VietCatholic News. 30/4/2000 VATICAN – Nhö tin VietCatholic ñaõ loan tröôùc vaøo saùng ngaøy 28.4.2000 taïi Vaên Phoøng Baùo Chí Toaø Thaùnh, coù vieäc giôùi thieäu Ngaøy Naêm Thaùnh daønh ñeå töôûng nhôù caùc chöùng nhaân ñöùc tin trong theá kyû XX. Vieäc töôûng nieäm “nhöõng vò töû ñaïo môùi” naøy seõ dieãn ra vaøo ngaøy 7 thaùng 5 taïi hí tröôøng Colosseum, theo Ñöùc Hoàng y Roger Etchegaray, Chuû Tòch Uyû Ban Trung Öông veà Ñaïi Naêm Thaùnh 2000.

Nhaéc laïi ñeà nghò cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ veà cuoäc töôûng nieäm naøy trong “Tertio Millennio Adveniente” vaøo thaùng Möôøi 1994, Ñöùc Hoàng y noùi raèng ngaøy 7 thaùng Naêm “laø ngaøy giuùp cho Hoäi Thaùnh yù thöùc hôn veà caên tính ñích thöïc cuûa mình: Hoäi Thaùnh cuûa nhöõng chöùng nhaân, Hoäi Thaùnh cuûa nhöõng vò töû ñaïo.” Ngaøi noùi theâm raèng “ñoâi luùc chuùng ta coù moät yù töôûng veà töû ñaïo quaù laõng maïn vaø bò giôùi haïn vaøo nhöõng caâu chuyeän phi thöôøng môû cöûa cho vieäc phong thaùnh, trong khi vieäc töû ñaïo phaûi laø chaân trôøi quen thuoäc trong cuoäc soáng cuûa moïi Kitoâ höõu.”

Nhöõng vò töû ñaïo môùi laø ai? Ñöùc Hoàng y Etchegaray ñaõ töï hoûi. “Hoï laø nhöõng ngöôøi bò baét bôù vì loøng caêm gheùt Ñöùc Kitoâ vaø Hoäi Thaùnh Ngöôøi,... (hoaëc) hoï laø naïn nhaân cuûa nhöõng Hoaøng ñeá Caesar môùi... Ngaøy hoâm nay, haït gioáng töû ñaïo thöôøng ñöôïc tìm thaáy trong moái quan heä cuûa Hoäi Thaùnh vôùi ngöôøi ngheøo, ngöôøi bò loaïi tröø vaø bò aùp böùc.”

Ñöùc Hoàng y nhaän ñònh raèng ngaøy 7 thaùng Naêm seõ laø moät ngaøy ñeå dieãn taû moät “tình lieân ñôùi maõnh lieät nhaát” vôùi nhöõng ai ñau khoå ñeå laøm chöùng cho ñöùc tin,” vaø ñaõ chæ ra raèng Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ öôùc muoán söï lieân ñôùi aáy bao goàm caû caùc giaùo phaùi kitoâ giaùo khaùc.

Toång Giaùm muïc Cresenzio Sepe, Toång Thö Kyù cuûa UÛy Ban Naêm Thaùnh, noùi raèng “kyù öùc veà caùc vò töû ñaïo” laø moät trong nhöõng bieåu töôïng môùi – cuøng vôùi nhöõng bieåu töôïng khaùc nhö “thanh taåy yù öùc” vaø cam keát giaûm nôï cho nöôùc ngoaøi vì hoøa bình vaø coâng baèng – ñöôïc Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II trình baøy ñeå ñònh roõ ñaëc ñieåm Naêm Thaùnh 2000. Vì theá, buoåi töôûng nieäm vaøo ngaøy 7 thaùng Naêm, daønh ñeå töôûng nhôù caùc chöùng nhaân ñöùc tin cuûa theá kyû XX, ñoùng moät vai troø ñaëc bieät quan troïng, caû trong Naêm Thaùnh vaø trong aùnh saùng cuûa toaøn boä Huaán quyeàn cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II, ngöôøi ñaõ coáng hieán suoát 22 naêm cuûa trieàu ñaïi ngöôøi ñeå toân kính nhöõng vò ñaõ laøm chöùng cho chaân lyù Tin möøng baèng caû cuoäc ñôøi.”

Ñöùc Giaùm muïc Michel Hrynchyshyn, C.SS.R., Chuû Tòch UÛy Ban Naêm Thaùnh “Nhöõng Chöùng Nhaân Ñöùc tin cuûa Theá kyû XX,” ñaõ phaùt bieåu raèng: “Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ giao cho UÛy Ban 'Nhöõng Vò Töû Ñaïo Môùi' nhieäm vuï cao quyù laø lieät keâ danh saùch, hay ñuùng hôn laø phaân loaïi, caùc chöùng nhaân ñöùc tin trong theá kyû XX. Bieát raèng caùc Kitoâ höõu ñaõ bò baùch haïi vaø bò gieát cheát vì ñöùc tin ‘ôû khaép nôi treân traùi ñaát’, UÛy ban ñaõ tieán haønh saép xeáp theo tieâu chuaån ñòa dö vaø luïc ñòa.”

