|
1.1.
AÁn baûn môùi cuûa Saùch Leã Roâma seõ ñöôïc phaùt haønh tröôùc leã Giaùng Sinh.
VietCatholic News. 17/9/2000 Ñöùc Toång Giaùm Muïc Francisco Tamburrino, toång thö kyù Boä Phuïng Töï vaø Kyû Luaät Bí Tích, cho bieát saùch leã môùi ñaõ ñöôïc baét ñaàu in. Nhöng ngaøi noùi, vieäc in aán coù theå maát nhieàu thôøi giôø, vì saùch leã coù nhieàu khoù khaên cho nhaø in, tæ nhö caùc daáu cuûa baøi bình ca (Gregorian).
Saùch leã Roâma môùi ñaõ ñöôïc Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II chuaån y vaøo ñaàu naêm nay. Ñaây seõ laø aán baûn chính thöùc thöù ba ñöôïc phaùt haønh keå töø Coâng Ñoàng Vatican II. Caùc aán baûn tröôùc ñöôïc phaùt haønh naêm 1969 vaø 1975.
Ñöùc Toång Giaùm Muïc Tamburrino cho bieát thaät quan troïng ñeå caäp nhaät hoùa saùch leã sau 25 naêm. Ngaøi giaûi thích, saùch leã môùi "cho pheùp moät soá thích öùng ñuùng thôøi ñieåm," vaø caùc lôøi nguyeän ñöôïc phong phuù hoùa theo caùc tieán trieån môùi. Thí duï, saùch leã bao goàm lôøi nguyeän cho 300 vò thaùnh môùi maø ngaøy leã kính ñaõ ñöôïc theâm vaøo nieân lòch phuïng vuï. Saùch leã môùi cuõng bao goàm caùc lôøi nguyeän ñaëc bieät cho treû em, nghi thöùc hoøa giaûi môùi, vaø lôøi caàu nguyeän môùi trong caùc ngaøy leã kính Ñöùc Meï.
Ñöùc Toång Giaùm Muïc Tamburrino noùi raèng söï phaùt trieån quan troïng nhaát trong phaàn Daãn Nhaäp laø Chöông 9, noù cho pheùp söï thích nghi roäng raõi hôn vôùi caùc quy taéc phuïng vuï cuûa caùc Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc caùc nöôùc. Ngaøi nhaän xeùt, Saùch Leã Roâma tröôùc ñaây chæ cho pheùp thay ñoåi moät ít.
Sau cuøng, Ñöùc Cha keâu goïi söï löu taâm ñaëc bieät ñeán baøi bình ca trong saùch leã môùi. Ngaøi noùi, bình ca vaãn coù moät vò trí ñaëc bieät vaø laø aâm nhaïc ñöôïc khuyeán khích cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo.
Nguyeãn Vieät Nam
1.2.
Giaùo Hoäi ñaáu tranh vôùi nôï quoác teá ôû Ba Taây
VietCatholic News. 17/9/2000 Hoâm 15/09/2000, phaùt ngoân vieân chính quyeàn Ba Taây ñaõ leân aùn Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây laø haønh ñoäng "ngaây thô vaø thieáu traùch nhieäm" trong cuoäc tröng caàu yù daân veà nôï quoác teá hoâm Chuùa Nhaät 10/09/2000. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, quan heä giöõa nhaø nöôùc vaø Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ba Taây caøng ngaøy caøng xaáu ñi vaø Giaùo Hoäi ñaõ trôû neân nhö moät löïc löôïng ñoái khaùng moät maát moät coøn vôùi chính quyeàn.
Ñöôïc bieát caùc chính quyeàn lieân tieáp cuûa Ba Taây ñaõ söû duïng nôï quoác teá vaøo caùc döï aùn khoâng mang laïi lôïi ích kinh teá thieát thöïc cho ñaát nöôùc, maø chæ coù tính caùch tuyeân truyeàn toâ son treùt phaán cho cheá ñoä nhö caùc döï aùn xaây döïng caàu coáng, ñoâ thò, coâng vieân ...vôùi chuû yù phænh gaït ngöôøi daân laø ñaát nöôùc ñang ñi leân. Thuû ñoaïn treân coäng theâm vôùi khaû naêng quaûn lyù yeáu keùm vaø tham oâ lan traøn ñaõ dìm ñaát nöôùc Ba Taây vaøo thaûm hoïa nôï quoác teá vôùi hôn 85% saûn löôïng quoác gia phaûi duøng vaøo vieäc traû tieàn laõi cho caùc khoaûn vay quoác teá.
Ñöùng tröôùc tình traïng ngheøo ñoùi bi ñaùt cuûa ñaát nöôùc vaø söï phi lyù vaø cöïc kyø baát coâng laø quaù nhieàu khoaûn vay nhaân daân Ba Taây ñaõ phaûi traû gaáp hai, gaáp ba tieàn voán maø vaãn chöa heát nôï, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây ñaõ leân tieáng toá caùo chính quyeàn ñoàng thôøi ñeà nghò ra moät hoäi ñoàng giaùm saùt vieäc traû nôï quoác teá. Tröôùc maét, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây ñeà nghò ngöng khoâng traû nôï cho nhöõng khoaûn vay ñaõ traû quaù voán, xoùa boû toaøn boä taát caû caùc hieäp öôùc phi lyù vôùi quyõ tieàn teä quoác teá.
Chính quyeàn baùc boû taát caû caùc ñeà nghò hôïp lyù cuûa Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây. Arnaldo Madeira, laõnh tuï phe thaân chính quyeàn ôû quoác hoäi, cho raèng "Caùi yù xuø luoân khoâng traû nôï nöõa vaø phaân phoái nhöõng gì coøn soùt laïi cho ngöôøi ngheøo laø moät caùi nhìn thieån caän cuûa Giaùo Hoäi".
Tuy nhieân, tröôùc aùp löïc cuûa caùc cuoäc bieåu tình gaàn ñaây cuõng nhö tröôùc aùp löïc ngaøy caøng naëng neà cuûa caùc ñaûng ñoái laäp (maø taát caû ñeàu uûng hoä yù kieán cuûa Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây), chính quyeàn ñaõ phaûi toå chöùc tröng caàu daân yù. Sau khi 7 trieäu phieáu ñaõ ñöôïc ñeám, 5.5 trieäu phieáu ñaõ xaùc nhaän hoï taùn ñoàng chuû tröông cuûa Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây. Ñöùc oâng Raimundo Damasceno Assis, thö kyù Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ba Taây cho bieát "söï ñaùp traû cuûa xaõ hoäi vöôït quaù loøng mong ñôïi cuûa chuùng toâi".
Caàn nhaán maïnh ôû ñaây laø Ba Taây khoâng phaûi laø nöôùc duy nhaát nôi caùc chính trò gia ñaõ söû duïng caùc khoaûn vay quoác teá cho nhöõng thuû ñoaïn mî daân baån thæu naøy. Haàu heát caùc nöôùc Myõ chaâu La Tinh ñeàu chòu chung soá phaän. Nhaân daân caùc nöôùc naøy thaáy trong moät sôùm moät chieàu cöûa nhaø, ñöôøng xaù, caàu coáng, ñoâ thò töï nhieân khang trang haún leân töôûng laø boïn chính trò gia thaàn thoâng quaûng ñaïi hay coù ñuõa thaàn kinh teá hoùa pheùp ra. Hoï coù ngôø ñaâu chaúng maáy choác caû nöôùc phaûi reân sieát vì nôï quoác teá laõi meï ñeû laõi con aên heát taøi nguyeân quoác gia.
Moät trong nhöõng moái quan taâm lôùn lao cuûa Toøa Thaùnh hieän nay laø ñaáu tranh xoùa vaø giaûm nôï cho caùc nöôùc ngheøo. Hoäi Ñoàng Giaùo Hoaøng Ñaëc Traùch Coâng Lyù vaø Hoøa Bình, döôùi quyeàn laõnh ñaïo cuûa Ñöùc Toång Giaùm Muïc Nguyeãn Vaên Thuaän, laø cô quan chuyeân moân cuûa Toøa Thaùnh veà vaán ñeà naøy. Vieäc ñaáu tranh naøy heát söùc gian nan. Ngaøy 23/07/2000 vöøa qua, toång thö kyù Lieân Hieäp Quoác oâng Kofi Annan ñaõ phaûi maïnh meõ chæ trích caùc nhaø laõnh ñaïo G8 laø höùa raát nhieàu nhöng laøm chaúng bao nhieâu. Naêm ngoaùi, caùc nhaø laõnh ñaïo G8 ñaõ höùa tha 100 tyû ñoâ la cho caùc nöôùc ngheøo tröôùc naêm 2000. Tuy nhieân, ñeán nay chæ coù chöa tôùi moät nöûa caùc nöôùc ngheøo trong toång soá 40 nöôùc ngheøo nhaát vaø nôï naàn bi ñaùt nhaát ñöôïc tha nôï vaø toång soá nôï ñöôïc tha chæ ñeán 15 tyû maø thoâi!
Nguyeãn Vieät Nam
1.3.
