaõ ñöôïc thieát laäp vôùi tieàn thueá phuï thu ñaùnh treân saûn phaåm xaêng daàu. Ngaân khoaûn ñaàu tö caàn thieát cho coâng taùc baûo trì vaø nôùi roäng heä thoáng haï taàng cô sôû giao thoâng cho thaäp nieân 2001-2010 ñöôïc öôùc löôïng la khoaûng 12.270 tyû ñoàng VN ($876 trieäu Myõ kim) moãi naêm.

Thueá phuï thu, treân moãi lít xaêng laø 200 ñoàng VN, seõ ñem laïi ngaân khoaûn 4000 tyû ñoàng VN moãi naêm. Luaät Ñaàu Tö Nöôùc Ngoaøi ñaõ ñöôïc tu chính hy voïng seõ thu huùt ñöôïc ñaàu tö ngoaïi quoác cho ngaønh giao thoâng. Theo lôøi Boä Tröôûng Vaän Chuyeån Leâ Ngoïc Hoan.

Boä Vaän Chuyeån vöøa kyù keát nhieàu hôïp ñoàng quan troïng vôùi giôùi giao thoâng Aâu Chaâu trong dòp Toång Bí Thö Ñaûng Leâ Khaû Phieâu vieáng thaêm Phaùp, YÙ vaø Lieân Hieäp Aâu Chaâu môùi ñaây. Hoan coù thaùp tuøng Leâ Khaû Phieâu trong cuoäc Aâu du, tuyeân boá Vieät Nam vaø Phaùp söõa soaïn kyù thoûa hieäp truøng tu vaø naâng caáp caây caàu Long Bieân lòch söû baéc ngang soâng Hoàng ñaõ töøng bò hö haïi vì bom Myõ trong thôøi chieán tranh.

Vieät Nam vaø Phaùp ñaõ ky ùkeát thoûa hieäp veà haøng haûi vaø caùc coâng ty Phaùp seõ hôïp taùc trong vieäc söûa chöõa vaø baûo trì ñaàu maùy xe löûa, toa xe vaø heä thoáng ñöôøng saét, heä thoáng baùo hieäu cuûa ñöôøng saét vaø ñaàu maùy chaïy daàu diesel.

Vieät Nam cuõng coù nhöõng thoûa hieäp veà vaän chuyeån vôùi YÙ Ñaïi Lôïi , ñieån hình laø hôïp taùc giao thoâng ñöôøng saét, heä thoáng baùo hieäu cho ñöôøng saét Saigon-Nha Trang.

VietCatholic News. 28/6/2000 LONDON (KL)(VB)– Theo baùo Sunday Times hoâm qua Thöù Ba (27-6) cho bieát loaøi ngöôøi seõ coù theå coù tuoåi thoï trung bình 1,200 naêm nhôø khaùm phaù y khoa vaø vieäc giaûi maõ DNA. DNA taïo ra cuoäc caùch maïng veà kyõ thuaät sinh hoïc (biotech), maõ DNA coù theå giuùp thieát keá con ngöôøi soáng tôùi 1200 naêm, gaàn nhö tröôøng sinh hay baát töû, theo nhö söï caûnh baùo cuûa moät khoa hoïc gia thöôïng thaëng cuûa Anh quoác.

Chaüng coøn bao laâu nöõa, ngöôøi ta hy voïng seõ soáng laâu gaáp hai laàn theo nhö so saùnh vôùi ngaøy nay vaø chuyeän tröôøng sinh cho 1200 naêm laø chuyeän coù theå xaåy ra. Söï giaûi maõ ñöôïc baûn ñoà di tính DNA môùi cuûa caùc khoa hoïc gia ñöôïc xeáp vaøo haøng thöôïng thaëng vaø laø khaùm phaù coù taàm möùc aûnh höôûng nhaát cho töông lai.

John Harris laø moät nhaø nghieân cöùu veà di truyeàn hoïc cuûa Anh quoác, oâng ñaõ cho bieát, giaûi ñöôïc maõ di tính theå DNA cuûa con ngöôøi coi nhö coâng boá nhöõng böôùc tieán quan troïng môùi cho ngaønh döôïc hoïc vaø söùc khoûe laâu daøi cuûa con ngöôøi.