Vò Giaùm muïc xuaát thaân töø Ukraine noùi tieáp “nhöõng öôùc tính veà con soá caùc vò töû ñaïo raát khaùc nhau. Quaû theá, David Barret, moät hoïc giaû ñoäc laäp, trong ‘Boä Baùch khoa veà Theá giôùi Kitoâ giaùo” cuûa oâng, cho raèng theá kyû XX ñaõ saûn sinh ra soá löôïng Kitoâ höõu töû ñaïo gaáp ñoâi con soá taát caû nhöõng vò töû ñaïo tröôùc theá kyû XIX goäp laïi.”

Nhaø Söû hoïc Andrea Riccardi ñaõ chæ ra raèng “Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II, vôùi lôøi keâu goïi taùi khaùm phaù kyù öùc veà caùc chöùng nhaân ñöùc tin, ñaõ khôûi söï moät tieán trình maø chöa keát thuùc. Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ coù kinh nghieäm laàn ñaàu tieân veà caùc bieán coá Theá Chieán Thöù II, khi cheá ñoä Phaùt xít môùi aùp ñaët treân daân chuùng Balan vai troø cuûa moät quoác gia bò noâ leä. Ngaøi ñaõ soáng nhöõng naêm bò coäng saûn baét bôù. Kinh nghieäm cuûa ngaøi veà söï ñau khoå cuûa nhöõng ngöôøi tuyeân xöng vaø chöùng nhaân ñöùc tin ñaõ laø nhöõng kinh nghieäm tröïc tieáp vaø rieâng tö.”

Ñöùc Giaùm Muïc Piero Marini, Tröôûng nghi leã cuûa Giaùo hoaøng, ñaõ trình baøy raèng “buoåi töôûng nieäm cuûa Hoäi Thaùnh veà caùc chöùng nhaân ñöùc tin trong theá kyû XX, ñöôïc toå chöùc vaøo Chuùa Nhaät ngaøy 7 thaùng 5... ñöôïc gaén lieàn vôùi lôøi khaúng ñònh cuûa Ñöùc Thaùnh Cha trong Toâng Thö “Tertio Millennio Adveniente”: “Vaøo theá kyû chuùng ta ñang soáng, caùc vò Töû ñaïo ñaõ quay trôû laïi, nhieàu ngöôøi trong hoï voâ danh, ‘nhöõng chieán só voâ danh’, ta coù theå noùi theá, vì söï nghieäp cuûa Thieân Chuùa. Caàn phaûi heát söùc traùnh laõng queân chöùng taù cuûa hoï trong Hoäi Thaùnh... Cöû chæ naøy khoâng theå thieáu tính caùch dieãn taû ñaïi keát. Coù leõ hình thöùc thuyeát phuïc nhaát cuûa Phong traøo Ñaïi keát laø tính Ñaïi keát cuûa caùc thaùnh vaø cuûa caùc vò Töû ñaïo. Maàu nhieäm caùc Thaùnh thoâng coâng noùi leân maïnh meõ hôn nhöõng ñieàu gaây chia reõ chuùng ta”

Ngaøi giaûi thích raèng vieäc töôûng nhôù “dieãn ra vaøo Giôø Kinh Chieàu cuûa tuaàn III Phuïc sinh; vì theá noù rôi vaøo Muøa Phuïc Sinh vaø ñaëc bieät trong Ngaøy cuûa Chuùa khi Hoäi Thaùnh cöû haønh cuoäc chieán thaéng cuûa Ñöùc Kitoâ phuïc sinh treân toäi loãi vaø söï cheát... Nôi ñöôïc choïn ñeå cöû haønh vieäc töôûng nhôù laø Colosseum, taïi ñaây, cuøng vôùi nhöõng nôi laân caän khaùc nhö Circus Maximus, gôïi leân trong taâm trí nhöõng chöùng taù ñöùc tin cuûa caùc vò töû ñaïo tieân khôûi cuûa Hoäi Thaùnh Roâma.”

Noùi veà khía caïnh nghi leã cuûa buoåi töôûng nhôù, ñöùc Giaùm muïc Marini noùi raèng “nghi thöùc khai maïc bao goàm moät ‘traïm khôûi haønh’ (statio) ôû beân trong Colosseum, ñaùm röôùc ñeán khu vöïc phía ngoaøi hí tröôøng, phaàn giôùi thieäu vaø lôøi nguyeän môû ñaàu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha. ... Sau ñoù laø lôøi khaån caàu leân Thieân Chuùa Ba Ngoâi do caùc ñaïi dieän cuûa caùc Giaùo hoäi vaø caùc Coäng ñoàng Giaùo hoäi ñoïc.”

Tieáp theo laø ñaùm röôùc vôùi Thaùnh giaù vaø saùch Tin möøng, long troïng ñaët saùch leân toaø vaø xoâng höông saùch Tin möøng, lôøi nguyeän môû ñaàu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha vaø Phuïng vuï Lôøi Chuùa. Kinh Tin kính cuûa caùc thaùnh Toâng ñoà ñöôïc ñoïc baèng ba thöù tieáng do ba ngöôøi ñaïi dieän cuûa caùc Giaùo hoäi khaùc nhau.

