VietCatholic News. 18/6/2000 VATICAN – Ñöùc Hoàng Agostino Casaroli, ngöôøi YÙ ñaïi lôïi töøng laøm toång tröôûng Ngoaïi Giao cuûa Toøa Thaùnh, töøng laø caùnh tay maët cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II trong suoát 13 naêm trôøi, coù bieät danh laø ngöôøi “deïp loaïn choã khoù khaên gai goùc (trouble shooter) laø nhieàu ngöôøi gaùn cho ngaøi laø “ñieäp vieân maät” cuûa Toøa Thaùnh trong thôøi chieán tranh laïnh ñaõ xuaát baûn cuoán hoài kí mang töïa ñeà ” Il martirio della pazienza” nguyeân vaên YÙ ngöõ (coù nghóa laø“Cuoäc Töû Ñaïo trong Kieân Nhaãn”) do nhaø xuaát baûn YÙ Einaudi phaùt haønh.

Pheâ bình veà cuoán hoài kí naøy Ñöùc Hoàng Achille Silvestrini noùi raèng ñoù laø cuoán saùch“ghi daáu baøi hoïc lòch söû vó ñaïi ñeán vôùi chuùng ta töø moät nhaân vaät can ñaûm vaø taùo baïo”.

Hoàng Y Casaroli ñi vaøo lòch söû theá giôùi nhö laø moät nhaø ngoaïi giao thieân taøi veà caùc cuoäc ñaøm phaùn vôùi caùc quoác gia Coäng saûn trong thôøi Chieán Tranh Laïnh. Söù vuï ñaàu tieân ñeán vôùi caùc nöôùc Coäng saûn laø nöôùc Hung gia lôïi vaøo naêm 1963, khi maø daáu veát cuûa cuoäc vuøng leân cuûa daân Hung choáng Nga vaøo naêm 1956 haõy coøn chöa taøn. Khi ñoù Ngaøi ñöôïc Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan XXIII, vò giaùo hoaøng chính thöùc ñaàu tieân môû cöûa ñi vaøo theá giôùi Coäng saûn. Nhö chính hoàng y Casaroli vieát trong hoài kí, ngaøi dieãn taû laø ñaây laø cuoäc maïo hieãm vaøo vuøng ñaày raãy nhöõng voâ ñònh, vaø nhieàu ñieàu khoâng bieát tröôùc. Nhaân vieân laùi xe ngöôøi AÙo boû ngaøi taïi bieân giôùi nöôùc Hung gia lôïi, khi ñoù ngaøi maëc aùo daân söï mang caø vaït, ñôïi nhaân vieán chính quyeàn Hung.

Ngaøi noùi nhöõng chæ daãn cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan XIII khoâng cho bieát chi tieát ñaëc thuø naøo caû. Ñaïi khaùi laø “caàn thieát phaûi xem xem ñieàu gì coù theã laøm ñeã phuïc vuï Giaùo Hoäi trong nöôùc Hung iga lôïi vaø nöôùc tieäp khaéc Coäng saûn”. Töø ñoù trôû ñi vaøi keùo daøi trong maáy naêm trôøi hoàng Casaroli trôû thaønh moät loaïi“ñieäp vieân maät cuûa Vaitcan trong nhöõng nöôùc Coäng saûn döôùi quyeàn kieåm soaùt cuûa Nga soâ.

Trong nhöõng ñieäp vuï cuûa ngaøi, hoàng y Casaroli vöøa phaûi teá nhò giao tieáp vôùi nhöõng tay haønh chaùnh baøn giaáy kieâu caêng hoáng haùch, ñaøng khaùc phaûi gaëp ñöôïc nhöõng vò anh huøng cuûa Giaùo Hoäi trong thôøi baét bôù vaø ngaên caám nhö hoàng y Mindszenty, moät ngöôøi ñaõ “tò naïn trong toøa ñaïi söù Myõ taïi Bucharest. Hoàøng y Casaroli vieát veà ñöùc hoàng y Mindszenty nhö sau:“laø moät con giao theùp beùn, khoâng nhöôïng böôùc, saün saøng traûi qua moïi cuoäc ñoái ñaàu”.

Khi ngaøi gaëp ñöôïc hoàng y Beran, toång giaùm muïc thaønh Prague, bò bieät giam sau 14 naêm, ngaøi noùi ñöùc hoàng y Beran“nôû nuï cöôøi vui töôi röïc rôõ treân veû maët cöông nghò”.

Ngaøi ñaõ gaëp maët hoàng y Wyszynski cuûa thaønh Warsaw nhieàu laàn, ngöôøi khoâng bao giôø chòu nhöôøng böôùc hay cuùi ñaàu tröôùc chính quyeàn Coäng saûn neân hoï muoán Giaùo hoaøng phaûi cho hoàng y Wyszynski nghæ vieäc.

Trong cuoäc phoûng vaán daønh cho baùo YÙ "Avvenire," hoàng y Achille Silvestrini ñaõ noùi veà ñöùc hoàng y Casaroli, ngöôøi maø ngaøi ñaõ laøm vieäc chung taïi boä ngoaïi giao Vatican trong 20 naêm. Caû hai vò ñaõ cuøng saùt caùnh chieán ñaàu trong nhieàu traän chieán ngoaïi giao ñöùng ñaàu chieán tuyeán vôùi nöôùc Nga soâ vieát cuõ. Cho ñeán naêm 1988 khi leân laøm hoàng y thì ñöùc Silvestrini môùi laõnh nhaän nhöõng traùch nhieäm khaùc. Hieän taïi hoàng y Silvestrini laøm toång tröôûng thaùnh boä caùc Giaùo Hoäi Ñoâng Phöông. Coøn ñöùc hoàng y Casaroli ñoâi luùc vaãn coøn tieáp tuïc giuùp yù kieán cho Ñöùc Giaùo Hoaøng trong boä ngoaïi giao. Ñöùc hoàng y Angelo Sodano thay theá ñöùc hoàng y Casaroli vaøo naêm 1981.

Ñöùc hoàng y Casaroli ñaõ taï theá naêm vöøa qua. Khi noùi veà nhöõng giao teá giöõa Vatican vaø Nga soâ trong thôøi chieán tranh laïnh, nhieàu ngöôøi quan saùt thaáy coù söï khaùc bieät giöõ chính saùch cuûa hoàng y Casaroli vaø ñöùc Giaùo hoaøng. Hoàng y Casaroli ñi nhöõng böôùc nhoû töø töø, coøn ñöùc Giaùo hoaøng ñöông kim theo con ñöôøng ñaày nghò löïc duõng maõnh. Theá nhöng ñöùc hoång y Silvestrini nhaän ñònh raèng:“Thaät ra khoâng coù gì laø ñoái khaùng khaùc bieät caû. Nhö chính lôøi hoàng y Casaroli vieát trong hoài kí. Nhöõng giao teá giöõa Vatican vaø caùc quoác gia Coäng saûn Ñoâng AÂu ñaõ tieán qua 3 giai ñoaïn. Giai ñoaïn thöù nhaát töø naêm 1945-63, döôùi danh nghóa "abominatio desolationis," (xoùa boû coâ laäp) Giai ñoaïn hai töø 1963-78 laø giai ñoaïn ñaøm phaùn khoâng bieát meät moûi vôùi caùc chính theå coäng saûn, Giai ñoaïn thöù ba laø vieäc Ñöùc Giaùo Hoaøng môû cöûa vaøo Ñoâng AÂu, vôùi chính kinh nghieäm caù nhaân maø Giaùo hoaøng thaáy Giaùo Hoäi Coâng giaùo töøng bò khoáng cheá aùp böùc vaø chòu nhöõng baát coâng sau böùc maøn saét, cho neân ñöùc hiaùo hoaøng ñaõ nhanh choùng vaø maïnh meõ muoán xaùc nhaän nhöõng quyeàn nhaân baûn vaø nieàm haõnh dieän cuûa moät quoác gia taùi taïo laïi choã ñöùng lòchi söû vaø phaåm giaù Kitoâ giaùo cuûa mình”.

Giai ñoaïn thöù ba laø giai ñoaïn coù nhieàu bieán chuyeån vaø thay ñoåi vó ñaïi. “Ngay trong naêm 1975, vôùi nghò öôùc cuoái cuøng coù teân laø Helsinki Act, Giaùo Hoäi Coâng Giaùo ñaõ laáy laïi ñöôïc vieäc coâng nhaän töï do toân giaùo vaø nhöõng quyeàn nhaân baûn cuûa con ngöôøi. Töø naêm 1978, vò Giaùo Hoaøng thöôøng xuyeân leân tieáng noùi lôùn vôùi caùc quoác gia coäng saûn laø “Quí vò phaûi thi haønh nhöõng hieäp öôùc naøy, vì chæ ñöïa vaøo ñoù caùc chính quyeàn môùi coù tính caùch hôïp phaùp vaø ñöôïc thaønh laäp leân”.

Chính ñöùc giaùo hoaøng Gioan XIII ñaõ khai quang môû loái, ñöùc giaùo hoaøng Phaoloâ VI tieán tôùi moät caùch caån thaän, vaø ñöùc giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II taùi tung ra traän chieán thaùch thöùc vôùi heát khaû naêng cuûa mình.