Trong baøi dieãn vaên naém chaéc coù moät cuoäc tranh luaän xaåy ra, baùc só Harris laø nhaân vaät haøng ñaàu trong UÛy ban Di tính Nhaân chuûng (Human Genetics Commission) cuûa chính quyeàn Anh quoác, baùc só seõ ñöa ra moät söï caûnh baùo nghieâm troïng ngaøy nay truøng hôïp vôùi keát quaû cuûa moät giai ñoaïn ñaàu, naèm trong döï aùn 4,5 tyû Myõ kim daønh cho vieäc nghieân cöùu Human Genome ñeå môû maõ khoùa trong hoïa ñoà di tính cuûa gioáng ngöôøi (Genetic Blueprint of Human race).

Human Genome laø moät ngaønh sinh hoïc chuyeân xeáp haïng caùc nhieãm saéc theå coù chöùa di truyeàn tính cuûa con ngöôøi.

Theo ñònh nghóa cuûa khoa sinh hoïc, Genome laø thö vieän veà di tính cuûa moät vi sinh (organism), töï ñieån Larousse ñònh nghóa Genome laø moät boä hay nhieàu boä nhieãm saéc theå naèm trong phoái töû baøo hay trong moãi teá baøo cuûa moät vi sinh. Chuoãi soaén maõ DNA naèm trong nhieãm saéc theå coù hai ñaëc tính, ñaëc tính nhö moät hoïa ñoà veà di tính vaø ñaëc tính teá baøo töï phaân vaø töï nhaân (reply) ñeå caáu taïo sinh vaät.

Nhöõng böôùc tieán trong khoa di chuûng hoïc seõ taïo ra moät gioáng sinh vaät baát töû hay tröôøng sinh. Vaán ñeà tröôøng sinh ñem tôùi moái hoïa quaù ñoâng ngöôøi vaø moái hoïa giaønh döït giöõa caùc theá heä ngöôøi vôùi nhau ñeå hieän höõu.

Baùc só ñaõ noùi trong tuaàn naøy: "Caùc khoa hoïc gia seõ ñöôïc töôøng trình roõ maõ DNA naøo seõ laøm cho con ngöôøi soáng laâu hôn vaø chuùng toâi seõ nghó tôùi ngöôøi ta, ai laø ngöôøi ñöôïc höôûng söï baát töû naøy."

"Chuùng toâi ñang nhìn thaáy moät theá giôùi trong ñoù caùc treû em töông lai phaûi caïnh tranh vónh vieãn vôùi ngöôøi cuûa theá heä tröôùc veà coâng aên vieäc laøm, veà khoâng gian hay choã ôû, vaø veà taát caû moïi thöù khaùc."

Caùc khoa hoïc gia cuûa Anh quoác vaø Hoa kyø ñöôïc chính phuû taøi trôï ñeå khaûo cöùu, hoï ñaõ loan baùo raèng hoï ñaõ hoaøn taát baûn thaûo cho soå sinh meänh (book of life). Caùc nhaø khoa hoïc naøy môû ñöôïc maõ DNA cuûa ba trieäu thaønh phaàn cuûa phaân töû nhaân chuûng, söï beû khoaù maõ naøy ñöôïc coi nhö moät trong nhöõng thaønh quaû lôùn nhaát cuûa nhaân loaïi.

Söï khaùm phaù naøy seõ nhen nhuùm cuoäc tranh caõi veà saéc toäc trong caùc thao taùc di tính.

Caùc nhaø pheâ bình ñaõ chæ cho thaáy ñang coù nhöõng baùo ñoäng coù theå ñöa ra vaán ñeà nhö caùc baäc cha meï muoán giöõ ñaëc tính naøo ñoù cuûa doøng gioáng mình ñeå di truyeàn laïi cho con caùi, hay caùc coâng ty baûo hieåm nhaân thoï seõ yeâu caàu caùc thaân chuû phaûi ñi thöû nghieäm teá baøo ñeå ñònh möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc thaân chuû.

Nhöõng ngöôøi uûng hoä khoa hoïc môùi naøy laïi chæ cho thaáy, söï hieåu roõ hôn veà di truyeàn tính cuûa con ngöôøi laø naém ñöôïc caùi quan troïng trong vieäc giaûm ñi noãi ñau khoå ñang lan roäng treân theá giôùi, ñau khoå vì maéc bònh maõn tính vaø ñau khoå vì nhöõng bònh nan y gheâ sôï ñaõ aûnh höôûng tôùi loaøi ngöôøi, nhö bònh ung thö vaø bònh Alzheimer. Bònh Alzheimer laø thöù bònh laøm maát trí nhôù thöôøng xaåy ra cho nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi.