Sau ñoù seõ coù phaàn töôûng nieäm ñaëc bieät veà caùc chöùng nhaân ñöùc tin trong theá kyû XX bao goàm nhöõng nhoùm sau: caùc Kitoâ höõu laøm chöùng ñöùc tin döôùi thôøi chuû nghóa ñoäc taøi Xoâ vieát; nhöõng chöùng nhaân ñöùc tin laø naïn nhaân cuûa chuû nghóa coäng saûn trong nhöõng quoác gia khaùc ôû AÂu chaâu; nhöõng vò tuyeân xöng ñöùc tin laø naïn nhaân cuûa chuû nghóa quoác xaõ vaø chuû nghóa phaùt xít; nhöõng moân ñeä cuûa Ñöùc Kitoâ ñaõ hieán daâng ñôøi mình ñeå loan baùo Tin möøng ôû AÙ chaâu vaø Ñaïi Döông Chaâu; caùc Kitoâ höõu ñaõ bò baét bôù do loøng caêm thuø ñoái vôùi ñöùc tin Coâng giaùo; caùc chöùng nhaân cuûa cuûa coâng cuoäc truyeàn giaùo ôû Phi chaâu vaø Madagascar; caùc Kitoâ höõu ñaõ hieán daâng ñôøi mình vì tình yeâu ñoái vôùi Ñöùc Kitoâ vaø caùc anh chò em mình ôû Myõ Chaâu vaø nhöõng chöùng nhaân ñöùc tin ôû nhieàu nôi khaùc cuûa theá giôùi.

Sau caùc chöùng töø naøy laø ban pheùp laønh vaø giaûi taùn. (PHAN DU SINH - THIEÂN-AÂN)

VietCatholic News. 30/4/2000 VATICAN -- Ngaøy töôûng nhôù caùc vò töû ñaïo theá kyû XX, moät nghi leã quan troïng cuûa Naêm Thaùnh ñöôïc toå chöùc taïi Hí tröôøng Coliseum ôû Roma vaøo ngaøy 7 thaùng Naêm, seõ coù moät saéc thaùi ñaïi keát roõ reät, Vatican ñaõ noùi theá vôùi caùc kyù giaû.

Ngaøy töôûng nhôù, ñaõ ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan-Phaoloâ II gôïi leân trong Toâng thö Tertio Millennio Adveniente, seõ toân vinh taát caû caùc vò töû ñaïo cuûa theá kyû, thay vì neâu danh töøng caù nhaân. Sau khi cuøng laøm vieäc vôùi caùc giaùo phaùi kitoâ giaùo khaùc, Vatican ñaõ ñöa ra danh saùch cuûa 12,692 caù nhaân ñaõ cheát vì ñöùc tin trong theá kyû XX.

Trong cuoäc hoïp baùo taïi Roma vaøo ngaøy 28 thaùng Tö, Ñöùc Hoàng y Roger Etchegaray moâ taû theá kyû XX nhö “moät theá kyû cuûa caùc vò töû ñaïo.” Vaø söû gia David Barret chæ ra raèng nhöõng ngöôøi ñaõ cheát vì ñöùc tin trong theá kyû XX ñoâng gaáp ñoâi nhöõng ngöôøi cuûa 19 theá kyû tröôùc goäp laïi. Nghi thöùc caàu nguyeän taïi Coliseum seõ coù söï coäng taùc cuûa caùc ñaïi dieän cuûa Toaø Thöôïng phuï Chính thoáng ôû Moscow, Romania, Alexandria, Armenia, vaø Cilicia; cuõng seõ coù nhöõng ngöôøi Tin laønh tham döï: Lutheran, Anglican, Methodist, Adventist, Reformed, vaø Pentecostal. Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan-Phaoloâ II seõ keát hôïp vôùi nhöõng ngöôøi tham döï naøy trong moät “cuoäc gaëp gôõ huynh ñeä” vaøo giôø Kinh Chieàu.

Keå töø naêm 1995, moät uûy ban ñaëc bieät ñaõ thu thaäp tieåu söû cuûa caùc vò töû ñaïo theá kyû XX; chính uûy ban naøy ñaõ lieät keâ 12,692 tröôøng hôïp. Nhöng danh saùch naøy coøn gia taêng, vaø vaø söu taäp cuoái cuøng chæ ñöôïc trao cho Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan-Phaoloâ II vaøo moät thôøi ñieåm naøo ñoù trong muøa heø.

Cho tôùi hoâm nay, danh saùch ñoù goàm 1,111 vò cheát taïi Lieân bang Soâ Vieát tröôùc kia, vaø 8,670 cheát taïi caùc nöôùc AÂu Chaâu—phaàn lôùn laø naïn nhaân cuûa caùc cheá ñoä ñoäc taøi. Danh saùch cuõng bao goàm 1706 vò töû ñaïo taïi AÙ Chaâu, 746 taïi Phi Chaâu, 333 taïi Chaâu Myõ, vaø 126 taïi Ñaïi Döông Chaâu. (PHAN DU SINH - THIEÂN-AÂN)

VietCatholic News. 29/4/2000 DUBLIN- Linh Muïc ngöôøi Irish laøm vieäc baøi tröø naïn thieáu nieân phuïc dòch maõi daâm cho khaùch du lòch taïi Phi Luaät Taân, ñaõ ñöôïc tuyeån choïn cho giaûi hoøa bình Nobel.