Ñöùc Phaoloâ VI, trong moät baøi dieãn töø vaøo naêm 1978, môû ra lôøi môøi goïi vaø giao traùhc nhieäm cho ñaáng theá vò tieáp tuïc con ñöôøng. Ñöùc hoàng y Silvestrini nhaéc laïi giai ñoaïn naøy, ngaøi noùi:“Laïi khoâng phaûi laø thôøi gian chín muøi ñeå ñaùp öùng laïi lôøi ai oaùn cuûa haèng trieâu con ngöôøi muoán höôûng ñöôïc chieàu höôùng chính ñaùng veà töï do cho laõnh vöïc toân giaùo cuûa hoï hay sao? Thöïc teá ra, luùc ñoù laø thôøi gian chín muøi vaäy”.

Caâu hoûi laø taïi sao ñöùc hoàng y Casaroli laïi ñi ñaøm phaùn vôùi vôùi caùc theå cheá Coäng saûn thôøi ñoù? Ñöùc hoàng y Silvestrini traû lôøi raèng: “Caâu traû lôøi laø ngaøi hy voïng laøm thöùc tænh leân tia saùng hy voïng cho nhöõng ngöôøi bò aùp cheá, nhöõng tín höõu bò laêng nhuïc. Ñoù cuõng chính laø lôøi Thaùnh Vònh 56 maø chính Ñöùc hoàng y Casaroli ñaõ ñích thaân dòch ra töø baûn vaên Vulgate, maø thaùnh vònh naøy luoân gaây ñöôïc caûm höùng cho ngaøi. Ngaøi ñaõ chòu bieát bao gian khoå vì tình traïng Gaío hoäi taïi Ñoâng AÂu.Toâi nghó tôùi tröôøng hôïp ñöùc hoàng y Mindszenty, moät göông anh duõng maø chính ñöùc Giaùo hoaøng cuoái cuøng ñaõ xin Ngaøi töø chöùc vaø Ngaøi ñaõ vaâng phuïc töø nhieäm. Moät quyeát ñònh thaät laø phi thöôøng ñaày thaûm caûnh, nhö moät caùi gai goïn trong tieán trình 'Ostpolitik.' (tieáng Ñöùc coù nghóa laø“Chính saùch Ñoâng AÂu”). Ñieàu naøy phaûi ñöôïc nhaän ra”.

Chính vì “chính saùch Ñoâng AÂu” cuûa ñöùc hoàng y Casaroli ñoái vôùi caùc nöôùc Coäng saûn Ñoâng AÂu -- caùc quoác gia naøy coâng khai baét bôù vaø ñaøn aùp giaùo só cuõng nhö ngöôøi Coâng giaùo– maø teân tuoåi cuûa hoàng y trôû thaønh danh tieáng khaép hoaøn vuõ vaø vì söï hieäu naêng môû ra caùnh cöûa maø sau naøy laøm cho khoái Coäng saûn töø töø tan vôõ nhö nhöõng nuùi tuyeát tan tröôùc aùnh saùng maët trôøi. Chính saùch naøy ñaõ ñem laïi cho Giaùo Hoäi lôïi theá laø coù theá hoå trôï caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo taïi Ñoâng AÂu ngay khi maø chính theå Coäng saûn coøn naém quyeàn.

Ñöùc hoàng y Casaroli ñaõ thay maët giaùo hoaøng kyù hieäp ñònh vôùi Coäng saûn Hung gia lôïi vaøo naêm 1964 vaø vôùi Coäng saûn Yugoslavia vaøo naêm 966. Sau naøy chính Ngaøi cuõng ñaõ daãn ñaàu trong nhöõng cuoäc ñaøm phaùn vôùi laõnh tuï goäi caïo cuûa Soâ Vieát maø keát quaû laø ñaõ taïo baàu khí chính thöùc ho chuû tòch Soâ vieát laø Mikhail Gorbachev thaêm vieáng Vatican vaøo 1989. Môû ñaàu cho vieäc chuû nghóa Coäng saûn yeáu daàn vaø tan vôõ taïi Ñoâng AÂu vaø Nga soâ vieát.

Ngoaøi ra khoâng phaûi moïi böùc töôøng ñeàu ñoå vôõ vaøo naêm 1989 ñaâu. Cuoäc ñoái thoaïi vôùi Giaùo Hoäi Nga tieáp tuïc trôû neân khoù khaên. Nhaø baùo hoûi ñöùc hoàng y raèng: “Theo yù kieán Ngaøi ñöùc giaùo hoaøng coù seõ ñi thaêm Moscow hay khoâng? Ñöùc hoàng y Silvestrini traû lôøi raèng:“Toâi tin laø coù, tuy duø toâi khoâng theå noùi baèng caùch naøo vaø bao giôø seõ xaåy ra. Theá nhöng baát cöù ai tin vaøo Ñaáng Quan Phoøng, ñi vöïôït qua voøng lòch söû thì töï seõ thaáy ngay chuyeán ñi naøy khoâng sôùm thì muoän seõ ñöôïc thöïc hieän maø thoâi. Daàu vaäy, hieän taïi, cuoäc töû ñaïo cuûa kieân nhaãn laø caàn thieát”.- LM Traàn Coâng Nghò

Ghi chuù :
Chieán Tranh Laïnh ( The Cold War) : Tình traïng chieán tranh vì söï xung ñoät vuõ trang goàm coù nhöõng söï caêng thaúng, ñe doïa vaø möu lôïi veà caùc hoaït ñoäng chính trò. Ñöôïc coi nhö dieãn ra trong thôøi gian töø 1945- 1990 , trong ñoù coù söï lieân heä giöõa Lieân Bang Soâ Vieát vaø Ñoâng Aâu, maët khaùc giöõa Myõ vaø khoái Taây AÂu vaø caùc nôi khaùc. Chieán Tranh Laïnh ñöôïc laâm vaøo tình traïng traàm troïng vì nhöõng tuyeân truyeàn, nhöõng hoaït ñoäng ñöôïc aån giaáu bôûi caùc cô quan tình baùo vaø hình phaït veà kinh teá ñaõ buøng leân trong nhöõng cuoäc xung ñoät.
1950- 1953 : Chieán tranh Ñaïi Haøn.
1956: Nga Soâ xaâm löôïc Hung Gia Lôïi.
1962: khuûng hoaûng vì ñaïn teân löûa cuûa Nga Soââ.
1964-1975: Myõ tham gia chieán tranh Vieät Nam
1968: Nga Soâ nhuùng tay vaøo Tieäp Khaéc.
1972 : kyù baûn hieäp ñònh SALT I giöõa hai khoái Nga Myõ veà giôùi haïn vuõ khí. Baét ñaàu tình traïng caêng thaúng giöõa Ñoâng vaø Taây.
1975 : Hoäi nghò Helsinki taïi Phaàn Lan.
1979: Lieân Bang Xoâ Vieát xaâm löôïc Afghanistan.
1980-1981: Toång Thoáng Reagan uûng hoä cho caùc phong traøo ñoaøn keát taïi Ba Lan . Toång thoáng Myõ Reagan gaùn cho Nga Soâ“Ñeá quoác ma quæ”.
1982: Myõ gia taêng nhuùng tay vaøo Trung Myõ .
1983: Toång Thoáng Reagan ñeà xuaát ra quaân söï hoaù veà khoâng gian ( Star Wars).
1986: Chuû tòch Gorbachev ñeà nghò giaûi tröø vuõ khí nguyeân töû nhöng Toång Thoáng Reagan baùc boû ñeà nghò naøy.
1989: Nhöõng cuoäc caûi caùch lan traøn dieãn ra ôû caùc nöôùc Ñoâng Aâu, goàm coù trieät haï böùc töôøng thaønh Berlin taïi Ñöùc. Nhöõng buoåi toïa ñaøm giöõa khoái NATO vaø khoái Warsaw Pact
1990: Keát thuùc Chieán Tranh Laïnh trong baûn thoûa öôùc ñöôïc kyù vaøo thaùng 11 taïi Baleâ. Baûn thoaû öôùc khoâng xöû duïng vuõ khí nguyeân töû ñöôïc kí. Toång thoáng Myõ G Bush tuyeân boá baét ñaàu cho moät“luaät leä cuûa theá giôùi môùi”.

Hoäi nghò Helsinki- Hoäi nghò quoác teá vaøo naêm 1975 vôùi söï tham döï cuûa 35 nöôùc treân theá giôùi taïi Helsinki thuû ñoâ cuûa Phaàn Lan , trong ñoù coù caû Myõ vaø Nga, nhaèm ñaït tôùi moät söï thoûa thuaän veà an ninh, kinh teá, khoa hoïc , kyõ thuaät vaø nhaân quyeàn. Nguyeân teân cuûa Hoäi nghò laø Hoäi Nghò Helsinki veà An ninh vaø Hôïp taùc taïi Aâu Chaâu (CSCE) . Laàn thöù hai hoïp taïi Baleâ vaøo naêm 1990 tuyeân boá chaám döùt Chieán Tranh Laïnh.