120 vò töû ñaïo ngöôøi Hoa seõ ñöôïc phong thaùnh ngaøy 1/10/2000
VietCatholic News. 15/9/2000 Caùc coäng ñoaøn Coâng Giaùo ngöôøi Hoa khaép nôi treân theá giôùi ñang gaáp ruùt chuaån bò cho ngaøy leã phong thaùnh cho 120 vò töû ñaïo taïi Trung Hoa do Ñöùc Thaùnh Cha cöû haønh naøy 1/10/2000 taïi Roâma. Theo öôùc löôïng cuûa cha Gioan Trieäu, giaùm ñoác trung taâm muïc vuï Augustinoâ Trieäu Vinh taïi Roâma, seõ coù khoaûng 3500 tín höõu Coâng Giaùo ngöôøi Hoa veà döï leã cuøng vôùi hôn 40,000 tín höõu haønh höông.
Caùc tín höõu ngöôøi Hoa seõ ñöôïc Ñöùc Thaùnh Cha tieáp kieán vaøo ngaøy 2/10/2000 sau leã phong thaùnh. Trong soá caùc tín höõu ngöôøi Hoa veà döï leã seõ coù caùc nöõ tu ngöôøi Hoa töø Hoa Luïc vaø caùc chuûng sinh ngöôøi Hoa ñang du hoïc taïi Phaùp.
Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Ñaøi Loan seõ gôûi 900 ngöôøi veà döï leã döôùi söï höôùng daãn cuûa Ñöùc Hoàng Y Phaoloâ Ñan Quoác Tyû, Giaùm Muïc giaùo phaän Cao Huøng, chuû tòch Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Ñaøi Loan vaø 8 Ñöùc Giaùm Muïc khaùc. Cuøng ñi coøn coù moät ca ñoaøn 100 ca vieân. Taát caû caùc giaùo xöù Ñaøi Loan seõ cöû haønh tuaàn 9 ngaøy töø 22/9/2000 ñeán 30/9/2000 ñeå chuaån bò cho ngaøy ñaïi leã. Moät ñaïi leã taï ôn toaøn quoác vaø kính caùc thaùnh töû ñaïo seõ ñöôïc cöû haønh ngaøy 28/10/2000 taïi giaùo phaän Gia Nghóa, Ñaøi Loan. Ngoaøi ra, moät ñeàn thaùnh daâng kính caùc thaùnh töû ñaïo Trung Hoa seõ ñöôïc döïng leân ôû Loan Phong, huyeän Nam Ñaàu, Ñaøi Trung. Toång giaùo phaän Ñaøi Baéc vaø giaùo phaän Taân Truùc seõ xaây nhaø thôø môùi daâng kính caùc thaùnh töû ñaïo.
Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Hoàng Koâng seõ toå chöùc moät buoåi hoäi thaûo vaø thaùnh leã taï ôn vaøo ngaøy 29/10. Giaùo phaän Ma Cao seõ cöû haønh thaùnh leã taï ôn vaøo ñuùng ngaøy 1/10 vaø cöû moät phaùi ñoaøn veà Roâma döï leã.
120 vò chaân phöôùc ñöôïc phong thaùnh laàn naøy goàm coù 87 vò laø ngöôøi Hoa vaø 33 vò laø caùc thöøa sai nöôùc ngoaøi. Vò treû tuoåi nhaát laø 7 tuoåi vaø vò cao nieân nhaát laø 79 tuoåi. Xeùt veà phaåm traät trong Giaùo Hoäi coù 6 Ñöùc Giaùm Muïc, 23 linh muïc, 7 nöõ tu, 8 chuûng sinh vaø 76 giaùo daân. 32 vò töû ñaïo trong thôøi gian töø 1814 ñeán 1862, 86 vò töû ñaïo trong caùc cuoäc noåi daäy cuûa loaïn quyeàn phæ baøi ngöôøi ngoaïi quoác, 2 vò töû ñaïo naêm 1930.
Nguyeãn Vieät Nam
|
THÔØI SÖÏ .gif) VIEÄT NAM |
2.1.
Mieàn Nam: Traän luït teä haïi nhaát trong 40 naêm qua
VietCatholic News. 18/9/2000 Nhöõng traän luõ luït taïi vuøng haï löu soâng Meâkoâng, coù nguy cô lôùn nhaát trong voøng 40 naêm nay, ñaõ gieát cheát 25 ngöôøi thuoäc ba tænh An Giang, Ñoàng Thaùp vaø Long An. 130 ngaøn ngoâi nhaø vaø 100 ngaøn heùcta ruoäng ñoàng ñaõ bò cuoán troâi gaây khoù khaên lôùn lao cho 500 ngaøn daân cö trong vuøng, trong ñoù gaàn 100 ngaøn ngöôøi caàn phaûi ñöôïc di taûn ñi nôi khaùc.
Nguy hieåm hôn nöõa laø trong caùc ngaøy qua, möïc nöôùc tieáp tuïc daâng cao. Theo Trung taâm quoác gia döï baùo khí töôïng thuûy vaên thì ñeán ngaøy 22 thaùng Chín tôùi, möïc nöôùc coù theå leân tôùi treân 5 meùt taïi Taân Chaâu.
Beân phía Caêm boát, tính ñeán nay ñaõ coù 116 ngöôøi cheát ñuoái. 13 trong soá 23 tænh thò cuûa Xöù Chuøa Thaùp bò ngaäp nöôùc khieán ñôøi soáng cuûa 600 ngaøn ngöôøi bò xaùo troän.
Quaân ñoäi Phnom Penh ñang chuaån bò caùc phöông tieän tröïc thaêng vaø taøu beø ñeå di taûn daân chuùng khoûi thuû ñoâ trong tröôøng hôïp bò nöôùc traøn ngaäp.
Nguyeãn Vieät Nam
2.2.
Laïng Sôn ngaët ngheøo vaø thöû thaùch cuûa moät chuû chaên can ñaûm
VietCatholic News. 18/9/2000 Trong caùc bieán coá xaûy ra trong Giaùo Hoäi Vieät Nam hai naêm qua, coù leõ vieäc boå nhieäm Ñöùc Giaùm Muïc Ngoâ Quang Kieät veà coi giaùo phaän Laïng Sôn mang nhieàu yù nghóa vaø thaùch ñoá hôn caû, vôùi nhöõng söï vieäc laøm söûng soát ngöôøi theo doõi, töoûûng chöøng nhö khoâng coù thöïc, töôûng chöøng nhö ñaõ xaåy vaøo moät thôøi ñieåm caùch ñaây haøng traêm naêm. Nhaø Thôø Chính Toøa laø moät tröôøng hoïc nhoû, xaây caát caùch ñaây100 naêm, ñöôïc phaù vaùch ñi, beà ngang chöøng 5 meùt, beà daøi chöøng 10 meùt, thaùp chuoâng laø moät caây nhaõn treo luûng laúng chieác chuoâng reø loã choã bom ñaïn, nhaø thôø taïi moät xöù noï bò ngaên laøm chuoàng heo. Vò chuû chaên ñeán nhaän nhieäm sôû vôùi nhaân löïc cho toaøn Giaùo phaän veûn veïn coù moät linh muïc treân 100 tuoåi, nay ñaõ qua ñôøi vaø moät nöõ tu 103 tuoåi.
Taøi saûn laø nhö vaäy vaø nhaân löïc laø nhö vaäy. Phoûng coù giaùo phaän naøo treân traùi ñaát naøy ngheøo hôn nöõa khoâng?
Vaøi Haøng Veà Laïng Sôn
Giaùo phaän Laïng Sôn bao goàm hai tænh Laïng Sôn, Cao Baèng vaø moät phaàn Haø Giang, ôû mieàn cöïc baéc Vieät Nam, coù nhöõng di tích lòch söû nhö: Ñoàng Ñaêng, Phoá Kyø Löøa, naøng Toâ Thò, Chuøa Tam Thanh, Thaønh Nhaø Maïc vaø AÛi Nam Quan.
Laïng Sôn vôùi dieän tích 8,187 km vuoâng, daân soá khoaûng 638,000 ngöôøi, 10 huyeän vaø 207 xaõ.
Cao Baèng dieän tích 8,445 km vuoâng, daân soá chöøng 689,600 ngöôøi, 12 huyeän, 212 xaõ.
Haø Giang toaøn tænh coù 7,831 km vuoâng vôùi daân soá khoaûng 535,200 ngöôøi, 9 huyeän vaø 165 xaõ.
Laïng Sôn laø vuøng daân cö phöùc taïp goàm ñuû moïi saéc toäc: ngöôøi Taày, ngöôøi Nuøng, ngöôøi Thaùi, ngöôøi Hoa, vaø ngöôøi Kinh chæ coù 15% trong khi ngöôøi coâng giaùo coøn ít hôn, chæ coù 0.2%, töùc laø khoaûng 5,000 ngöôøi qui tuï trong 11 giaùo xöù nhöng chæ coøn 9 nhaø thôø, vaø giaùo xöù xa nhaát caùch truï sôû giaùo phaän treân 300 caây soá. Laïng Sôn ngheøo naøn, nhieàu röøng nuùi, caây röøng ñaù soûi, ñaát ñai khoâ caèn. Daân cö Laïng Sôn ñaõ ngheøo, Giaùo phaän Laïng Sôn coøn ngheøo hôn nöõa.