Nhoùm truyeàn giaùo Columban , Linh muïc Shay Cullen ñaõ saùng laäp hoäi Hoài Phuïc laïi Cuoäc Ñôøi vaø Quyõ Phaùt Trieån ( PREDA) caùch ñaây 26 naêm nhaèm giuùp nhöøng ngöôøi ghieàn ma tuyù , nhöng sau ñoù ñaõ nhaém ñeán cöùu giuùp nhöõng thieáu nieân xa vaøo nhöõng oå maõi daâm.

Cha ñaõ thoá loä taâm tình vôùi tôø baùo Universe “ Tuyeån choïn ñeå ñöôïc giaûi Nobel thaä ñaùng vui möøng vaø ñuùng luùc “- “ Ñoù laø nhöõng coâng vieäc cuûa nhoùm PREDA- hoï ñaùng ñöôïc höôûng vinh duï naøy vaø cho taát caû nhöõng anh huøng khoâng teân tuoåi ñang laøm vieäc cho quyeàn lôïi cuûa thieáu nieân“

“ Ñoái vôùi toâi , thaät laø nhöõng kinh nghieäm kinh hoaøng khi ñi doïc caùc ñöôøng phoá trong tænh quaân söï naøy , nhö moät du khaùch bình thöôøng toâi ñöôïc chaøo haøng bôûi caùc thieáu nieân maõi daâm tuoåi chæ töø 11 tôùi 12 tuoåi “ – “ Chính vì theá toâi quyeát taâm seõ laøm caùi gì ñoù cho vaán naïn naøy“

Cha Culley ñaõ traûi qua raát nhieàu coá gaéng baøi tröø du khaùch ñi tìm laïc thuù nôi thieáu nieân , Cha ñaõ thaønh coâng vaän ñoäng trong haäu tröôøng cho luaät phaùp quoác teá , ñeå töø ñoù nhöõng keû laïm duïng thieáu nieân seõ bò toá caùo ra tröôùc phaùp luaät nôi chính queâ höông cuûa hoï khi phaàn buoäc toäi ñöôïc ñöa ra nöôùc ngoaøi . (Ngoïc Loan)

VietCatholic News. 30/4/2000 HAØ NOÄI -- “Lòch Söû Ñaõ Chöùng Toû Laø Nhöõng Keû Chieán Thaéng ôû VN Ñaõ Sai Laàm.” Ñoù laø baøi quan ñieåm cuûa James Webb treân nhaät baùo Wall Street Journal hoâm Thöù Saùu 28.4 ñöôïc Traàn Khaûi,Vieät Baùo dòch vaø göûi ñeán cho VietCatholic nhö sau:

Webb laø moät Thuûy Quaân Luïc Chieán töøng tham chieán ôû VN vaø laø cöïu Boä Tröôûng Haûi Quaân Hoa Kyø, taùc giaû nhieàu saùch, vôùi cuoán môùi nhaát laø “The Emperor’s General” (Bantam Books, 2000).

OÂng baét ñaàu baèng 3 lôøi trích daãn töø nhöõng tay phaûn chieán Myõ, vaø roài chöùng minh cho thaáy laø hoï ñeàu nhaän thöùc sai laàm veà CSVN; nguy hieåm laø caùc tay phaûn chieán loaïi naøy ñeàu ñang naém quyeàn trong Baïch OÁc vaø hoïc giôùi Hoa Kyø. Baøi vieát, baét ñaàu baèng 3 trích daãn, ñöôïc dòch nhö sau.

“Vieät Nam seõ daïy chuùng ta moät baøi hoïc quan troïng. Haø Noäi [ñang taïo ra] moät xaõ hoäi taäp theå... coù veû nhö seõ taïo ra an toaøn vaø lôïi ích lôùn cho daân cuûa hoï hôn laø baát cöù giaûi phaùp khaùc naøo ôû ñòa phöông cung öùng, vôùi moät giaù hy sinh söï töï do aûnh höôûng tôùi moät thaønh phaàn öu tuù nhoû.” (Stanley Hoffman, The New Republic, May 3, 1975).