Ostpolitik- Chính saùch ngoaïi giao cuûa nhieàu nöôùc Ñoâng Aâu coù lieân quan tôùi cheá ñoä Coäng Saûn tröôùc ñaây. Thuaät ngöõ ñöôïc Chính Phuû Coäng Hoøa Taây Ñöùc duøng, ñeå noùi leân söï môû maøn thöông löôïng vôùi Ñoâng Ñöùc vaøo thaäp nieân 1960 vaøo thôøi ñieåm aáy Ñoâng Ñöùc töø choái. Chính saùch ñöôïc ñeo ñuoåi vaø quyeát taâm thöïc hieän cho kì ñöôïc bôûi Thuû Töôùng Taây Ñöùc Willy Brandt. Ostpolitic laø tieáng gheùp cuûa Ñöùc : Ost=Ñoâng; Politik=chính trò.

VietCatholic News. 16/6/2000 VATICAN– Hoâm qua Ñöùc Thaùnh Cha Phaoloâ II, cuøng vôùi caùc hoàng y, caùc giaùm muïc ñaõ duøng böõa tröa vôùi 200 ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ngöôøi voâ gia cö ôû thaønh Roma. Böõa tieäc ñöôïc Ñöùc Thaùnh Cha khoaûn ñaïi trong chính phoøng tieäc thuoäc khu thính ñöôøng Phaoloâ VI.

Ngaøi noùi vôùi hoï raèng:“Trong taáp caû caùc cuoäc gaëp gôõ trong Naêm Thaùnh, thì cuoäc gaëp maët hoâm nay thöïc laø cuoäc hoäi ngoä yù nghóa vaø taâm tình nhaát. Toâi muoán gaëp caùc baïn vaø chia seû böõa aên naøy vaø noùi cho anh chò em roõ laø anh chò em ôû trong traùi tim cuûa giaùo hoaøng. Vôùi tình aâu yeám toâi oâm aáp moãi ngöôøi trong anh chò em, caùc baïn laø nhöõng ngöôøi raát quí meán ñoái vôùi toâi”.

Ngaøi noùi tieáp:“Tieác raèng thôøi gian vôùi anh chò em thaät quaù vaén voûi, nhöng toâi ñoan quyeát vôùi anh chò em raèng moãi ngaøy toâi ñeàu theo doõi anh chò 3m vôùi loøng caûm meán vaø lôøi caàu nguyeän. Khi toâi nhìn anh chò em, töøng ngöôøi moät, toâi nghó coù bieát bao nhieâu ngöôøi khaùc nöõa, taïi Roma nhöõng nhö taïi moïi nôi khaùc treân theá giôùi, ñang phaûi traûi qua nhöõng luùc thöû thaùch vaø caùc khoù khaên. Toâi muoán tieán ñeán gaëp töøng ngöôøi vaø noùi vôùi hoï: Caùc baïn ñöøng caûm thaáy moät mình ñôn coâi, vì Thieân Chuùa yeâu thöông caùc baïn. Giaùo hoaøng yeâu caùc baïn, anh chò em thaân yeâu, vaø cuøng vôùi Thieân Chuùa, Giaùo hoäi cuõng môû roäng caùnh tay ñoùn röôùc caùc anh chò em trong tình huynh ñeä”.

Sau ñoù Ngaøi coøn noùi theâm:“böõa côm tröa cuûa chuùng ta trong veû ñôn sô cuûa noù, nhöng bieåu hieäu moät söï söûa soaïn yù nghóa” cho Ñaïi Hoäi Thaùnh Theå theá giôùi seõ ñöôïc khai maïc taïi Roma vaøo ngaøy 18 thaùng naøy. Vaø chính Ñaïi hoäi naøy laø trung taâm ñieåm cuûa Naêm Thaùnh... Hoâm nay chuùng ta quaây quaàn beân baøn aên löông thöïc vaät chaát, tuaàn tôùi ñaây, chuùng ta laïi cuøng nhau vaø vôùi soá ñoâng hôn, chuùng ta qui tuï beân baøn tieäc thieâng lieâng, böõa tieäc Thaùnh Theå, ñeå möøng tình yeâu Thieân Chuùa, tình yeâu laøm chuùng ta thaønh anh chò em vôùi nhau vaø cho chuùng ta caûm thaáy tình lieân ñôùi gaén boù beàn chaëït.

Trong phaàn keát luaän, Ngaùi caùm ôn söï hieän dieän cuûa nhöõng vò khaùc vaø toaøn theå anh chò em coù maët hoâm nay, caùm ôn nhöõng ngöôøi toå chöùc vaø nhöõng ñaàu beáp soaïn böõa côm vaø nhöõng ngöôøi goùp vui trong böõa tieäc naøy. THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 16/6/2000 Haùn Thaønh- Toång Thoáng Nam Haøn Kim Ñaïi Trong noùi Baéc Haøn ñaõ ñoàng yù môøi Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaloâ ñeä nhò vieáng thaêm Baéc Haøn.

Phaùt ngoân vieân phuû toång thoáng , oâng Park Joon-young ñaõ noùi ,Kim Toång Thoáng ñaõ ñeà nghò nhaø laõnh ñaïo Baéc Haøn Kim Chaùnh Nhaät môøi Ñöùc Giaùo Hoaøng, nhaân cuoäc hoïp thöôïng ñænh lòch söû ñöôïc toå chöùc taïi Bình Nhöôõng trong ba ngaøy vöøa qua.

Oâng Joon-young ñaõ laäp laïi caâu traû lôøi cuûa Kim Chaùnh Nhaät raèng“OK, haõy noùi vôùi Ñöùc Giaùo Hoaøng ñeán ñaây”.

Phaùt ngoân vieân cuõng noùi Boä Tröôûng Ngoaïi Giao, oâng Lee Joung-binn ñaõ trình baøy vôùi Vatican veà vaán ñeà naøy .

(Vaøi giôø tröôùc khi trôû veà Haùn Thaønh , hai nhaø laõnh ñaïo cuøng caùc vieân chöùc, tay naém tay haùt leân baøi ñoàng ca “Ñoaøn tuï laø nguyeän öôùc cuûa chuùng ta” )

Toång Thoáng Kim Ñaïi Troïng, laø ngöôøi Coâng Giaùo, ñaõ baøn thaûo cho cuoäc vieáng thaêm cuûa Ñöùc Thaùnh Cha tôùi Baéc Haøn trong cuoäc vieáng thaêm cuûa oâng taïi Vatican vaøo thaùng ba ñaàu naêm nay, khi noùi raèng cuoäc vieáng thaêm cuûa Ñöùc Thaùnh Cha seõ taêng tieán cho moät neàn hoøa bình taïi baùn ñaûo.

Toång Thoáng Nam Haøn ñaõ cho bieát Ñöùc Giaùo Hoaøng toû ra raát muoán ñeán thaêm nöôùc coäng saûn, nöôùc khoâng uûng hoä toân giaùo, maëc daàu chæ ñöôïc vaøi nhaø thôø trong nöôùc ñöôïc nhìn nhaän.

Toång Thoáng Kim cuõng daãn chöùng lôøi Ñöùc Thaùnh Cha khi noùi raèng, seõ laø“moät pheùp laï” neáu Ngaøi coù theå tôùi Baéc Haøn. - Ngoïc Loan

VietCatholic News. 19/6/2000 Washington, (Tin AP): Noäi Caùc Clinton hoâm thöù Naêm tuaàn roài tuyeân boá Hoa Kyø neân duy trì lieân heä maäu dòch vôùi Vieät Nam duø nöôùc naøy vaãn tieáp tuïc nhöõng vi phaïm nhaân quyeàn vaø tình traïng ñaàu tö ñaày ruûi ro.

Ñieàu traàn tröôùc moät tieåu ban cuûa Quoác Hoäi cöùu xeùt ñeà nghò cuûa Toång Thoáng Clinton gia han quyeàn ñaëc mieãn maäu dòch cho chính quyeàn coäng saûn Vieät Nam theâm moät naêm, Ñaïi Söù Pete Peterson tuyeân boá "Hoaït ñoäng cuûa ta coù hieäu quaû".

Hoa Kyø môû lònh caám vaän maäu dòch töø naêm 1994 vaø ñaõ ñaït thoûa öôùc hieäp thöông môû roäng thò tröôøng töø thaùng Baûy nhöng caû hai beân vaãn khoâng coù giao thöông bình thöôøng vì vaäy tình traïng ñaëc mieãn maäu dòch cuûa Vieät Nam phaûi ñuoc taùi caáp moãi naêm.

OÂng Peterson, moät phi coâng Khoâng Quaân Hoa Kyø töøng bò caàm tuø taïi Vieät Nam hôn 6 naêm röôûi vaø sau ñoù trôû thaønh moät daân bieåu ñaûng Daân Chuû cuûa tieåu bang Florida, tuyeân boá: "Ñaây khoâng phaûi laø tình traïng hoaøn haûo vaø tình traïng naøy seõ coøn keøo daøi moät thôøi gian".