Laïng Sôn caùch Haønoäi 180 caây soá, theo quoác loä I höôùng veà phía Baéc qua hai tænh Baéc Ninh vaø Baéc Giang. Laïng Sôn ñoùn nhaän Tin Möøng vaøo naêm 1913, ñöôïc coi laø treãõ nhaát so vôùi caùc giaùo phaän khaùc. Ñöùc Cha Phaïm Vaên Duï laø Giaùm Muïc Vieât Nam, ñöôïc boå nhieäm vaøo naêm 1959, ñi ôû tuø 13 naêm, maõi tôùi naêm 1979 môùi thuï phong Giaùm Muïc, phaûi chôø theâm 10 naêm nöõa vaø chæ thöïc söï cai quaûn giaùo phaän naêm 1989 vaø ñaõ qua ñôøi.
Ñöùc Cha Buøi Tuaàn, naêm 1999, vieát veà Laïng Sôn nhö sau:“Taïi ñòa baøn bao la naøy caùc gía trò veà Nöôùc Trôøi ñang ñöôïc khaùm phaù vôùi caùi nhìn côûi môû röïc saùng löûa meán cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Phaûi chaêng ñôøi soáng ñaïo cuõng neân ñöôïc taân phuùc aâm hoùa. Caàn coù theâm nhieàu linh muïc, tu só, ñoù laø nhu caàu xem ra hôïp lyù, khaån thieát vaø ñeàu khaép.”
Khi ñeán nhaän nhieäm sôû vaøo giöõa thaùng 6 naêm 1999, Ñöùc Cha Kieät taâm söï vôùi baïn beø nhö sau:”
“Toâi hoïc ñöôïc ôû nôi ngöôøi Laïng Sôn nieàm ñôn sô phoù thaùc. Vôùi nieàm caäy troâng phoù thaùc, oâng cuï 96 tuoåi vaø baø laõo 100 tuoåi vaãn coøn caëp maét tinh anh. Khuoân maët tuy nhaên nheo nhöng vaãn aùnh leân nieàm vui. Thaùi ñoä ñôn sô chaân thaønh thoaùt ra moät nieàm tin töôûng maõnh lieät. Caùc ngaøi ñaõ soáng nhö nhöõng ngöôøi ngheøo nhaát: khoâng taøi saûn, khoâng phöông tieän . . .Bí quyeát cuûa caùc ngaøi laø khi maát moïi ñieåm töïa ôû ñôøi, haõy ñaët troïn nieàm tin töôûng phoù thaùc nôi Chuùa. Caùc ngaøi soáng nhö nhöõng ñöùa con nhoû tin töôûng vaøo Cha nhaân laønh. Töøng haït côm, manh aùo; töøng ñöôøng ñi, nöôùc böôùc; töøng lôøi aên, tieáng noùi; vaø caû kieáp soáng mong manh phuø du, ñeàu do Cha chaêm soùc gìn giöõ. Cöù ñôn sô phoù thaùc nhö theá, caùc ngaøi ñaõ vöôït qua ñöôïc nhöõng naêm thaùng khoù khaên nhaát.”
“Töø maáy chuïc naêm nay, giaùo phaän Laïng Sôn chìm trong giaác nguû. Thaønh quaùch hoang vu. Töôøng xieâu coät ñoå. Oâng cuï 96 tuoåi vaø baø laõo 100 tuoåi chæ soáng nhö nhöõng chöùng nhaân cuûa nhöõng taøn phai hö aûo, khoâng coøn söùc ngaên chaën coû daïi, reâu phong. Neân Laïng Sôn khoâng khaùc gì moät vuøng röøng nuùi hoang vu chöa heà in veát chaân ngöôøi. Vì theá, leân Laïng Sôn caàn coù tinh thaàn Khai Phaù.
“Coù tinh thaàn Khai Phaù ñeå daùm leân ñöôøng. Coù tinh thaàn Khai Phaù ñeå daùm ñoái dieän vôùi nhöõng khoù khaên. Khoâng mô moäng nhöng bieát nhìn thaúng vaøo thöïc teá ñeå coá gaéng tìm ra loái thoaùt.
“Coù tinh Thaàn Khai Phaù ñeå nhìn xa troâng roäng, bieát môû nhöõng con ñöôøng môùi ñi veà phía chaân trôøi.
“Coù tinh thaàn Khai Phaù cuõng laø coù caùi nhìn tieân tri. Bieát nhìn thaáy nhöõng vieân ngoïc ñang aån khuaát trong ñaù soûi. Bieát nhìn thaáy nhöõng caùnh ñoàng luùa chín vaøng ñaèng sau nhöõng baõi coû lau um tuøm beân söôøn nuùi. Bieát nhìn thaáy nhöõng nuï cöôøi raïng rôõ ñaèng sau nhöõng gioït moà hoâi thaùnh thoùt. Bieát nhìn thaáy caû moät röøng maàm non nhuù leân beân xaùc nhöõng thaân caây gìa ruõ muïc”
Cuoán Video Moät Thoaùng Laïng Sôn
May maén coù cuoán video trong tay, toâi xin löôïc qua nhöõng sinh hoaït daân gian. Toâi nhìn nhöõng vieäc xaûy ra veà maët toân giaùo maø töôûng nhö trong côn mô. Nhöõng söï kieän laï luøng. Chieác chuoâng treo treân caây nhaõn cöù aùm aûnh toâi maõi. Toøa Giaùm muïc cuõ ñaõ bò san baèng, daân chuùng chieám ñaát laøm nhaø. Chuùng toâi ñöôïc chöùng kieán nhaø thôø Loäc Bình vôùi thaùp chuoâng chöa hoaøn taát töø 45 naêm qua, traàn nhaø loang loå laøm choã giôi ôû töøng ñaøn, cöûa kính bít kín baèng xi maêng. Nhaø thôø Baûn Nình moái moït, vaùch ñaát, traàn saäp. Nhaø thôø Na Saàm xaây baèng ñaù nhöng noùc saäp, beân trong nuoâi heo, nuoâi gaø. Moãi nôi keå treân coù khoaûng 100 giaùo daân. Nhaø thôø duy nhaát, Myõ Sôn, chieám moät nöûa giaùo daân trong Giaùo phaän, laø 2600 ngöôøi vôùi 263 gia ñình coâng giaùo. Nhaø thôø tuy khang trang nhöng ñaõ muïc naùt, laøm sao ñöùng vöõng ñöôïc möôi naêm. Neáu chaúng may caùc nhaø naøy suïp ñoå, xin ñöøng xaûy ra luùc ñoâng ngöôøi.
Tröôùc Nhöõng Nhu Caàu
Xem xong cuoán vedio, loøng toâi chuøn laïi, nöôùc maét toâi chaûy daøi treân maù. Toâi khoâng theå töôûng töôïng ñöôïc, ôû moät nôi treân queâ höông toâi, con ngöôøi ñaõ tieán böôùc vaøo thieân nieân kyû môùi vôùi nhöõng tieán boä vöôït böïc veà tin hoïc, veà tieän nghi, maø nôi ñöôïc goïi laø nhaø thôø chính toøa, laïi coù chieác chuoâng reø treo treân caây nhaõn. Toâi coøn noùi gì hôn khi thaáy ñaøn heo ñang hì huïc trong ngoâi nhaø thôø Na Saàm vaùch ñaù. Toâi thaáy ôû nôi taïm dung naøy, ngöôøi Vieät Nam ñang xaây nhöõng ngoâi thaùnh ñöôøng hai ba trieäu vôùi loøng haõnh tieán. Toâi thaáy nhöõng kyû nieäm baïc vaøng voâ tö, v.v.
Thöïc traïng cuûa Laïng Sôn vaãn coøn ñen toái. Vò Giaùm muïc vöøa laøm giaùm muïc, vöøa laøm cha xöù, vöøa laøm thö kyù, vöøa laø giaûng vieân giaùo lyù, vöøa laø ca tröôûng, noùi toùm laïi laø lo laéng moïi söï cho 5,000 giaùo daân, töø A ñeán Z. Hai linh muïc vaø hai nöõ tu, töø trong Nam ra, chæ ñöôïc pheùp laøm muïc vuï trong thôøi haïn 6 thaùng. Hình nhö nay chæ coøn 1 linh muïc vaø hai nöõ tu, vò linh muïc kia ñaõ heát haïn muïc vuï, hình nhö coøn ñöôïc pheùp löu truù taïm taïi toøa giaùm muïc nhöng khoâng ñöoïc tieáp xuùc vôùi giaùo daân. Ñoäi nguõ giaùo lyù vieân ñöôïc ñaøo taïo töø ñaàu naêm, nay ñaõ baét ñaàu hoaït ñoäng vôùi nhöõng khoù khaên veà moïi maët vaät chaát vaø tinh thaàn. Vaät chaát thieáu thoán trong khi tinh thaàn baát an vôùi loøng phoù thaùc vaø caäy troâng.