“Moùn quaø lôùn nhaát maø ñaát nöôùc Hoa Kyø coù theå taëng cho daân toäc Cam Boát khoâng phaûi laø suùng, maø laø hoøa bình. Vaø caùch toát nhaát laø thaønh töïu muïc tieâu ñoù baèng caùch chaám döùt vieän trôï quaân söï ngay.” (DB Chris Dodd - Daân Chuû, Conn. - Congressional Record, March 12, 1975)

“Ñieàu bi haøi laø chuùng toâi coù maët nôi ñaây ôû moät thôøi ñieåm vöøa khi Vieät Nam saép ñöôïc giaûi phoùng.” (Nhaø saûn xuaát Bert Schneider, Giaûi Oscar, April 8, 1975)

Lòch söû laø thöù ñöôïc veâ troøn boùp meùo vaø ghi laïi bôûi phe thaéng traän. Ñieàu naøy thaáy roõ hôn trong nhöõng ngaøy töôûng nieäm Cuoäc Chieán VN theâm moät laàn nöõa vaøo dòp kyû nieäm 25 naêm Saøi Goøn suïp ñoå.

Taïi VN, boä maùy tuyeân truyeàn phaûi laøm vieäc toaøn thôøi ñeå thuyeát phuïc moät daân soá ngaøy caøng baát an raèng noã löïc chieán tranh coäng saûn chuû yeáu laø yeâu nöôùc vaø“thuaàn tuùy,” vaø raèng kyû luaät saét ñaù ñaõ cho pheùp Haø Noäi thaéng cuoäc chieán vaãn coøn coù giaù trò trong khi töông lai ñe doïa ñaåy hoï veà quaù khöù.

Nôi ñaây [taïi Hoa Kyø], moät cuoäc tranh luaän laëng leõ nhöng gay caán ñaõ khôûi leân veà söï tham chieán cuûa chuùng ta, vôùi dieãn ñaøn phaàn lôùn bò kieåm soaùt bôûi giôøi truyeàn thoâng vaø hoïc giôùi, hai trong caùc coäng ñoàng phaûn chieán nhaát thôøi Cuoäc Chieán VN (thaønh phaàn thöù ba laø Hollywood).

Taát caû nhöõng nhoùm naøy coù coâng lôùn khi bieán cuoäc chieán ñöôïc nhôù tôùi nhö laø khoâng caàn thieát vaø khoâng theå thaéng noåi.

Nhöõng huyeàn thoaïi ñôn giaûn ñi keøm vôùi caùch toâ veõ kieåu phaûn chieán vaø Coäng saûn hieån nhieân ñaõ an uûi nhöõng ngöôøi tieân ñoaùn ñuùng veà keát quaû cuoäc chieán. Deã hieåu khi thaáy taïi sao caùc cöïu thuø [CSVN] cuûa chuùng ta baùm laáy nhöõng caùch toâ veõ ñoù deã hôn hieåu ñöôïc taïi sao nhieàu ngöôøi xuaát saéc nhaát cuûa chuùng ta [Myõ] vaãn coøn baùm laáy aûo voïng raèng cho pheùp - hay laø trong vaøi tröôøng hôïp ñaõ tieáp tay - chuû nghóa Xít Ta Lin thaéng traän ôû Nam VN laø moät ñieàu vinh quang. Ngöôøi CS ñaõ traû giaù naëng neà cho chieán thaéng, vaø töï nhieân laø hoï seõ tieáp tuïc gioïng löôõi ñoù. Ñieàu khoâng töï nhieân chính laø caùc pheâ bình gia cuûa chuùng ta, baây giôø ñöôïc cung caáp theâm nhieàu döõ kieän ñeå ño löôøng keát quaû, neân hoã trôï cho vieäc vieát laïi lòch söû.

Coá YÙ Queân

Nhöõng sai laàm keùo quaù laâu ñeán noãi chuùng ñaõ xaâm chieám caùch suy nghó cuûa coâng chuùng:

Ñeå bieän minh cuoäc chieán nhö laø söï thoáng nhaát ñaát nöôùc hôn laø cuoäc xaâm chieám cuûa CS, chæ thaáy laùc ñaùc vaøi lôøi noùi veà caùc ñaûng quoác gia khaùc taïi VN ñaõ bò CS thuû tieâu moät caùch heä thoáng ngay caùc ngaøy ñaàu sau Theá Chieán 2. Söï taäp trung lieân tuïc vaøo phía Myõ vaø caùc “taøn baïo” khaùc (Myõ Lai laø moät töôïng ñaøi quoác gia) ñaõ laøm môø ñi moät hieän thöïc laø caùc vuï aùm saùt laø phaàn chuû yeáu trong cuoäc chieán cuûa ngöôøi CS. Theo Bernard Fall, boïn khuûng boá CS ñaõ gieát trung bình 11 vieân chöùc VNCH moãi ngaøy trong caùc naêm ñaàu 1960s - töông ñöông vôùi taïi Hoa Kyø laø moät cuù noå bom Oklahoma moãi ngaøy trong nhieàu naêm.

Trong moät hình thöùc maát trí nhôù coá yù, caùc nhaø pheâ bình hieám khi nhaéc tôùi caùc vuï aùm saùt theo chính saùch nhö vaäy ñaõ dieãn tieán suoát cuoäc chieán, vôùi haøng ngaøn ngöôøi bò thuû tieâu taïi Hueá trong traän Maäu Thaân 1968.