Daân bieåu Phil Crane, Ñaûng Coïng Hoøa - Illinois, Chuû Tòch Tieåu Ban Chuaån Chi uûng hoä ñeà nghò keùo daøi tình traïng ñaëc mieãn maäu dich. Daân bieåu Crane tuyeân boá oâng hy voïng thoûa öôùc hieäp thöông ñaït ñöôïc töø naêm 1999 seõ ñöôïc ñuùc keát nhanh choùng.

Ñaïi Söù Peterson noùi theâm maëc duø maäu dich cuûa hai nöôùc bò trì treä maáy laâu nay nhöng ñaõ coù nhieàu tieán trieån trong nhieàu ñòa haït khaùc nhö laø vieäc truy taàm haøi coát lính Myõ maát tích trong thôøi chieán tranh.

Peterson noùi chính phuû Vieät Nam ñaõ giuùp thuùc ñaåy chöông trình di daân, hôn 500,000 ngöôøi Vieät ñaõ chính thöùc ñi ñònh cö taïi Myõ töø ngaøy chieán tranh keát thuùc 25 naêm tröôùc ñaây.

Toång Thoáng Clinton kyù quyeát ñònh gia haïn tình traïng maäu dòch cho Vieät Nam vaøo ngaøy 3 thaùng Saùu, quyeát ñònh naøy ñöông nhieân trôû thaønh hieäu löïc neáu Quoác Hoäi khoâng phuû quyeát trong voøng 60 ngaøy.

Daân Bieåu Dana Rohrabacker, Ñaûng Coïng Hoøa - California, ngöôøi ñöa ra Quyeát Nghò choáng laïi gia haïn maäu dòch, tuyeân boá "Nhöõng höùa heïn lieân tuïc cuûa Haø Noäi trong vaán ñeà caûi toå kinh teá cuõng chæ laø nhöõng höùa heïn suoâng nhö bao nhieâu laàn tröôùc ñaây maø thoâi."

OÂng Rohrabacker noùi "Nhaø caàm quyeàn Coäng Saûn Vieät Nam ñaõ lôïi duïng loøng quaûng ñaïi cuûa Hoa Kyø ñeå tieáp tuïc aùp cheá vaø ñaøy ñoïa nhaân daân Vieät nam." - ÑOÃ-KHANH

VietCatholic News. 19/6/2000 VietCatholic Network xin coáng hieán ñoäc giaû baøi tham luaän "Chieán Löôïc Choáng Tham Nhuõng Cuûa Töôùng Traàn Ñoä" do oâng Traàn Bình Nam vieát. Taùc giaû Traàn Bình Nam laø moät ngöôøi vieát pheâ bình vaø tham luaän saâu saéc veà nhöõng vaán ñeà chính trò - ñaëc bieät laø chính trò Vieät Nam - cho nhieàu nhaät baùo vaø taïp chí vieät ngöõ taïi haûi ngoaïi. Nguyeân vaên baøi tham luaän nhö sau:

Töôùng Traàn Ñoä, moät töôùng laõnh trong haøng nguõ coäng saûn töøng ñoùng goùp nhieàu trong cuoäc chieán tranh choáng Phaùp giaønh ñoäc laäp. Sau chieán thaéng Ñieän Bieân Phuû ñaát nöôùc chia ñoâi, oâng theo chính saùch ñaûng ñem heát taâm löïc thoân tính mieàn Nam thoáng nhaát ñaát nöôùc döôùi cheá ñoä coäng saûn. Laø moät ngöôøi coäng saûn nhieàu tuoåi ñaûng oâng Traàn Ñoä tin raèng Vieät Nam seõ trôû neân phuù cöôøng döôùi söï laõnh ñaïo cuûa ñaûng oâng.

Nhöng ñaát nöôùc khoâng phuù cöôøng nhö oâng mô töôûng. Kinh teá xuoáng doác, ñaûng thoaùi hoùa, tham nhuõng lan traøn, daân chuùng laàm than, vaø töôùng Traàn Ñoä khoâng theå ngoaûnh maët laøm ngô an höôûng phuù quí nhö nhieàu ñaûng vieân "cao quyù" khaùc. OÂng leân tieáng pheâ bình keâu goïi ñaûng söûa sai vaø bò khai tröø ra khoûi ñaûng.

Duø bò khai tröø töôùng Traàn Ñoä vaãn tin ñaûng coäng saûn laø toát. Neáu tình hình ñaát nöôùc xaáu chæ vì nhaân söï xaáu maø ra. OÂng töï nguyeän laøm con ngöïa giaø ra söùc chaïy ngöôïc doøng ñeå giuùp ñaûng trôû veà vôùi nhaân daân. Ñoù laø neùt noåi baät nhaát cuûa töôùng Traàn Ñoä qua caùc baøi vieát tröôùc ñaây cuûa oâng.

Nhöng daàn daàn oâng nhaän ra raèng söï thaät khoâng phaûi vaäy. Khoâng phaûi ngöôøi xaáu, maø laø toå chöùc chính trò ñi ngöôïc vôùi qui luaät, ñaõ taïo ra moïi phi lyù, baát coâng, maø ai trong heä thoáng ñoù cuõng ñeàu phaûi boù tay. Loái suy nghó môùi naøy cuûa töôùng Traàn Ñoä ñöôïc thaáy roõ neùt laàn ñaàu tieân trong baøi vieát: "Moät Chieán Löôïc Daân Chuû Hoùa Ñeå Choáng Tham Nhuõng" oâng vieát trong thaùng 4/2000 vöøa qua do Noái Keát phoå bieán ra haûi ngoaïi.

Nhaän ñònh raèng tham nhuõng laø quoác naïn, oâng neâu caâu hoûi: "Taïi sao coù tham nhuõng vaø taïi sao choáng tham nhuõng khoù?". Coù phaûi (1) Vì caùn boä, ñaûng vieân thoaùi hoùa, (2) Vì aâm möu dieãn bieán hoøa bình cuûa ñòch, (3) Vì maët traùi cuûa cô cheá kinh teá thò tröôøng? (4) Vì löông cuûa caùn boä coâng nhaân vieân quaù thaáp? (trang 2)

Sau nhieàu naêm thaùng ngaãm nghó oâng nhaän thaáy raèng ñoù khoâng phaûi laø nguyeân nhaân chính. OÂng noùi tham nhuõng nhö quyõ Phaïm Nhan, cheùm ñaàu naøy troài ñaàu khaùc vì noù coù nguoàn goác xaâu xa hôn. Nguoàn goác ñoù laø söï laïm duïng quyeàn löïc. Nhöng töôùng Traàn Ñoä voäi vaøng minh xaùc söï laïm duïng quyeàn löïc chöa phaûi laø goác chính. Vì neáu laïm duïng quyeàn löïc theo nghóa thoâng thöôøng thì noù ñaõ naèm trong lyù do caùn boä ñaûng vieân thoaùi hoùa ôû treân. OÂng vieát: "Laïm duïng quyeàn löïc laïi coù nguoàn goác xaâu xa cuûa noù. Ñoù laø nhöõng theå cheá ñaõ taïo ra nhöõng ñieàu kieän, nhöõng hoaøn caûnh laøm cho ngöôøi ta tìm ñöôïc quyeàn löïc vaø töï do duøng ñöôïc quyeàn löïc ñoù." (trang 3). Ñaây laø laàn ñaàu tieân töôùng Traàn Ñoä xem theå cheá (nghóa laø cheá ñoä chính trò) laø nguoàn goác cuûa tham nhuõng.

Töôùng Traàn Ñoä khai trieån: "Ñoù laø nhöõng theå cheá quyeàn löïc khoâng coù cô cheá keàm haõm vaø giaùm saùt. Nhöõng theå cheá ñoù laïi laø con ñeû cuûa moät heä thoáng chính trò vaø söï vaän haønh cuûa noù. Nguyeân lyù cuûa söï vaän haønh naøy laø Ñaûng laõnh ñaïo tuyeät ñoái, toaøn dieän, trieät ñeå vaø ñoäc toân...." (trang 3)

OÂng vieát theâm: "Nhöõng theå cheá ñoù khoâng ñeå cho ngöôøi daân ñöôïc chuùt quyeàn naøo ñeå keàm haõm vaø kieåm tra nhöõng ngöôøi coù quyeàn löïc ..." (trang 3)