Moät mình Ñöùc Giaùm Muïc coi 7 giaùo xöù, chia ñeàu moãi ngaøy trong tuaàn moät giaùo xöù. Ñoái vôùi giaùo xöù xa nhaát ôû Cao Baèng caùch 300 caây soá, 3 tuaàn môùi coù moät leã.
Soá 7 thieáâu nöõ vaø 5 thanh nieân hieán mình cho Chuùa naêm tröôùc nay ñaõ gia taêng, thöïc tình, khaû naêng cuûa giaùo phaän chöa ñuû ñeå thoûa maõn theâm ôn thieân trieäu.
Ñeå giuùp cho ngöôøi daân trong vuøng, baát keå toân giaùo, tín ngöôõng, coù cô may trau doài ngheà nghieäp, Giaùo phaän ñaõ thaønh laäp Moät Trung Taâm Daäy Ngheà, trang bò moät soá maùy vi tính, maùy moùc vaø duïng cuï, ñöôïc nhaø caàm quyeàn cho pheùp, nhöng tôùi muøa heø 2000, chính quyeàn baõi boû toaøn boä chöông trình ñoù. Coù ñieàu laï laø caùc maùy moùc, duïng cuï phaûi ñöa trôû veà Saigon ngaøy 11 thaùng 6. Thaät laø khoù hieåu ñoái vôùi“nhöõng ñænh cao trí tueä”.
Chuùng toâi chöa coù haân haïnh haàu truyeän vôùi Ñöùc Giaùm Muïc Laïng Sôn. Tuy nhieân, tieáp xuùc vôùi nhöõng ngöôøi hieåu bieát vaø quan taâm ñeán giaùo phaän Laïng Sôn, chuùng toâi ñöôïc bieát nhu caàu toái thieåu, cuï theå vaø tröôùc maét trong maáy naêm tôùi coù theå ñöôïc döï phoùng nhö sau:
Chöông trình ñaøo taïo giaùo lyù vieân vaø taøi lieäu giaùo lyù
Chöông trình ñaøo taïo chuûng sinh
Chöông trình ñaøo taïo nöõ tu
Chöông trình vaên hoùa
Chöông trình truøng tu 11 nhaø thôø
Chöông trình thöïc hieän Beänh xaù
G.S.
Nguyeãn Ñöùc Tuyeân
|
THÔØI SÖÏ  THEÁ GIÔÙI |
3.1.
Cha meï ly dò aûnh höôûng nghieâm troïng ñeán con caùi
VietCatholic News. 18/9/2000 Theo moät cuoäc nghieân cöùu quy moâ nhaát vaø laâu daøi nhaát (suoát 29 naêm) cuûa tröôøng Ñaïi Hoïc Berkley California Hoa Kyø, nhöõng caûm xuùc cuûa treû con khi cha meï ly dò ñeo ñuoåi chuùng trong nhieàu thaäp kyû.
Theo Reuters, hoâm thöù Ba 12/09/2000, tröôùc cöû toïa goàm haøng ngaøn vò giaùo sö ñaïi hoïc, chuyeân gia taâm lyù vaø ñaïi dieän caùc Giaùo Hoäi, baø Judith Wallerstein, giaûng sö laâu naêm kinh nghieäm cuûa ñaïi hoïc Berkley, California, Hoa Kyø, ñaïi dieän cho nhoùm nghieân cöùu, tuyeân boá "Keát quaû nghieân cöùu cuûa chuùng toâi laø moät thaùch ñoá ñoái vôùi nhöõng ai tin vaøo chuyeän thaàn thoaïi cho raèng ly dò chæ laø moät cuoäc khuûng hoaûng taâm lyù taïm thôøi cho treû em".
Töø naêm 1971 ñeán naêm 1999, nhoùm nghieân cöùu cuûa baø ñaõ mieät maøi theo doõi söï phaùt trieån cuûa caùc treû em trong hôn 100 gia ñình ly dò ñoái chöùng vôùi soá töông ñöông cuûa caùc gia ñình khoâng ly dò (ñaùng tieác laø con soá gia ñình khoâng ly dò chæ coøn 44 so vôùi con soá hôn 100 ban ñaàu). Cho ñeán nay, chöa coù cuoäc nghieân cöùu naøo treân theá giôùi quy moâ nhö cuoäc nghieân cöùu naøy xeùt veà thôøi gian nghieân cöùu vaø soá löôïng ñoái töôïng nghieân cöùu.
Cuoäc nghieân cöùu ñaõ ghi nhaän nhöõng chæ daáu cuûa caùc em coù cha meï ly dò vöôït raát xa caùc treû em khaùc veà möùc ñoä duøng ma tuùy, röôïu, can aùn, nhöõng khoù khaên trong vieäc xaây döïng gia ñình, sai laàm trong ngheà nghieäp, tyû leä ly dò, söï thieáu haêng haùi nhieät thaønh, thieáu nieàm tin ôû con ngöôøi ...
Nguyeãn Vieät Nam
3.2.
Ñôøi soáng gia ñình ñoå vôõ gaây toán keùm cho quoác gia
VietCatholic News. 17/9/2000 Hoâm thöù Naêm (14/09/2000), moät phuùc trình ñöôïc The Family Matters coâng boá cho thaáy caùc gia ñình ñoå vôõ gaây toån thaát cho ngöôøi traû thueá ôû Anh ñeán 30 tæ baûng Anh haøng naêm ñeå traû cho caùc chi phí veà an sinh xaõ hoäi, söùc khoeû, vaø vaán ñeà toäi aùc.
Laàn ñaàu tieân, haäu quaû taøi chaùnh cuûa vieäc ly dò trong 30 naêm qua ñöôïc chi tieát hoùa trong phuùc trình "The Cost of Family Breakdown," cuûa toå chöùc The Family Matters.
Baûn phuùc trình noùi raèng, "Toaøn theå xaõ hoäi bò aûnh höôûng. Noù laøm hö haïi ñeán söï laønh maïnh cuûa quoác gia, laøm suy yeáu khaû naêng hoïc vaán cuûa treû em, laøm gia taêng tæ leä toäi aùc, ñaët gaùnh naëng leân kinh teá quoác gia, vaø gaây caêng thaúng trong moïi möùc ñoä giao teá xaõ hoäi. Nguyeân do chính gaây neân söï sa ñoïa cuûa tuoåi treû laø söï ñoå vôõ cuûa gia ñình."
Caùi giaù maø moät ngöôøi traû thueá phaûi chòu vì "söï khuûng hoaûng gia ñình" naøy leân ñeán 11 baûng Anh moãi tuaàn.
Ñeå traùnh bò xuyeân taïc, baûn phuùc trình naøy noùi roõ: "Trong khi chuùng toâi tin töôûng raèng, qua caùc thôøi ñaïi, hoân nhaân ñöôïc chöùng toû laø neàn taûng chaéc chaén nhaát cho söï beàn vöõng cuûa xaõ hoäi vaø nuoâi naáng con caùi, muïc ñích cuûa baûn phuùc trình naøy khoâng ñeå raên daïy luaân lyù." Tuy nhieân, baûn phuùc trình caûnh caùo nhöõng ai coi thöôøng giaù trò gia ñình ñeå "hoï nhaän bieát söï toån thaát lôùn lao veà taøi chaùnh vaø xaõ hoäi maø chính ngöôøi chòu thueá phaûi traû vaø hieän nay chöa coù daáu hieäu gì laø ñang giaûm bôùt.
Nguyeãn Vieät Nam
3.3.
Nhöõng khía caïnh luaân lyù ñaïo ñöùc cuûa vieäc nghieân cöùu teá baøo goác.
VietCatholic News. 17/9/2000 Do Rose M. Decaen vieát trong The Catholic World Report soá thaùng Taùm vaø Chín, 2000.
Tuy raèng vaán ñeà nghieân cöùu treân teá baøo goác (stem cell) gaàn ñaây ñaõ trôû neân ñeà taøi baøn luaän phoå bieán trong daân chuùng cuõng nhö trong chính giôùi Hoa kyø, tranh luaän veà vaán ñeà naøy ñaõ aâm yû trong nhieàu thaùng qua giöõa nhoùm taùn thaønh phaù thai (pro-abortion) , nhoùm uûng hoä trò beänh (disease advocacy groups), choáng laïi nhoùm baûo veä söï soáng (pro-life) .