Ñeå boâi xaáu caùc noã löïc xaây döïng daân chuû taïi Mieàn Nam ngay caû thôøi chieán, ngöôøi Mieàn Nam lieân tuïc bò moâ taû nhö laø caùc “buùp beâ” tham nhuõng cuûa Myõ. Trong khi ñoù, caùc laõnh tuï CS ñöôïc phuø pheùp toâ veõ thaønh nhöõng tay cao thöôïng daùm hy sinh. Lính Coâng Saûn - nhöõng ngöôøi chieán ñaáu gioûi nhöng lieân tuïc thaûm baïi - ñaõ ñöôïc nhaéc tôùi nhö caùc chieán só du kích lieân tuïc ñaùnh baïi quaân Myõ vaø quaân VNCH ñöôïc trang bò vuõ khí toái taân hôn.

Caùc caùch toâ veõ sai laïc naøy lan roäng baát keå vieäc CSVN thuù nhaän hôn 1.4 trieäu boä ñoäi töû traän, trong khi chæ 58,000 lính Myõ vaø 245,000 lính VNCH töû traän.

Quaân ñoäi Myõ ñöôïc toâ veõ nhö laø quaân ñoäi cuûa nhöõng keû bò baét lính vôùi ñaïi ña soá ngöôøi [saéc toäc] thieåu soá. Thöïc söï, 2/3 chieán binh Myõ taïi VN - vaø 73% töû só - laø ngöôøi tình nguyeän. Veà phía ngöôøi thieåu soá, lính Myõ da ñen chæ chieám 13.1% trong nhoùm tuoåi ñoäng vieân, 12.6% trong quaân nguõ, vaø 12.2% soá töû traän.

Noùi veà thaùi ñoä, baûn nghieân cöùu ñaày ñuû nhaát veà nhöõng ngöôøi tham chieán ôû VN (Harris, 1980) cho thaáy 91% nhöõng ngöôøi tham chieán thì “haøi loøng vì ñaõ phuïc vuï ñaát nöôùc,” 74% “vui höôûng thôøi gian trong quaân nguõ,” vaø 89% ñoàng yù vôùi caâu noùi raèng“lính Myõ bò yeâu caàu chieán ñaáu trong moät cuoäc chieán maø caùc laõnh tuï chính trò ôû Washington khoâng muoán hoï thaéng.”

Phong traøo phaûn chieán Myõ, maø caùc cöïu thaønh vieân ñoù ñaõ chieám aûnh höôûng lôùn trong chính phuû hieän nay [thôøi Clinton] cuõng nhö nhieàu ngöôøi trong giôùi truyeàn thoâng vaø hoïc giôùi ñaõ gaïn loïc xuyeân qua ñoù cuoäc tranh luaän phaûi traûi qua, ñöôïc moâ taû nhö laø moät löïc löôïng phaûn öùng ñaõ vaän duïng chæ ñeå ñaùp öùng laïi moät chieán löôïc Myõ thaát baïi.

Söï thaät, nhieàu ngöôøi trong caùc laõnh tuï chính ñaõ hoaït ñoäng cho moät bieán ñoåi caùch maïng taïi Myõ ngay caû tröôùc khi Cuoäc Chieán VN xaûy ra (phong traøo Sinh Vieân Cho Moät Xaõ Hoäi Daân Chuû, Students for a Democratic Society, ñöôïc hình thaønh bôûi Port Huron Statement naêm 1962). Nhieàu ngöôøi trong ñoù - keå caû caùc thaønh vieân cuûa Indochina Peace Campaign - tieáp tuïc laøm vieäc tröïc tieáp vôùi Haø Noäi sau khi lính Myõ ruùt khoûi VN naêm 1973.

Haàu heát nhöõng hoài töôûng laïi nhaéc raát ít tôùi traän Teát Maäu Thaân 1968, vôùi aùm chæ raèng Myõ thua cuoäc chieán vaøo luùc ñoù. Thaät söï, traän Teát 68 laø cuù thaûm baïi chính trò vaø quaân söï cuûa ngöôøi CS, hoï ñaõ mong ñôïi sai laàm laø daân Mieàn Nam seõ noåi daäy vaø hoã trôï hoï.

Theâm nöõa, chöông trình Vieät Nam Hoùa cuûa TT Nixon baét ñaàu cuoái 1969 ñaõ coù caùc thaønh coâng lôùn. Caùc nhaø pheâ bình quaân söï nhö Ñaïi taù David Hackworth, ngöôøi coù 4 naêm tham chieán taïi VN, vaãn coøn noùi raèng neáu Mieàn Nam VN ñöùng vöõng theâm vaøi naêm nöõa, thì caùc só quan treû [VNCH] töø chieán tröôøng döôùi höôùng daãn cuûa Hoa Kyø seõ trôû thaønh baùch chieán baùch thaéng.

Trong khi ñuùng laø daân Myõ ñaõ meät moûi khi cuoäc chieán keùo daøi, hoï vaãn khoâng bao giôø ngöng hoã trôï cuoäc chieán cuûa VNCH. Cho tôùi cuoái thaùng 9.1972, moät baûn thaêm doø Harris cho thaáy ñaïi ña soá hoã trôï vieäc tieáp tuïc ñaùnh bom Baéc Vieät (55% ñoái vôùi 32%), vaø gaøi mìn phong toûa caùc haûi caûng Baéc Vieät (64% ñoái 22%). Vôùi tæ leä 74% ñoái vôùi 11%m nhöõng ngöôøi ñöôïc thaêm doø ñoàng yù raèng“raát möïc quan troïng laø ñöøng ñeå Mieàn Nam VN rôi vaøo tay CS.”