Ñeå yeåm trôï yù kieán môùi cuûa oâng (laø theå cheá chöù khoâng phaûi con ngöôøi) laø nguyeân nhaân cuûa tham nhuõng, töôùng Traàn Ñoä neâu ra vaø baùc boû laäp luaän cuûa moät soá nhaø lyù luaän cho raèng moät cheá ñoä ñoäc ñaûng cuõng coù theå coù daân chuû. OÂng vieát: "Coù nhaø lyù luaän neâu leân moät laäp luaän laø moät Ñaûng laõnh ñaïo cuõng coù theå coù daân chuû ñöôïc" vôùi caùc ñieàu kieän ví duï nhö : "Phaûi laø Ñaûng chaân chính caùch maïng; phaûi coù daân chuû trong ñaûng; phaûi coù trí thöùc, naêng löïc baûn laõnh cao; phaûi coù phöông thöùc toå chöùc vaø laõnh ñaïo ñöùng ñaén..." vaø oâng phaûn baùc laø laäp luaän "mô hoà vaø tröøu töôïng." Mô hoà vì cho duø coù nhöõng ñieàu kieän treân cuõng khoâng theå coù daân chuû. Vì daân chuû coù nghóa laø daân laøm chuû chöù khoâng phaûi Ñaûng laøm chuû nhö ñöôïc minh thò baèng Ñieàu 4 cuûa baûn Hieán Phaùp 1992. Töôùng Traàn Ñoä hoùm hónh: "Ñaûng ñeà ra ñieàu kieän nhö theá roài Ñaûng cöù töï nhaän mình ñaõ coù ñaày ñuû ñieàu kieän nhö theá vaø yeân trí nhö vaäy ñeå duy trì söï laõnh ñaïo ñoäc toân cuûa mình thì ai bieát ñaáy laø ñaâu ??"(trang 5)
Töôùng Traàn Ñoä vieát: "Laäp ra boä maùy nhaø nöôùc ñeå quaûn lyù xaõ hoäi thì boä maùy ñoù phaûi coù quyeàn löïc. Nhöng maø daân laøm chuû thì phaûi coù cô cheá cho daân giaùm saùt vaø kieåm soaùt quyeàn löïc ñoù" OÂng ghi nhaän Ñieàu 2 cuûa Hieán phaùp coù ghi: "Nhaø nöôùc cuûa nhaân daân, do nhaân daân, vì nhaân daân, taát caû quyeàn löïc cuûa nhaø nöôùc thuoäc veà nhaân daân ..." Nhöng: "Theá maø khoâng coù moät theå cheá naøo, moät cô cheá naøo baûo ñaûm cho nhaân daân thöïc hieän caùi quyeàn cao quyù ñoù. Ngöôïc laïi Hieán Phaùp laïi ghi ôû Ñieàu 4 : 'Ñaûng coäng saûn Vieät Nam ... laø löïc löôïng laõnh ñaïo Nhaø nöôùc vaø xaõ hoäi'. Theá thì chæ coù Ñaûng laø treân caû nhaø nöôùc, treân caû nhaân daân, vaø ñoù laø nguyeân lyù phaûn daân chuû lôùn nhaát" (trang 3)

OÂng Traàn Ñoä noùi raèng trong chöông V cuûa Hieán phaùp coù 34 Ñieàu "Trong ñoù ñaëc bieät coù Ñieàu 54 noùi ñeán quyeàn baàu cöû, öùng cöû, Ñieàu 59 noùi veà quyeàn thaûo luaän vaø tham gia quaûn lyù Nhaø nöôùc, Ñieàu 60 veà quyeàn töï do nghieân cöùu vaø saùng taùc, Ñieàu 69 veà töï do thoâng tin, baùo chí, töï do laäp hoäi vaø Ñieàu 74 veà quyeàn khieáu naïi toá caùo ..." Ñieàu naøo cuõng ñeïp vaø quyeàn cuûa daân lôùn laém nhöng "caùc Ñieàu cuûa Hieán phaùp phaàn lôùn ñeàu coù moät caùi ñuoâi 'theo luaät ñònh'". (trang 6). Luaät ñònh ñoù laø gì neáu khoâng phaûi laø Ñieàu 4. Moïi thöù quyeàn Hieán ñònh khaùc, chöa noùi ñeán caùc ñaïo luaät, phaùp leänh, thoâng tö cuûa Quoác hoäi vaø Nhaø nöôùc chæ laø nhöõng baûn vaên voâ nghóa vì Ñaûng coù theå duøng Ñieàu 4 ñeå voâ hieäu hoùa baát cöù luùc naøo vaø döôùi ñieàu kieän naøo tuøy thích. Daân chuû chæ coøn laø caùi baùnh veõ. Quyeàn haønh ñöôïc taäp trung tuyeät ñoái trong tay Ñaûng, trong tay moät soá ngöôøi trong Boä Chính Trò, hay thöïc teá trong tay oâng Toång bí thö Ñaûng.

Coù caây göôm Ñieàu 4 tuyeät ñoái trong tay Ñaûng vaãn chöa yeân loøng, neân caùc luaät vaø phaùp leänh ñöôïc ban haønh ñeàu coù tính caùch cho tay naøy voäi laáy laïi tay kia. Töôùng Traàn Ñoä vieát: "Caùc luaät ñaõ ban haønh ñeàu coù yù ñeà phoøng ngaên ngöøa nhöõng ngöôøi noùi söï thaät neân trong luaät hình söï, luaät baùo chí ñeàu coù ñieàu khoaûn quy moät toäi laø toäi 'lôïi duïng töï do, daân chuû'(trang 7). Trong khi ñoù phaùp leänh choáng tham nhuõng thì ghi "nghieâm caám moïi haønh vi lôïi duïng quyeàn toá caùo ñeå vu caùo" (trang 7). Vaø oâng ñaët caâu hoûi: "Chöa khuyeán khích söï toá caùo cuûa nhaân daân ñaõ ñoøi nghieâm trò 'toäi lôïi duïng quyeàn toá caùo' thì khoâng phaûi laø choáng maø laø beânh tham nhuõng." (trang 7).

Ñeå keát thuùc baøi nghieân cöùu, töôùng Traàn Ñoä ñöa ra moät chieán löôïc choáng tham nhuõng laø chieán löôïc daân chuû vaän haønh vôùi moät caùi thaéng döôùi söï giaùm saùt cuûa nhaân daân. Ñoù laø söï loaïi tröø ñoäc toân chuyeân cheá (trang 8). Töôùng Traàn Ñoä nhaän ñònh raèng ñaûng coäng saûn hay moät nhoùm ngöôøi naøo khaùc ngoaøi ñaûng (ñaûng chính trò khaùc?) phaûi laø moät yeáu toá trong sinh hoaït chính trò quoác gia, chöù Ñaûng khoâng phaûi laø taát caû cuûa quoác gia. OÂng vieát: "Ñaûng coù quyeàn duøng trí tueä vaø hoïc thuyeát cuûa mình ñeå ... ñeà xuaát nhöõng döï kieán chính saùch, vaø nhöõng ngöôøi khaùc ngoaøi Ñaûng cuõng coù quyeàn nhö vaäy. Coøn quyeàn quyeát ñònh (duøng hay khoâng) laø do quoác hoäi (nhaân daân). Ñaûng khoâng ñöôïc quyeát ñònh thay cho cô quan nhaø nöôùc vaø baét caû xaõ hoäi phaûi tuaân theo".

Töôùng Traàn Ñoä keát luaän: "Vì vaäy, vaán ñeà chieán löôïc bao truøm laø phaûi caûi caùch heä thoáng chính trò, ñònh laïi cô caáu heä thoáng chính trò.... Phaûi coù nguyeân taéc laø moïi toå chöùc xaõ hoäi phaûi ñoäc laäp vaø bình ñaúng vôùi nhau, khoâng theå coù toå chöùc cha vaø toå chöùc con ñöôïc ... Ñaáy laø neàn taûng cuûa neàn daân chuû". OÂng vieát tieáp moät caùch thoâng caûm nhöng cöông quyeát "vaø phaûi giaûi quyeát daàn daàn. Nhöng tröôùc sau gì thì cuõng phaûi giaûi quyeát." (trang 8)

Ñeå keát thuùc Chieán Löôïc Daân Chuû Hoùa, töôùng Traàn Ñoä neâu ra söï lo laéng cuûa moät soá ngöôøi (then choát trong Ñaûng) raèng "daân ta daân trí coøn thaáp (neáu boû quyeàn laõnh ñaïo cuûa Ñaûng) giao cho nhieàu quyeàn thì daân cuõng khoâng bieát duøng vaø duøng lung tung coù haïi cho xaõ hoäi" maát oån ñònh vaø keû ñòch lôïi duïng (trang 9, trang 10). Töôùng Traàn Ñoä hoûi: "Vaäy xin hoûi chôø ñeán bao giôø môùi giao ñöôïc quyeàn daân chuû cho daân ??? Khoâng giao thì laøm sao bieát daân duøng ñöôïc hay khoâng" Coøn keû ñòch: "Ai laø keû ñòch baây giôø? ... Ta ñang caàn laøm baïn vôùi taát caû moïi ngöôøi treân theá giôùi. .... Chính vì ta khoâng daân chuû thì ngöôøi ta môùi khoâng giao löu, khoâng hôïp taùc, khoâng ñaàu tö." Veà oån ñònh töôùng Traàn Ñoä xin ai ñoù chôù laãn loän yeân oån vôùi oån ñònh. OÂng quaû quyeát: "Coù daân chuû thì ñuùng laø noù seõ khoâng yeân oån, noù luoân luoân soâi ñoäng, nhieàu tieáng noùi" nhöng "nhö theá khoâng phaûi laø khoâng coù oån ñònh" (trang 10).