Töø khi teá baøo goác ña naêng-- teá baøo laáy töø baøo thai coù khaû naêng phaùt trieån thaønh baát cöù loaïi teá baøo naøo trong cô theå--ñöôïc khaùm phaù vaø loan baùo naêm 1998, caùc coâng ty sinh y (biomedical) xem taøi trôï lieân bang cuûa chính phuû Hoa kyø cho caùc cuoäc nghieân cöùu teá baøo goác laø yeáu toá then choát cho nhöõng khaùm phaù khoa hoïc, trong luùc chính trò gia vaø nhaø nghieân cöùu thaêm doø phaûn öùng cuûa daân chuùng veà vaán ñeà naøy. Daãu raèng nhöõng nghieân cöùu teá baøo goác coù tieàm naêng to lôùn cho vieäc trò beänh nhö Tieåu ñöôøng hay Queân laõng (Alzheimer), vaãn coøn vaán naïn raèng laáy teá baøo töø baøo thai coù hôïp luaân lyù ñaïo ñöùc hoaëc coù thaät caàn thieát hay khoâng.
Coâng ty Geron, toå chöùc taøi trôï vaø caáp giaáy pheùp cho Ñaïi hoïc Wisconcin vaø Tröôøng Y khoa Johns Hopkins maø ôû ñoù vieäc caáy teá baøo goác ña naêng (pluripotent stem cells) ñaàu tieân ñaõ thaønh coâng, ñaõ hoan ngheânh thaønh quaû naøy vaø cho raèng " vieäc taøi trôï [ cuûa Vieän Y teá Quoác gia] cho nghieân cöùu khoa hoïc seõ môû roäng vaø ñaåy maïnh tieán trình cuûa laõnh vöïc quan troïng naøy."
Beänh nhaân, nhaân vieân y teá, quæ taøi trôï vaø caùc tröôøng y khoa hoan ngheânh vòeâc lieân bang taøi trôï naøy. Nhaân danh nhoùm uûng hoä vieäc lieân bang taøi trôï cho vieäc nghieân cöùu teá baøo goác baøo thai, oâng Christopher Reeve, ngöôøi bò lieät toaøn thaân ( trong tai naïn ñua ngöïa) ñaõ ra ñieàu traàn tröôùc Tieåu ban Phaân boå Ngaân saùch Y teá Quoác hoäi Hoa kyø vaø phaùt bieåu nhö sau:" Chuùng ta coù boån phaän baûo veä phaåm chaát ñôøi soáng cuûa theá heä naøy vaø nhöõng theá heä töông lai. Moät yeáu toá then choát seõ laø nhöõng gì chuùng ta söû duïng teá baøo goác baøo thai nhö theá naøo. Loaïi teá baøo naøy coù tieàm naêng trò beänh töø beänh rung cô Parkinson, beänh Xô tuûy soáng (MS), (Lou Gehrig), beänh Laõng queân (Alzheimer), vaø caû toån thöông tuûy coät soáng nhö tröôøng hôïp cuûa toâi ñaây. Hoï goïi loaïi teá baøo ñoù laø ñoà phuï tuøng töï söûa chöûa cuûa cô theå."
Söï thaät thì caùc cuoäc nghieân cöùu duøng teá baøo goác cuûa baøo thai coù theå coù nhieàu höùa heïn- nhöng nhöõng ngöôøi choáng laïi duøng taøi trôï lieân bang cho nhöõng nghieân cöùu ñoù khoâng nghæ raèng tieàm naêng cuûa laõnh vöïc sinh y (biomedical) phaûi traû vôùi caùi giaù maïng soáng con ngöôøi.
OÂng Reeve trong khi ñieàu traân hoûi raèng:"Neáu ngöôøi ñaøn baø cho ñi nhöõng baøo thai dö thöøa khoâng bao giôø thaønh ngöôøi ñeå duøng cöùu chöõa haèng ngaøn beänh nhaân hay ñeå cho ngöôøi ta neùm chuùng vaøo thuøng raùt thì ñaøng naøo luaân thöôøng ñaïo lyù hôn?"
Nhöõng ngöôøi choáng ñoái khaúng ñònh raèng ñeà nghò cuûaVieän Y Teá Quoác Gia vöøa laø baát hôïp phaùp vöøa laø voâ luaân thöôøng ñaïo lyù. Theo oâng Douglas Johnson, Giaùm ñoác Laäp phaùp cuûa UÛy ban Quyeàn Soáng Quoác gia (NRLC) thì:" Ñeà nghò naøy seõ ñöa ñeán vieäc lieân bang baûo trôï vaø taøi trôï nhöõng cuoäc nghieân cöùu trong ñoù baøo thai cuûa ngöôøi bò caét xeùn vaø gieát cheát, roõ raøng vi phaïm luaät phaùp lieân bang vaø nhöõng tieâu chuaån luaân thöôøng ñaïo lyù (ethical standards) lieân heä ñeán nhöõng ngöôøi baát ñoàng yù kieán."
Thöôïng nghò só Coäng hoøa bang Kansas, oâng Sam Brownback, ñaõ maïnh meõ phaùt bieåu trong cuoäc ñieàu traàn. OÂng noùi lyù leõ cuûa nhöõng ngöôøi beânh vöïc cho vieäc duøng teá baøo goác baøo thai ñeå nghieân cöùu vang voïng laïi thôøi kyø Ñöùc quoác Xaõ. Ñöù quoác Xaõ lyù luaän raèng, tröôùc sau gì roài ngöôøi Do thaùi cuõng bò tieâu dieät, chi baèng duøng hoï ñeå laøm thöû nghieäm. Vaø vì vaäy ñoái vôùi nhöõng ngöôøi choáng taøi trôï cho vieäc nghieân cöùu duøng teá baøo goác laáy töø baøo thai, gieát cheát baøo thai ñeå laáy teá baøo duøng trong nghieân cöùu roài vöùt phaàn coøn laïi vaøo thuøng raùt, coøn teä hôn. Ñoái vôùi hoï, tröôøng hôïp xem ra khoù xöû naøy thaät ra raát ñôn giaõn: gieát moät thaønh vieân cuûa gia ñình nhaân loaïi ñeå giuùp moät thaønh vieân khaùc, khoâng bao giôø laø hôïp phaùp hay hôïp luaân thöôøng ñaïo lyù.
Lòch söû taøi trôï Vieän Y Teá Quoác gia (NIH)
Taïi Hoa kyø, töø naêm 1975, baøo thai, keå töø luùc thai ñaäu trong töû cung, ñöôïc luaät phaùp lieân bang baûo veä, khoâng cho nghieân cöùu ñuïng ñeán. Baøo thai trong töû cung ñöôïc xem nhö con ngöôøi vaø nhö vaäy ñöôïc luaät phaùp baûo veä.. Khoâng ñöôïc duøng tieàn cuûa lieân bang cho vieäc nghieân cöùu coù haïi cho baøo thai.
Naêm 1966, Quoác hoäi thoâng qua döï luaät cuûa thöôïng nghòsó Dickey-Wicker, vaø töø ñoù caám duøng taøi trôï lieân bang cho " nhöõng cuïoâc nghieân cöùu coù nguy cô ñöa ñeán vieäc tieâu huûy, vöùt boû hay coù nguy haïi ñeán söï soáng coøn cuûa moät hay nhieàu baøo thai, neáu nguy haïi ñoù lôùn hôn laø trong nhöõng nghieân cöùu ñöôïc cho pheùp treân thai nhi trong töû cung" Vaø nhö vaäy söï baûo veä thai nhi trong töû cung ñaõ ñöôïc aùp duïng cho taát caû baøo thai ngoaøi töû cung.
Môùi ñaây, vaøo thaùng 11 naêm 1999, UÛy ban Tö vaán Sinh Ñaïo ñöùc (National Bioethics Advisory Commission) xaùc ñònh "söï ñoàng yù saâu roäng raèng baøo thai cuûa ngöôøi phaûi ñöôïc toân troïng nhö moät sinh maïng." Cuõng trong thaùng ñoù, Toång thoáng Clinton kyù Ñaïo luaät Phaân boå Ngaân saùch cho naêm 2000, tieáp tuïc caám duøng ngaân quyõ lieân bang thöïc hieän nhöõng nghieân cöùu treân baøo thai theo nhö ñieàu khoaûn cuûa luaät Dickey-Wicker.
Vaán ñeà
Vaøi ngaøy sau khi Toång thoáng Clinton kyù Ñaïo luaät Phaân boå Ngaân saùch, Vieän Y teá Quoác gia phoå bieán baûn döï thaûo ñieàu leä veà nghieân cöùu teá baøo goác ña naêng maø Vieän ñònh nghóa "laø nhöõng teá baøo caáy töø baøo thai non hay moâ khaùc cuûa baøo thai".Taøi lieäu cuûa Boä Y teá vaø Xaõ hoäi (Department of Health and Human Services), giaûi thích phaùp lyù cuûa ñieàu leä theo ñoù "Boä Y teá vaø Xaõ hoäi aán ñònh raèng nhöõng haïn cheá cuûa Quoác hoäi khoâng ñöôïc aùp duïng vaøo söï caám ñoaùn taøi trôï nhöõng nghieân cöùu duøng teá baøo goác ña naêng cuûa ngöôøi vì nhöõng teá baøo ñoù khoâng phaûi laø baøo thai. Ngaân khoaûn cuûa BYTXH khoâng theå ñöôïc duøng trong vieäc caáy teá baøo goác töø baøo thai."