Hoøa Öôùc Paris 1973, baûn vaên giuùp caùc nhaø thöông thuyeát Myõ vaø Baéc Vieät laáy giaûi Nobel Hoøa Bình, thì phaàn lôùn bò boû queân bôûi caùc nhaø pheâ bình hieän nay. Neáu chuùng ta xem caùc baûn vaên ñoù nhö laø hieäp öôùc quoác teá raøng buoäc 2 chính phuû vaãn coøn hieän höõu [Myõ & CSVN], thì Haø Noäi phaûi chòu traùch nhieäm vì ñaõ chieám Mieàn Nam VN baèng“phöông tieän khoâng phaûi hoøa bình” vaø ñaõ khoâng giöõ lôøi höùa toå chöùc caùc cuoäc baàu cöû töï do coù quoác teá giaùm saùt.

Keát quaû traän taán coâng cuoái cuøng cuûa Coäng quaân ñaàu naêm 1975 thöôøng ñöôïc ñaët treân vai quaân ñoäi Mieàn Nam VN bò xem laø yeáu keùm. Ít ai nhaéc tôùi haäu quaû maø Quoác Hoäi “Watergate Congress” aûnh höôûng vaøo thaønh coâng ñoù [cuûa CQ]. Quoác Hoäi [Myõ thôøi Watergate] ñöôïc baàu vaøo thaùng 11.1974, chæ vaøi thaùng sau khi Nixon töø chöùc, vaø bò traøn ngaäp bôûi moät nhoùm môùi vaøo goàm nhöõng vò daân cöû Daân Chuû phaûn chieán.

Moät trong nhöõng haønh ñoäng ñaàu tieân cuûa Quoác Hoäi môùi laø boû phieáu ngaên chaän moät khoaûn vieän trôï theâm cho VNCH döï kieán goàm 800 trieäu ñoâ goàm vieän trôï quaân söï, trong ñoù coù ñaïn döôïc, phuï tuøng vaø y döôïc phaåm.

Cuù boû phieáu naøy laø cuù ñaùnh theâ thaûm, trong caû nghóa thöïc duïng laãn caûm xuùc, ñoái vôùi moät ñaát nöôùc tin vaøo ngöôøi Myõ trong hôn moät thaäp nieân chieán tranh caêng thaúng. Ñoù cuõng laø 1 daáu chæ roõ raøng raèng Myõ ñang boû rôi VNCH ngay caû khi Baéc Quaân tieáp tuïc nhaän vieän trôï cuûa Lieân Xoâ, Taøu vaø caùc nöôùc Ñoâng AÂu.

AÛnh höôûng cuoäc boû phieáu khoù bò boû qua bôûi caùc nhaø chieán löôïc Haø Noäi, nhöõng ngöôøi baét ñaàu chieán dòch taán coâng cuoái cuøng chæ 5 taàun sau ñoù, khi Nam Quaân tìm caùch ñieàu chænh tuyeán phoøng thuû.

Cuoái cuøng, aûnh höôûng Saøi Goøn thaát thuû thì hieám khi ñöôïc caùc söû gia [phaûn chieán] nhaéc tôùi. Moät maøn taøn saùt thoâ baïo xaûy ra ôû Cam Boát. Hai trieäu ngöôøi Vieät tìm töï do - thöôøng laø baèng ghe - vôùi haøng ngaøn ngöôøi cheát treân ñöôøng ñaøo thoaùt. Ñoù laø khoái ngöôøi löu vong ñaàu tieân nhö vaäy trong lòch söû bi thaûm thöôøng xuyeân vaø laâu daøi cuûa VN. Taïi VN, moät trieäu laõnh tuï treû öu tuù cuûa Mieàn Nam bò ñaåy vaøo traïi caûi taïo; hôn 50,000 ngöôøi cheát trong tuø, vaø nhöõng ngöôøi khaùc vaãn bò giam coù khi laâu tôùi 18 naêm. Moät heä thoáng kyø thò nhaèm tröøng phaït nhöõng ngöôøi trung thaønh vôùi Hoa Kyø, cuõng nhö gia ñình hoï, ôû caû caùc lónh vöïc giaùo duïc, vieäc laøm vaø nhaø ôû.

Taát caû nhöõng ñieàu ñang ñöôïc noùi, raèng thaäp nieân vöøa qua ñaõ daàn daàn haâm noùng quan heä Vieät-Myõ, vaø vaøi ngöôøi coù theå thaéc maéc veà chuyeän nhöõng ai chæ ra baát coâng ñoù thì ñôn giaûn coù theå chæ laø nhöõng keû ñaõ thua cay ñaéng. Nhöng moät söû caûnh ñuùng caàn phaûi chæ ra, vì 3 lyù do quan troïng sau:

Thöù nhaát, neáu noù khoâng thaønh vaán ñeà, thì nhöõng baøi vieát veà lòch söû cuoäc chieán töø quan ñieåm phaûn chieán seõ khoâng boû queân caùc vaán ñeà nhö theá hay laø chæ vuøi giaáu trong caùc haøng ghi chuù.