YÙ vaø lôøi vaên cuûa baûn "Moät Chieán Löôïc Daân Chuû Hoùa Ñeå Choáng Tham Nhuõng" cuûa töôùng Traàn Ñoä ñaõ ñeà ra moät chieán löôïc khoâng phaûi chæ ñeå dieät tröø tham nhuõng maø coøn laø con ñöôøng duy nhaát theo qui luaät ñeå phuïc höng ñaát nöôùc. Qui luaät ñoù laø Ñaûng coäng saûn Vieät Nam phaûi chaám döùt vai troø laõnh ñaïo ñoäc toân. Phaûi huûy boû Ñieàu 4 trong baûn Hieán phaùp naêm 1992.

Huûy boû Ñieàu 4 laø moät vieäc hoaøn toaøn thuaän töï nhieân neáu muoán giaûi quyeát beá taéc. Lieân bang Xoâ vieát vaø taát caû caùc nöôùc Ñoâng AÂu ñeàu thoâng qua con ñöôøng huûy boû moät ñieàu khoaûn töông töï nhö vaäy trong baûn Hieán phaùp cuûa hoï, traû quyeàn laïi cho daân tröôùc khi cuøng nhau baét tay xaây döïng laïi ñaát nöôùc. Chæ caàn nhöõng ngöôøi coäng saûn ñang caàm quyeàn taïi Haø Noäi coù ñöôïc moät taám loøng vì daân vì nöôùc nhö töôùng Traàn Ñoä maø thoâi. - Traàn Bình Nam

2.3. Soâng Saøi Goøn choân giaáu nhöõng bí maät cuûa lòch söû?

VietCatholic News. 18/6/2000 SAIGOØN -- Theo baùo Lao Ñoäng thì sau moãi laàn laën xuoáng loøng soâng vaø phaùt hieän ñöôïc theâm nhöõng di vaät, con soâng Saøi Goøn laïi noùi theâm nhöõng bí maät mang trong loøng noù. Baøi baùo vieát nhö sau:

Phaùt nguyeân töø cao nguyeân Hôùn Quaûn, soâng Saøi Goøn (SG) daøi 210km chaûy qua Taây Ninh, Bình Döông, vaø thaønh phoá Hoà Chí Minh. Taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh, ñoaïn cuoái cuûa noù hôïp löu vôùi soâng Ñoàng Nai thaønh soâng Nhaø Beø ñoå ra bieån theo nhieàu nhaùnh. Trong lòch söû, soâng SG laø con ñöôøng thuyû kieåm soaùt moät vuøng phía taây baéc Ñoâng Nam Boä. Ñoaïn cuoái soâng, thuaän lôïi cho vieäc löu thoâng neân töø nhieàu theá kyû tröôùc khu vöïc naøy ñaõ ñöôïc choïn laøm ñaàu moái giao thoâng trôû thaønh ñoâ thò SG saàm uaát, moät traïm trung chuyeån giöõa caùc vuøng phía nam baùn ñaûo Ñoâng Döông vaø vôùi theá giôùi. Nhaát laø töø sau khi coù söï goùp maët cuûa ngöôøi Vieät vaøo theá kyû 17. Vôùi beà daøy lòch söû nhö vaäy trong loøng vaø ven soâng SG aét haún coøn aån giaáu nhieàu di tích, di vaät quyù giaù cuûa caùc thôøi kyø lòch söû chöa ñöôïc khaùm phaù.

Phaùt hieän lôùn nhaát cho ñeán nay laø phaùt hieän veà caûng coå Beán Ngheù: Naêm 1990 khi con ñöôøng Toân Ñöùc Thaéng ñöôïc môû roäng, suoát ñoaïn caàu Khaùnh Hoäi qua beán Baïch Ñaèng ñeán Xí nghieäp Ba Son, caùc ñoaïn baêng ngang caùc con keânh laáp ôû ñöôøng Nguyeãn Hueä, Ñoàng Khôûi, caùc coâng nhaân ñaõ ñaøo leân moät soá löôïng lôùn haøng nghìn hieän vaät ñoà ñaát nung, ñoà goám. Goàm: Ñoà goám thoâ thôøi vaên hoaù où c - Eo (TK 1-6), bình huõ Khmer (TK 7-17), caùc loaïi goám Baùt Traøng, Haûi Döông, goám SG (TK 18 - ñaàu 20) ñoà goám Nam Trung Quoác (TK 17-19)... Caên cöù vaøo caùc keát quaû nghieân cöùu, caùc nhaø khaûo coå hoïc khaúng ñònh raèng ñaây laø daáu veát cuûa moät caûng coå thuoäc soâng SG maø thôøi gian hoaït ñoäng saàm uaát nhaát vaøo khoaûng theá kyû 18-19.

Töø 1988 ñeán 1996 taïi ñoaïn soâng SG thuoäc Xí nghieäp Ba Son, haøng chuïc khaåu ñaïi baùc haïng naëng (20 taán trôû leân) cuûa thöïc daân Phaùp coù nieân ñaïi saûn xuaát 1868-1886 ñaõ ñöôïc truïc vôùt. Vieäc phaùt hieän caùc khaåu suùng ñaõ gaây ra nhieàu tranh luaän: Ñaây laø suùng thöïc daân Phaùp phoøng thuû Saøi Goøn, hay laø nhöõng khaåu suùng trong caùc phaùo haïm hö hoûng cuûa Phaùp ñöôïc keùo veà Ba Son söûa chöõa...?

Roài töø ñoù ñeán nay luoân coù nhöõng phaùt hieän töø trong loøng soâng, chieác rìu ñaù coù nieân ñaïi 3.000 naêm caùch ngaøy nay, laø chieác bình voâi ñaát nung khoaûng 300 tuoåi, chieác oáng nhoå theá kyû 18, chieác noài naáu kim loaïi thuoäc vaên hoaù où c - Eo, nhöõng vieân ñaïn baèng gang theá kyû 18, ñaàu oáng ñieáu cuûa ngöôøi Chaâu AÂu theá kyû 19, ñaëc bieät laø moät chieác xuoàng ñoäc moäc ñöôïc ñeõo töø moät caây goã nguyeân coù leõ thuoäc daân toäc Khmer caùch nay 5 theá kyû. v.v... Naêm 1998 coù moät vuï vieäc ñaùng chuù yù: caùn boä Baûo taøng Quaân khu 7 phaùt hieän moät con taøu saét ñaém ôû caùch thöôïng löu caàu SG khoaûng 1km. Nhöõng ngöôøi thôï laën ñaõ laáy leân ñöôïc moät thanh göôm Phaùp khaù nguyeân veïn coù khaéc teân chuû nhaân; moät chieác baton goã bòt baïc, ñoaïn tay caàm laø moät chieác nanh heo; moät thuøng röôïu baèng goã gheùp; ñoàng xu lôùn: Indochine Francaise (Ñoâng Döông thuoäc Phaùp) phaùt haønh naêm 1886; moät bình boâng treo töôøng goám men traéng Phuùc Kieán, moät noài suùpde lôùn ñoát cuûi ñöôøng kính 170cm daøi tôùi 200cm baèng saét ñaõ bò hö haïi naëng. Ngoaøi ra coøn 2 soï ngöôøi naèm ôû vò trí con taøu nhöng ñaõ khoâng ñöôïc vôùt leân. Böôùc ñaàu nhaän ñònh ñaây coù theå laø moät chieác taøu saét tuaàn giang chaïy maùy hôi nöôùc cuûa thöïc daân Phaùp. Thôøi ñieåm taøu chìm töø 1886 ñeán ñaàu theá kyû 20.

Naêm 1999, nhöõng ngöôøi thôï laën laïi phaùt hieän theâm moät con taøu baèng goã coù taûi troïng haøng traêm taán chìm caùch con taøu noùi treân khoaûng 2km veà phía thöôïng löu. Tuy nhieân khoâng thaáy hoï ñeà caäp ñeán hieän vaät treân con taøu naøy...

Taát caû caùc phaùt hieän treân ñaây taïi soâng SG - tuy chöa thoáng keâ ñaày ñuû - nhöng ñaõ gôïi cho chuùng ta moái quan taâm hôn tôùi noù. Caàn phaûi thaáy: Maëc duø laø doøng chaûy, song nhöõng gì ñaõ chìm beân döôùi soâng khoâng maát, khoâng bò troâi ñi maø coøn ôû laïi - duø khoâng ôû nguyeân choã cuõ - ñang chôø moät ngaøy naøo ñoù noùi leân bí maät cuûa mình. Ñaùng tieác raèng taïi TPHCM cho ñeán nay, giôùi khaûo coå hoïc chöa heà coù nhöõng hoaït ñoäng khaûo coå hoïc döôùi nöôùc. Nhöng vì coâng cuoäc nghieân cöùu vaø baûo veä di saûn lòch söû, vaên hoaù, ñaõ ñeán luùc caàn phaûi xuùc tieán nhöõng hoaït ñoäng khaûo coå hoïc soâng SG. Bôûi roõ raøng treân thöïc teá, nhöõng hieän vaät laáy leân töø döôùi loøng soâng ñeàu coù tieáng noùi chung vaø khaù phuø hôïp vôùi nhöõng hieän vaät tìm ñöôïc trong loøng ñaát. Hôn nöõa, chuùng goùp phaàn boå sung cho vieäc nghieân cöùu lòch söû TP ngaøy theâm hoaøn chænh. THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 18/6/2000 SAIGOØN – Vaøo ngaøy 15-6-2000 vöøa qua, chöông trình phaùt trieån LHQ (UNDP) ñaõ hoïp baùo ñeå coâng boá baùo caùo "Nghieân cöùu veà vieän trôï cho lónh vöïc moâi tröôøng ôû Vieät Nam" do UNDP vaø Vieät Nam hôïp taùc nghieân cöùu.