Do ñoù, BYTXH phaân bieät giöõa vieäc duøng ngaân quó lieân bang ñeå caáy teá baøo goác laáy töø baøo thai vaø vieäc duøng ngaân quó lieân bang ñeå nghieân cöùu duøng teá baøo goác ñaõ ñöôïc caáy. Nhöõng ngöôøi uûng hoä vieäc nghieân cöùu baøo thai cho raèng nhö vaäy luaät lieân bang khoâng caám Vieän Y teá Quoác gia taøi trôï nhöõng cuoäc nghieân cöùu teá baøo goác. Luaät Dickey-Wicker chæ noùi raèng ngaân quó lieân bang khoâng ñöôïc duøng trong nhöõng thöû nghieäm coù haïi cho baøo thai.
Nhöõng ngöôøi choáng ñoái vòeâc nghieân cöùu teá baøo goác nhìn thaáy vaán ñeà luaät phaùp döôùi moät khía canh khaùc. Hoï löu yù raèng vieäc laáy teá baøo goác töø baøo thai gaây neân söï cheát choùc cho baøo thai- moät söï kieän maø chính ñieàu leä cuûa Vieân Y teá Quoác gia thöøa nhaän. Theo ñieàu leä naøy, nhöõng cha meï ñaõ cho ñi nhöõng baøo thai dö thöøa ñöôïc baùo cho bieát laø nhöõng" baøo thai non cuûa hoï seõ khoâng soáng soùt" qua thuû tuïc laáy teá baøo goác. Veà phaàn hoï, Vieän Y teá Quoác Gia khoâng heà phuû nhaän raèng vieäc nghieân cöùu teá baøo goác baøo thai gieát cheát baøo thai--chính caùi baûn chaát cuûa haønh ñoäng laáy teá baøo goác laø nguyeân nhaân cho söï cheát choùc. Vieän Y teá Quoác gia khaúng ñònh raèng vieäc nghieân cöùu laø hôïp phaùp khi noùi raèng taøi trôï lieân bang seõ khoâng ñöôïc duøng vaøo vieäc laáy teá baøo-- nhöng seõ ñöôïc duøng cho nhöõng chuaån bò vaø vieäc nghieân cöùu sau ñoù. Theo nhöõng ngöôøi chuû tröông baûo veä quyeàn soáng thì roõ raøng raèng nhöõng thuû tuïc nghieân cöùu teá baøo goác ñöông nhieân laøm haïi cho baøo thai maø luaät phaùp Hoa kyø ñang baûo veä.
Vì vaäy oâng Johnson cuûa UÛy ban Baûo veä Quyeàn soáng (NRLC) vaãn duy trì laäp luaän raèng " taát caû nhöõng gì laøm tröôùc vaø sau khi gieát cheát baøo thai ñeàu ñöôïc nhaän taøi trôï cuûa lieân bang vaø roõ raøng laø chính phuû raát bæ oåi khi noùi raèng hoï khoâng taøi trôï cho vieäc gieát cheát baøo thai"
Caùi gì ñang laâm nguy.
Vôùi nhöõng höùa heïn cuûa vieäc nghieân cöùu teá baøo goác baøo thai, nhöõng ngöôøi uûng hoä nghieân cöùu loaïi naøy thaáy coù khaû naêng tìm ñöôïc caùch ñieàu trò voâ soá beänh taät. Teá baøo ña naêng coù hai lôïi ñieåm quan troïng maø teá baøo khaùc khoâng coù: ñoù laø khaû naêng phaân chia voâ haïn ñònh ra voâ soá teá baøo vaø nhaát laø coù theå ñöôïc xöû lyù ñeå taïo neân nhieàu loaïi teá baøo khaùc cuûa cô theå. Vì vaäy nhöõng teá baøo goác ñoù ñöôïc caáy leân gaáp boäi ñeå moät ngaøy naøo ñoù caùc nhaø nghieân cöùu coù theå duøng thay theá nhöõng teá baøo hay moâ teá baøo bò hö haïi trong cô theå con ngöôøi.
Vieän Y teá Quoác gia moâ taû nhöõng teá baøo ña naêng aáy nhö " taøi nguyeân khoa hoïc vaø y khoa duy nhaát" caàn ñöôïc xöû duïng, nhöng nhöõng ngöôøi coå voõ cho vieäc nghieân cöùu coøn ñöa ra nhöõng lyù leõ maïnh hôn ñeå söû duïng loaïi teá baøo ñoù. Moät nhoùm ngöôøi Myõ ñöôïc giaûi thöôûng Nobel gôæ thö cho Toång thoáng vaø Quoác hoäi , noäi dung nhö sau:
Khoâng duøng ngaân quó lieân bang ñeå taøi trôï cho khoa hoïc gia duøng teá baøo goác ña naêng seõ chòu nhöõng haäu quaû tieâu cöïc nghieâm troïng. Nghieân cöùu teá baøo goác coù moät tieàm naêng raát lôùn trong vieäc trò beänh cho con ngöôøi. Do ñoù chuùng ta coù boån phaän theo ñuoåi coâng taùc naøy. Nhöõng ai tìm caùch ngaên chaën tieán boä y khoa duøng teá baøo goác seõ traû lôøi cho beänh nhaân ñau khoå vì nhöõng beänh khuûng khieáp vaø gia ñình hoï vì sao nieàm hy voïng aáy khoâng ñöôïc thöïc hieän.
Nhöõng ngöôøi choáng ñoái vieäc nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai , ñaët bieät laø nhöõng ngöôøi chuû tröông baûo veä söï soáng vaø Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa kyø, doàng yù raèng nhöõng cuoäc nghieân cöùu naøy coù theå raát höûu ích, nhöng hoï khaúng ñònh raèng chuùng ta seõ phaûi traû moät giaù quaù cao. Theo hoï, neáu söï laáy teá baøo goác seõ khoâng traùnh khoûi gieát cheát baøo thai thì Vieän Y teá Quoác gia ñang ñöôïc taøi trôï ñeå, veà cô baûn, huûy dieät söï soáng. Khoâng coù gì bieän minh ñöôïc cho vieäc huûy ñieät söï soáng cuûa ngöôøi voâ toäi.
Ngöôøi ta lo laéng ngaøy caøng nhieàu vì neáu chính phuû cho raèng teá baøo goác töï noù khoâng phaûi laø baøo thai ñöôïc luaät phaùp baûo veä ñeå töø ñoù duyeät y taøi trôï cho Vieän Y teá Quoác gia, thì seõ loaïn caøo caøo. Töông lai seõ ra sao? Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa kyø ñaët caâu hoûi:
Ví duï, döïa treân caên baûn naøo Vieân YTQG töø choái khoâng taøi trôï cho nhöõng cuoäc nghieân cöùu duøng tim, gan laáy töø nhöõng töû toäi ñaõ bò xöû töû ? Ñuùng lyù ra chính saùch phaûi cho taøi trôï nhöõng cuoäc nghieân cöùu nhö vaäy vì " tim, gan khoâng phaûi laø con ngöôøi". Vieäc VYTQG cho raèng teá baøo goác khoâng phaûi laø baøo thai, khoâng thuyeát phuïc ñöôïc ai...maø coøn dung tuùng nhieàu söï laïm duïng con ngöôøi, ñöôïc chính phuû thöøa nhaän.
Coøn vaán ñeà nöõa ñaët ra laø vieäc lieân bang taøi trôï seõ thuùc ñaåy söï tìm kieám baøo thai. Theo baûn ñieàu leä höôùng daãn cuûa VYTQG thì ngaân quó lieân bang khoâng ñöôïc duøng cho vieäc nghieân cöùu caàn ñeán teá baøo goác cuûa baøo thai ñaõ ñöôïc caáy neân vôùi muïc ñích nghieân cöùu. Ñieàu leä noùi roõ laø taát caû teá baøo goác phaûi ñöôïc laáy töø baøo thai ñoâng laïnh, ñöôïc caáy neân vôùi muïc ñích ñieàu trò hieám muoän nhöng ñaõ taïo neân " nhieàu hôn laø nhu caàu". Nhöõng ngöôøi chuû tröông baûo veä söï soáng vaïch ra raèng khoù maø baét ngöôøi ta toân troïng bieän phaùp ñoù. Coù thaéc maéc laø duø cho chæ coù nhöõng baøo thai "coøn thöøa" môùi ñöôïc duøng ñeå nghieân cöùu vaø duø cho luaät leä ñöôïc tuaân theo ñi nöõa thì cuõng khoâng ai baûo ñaûm ñöôïc raèng tinh thaàn luaät phaùp ñöôïc toân troïng. Ai daùm noùi laø nhöõng cô sôû ñieàu trò hieám muoän, vì lôïi nhuaän, seõ khoâng tha hoà taïo neân thaät nhieàu baøo thai ñeå roài xeáp chuùng vaøo loaïi "nhieàu hôn laø nhu caàu"?
Vieäc nghieân cöùu naøy coù caàn thieát khoâng?