Söï tieân ñoaùn cuûa baùc só Harris cuõng ñaõ ñöôïc göûi tôùi caùc giôùi chöùc cuûa chính quyeàn Anh quoác vaø caùc boä tröôûng naèm trong noäi caùc. Theo baùc só noùi, trong töông lai caùc chính quyeàn cuûa caùc nöôùc Taây phöông coù theå ñöa ra luaät leä kieåm soaùt sinh ñeû theo chính saùch moät con cuûa Trung quoác, chính saùch naøy buoäc ngöôøi daân phaûi tuøy choïn nhö muoán ñöôïc soáng laâu hôn hay laø muoán coù con noái doøng, chæ ñöôïc quyeàn choïn moät trong hai uôùc muoán theo nhö luaät ñònh.

Baùc só cho bieát, vaøo khoaûng nöûa theá kyû tôùi, vaán ñeà nhaân thoï seõ tieán tôùi ñoä khuûng khieáp nhôø vaøo caùc caùch saên soùc y teá môùi ñaõ lieân keát vôùi söï tieán trieån cuûa ngaønh y khoa vaø vieäc trò bònh laõo hoùa. Cô theå con ngöôøi khoâng coøn bò hao moøn vì thôøi gian.

Phaàn lôùn phuùc lôïi nhö thoï hôn ngöôøi seõ daønh cho nhöõng ngöôøi giaàu coù trong xaõ hoäi Taây phöông vì hoï ñuû ñieàu kieän ñeå coù nhöõng söï saên soùc veà y teá, theo nhö baùc só Harris cho bieát.

Trong 50 naêm qua, tuoåi thoï cuûa con ngöôøi ñaõ gia taêng töø 46 tuoåi leân tôùi 64 tuoåi vaø coù khuynh höôùng ñi tôùi tuoåi gaàn moät traêm. Cöù nhö theá theo ñaø tieán leân, söï tröôøng sinh trung bình cuûa con ngöôøi laø 1200 naêm, theo nhö lôøi cuûa baùc só Harris.

Sir Robert May laø coá vaán chuû nhieäm khoa hoïc cuûa chính quyeàn Anh quoác, oâng ñaõ ñoàng yù söï hoaøn taát caùc giai ñoaïn keá tieáp cuûa döï aùn 'Human Genome' daãn tôùi vieãn caûnh tuoåi thoï gia taêng. OÂng ñaõ döï ñoaùn cuoäc "caùch maïng coâng ngheä sinh hoïc nhö quan troïng coøn xa so vôùi cuoäc caùch maïng cuûa nhaø maùy".

Sir Robert cho bieát, coù nhieàu phöông thöùc phaãu thuaät seõ ñöôïc thay theá baèng caùch chöõa trò nhö chaán chænh nhöõng khuyeát taät naèm trong tính di truyeàn vaø nhöõng söï ñoät bieán cuûa caùc vi sinh (organism) naèm trong cô theå vì gaëp phaûi moät söï khaùc laï naøo ñoù ñaõ xuaát hieän trong sinh thaùi cuûa loaøi ngöôøi. "Döï aùn Genome, hay döï aùn Boä Phoái Saéc, laø moät söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc töông ñöông vôùi Nguoàn goác Chuûng loaïi cuûa Charles Darwin vaø coù leõ laø moät moác quan troïng nhö moác con ngöôøi leân ñöôïc maët traêng," theo nhö Sir Robert ñaõ dieãn ñaït. Sir Robert ñaõ cho luaân löu söï caûnh baùo naøy tôùi caùc nha sôû cuûa chính quyeàn Anh trong thaùng naøy vaø cho bieát lôøi ñoaùn chính thöùc veà tuoåi thoï laø con soá ñuùng söï thöïc theo nhö ñaõ döï ñoaùn. Sir Robert ñaõ noùi cho nhaø caàm quyeàn bieát, tuoåi thoï phaûi ñöôïc duyeät laïi ñi saùt theo vôùi caùc thaønh quaû cuûa y teá vaø tieàn höu lieãm ñöôïc ñoùng goùp.

Keá hoaïch vaïch saün ñeå môû khoaù maõ cuûa Boä Phoái Saéc Nhaân chuûng (Human Genome) ñaõ ñöôïc Hoa kyø ñaàu tieân coâng nhaän vaøo cuoái naêm 1980 vaø nhaán maïnh phaûi ñöôïc hoaøn taát vaøo naêm 2020.

Söï tieán trieån cuûa keá hoaïch naøy ñaõ taêng toác nhôø khí theá cuûa caùc maùy computer coù maõnh löïc hôn ngaøy xöa vaø coù nhöõng caùch ñeå giaûi caùc maõ khoaù DNA cuûa thieân nhieân.