Taïi cuoäc hoïp baùo, Coá vaán veà moâi tröôøng cuûa UNDP taïi Vieät Nam Craig Leisher cho bieát, vôùi toác ñoä gia taêng daân soá 2,07% nhö hieän nay, daân soá Vieät Nam seõ leân tôùi 155 trieäu vaøo naêm 2035.

Cuõng theo oâng C.Leisher, Vieät Nam hieän ñöùng haøng thöù 5 veà soá daân trong soá nhöõng nöôùc noâng nghieäp treân toaøn theá giôùi, vôùi maät ñoä daân soá 223 ngöôøi/km2, trong ñoù maät ñoä daân soá ôû ñoàng baèng chaâu thoå soâng Hoàng cao tôùi 1.142 ngöôøi/km2.

Söï gia taêng daân soá nhanh choùng ôû Vieät Nam hieän laø söùc eùp lôùn nhaát ñoái vôùi vaán ñeà moâi tröôøng.

Baùo caùo cuûa UNDP ñöa ra 50 khuyeán nghò ñeå caûi thieän moâi tröôøng ôû Vieät Nam, trong ñoù coù ñeà nghò taêng theâm 10% ñeán 20% voán ODA daønh cho moâi tröôøng trong töông lai. THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 18/6/2000 ROCHESTER, N.Y. (VB) -- Cho tôùi khi Michelle Ñoã nghæ giaûi lao, ngöôøi ta khoâng theå phaân bieät ñöôïc coâ vôùi nhöõng tay vôït boùng baøn ngöôøi Myõ khaùc ñang huaán luyeän cho nhöõng traän ñaáu thöû Theá Vaän hai thaùng tröôùc.

Coù leõ coâ thaáp hôn so vôùi haàu heát caùc ngöôøi khaùc taïi khoùa huaán luyeän ôû Rochester, N.Y., vaø nhöõng kyõ thuaät ñöa boùng, loái chôi boùng cuûa coâ gioáng kieåu caùch ñaøn oâng hôn laø nhöõng nöõ ñaáu thuû. Nhöõng söï khaùc bieät ñoù thì tinh vi, khoù nhaän.

Khi coâ rôøi baøn banh vaøo thôøi gian ngöng ñaáu, luùc ñoù coâ Ñoã môùi trôû neân khaùc ngöôøi. Ngöôøi ñaày moà hoâi vaø thôû meät nhoïc, Ñoã tìm moät baøn boùng khoâng coù ngöôøi ñaùnh, laáy quyeån saùch ra vaø baét ñaàu laøm baøi taäp hoùa hoïc.

Baøi taäp khoâng laø vaán ñeà ñoái vôùi nhöõng ñoái thuû ngöôøi Myõ cuûa coâ. Dó nhieân, nhöõng ñoái thuû cuûa coâ cuõng khoâng coøn hoïc ôû Trung hoïc.

Tuaàn truôùc, Ñoã ñöôïc 17 tuoåi, vaø khi coâ thi ñaáu ôû Sydney, UÙc, coâ seõ laø ngöôøi chôi boùng baøn thieáu nieân ñaàu tieân ñaïi dieän cho Myõ ôû Theá Vaän Hoäi. Coâ khaùc theá heä vôùi caùc ngöôøi thi ñaáu vôùi coâ, Jun Gao Chang 31 tuoåi vaø nam ñaáu thuû Myõ haøng ñaàu Cheng Yinghua 41 tuoåi.

Coâ hieän hoïc lôùp 11 taïi tröôøng Trung hoïc Notre Dame ôû San Jose, moät tröôøng nöõ sinh Coâng giaùo ñaët nhöõng ñoøi hoûi xeáp haïng cao ñoái vôùi coâ khoâng caàn bieát coâ ñaùnh boùng baøn coù kyû luïc gioûi ra sao.

Chuyeän chöa ngöøng khi coâ ôû Milpitas. Coâ daäy sôùm ñeå ñi hoïc, coâ ñaõ theo hoïc nhöõng lôùp Anh ngöõ, lòch söû nöôùc Myõ, Toân giaùo Theá giôùi, Hoùa hoïc, lôùp Taây Ban Nha ngöõ III, Ñaïi Soá II. Sau giôø hoïc, coâ thöïc taäp ñaùnh boùng baøn khoaûng 3 ñeán 4 tieáng, veà nhaø vaøo luùc 7 giôø toái vaø taém xong baét ñaàu laøm baøi taäp ôû nhaø töø 3 ñeán 4 tieáng moãi toái. "Toâi thöôøng ñi nguû vaøo luùc 1 hay 2 giôø saùng, thænh thoaûng toâi daäy sôùm vaøo buoåi saùng ñeå laøm cho xong baøi taäp." Ñoã noùi.

Nhöõng khoù khaên vaãn coøn. Khaû naêng laø moät ngoâi sao Theá Vaän Hoäi naêm 2004, 2008 vaø naêm 2012 coù theå khoâng ñöôïc tính cho moät ngöôøi quaù treû, quaù gioûi. Vaø trong voøng moät naêm, Ñoã seõ phaûi quyeát ñònh coâ coù muoán leân ñaïi hoïc khoâng vaø tieáp tuïc thôøi khoùa bieåu baän roän hay trì hoaõn vieäc hoïc ñaïi hoïc ñeå coù theå chuù taâm toaøn boä vaøo boùng baøn ñeå gaët haùi keát quaû toát ñeïp. Hieän giôø, Ñoã mong ñöôïc vaøo ñaïi hoïc ñeå tieáp tuïc thôøi khoùa bieåu baän roän cuûa coâ.

Nhieàu laàn coâ ñaõ phaûi gaùc boû nhieàu vieäc ñeå chôi boùng baøn. Coâ baét ñaàu chôi boùng baøn luùc coâ 9 tuoåi, tröôùc ñoù coâ ñaõ hoïc döông caàm trong hai naêm. Vaø vieäc quan taâm veà ñaùnh boùng baøn ñaõ taêng leân laøm cho oâng giaùo döông caàm phaûi ñöông ñaàu vôùi coâ baèng moät toái haäu thö.

"OÂng thaày noùi laø toâi phaûi choïn hoaëc caùi naøy hay caùi kia," Ñoã noùi, "bôûi vì coå tay caàu thuû boùng baøn chuùng toâi khoâng ñöôïc thö giaõn, vaø trong döông caàm thì baïn phaûi ñeå coå tay thö giaõn môùi chôi xuoâi xeû ñöôïc."

Khoûi noùi, Ñoã baây giôø chæ coøn chôi döông caàm thænh thoaûng, vôùi khuûy tay cöùng ngaét. Nhöng chæ trong vaøi thaùng sau khi caàm vôït boùng baøn leân, coâ ñaõ thaéng giaûi thi ñaáu voâ ñòch toaøn quoác luùc döôùi 10 tuoåi.

James Ñoã cha coâ, rôøi Vieät Nam vaøo naêm 1971, oâng hoïc ôû Ñaïi hoïc Santa Clara trong cöông vò moät sinh vieân du hoïc chöông trình trao ñoåi. OÂng khôûi ñaàu cho con trai vaø keá ñeán laø con gaùi moân boùng baøn vaø boùng baøn ñaõ trôû thaønh ngheà cuûa con gaùi oâng. OÂng thöôøng duøng taát caû thôøi gian nghæ heø cuûa oâng ñeå chôû coâ ñeán nôi huaán luyeän vaø tôùi nhöõng cuoäc thi ñaáu. THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 18/6/2000 TOKYO (Kyodo) (VB) -- Trong khi Ñaûng CSVN keâu goïi xaây döïng kinh teá ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, Nhaät laïi vieän trôï cho VN ñeå bieán thaønh neàn kinh teá theo ñònh höôùng thò tröôøng.

Boä Ngoaïi Giao Nhaät hoâm Thöù Saùu ñaõ ñöa ra caùc höôùng daãn chính saùch veà vieäc nôùi roäng vieän trôï phaùt trieån chính thöùc (official development assisstance, ODA) cho Vieät Nam, Ai Caäp, Ghana vaø Tanzana.

Baûn höôùng daãn noùi veà thôøi kyø 5 naêm, taäp trung veà nhaân duïng vaø haï taàng cô caáu ñeå hoã trôï caûi toå taïi VN, hoã trôï oån ñònh kinh teá vaø xaõ hoäi ñeå giuùp cuûng coá vai troø Ai Caäp trong tieán trình hoøa bình Trung Ñoâng, xoùa ngheøo ôû Ghana, vaø xoùa khoaûng caùch kinh teá ôû Tanzania.