Vôùi nhöõng baèng chöùng ngaøy caøng nhieàu cho thaáy tieàm naêng cuûa vieäc nghieân cöùu duøng teá baøo goác laáy töø ngöôøi lôùn, VYTQG phaûi traû lôøi thaéc maéc laø nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai thaät söï coù caàn thieát hay khoâng. Thaät vaäy, laáy teá baøo goác ngöôøi lôùn khoâng laøm haïi cho con ngöôøi vaø vieäc nghieân cöùu nhö vaäy traùnh ñöôïc nhöõng baøn caõi veà lieân quan ñeán luaân lyù ñaïo ñöùc vaø phaùp lyù cuûa vieäc duøng baøo thai.
Ñeå ñaùp laïi nhöõng baèng chöùng naøy, VYTQG cho raèng caàn phaûi ghi nhaän laø caùc khoa hoïc gia môû ñöôøng cho vieäc khaûo cöùu teá baøo goác laáy töø ngöôøi lôùn ñaõ ñöa ra nhöõng lyù leõ haáp daãn vì sao chuùng ta phaûi tieáp tuïc nghieân cöùu caû teá baøo goác ña naêng vaø teá baøo goác ngöôøi lôùn. Daãu cho moät soá teá baøo goác ñöôïc tìm thaáy nôi ngöôøi lôùn ñi nöõa, coù theå laø khoâng coù ñuû caùc loaïi trong cô theå vaø chæ tìm thaáy ôû moät soá ngöôøi maø thoâi. Hôn theá nöûa khoù maø laáy chuùng ra; ví duï trong tröôøng hôïp teá baøo goác thaàn kinh, chæ tìm thaáy ôû moät vaøi vuøng cuûa naõo boä, khoâng deã gì vaøo ñöôïc. Moät ñieàu quan troïng hôn nöõa laø teá baøo goác ña naêng vaø teá baøo goác ngöôøi lôùn khoâng coù cuøng phaåm chaát nhö nhau. Vì nhöõng giôùi haïn ñoù, chuùng ta caàn theo ñuoåi nghieân cöùu song song caû hai loaïi teá baøo goác noùi treân ñaây.
Daãu cho VYTQG bieän minh nhö vaäy, nhöõng ngöôøi chuû tröông baûo veä söï soáng ñöa ra nhieàu cuoäc khaûo cöùu cho thaáy raèng teá baøo goác laáy töø tuûy soáng, töø maùu vaø töø naõo boä ngöôøi lôùn cuõng coù khaû naêng nhaân leân vaø bieán ñoåi thaønh nhieàu loaïi teá baøo vaø moâ baøo y nhö teá baøo goác laáy töø baøo thai. Khoâng nhöõng theá, ngöôiì ta coøn nhaän thaâyù raèng teá baøo goác laáy töø ngöôøi lôùn coù theå vöøa ñöôïc xöû lyù deã daøng hôn vöøa giaûi quyeát ñöôïc tình traïng ñaøo thaûi do mieãn dòch (immune rejection), neáu teá baøo ñöôïc laáy ngay töø beänh nhaân. Ñieàu traàn tröôùc Quoác hoäi, Baùc só David A.Prentice noùi roõ raèng teá baøo goác laáy töø ngöôøi lôùn khoâng nhöõng laø" moät höùa heïn ñieàu trò suoâng maø coøn coù nhieàu keát quaû ñaõ ñaït ñöôïc roài." Theo Baùc só Prentice thì" Nhieàu thöû nghieäm ñieàu trò ñang ñöôïc tieán haønh vôùi nhieàu loaïi teá baøo goác ngöôøi lôùn. Teá baøo goác tuûy soáng ñaõ ñöôïc duøng giuùp vieäc ñieàu trò nhieàu beänh ung thö ...teá baøo goác maùu cuõng ñaõ ñöôïc duøng ñieàu trò nhöõng beänh töï mieãn dòch (autoimmune diseases)..."
Tranh luaän treân theá giôùi
Trong khi Quoác hoäi tieáp tuïc tranh luaän veà vieäc nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai thì caùc nöôùc kyõ ngheä treân theá giôùi cuõng phaûi ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy.
Naêm 1999, Baùo caùo Thöôøng nieân cuûa Cô quan coù Thaåm quyeàn veà Thuï thai Nhaân taïo vaø Phoâi hoïc cuûa Vöông quoác Anh (Human Fertilization and Embryology Authority) cho bieát laø Anh quoác saün saøng cho pheùp nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai. Cô quan HFEA ñang tìm caùch nôùi roäng nhöõng ñieàu luaät hieän taïi ñeå phaùt trieån "ñieàu trò caùc moâ hay cô quan bò hö hoûng" keå caû baèng vieäc duøng teá baøo goác laáy töø baøo thai. Khi phoå bieán nhöõng khuyeán caùo cuûa hoï, cô quan HFEA theâm raèng:" Leõ dó nhieân chuùng ta phaûi toân troïng quan ñieåm cuûa nhöõng ngöôøi tin raèng taïo neân baøo thai ngoaøi cô theå ñeå ñieàu trò hay nghieân cöùu laø sai laàm. Tuy nhieân chuùng ta tin raèng ñaõ nhieàu naêm qua ña soá daân chuùng vaø chính trò gia ñaõ uûng hoä coâng vieäc naøy...."
Trong Nghò vieän Anh, nhöõng ngöôøi choáng ñoái vieäc nôùi roäng ñieàu luaät hieän taïi (goàm coù khoâng nhöõng vieäc nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai nhöng coøn caû vieäc saûn sinh voâ tính (cloning) baèng caùch thay theá nhaân trong teá baøo cuûa tröùng), vaïch ra raèng cô quan HFEA chæ ñöôïc caáp giaáy pheùp nghieân cöùu neáu söû duïng baøo thai laø "caàn thieát cho muïc ñích nghieân cöùu" vì raèng teá baøo goác coù theå laáy töø moâ cuûa ngöôøi lôùn. Nhöng caùi lyù cuoái cuøng cuûa cuoäc tranh caõi vaãn laø laøm haïi moät ngöôøi ñeå giuùp moät ngöôøi khaùc luoân luoân laø sai laàm. Naêm 1999, Nhoùm Ña Ñaûng Baûo veä Söï soáng, goàm nhöõng ngöôøi chuû tröông baûo veä söï soáng trong Nghò vieän Anh , tuyeân boá treân baùo chí nhö sau:" Neáu lyù luaän raèng nghieân cöùu treân baøo thai coù phaàn naøo laø voâ luaân nhöng coù theå ñöôïc buø laïi baèng nhöõng lôïi ích, khoâng nhöõng thieáu maïch laïc maø coøn traùi vôùi nhöõng nguyeân taéc luaân lyù ñaïo ñöùc y khoa aùp duïng cho vieäc nghieân cöùu treân cô theå con ngöôøi"
ÔÛ Nhaät baûn, UÛy ban Sinh Ñaïo ñöùc (Life Ethics Committee) cuûa chính phuû ñöa ra moät döï thaûo vaøo ñaàu naêm nay, nhaän ñònh raèng "vôùi söï phaùt trieån trong töông lai cuûa khoa hoïc ñôøi soáng, söï taïo neân nhöõng boä phaän ñeå gheùp laáy töø teá baøo goác baøo thai coù theå thöïc hieän ñöôïc giuùp vieäc ñieàu trò nhöõng beänh nan y." Vì vaäy hình nhö chính phuû Nhaät saún saøng hoã trôï vieäc nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai. Tuy nhieân, baùo caùo cuõng ñeà nghò neâuù duøng baøo thai ngöôøi nhö nguoàn cung caáp teá baøo goác thì caàn phaûi coù moät heä thoáng leà luaät chi phoái vieäc nghieân cöùu ñoù. Chính phuû Nhaät keâu goïi daân chuùng cho bieát yù kieán tröôùc khi baûn baùo caùo cuoái cuøng ñöôïc ñeä trình.
Tröôøng hôïp ôû Ñöùc hôi khaùc. Luaät phaùp hieän haønh ôû ñaây caám nghieân cöùu vaø duøng baøo thai neáu chính baøo thai ñoù khoâng ñöôïc lôïi loäc gì.Vì vaäy, ôû Ñöùc vieäc laáy teá baøo ña naêng töø baøo thai bò caám. Vì thöôøng thöôøng vieäc laáy teá baøo goác töø baøo thai ñöôïc thöïc hieän vôùi nhöõng muïc ñích khaùc hôn laø ñeå laøm lôïi cho baøo thai." Do ñoù cô quan Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG), chuyeân taøi trôï nhöõng cuoäc nghieân cöùu ôû caùc ñaïi hoc Ñöùc, ñaõ khaúng ñònh roõ raøng laäp tröôøng hieän nay cuûa hoï.