Gaàn ñaây keá hoaïch naøy ñaõ bò laáp boùng trong cuoäc chieán gaây caán trong döï aùn Human Genome giöõa moät beân goàm boán vieän nghieân cöùu lôùn cuûa Hoa kyø ñöôïc coâng quyeàn taøi trôï vaø beân kia naèm trong khu vöïc tö nhaân ñöôïc thaønh laäp theo saùng kieán cuûa doanh gia Craig Venter, moät nhaø khoa hoïc Hoa kyø thích kinh doanh theo leà loái Bill Gates aùp duïng trong laõnh vöïc computer. OÂng Craig ñaõ cho aùp duïng leà loái laøm aên naøy trong laõnh vöïc sinh hoïc. Hai nhoùm naøy ñeàu coâng boá hai keát quaû gioáng nhö nhau ngaøy hoâm nay.

Toång thoáng Hoa kyø Bill Clinton chuû toïa moät buoåi leã taïi toaø Baïch oác vaø ñaõ coâng boá nhö ñaùnh daáu thaønh quaû naøy. Ñoàng thôøi Trung taâm Snager taïi Cambridge cuûa Anh quoác cuõng coâng boá seõ giöõ tín duïng ñeå hoaøn taát moät phaàn ba phaàn keá tieáp.

Taát caû caùc toå chöùc seõ vaïch keá hoaïch ñeå cho coâng boá phaàn keá tieáp cuûa döï aùn Human Genome treân Internet. Ba tyû 'bit' cuûa caùc döõ kieän nghieân cöùu, töôïng tröng cho khoaûng 80 ngaøn vaø 150 ngaøn gien seõ khích ñoäng caùc coâng ty cuûa coâng ngheä sinh hoïc chaïy ñua nhau ñeå truy ra nhöõng goác di tính gaây ra beänh hoaïn vaø saùng cheá ñöôïc nhöõng döôïc phaåm thích hôïp vaø caàn thieát cho nhöõng cô theå ngöôøi mang loaïi gien ñaëc bieät, nhö khoâng gaây ra caùc phaûn öùng phuï.

Moät soá chuyeân gia y khoa cho raèng söï nghieân cöùu di tính luùc ñaàu seõ caûi tieán laõnh vöïc y teá hôn laø laõnh vöïc tröôøng sinh ñeå cho ngöôøi ta höôûng maø thöïc teá khoâng caàn thieát ñeå cho con ngöôøi ñöôïc quyeàn soáng laâu hôn. Chuyeän tröôøng sinh laø chuyeän haäu xeùt.

Tom Kirkwood, giaùo sö veà khoa hoïc laõo hoùa taïi ñaïi hoïc Newcastle cho bieát, trong khoa laõo hoùa hieän nay, ngöôøi ta nhìn thaáy con ngöôøi khoâng coù theå naøo traùnh ñöôïc chuyeän laõo hoùa, hay chuyeän laõo hoùa khoâng phaûi laø vieäc caàn thieát.

Ngöôøi ta khoâng bieát quyeàn öu vieät trong töông lai seõ thuoäc veà lôùp ngöôøi naøo, cuûa nhöõng theá heä naøo, sau khi baùc só John Harris ñaõ cho bieát thôøi gian tröôøng sinh trung bình 1200 naêm cuûa con ngöôøi.

Trong khi ñoù, tin AP hoâm Thöù Ba ghi nhaän raèng oâng Jeremy Rifkin, moät nhaø nghieân cöùu veà ñaïo ñöùc sinh hoïc, lo raèng moät thaønh phaàn trong giôùi chuû nhaân coù theå seõ söû duïng hoà sô Gene vaøo vieäc tuyeån ngöôøi, seõ tìm hieåu xem ngöôøi naøo coù goác beänh ung thö, taät nghieän röôïu, hay bò chöùng öùc cheá veà taâm thaàn, vaø do ñoù seõ coù kyø thò ñoái vôùi coâng nhaân. OÂng noùi theá kæ 21 seõ laø 1 thôøi kyø aùc moäng neáu con ngöôøi trôû thaønh nhöõng kyõ sö laïnh luøng, löïa choïn Gene ñeå taïo ra nhöõng theá heä treû em theo yù muoán, ñoàng thôøi seõ coù kyø thò ñoái vôùi ngöôøi coù Gene khaùc.