Caùc keá hoaïch cuõng neâu baät chính saùch nôùi roäng tin duïng treân tieàn yen cho VN vaø Ghana phuø hôïp yù ñònh cuûa hoï muoán hoaøn traû caùc khoaûn nôï meàm, baát keå moät döï tính quoác teá ñang vaän ñoäng xoùa boû tín duïng chính thöùc cho caùc nöôùc quaù ngheøo ñang mang ñaày nôï.

Baûn vaên veà VN daày 16 trang lieät keâ caùc lónh vöïc öu tieân nhö nguoàn nhaân duïng cho vieäc chuyeån sang kinh teá thò tröôøng, naêng löïc ñieän vaø haï taàng cô caáu giao thoâng, noâng nghieäp, giaùo duïc, y teá - keå caû caùc böôùc ñeå choáng beänh AIDS vaø beänh soát teâ lieät - vaø giöõ moâi sinh.

"OÅn ñònh chính trò vaø phaùt trieån kinh teá taïi VN laø quan troïng cho söï oån ñònh toaøn vuøng Ñoâng Nam AÙ," theo Boä naøy noùi khi toùm taét baûn vaên.

"Vôùi quan heä giöõa Nhaät vaø VN ñang tieán ñeàu ñaën, ñieàu quan troïng cho Nhaät laø phaûi hoã trôï noã löïc cuûa VN thöïc hieän ñöôïc neàn kinh teá ñònh höôùng thò tröôøng," theo baûn vaên. Naêm 1998, chöông trình ODA cuûa Nhaät ñaõ giuùp VN toång coäng 388.61 trieäu ñoâ la. THIEÂN-AÂN

VietCatholic News. 17/6/2000 Thöù Naêm, Ngaøy 15 thaùng 6, 2000, Tin Asia Pulse: Haø Noäi: Thoûa hieäp döï aùn thí ñieåm veà moâi sinh môùi ñaây ñaõ ñöôïc kyù keát giöõa Caûng Ñaø Naüng vaø Toå Chöùc Haøng Haûi Quoác Teá.

Thoûa hieäp naøy bieán haûi caûng Ñaø Naúng thaønh caûng thöù ba ôû AÙ Chaâu ñöôïc choïn trong döï aùn, hai thaønh phoá kia ôû Trung Quoác vaø Ñaøi Loan.

Muïc ñích cuûa döï aùn naøy laø ñeà cao vieäc baûo veä moâi sinh trong moïi taàng lôùp daân chuùng, naâng cao vieäc quaûn trò moâi sinh vaø taøi nguyeân.

Ñaø Naüng hieän naèm trong vuøng kinh teá bieät laäp goàm coù 15,000 caây soá vuoâng laõnh haûi, vôùi 113,000 taán döï tröõ taøi nguyeân thuûy saûn.

Ñeå taøi trôï cho döï aùn Toå Chöùc Haøng Haûi Quoác Teá cung caáp $500,000 Myõ Kim vaø chính quyeàn thò xaõ Ñaø Naüng ñoùng goùp $700,000 trong naêm naêm. Duyeân haûi Ñaø Naüng daøi 90 caây soá, vôùi caûng nöôùc saâu vaø 1200 hec-ta nöôùc daønh cho moâi sinh thuûy lôïi.

Hoaøng Tuaán Anh, Phoù Chuû Tòch Uûy Ban Nhaân Daân Thaønh Phoá Ñaø Naüng tuyeân boá trong buoåi leã kyù keát thoûa hieäp raèng ñoâ thò hoùa vaø phaùt trieån kinh teá ñaõ taïo nhieàu aùp löïc cho vaán ñeà moâi sinh vaø taøi nguyeân thieân nhieân cuûa thaønh phoá. Thieân tai nhö laø baõo luït, gioù loác, haïn haùn vaø soùng thaàn ñaõ xaûy ra thöôøng xuyeân hôn vaø gaây raát nhieàu toån haïi. ÑOÃ KHANH löôïc dòch - ÑOÃ-HÖÕU

VietCatholic News. 17/6/2000 Washington: Theo tin Reuters - Ngaøy 15 thaùng 6, 2000. Ñaïi Söù Myõ Pete Peterson ñieàu traàn taïi Quoác Hoäi hoâm Thöù Naêm ñaõ cho bieát raèng caùc giôùi chöùc cao caáp thöông thuyeát veà hieäp thöông cuûa Myõ vaø Vieät Nam seõ taùi nhoùm hoïp vaøo thaùng tôùi nhaèm muïc ñích ñaït thoûa hieäp thöông maïi tröôùc cuoái naêm nay.

Ñaïi Bieåu Ngoaïi Thöông Hoa Kyø laø baø Charlene Barchefsky hoài thaùng Naêm ñaõ môøi Boä Tröôûng Ngoaïi Thöông Vieät Nam Vuõ Khoan ñeán Washington ñeå taùi nhoùm nhöõng cuoäc thöông löôïng hieäp thöông ñaõ bò ñình chæ töø naêm 1999.

Ñaïi Söù Peterson tuyeân boá coù leõ ñaõ coù aùnh saùng cuoái ñöôøng haàm, oâng ñaõ ñöôïc thoâng baùo khoâng chính thöùc raèng Vieät Nam muoán ñeán Washington ñeå keát thuùc thoûa öôùc song phöông veà hieäp thöông. Ñaïi Söù Myõ Peterson phaùt bieåu tröôùc Tieåu Ban Chuaån Chi cuûa Haï Vieän Hoa Kyø.

Theo oâng Peterson, cuoäc gaëp gôõ giöõa Khoan vaø Barshefsky coù theå seõ ñöôïc saép xeáp vaøo giöõa thaùng Baûy, coù theå thoûa hieäp seõ ñöôïc kyù keát vaø ñeä trình cho Quoác Hoäi tröôùc cuoái naêm.

Treân nguyeân taéc, hai beân Myõ Vieät ñaõ ñi ñeán thoûa hieäp vaøo thaùng Baûy naêm 1999, nhöng sau ñoù chính quyeàn coïng saûn Vieät Nam nuoát lôøi khoâng chòu kyù hieäp thöông vieän leõ thoûa öôùc khoâng coâng baèng cho Vieät Nam.

Thoûa öôùc hieäp thöông noùi treân, sau ba naêm thöông löôïng, seõ giuùp giaûm giaù thueá quan ñaùnh treân haøng hoùa vaø dòch vuï, baûo veä nhöõng taøi saûn trí tueä vaø naâng phaåm chaát cuûa ñaàu tö ngoaïi quoác giöõa hai nöôùc.

Giôùi quan saùt tình hình Vieät Nam cho raèng sôû dó Vieät Nam khoâng chòu kyù hieäp öôùc vì nhöõng ngöôøi caàm quyeàn coäng saûn lo sôï seõ maát quyeàn kieåm soaùt kinh teá do haäu quaû cuûa söï môû roäng thò tröôøng khi coù hieäp thöông.

Tình traïng beá taéc cuûa ñaøm phaùn hieäp thöông ñaõ laøm nhaù nhem khung caûnh kinh teá Vieät Nam trong naêm qua, nhöõng giôùi ñaàu tö ngoaïi quoác raát thaát voïng vì chính saùch beá quan kinh teá vaø giaù caû nhaûy voït cuûa Vieät Nam.

Giôùi chöùc Myõ khaúng ñònh raèng hoï seõ khoâng taùi thöông thuyeát nhöõng ñieàu khoaûn ñaõ ñöôïc hai beân ñoàng yù, Myõ chæ saün saøng laøm saùng toû nhöõng chi tieát cuûa thoûa hieäp maø thoâi.

Daân Bieåu Phil Crane, thuoäc Ñaûng Coâïng Hoøa cuûa Tieåu bang Illinois, Chuû Tòch Tieåu Ban Chuaån Chi coù yù thuùc duïc hai beân Myõ-Vieät neân keát thuùc thoaû hieäp cho sôùm, thôøi gian seõ khoâng coøn bao nhieâu ñeå Quoác Hoäi Myõ thoâng qua thoûa hieäp vì laø naêm baàu cöû cho neân Quoác Hoäi seõ beá maïc khoùa hoïp vaøo thaùng Möôøi Moät.

Trong khi ñoù, ñeå coù moät giaûi phaùp taïm thôøi, thaùng tôùi coù leõ Quoác Hoäi seõ chaáp thuaän cho Vieät Nam höôûng theâm moät naêm trong chöông trình xuaát caûng cuûa Myõ.

Caùc kinh teá gia vaãn cho raèng Vieät Nam caàn phaûi noã löïc caáp tieán hoùa neàn kinh teá moät söï kieän ñöông nhieân ñi ñoâi vôùi thoûa hieäp ngoaïi thöông vôùi Myõ. Buø laïi, Vieät Nam seõ ñöôïc höôûng thueá quan thaáp vaøo thò tröôøng Myõ nhö haàu heát caùc nöôùc khaùc.

Ñaïi Söù Peterson noùi theâm raèng chìa khoùa cho söï phuïc hoài kinh teá cuûa Vieät Nam laø hieäp thöông vôùi Myõ seõ doïn ñöôøng cho vieäc gia nhaäp To&