Tuy cô quan DFG khoâng phuû nhaän vieäc nghieân cöùu nhö vaäy coù theå coù lôïi ích, nhöng " tieàm naêng to lôùn..chöa ñöôïc löôïng ñònh chính xaùc vaø toaøn dieän...ngoaøi ra...coøn coù nhöõng aùi ngaïi veà maët luaân lyù ñaïo ñöùc nhaèm vaøo nhöõng phöông phaùp xöû lyù teá baøo goác ña naêng." Tuy nhieân chính phuû Ñöùc cuõng yù thöùc raèng cuoäc tranh luaän veà vaán ñeà naøy chæ môùi baét ñaàu. Chaéc chaén laø daân chuùng vaãn coøn goùp yù kieán veà vaán ñeà naøy.Tuy nhieân cô quan DFG baøy toû hy voïng raèng moïi tieâu chuaån cuûa AÂu chaâu" cuõng seõ goàm coù söï löôïng ñònh caàn thieát nhöõng giaù trò cuûa phaåm giaù vaø söùc khoûe con ngöôøi raát caên baûn vaø caàn ñöôïc luaät phaùp baûo veä."
Vaø do ñoù nhöõng cuoäc tranh luaän veà phaùp lyù, luaân lyù ñaïo ñöùc vaãn coøn tieáp dieãn vaø coù leõ seõ tieáp dieãn laâu daøi sau khi moò nöôùc "thoûa thuaän" veà vaán ñeà naøy. Neáu thöøa nhaän hai phe baûo veä söï soáng vaø phe uûng hoä phaù thai naøy laø ñòch thuû maïnh nhaát choáng nhau veà vaán ñeà nghieân cöùu teá baøo goác laáy töø baøo thai, chuùng ta coù theå tin chaéc laø cuoäc chieán seõ coøn keùo daøi chöù chöa theå chaám döùt.
Baùc Só Ñaøo Xuaân Vieân
3.
4. Tieát loä kinh hoaøng: cha giaûi toäi cuûa anh Barnabei hoaøn toaøn tin anh voâ toäi
VietCatholic News. 16/9/2000 Luùc 9:05' toái ngaøy 14/09/2000 giôø mieàn Ñoâng Hoa Kyø, anh Derek Rocco Barnabei, 33 tuoåi, ngöôøi Myõ goác YÙ ñaõ bò chích thuoác ñoäc cho cheát sau khi ñích thaân Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ ba laàn xin tha cho anh, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Hoa Kyø, caùc Ñöùc Giaùm Muïc ñòa phöông, caùc toå chöùc Coâng Giaùo ñaõ vieát thô leân chính quyeàn Clinton, thoáng ñoác bang Virginia; vaø bao nhieâu buoåi canh thöùc caàu nguyeän taïi Hoa Kyø vaø YÙ ñaõ ñöôïc toå chöùc. Caùc phöông tieän truyeàn thoâng cuõng ñaõ neâu ra bieát bao nhieâu nhöõng nghi vaán chung quanh baûn aùn cuûa toøa vaø nhöõng keát quaû xeùt nghieäm.
Vaøi phuùt tröôùc khi töø giaõ coõi ñôøi, anh Barnabei ñaõ ñoïc moät ñoaïn Kinh Thaùnh, chaøo vónh bieät gia ñình vaø moät laàn nöõa khaúng ñònh mình hoaøn toaøn voâ toäi.
Cha James Gallagher, laø cha giaûi toäi cho anh, ñaõ ñöôïc Toøa Giaùm Muïc Richmond, Virginia cöû ra chaêm soùc muïc vuï cho anh, thöôøng xuyeân ñeán thaêm anh trong suoát thôøi gian qua, ñaõ ôû vôùi anh troïn ngaøy 14/09/2000, vaø ñaõ giaûi toäi laàn cuoái cuøng cho anh, ñaõ chính thöùc tuyeân boá: cha hoaøn toaøn tin töôûng raèng anh Barnabei voâ toäi. Lôøi tuyeân boá cuûa cha ñaõ laäp töùc gaây soùng gioù vaø giaän döõ trong coäng ñoàng ngöôøi YÙ ôû caû Italia laãn Hoa Kyø.
Döôùi ñaây laø baøi phoûng vaán cuûa phoùng vieân baùo Avverire vôùi cha James Gallagher.
Phoùng vieân Avvenire: Xin cha cho bieát veà tình traïng taâm lyù cuûa anh Barnabei tröôùc khi bò töû hình.
Cha Gallagher: Toâi coù theå noùi laø raát bình tónh. Rocco laø moät ngöôøi coù moái quan taâm ñeán khía caïnh tinh thaàn raát saâu saéc. Ñoù laø nhöõng ñieàu anh ta ñaõ thu hoaïch ñöôïc trong thôøi gian trong tuø. Saùng hoâm qua, toâi ñeán nhaø giam raát sôùm ñeå soáng vôùi anh suoát ngaøy. Chuùng toâi caàu nguyeän suoát ngaøy vaø ñeán 4 giôø chieàu thì Ñöùc Giaùm Muïc Walter Sullivan ñeán ñeå cöû haønh caùc pheùp bí tích cho anh. Trong nhöõng giôø sau cuøng, Rocco raát quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi khaùc. Anh coá gaéng chuaån bò taâm lyù cho meï vaø ngöôøi em tröôùc caûnh phaân ly ñau ñôùn naøy. Tuy nhieân, cuøng luùc, anh cuõng thaáy laø caùi cheát cuûa anh laø moät ñieàu gì ñoù lôùn hôn chính baûn thaân anh: moät söï toá caùo tính chaát voâ luaân cuûa aùn töû hình.
Phoùng vieân Avvenire: Cha ñaõ chuaån bò cho anh aáy nhö theá naøo?
Cha Gallagher: Toâi noùi vôùi anh aáy laø tröôùc khi chòu cheát treo, Chuùa Gieâsu cuõng ñaõ caûm thaáy sôï haõi, vaø ngaøi ñaõ keâu leân vôùi Chuùa Cha. Toâi ñaõ giaûi thích laø sôï cuõng laø moät caûm giaùc bình thöôøng, neân neáu sôï, anh cöù noùi leân söï sôï haõi cuûa mình neáu anh muoán. Toâi seõ giô vai vaùc ñôõ vôùi anh cho ñeán giôø sau heát. Toâi cuõng giaûi thích laø khoâng coù caùi cheát naøo laø voâ ích trong nhöõng keá hoaïch cuûa Chuùa. Toâi cuõng noùi ñoâi khi söï yeáu ñuoái cuûa chuùng ta cuõng seõ laø söùc maïnh cuûa ta neáu ta ñi theo Chuùa Gieâsu.
Phoùng vieân Avvenire: Ñoái vôùi theá gian, anh aáy coù theå choái vaø cho laø anh aáy voâ toäi. Nhöng laø moät tín höõu, anh aáy ñöôïc keâu goïi ñeå noùi leân söï thaät.
Cha Gallagher: Coá nhieân roài. Toâi khoâng bao giôø vi phaïm luaät giöõ kín nhöõng vieäc trong toøa giaûi toäi. Nhöng toâi hoaøn toaøn tin laø anh aáy voâ toäi.
Phoùng vieân Avvenire: Moät caùch toång quaùt thì cha nghó sao veà tröôøng hôïp cuûa anh Barnabei ?
Cha Gallagher: Coù quaù nhieàu nghi vaán ñeán noãi ngay caû nhöõng ngöôøi xöa nay taùn thaønh aùn töû hình cuõng khoâng theå ñoàng yù thi haønh aùn töû hình trong nhöõng ñieàu kieän nhö theá naøy. Xeùt nghieäm DNA khoâng heà thaáy maùu cuûa Rocco trong moùng tay Sarah vaø coù quaù nhieàu moùn ñoà bò maát. Chaúng haïn, nhö chieác ñoàng hoà cuûa coâ gaùi maø bieát ñaâu coù theå cho bieát thôøi gian xaûy ra aùn maïng, hay taïi sao ngöôøi ta khoâng khaùm nghieäm caùi khaên vaø nhöõng boâng baêng daáy maùu.
Phoùng vieân Avvenire: Con nhôù laïi laø anh Rocco ñaõ toá caùo 3 sinh vieân maø nhaø chöùc traùch Virginia coù yù muoán bao che.
Cha Gallagher: Toâi khoâng theå noùi gì veà chuyeän naøy. Tuy nhieân, toâi nghó oâng thoáng ñoác vaø nhöõng ai uûng hoä aùn töû hình muoán töû hình anh aáy baèng moïi giaù vì hoï sôï phong traøo ñoøi ngöng thi haønh aùn töû hình anh Rocco. Phong traøo naøy seõ daãn ñeán vieäc xeùt laïi noäi vuï ñeå roài sau ñoù chính hoï phaûi thuù nhaän nhöõng sai laàm gheâ gôùm. Caùch ñaây khoâng laâu, Earl Washington ñaõ ñöôïc caûi aùn töø töû hình xuoáng chung thaân vì thieáu chöùng côù. Theá maø trong tröôøng hôïp cuûa Rocco, ñeå traùnh phaûi thuù nhaän nhöõng sai laàm gheâ gôùm, oâng Gilmore laïi laäp töùc cho ngöng vieäc thöû nghieäm DNA, moät ñieàu coù theå minh xaùc söï voâ toäi hoaøn toaøn cuûa Rocco.
Phoùng vie&a |
GIAÙO HOÄI