VietCatholic News. 28/6/2000 WASHINGTON (Reuters) (VB) -- Caùc laõnh tuï ñaûng Coäng Hoøa ñaõ ñaït ñöôïc moät thoûa hieäp dung hoøa saùng thöù ba 27-6 nôùi loûng söï tröøng phaït Cuba, cho pheùp baùn thöïc phaåm vaø thuoác men nhöng khoâng cho pheùp söï taøi trôï cuûa chính phuû hay tö nhaân trong vieäc baùn thöïc phaåm.

Thoûa hieäp naøy ñaõ keát thuùc 5 tuaàn leã tranh caõi trong noäi boä ñaûng Coäng hoøa ôû haäu tröôøng ñeå ñöa ñeán moät cuoäc bieåu quyeát cho pheùp loaïi boû thöïc phaåm vaø thuoác men ra khoûi leänh caám vaän ñôn phöông cuûa Myõ. Cuba seõ ñöôïc höôûng söï nôùi loûng naøy, nhöng caùc nöôùc khaùc bò caám vaän nhö Iran, Libya, Sudan vaø Baéc Haøn cuõng ñöôïc höôûng.

Neáu ñöôïc Quoác hoäi chaáp thuaän, ñaây seõ laø moät söï thay ñoåi coù yù nghóa veà chính trò vaø kinh teá trong chính saùch tröøng phaït Myõ aùp ñaët vôùi Cuba töø ñaàu thaäp nieân 60 vôùi hy voïng loaïi tröø cheá ñoä Castro ra khoûi chính quyeàn.

Cuba vaãn coøn bò nhieàu söï haïn cheá veà taøi chính so vôùi caùc nöôùc khaùc. Nhöõng nöôùc naøy khoâng ñöôïc chính phuû Myõ caáp tín duïng nhöng coù theå tìm kieám söï taøi trôï cuûa tö nhaân Myõ. Vieäc Myõ caám taøi trôï trong caùc vuï baùn thöïc phaåm cho Cuba phaûn aûnh tính caùch nhaäy caûm cuûa vieäc ñoái phoù vôùi hoøn ñaûo theo chuû nghóa Coäng saûn chæ caùch bôø bieån Florida coù 90 daäm.

Caùc daân bieåu laõnh ñaïo Coäng hoøa ñaõ ñi ñeán thoûa hieäp vôùi nhau sau 5 tieáng ñoàng hoà hoïp trong Vaên phoøng Chuû tòch Haï Vieän oâng Dennis Hastert. Sau ñoù hoï cho bieát söï thoûa hieäp naøy seõ bieán thaønh luaät, nhöng vaãn khoâng roõ ñaïo luaät naøo seõ ghi söï nôùi loûng caám vaän noùi treân.

Daân bieåu Coäng hoøa George Nethercutt, quaûn haït tieåu bang Washington, chuû tröông mieãm caám vaän Cuba thöïc phaåm vaø thuoác men. Trong khi caùc daân bieåu Coäng hoøa quaûn haït tieåu bang Florida choáng laïi moïi söï nhöôïng boä cho Cuba.

Daân bieåu Lincoln Diaz-Balart (Coäng hoøa-Florida) noùi Cuba seõ khoâng ñöôïc pheùp nhaän taøi trôï töø laõnh vöïc tö nhaân - cho vay, hoaõn nôï, baûo ñaûm vaø baûo hieåm - trong caùc vuï baùn noâng saûn töø Myõ qua Cuba.

Moät ñieàu quan troïng khaùc do caùc daân bieåu Coäng hoøa ôû Florida chuû tröông laø khoâng nôùi loûng luaät leä caám du lòch Myõ ñeán Cuba. Thí duï nhöõng nhaø kinh doanh noâng saûn Myõ coù theå ñeán Cuba ñeå baùn haøng chôù khoâng phaûi ñeå du lòch.

Cuba vôùi 11 trieäu daân laø nöôùc phaûi nhaäp caûng moãi naêm 700 trieäu ñoâ-la thöïc phaåm. Caùc nhoùm kinh doanh vaø noâng nghieäp Myõ noùi Cuba seõ laø thò tröôøng töï nhieân cuûa Myõ ñeå baùn haøng.

Moät baûn phaân tích môùi ñaây cho bieát vieäc baùn thöùc phaåm vaø thuoác men qua Cuba seõ khôûi söï baèng caáp thaáp, coù leõ khoaûng 100 trieäu ñoâ-la moät naêm, sau 5 naêm coù theå leo daàn ñeán möùc 440 trieäu moät naêm, trong khi chính quyeàn Cuba khoâng muoán haøng hoùa Myõ oà aït traøn vaøo Cuba.