Thöù nhì, lòch söû mang nôï vôùi nhöõng ngöôøi ñaõ ñi tham chieán Vieät Nam, vaø nôï vôùi söï phaùn ñoaùn cuûa nhöõng ngöôøi tin laø tham chieán thì caàn thieát. Chuùng ta coù theå vaãn tranh luaän laø cuoäc chieán coù ñaùng hay khoâng vôùi giaù traû, nhöng chöùng côù cuûa 25 naêm qua roõ raøng chöùng minh ñuùng yù ñònh [tham chieán] cuûa chuùng ta.

Ñieàu ñoù nghe coù veû ñôn giaûn, nhöng ñeå neâu ra thì laïi gaëp moät nuùt Gordian khoù gôõ veà chính thôøi Cuoäc Chieán VN. Coù nhöõng söï nghieäp ñaõ hình thaønh, vaø nhöõng quan heä moät ñôøi ñaõ laäp, treân nguïy tín raèng Myõ khoâng chæ sai laàm ôû VN, maø coøn phi ñaïo ñöùc vaø ngu ngoác. Nhieàu ngöôøi bieåu tình phaûn chieán vaãn coøn giöõ caùc huy hieäu bích chöông treo treân töôøng, heät nhö cöïu chieán binh Theá Chieán 2 moät thôøi gìn giöõ caùc huy chöông. Nhöõng gì chuùng ta seõ laøm ñoái vôùi loaïi aâm nhaïc phaûn chieán laøm rung ñoäng nhieàu traùi tim, vôùi nhöõng cuoäc bieåu tình phaûn chieán haøo höùng, vôùi nhöõng buoåi toái ñaày tình yeâu ñaày khoùi ma tuùy taïi nhöõng nôi nhö laø Woodstock, neáu cuoái cuøng coù moät keát luaän raèng nhöõng thanh nieân oâm suùng lao vaøo röøng nhieàu naêm cho moät cuoäc chieán ñaãm maùu thöïc söï ñaõ laøm moät ñieàu chính nghóa?

Thöù ba, chuùng ta phaûi nhìn vaøo töông lai. Caùi u aùm cuûa 25 naêm qua vaø moät neàn kinh teá thaûm baïi ñaõ ñeø beïp VN, ngay caû khi caùc nöôùc khoâng CS ôû Ñoâng Nam AÙ giaøu maïnh. Nhöng vò trí ñòa lyù vaø söùc maïnh vaên hoùa VN ñaõ cho VN khaû naêng ñeå trôû thaønh, nhö lôøi David Halberstam 35 naêm tröôùc ñaõ vieát,“moät trong 5 hay 6 nöôùc chính yeáu treân theá giôùi thöïc söï heä troïng cho quyeàn lôïi Hoa Kyø.”

Moät quan heä môùi nhö vaäy coù theå xaây döïng chæ treân caên baûn löông thieän, vôùi söï tham döï ñaày ñuû cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ tin vaøo chính nghóa tham chieán cuûa chuùng ta, vaø cuûa coäng ñoàng VN taïi Myõ. Vaø löông thieän phaûi töø caû 2 chieàu. Ñeå möôïn khaåu hieäu noåi tieáng nhaát cuûa Hoà Chí Minh, Cuoäc Chieán VN laø vì töï do vaø ñoäc laäp. Nhöõng ngöôøi ñaõ choáng Coäng phaûi coù khaû naêng coâng nhaän raèng Baéc Quaân vaø Vieät Coäng thöïc söï tin laø hoï chieán ñaáu cho ñoäc laäp VN khoûi aûnh höôûng nöôùc ngoaøi. Ñoàng thôøi, nhaø caàm quyeàn CSVN phaûi coâng nhaän raèng ngöôøi Myõ vaø lính VNCH ñaõ thöïc söï tin raèng hoï chieán ñaáu vì töï do.

Toân Troïng Hoã Töông.

Vieät Nam seõ khoâng bao giôø tröôûng thaønh nhö moät quoác gia neáu nhaø caàm quyeàn cöù daán mình vaøo nhöõng cuoäc ñoå toäi. Moät phaàn tö theá kyû qua, chính phuû CSVN tieáp tuïc ñoå toäi thieáu tieán boä kinh teá cho boïn phaù hoaïi haûi ngoaïi vaø haäu quaû chieán tranh. Ñieàu naøy tieän lôïi ñeå boû lô caùc hieän thöïc raèng Ñöùc, Nhaät vaø Nam Haøn ñeàu chòu noãi ñau chieán tranh taøn phaù teä haïi hôn vaø roài taêng toác tieán trong caùc naêm haäu chieán. Chính phuû CSVN coù theå lyù luaän raèng hoï hoài phuïc chaäm laø vì Myõ caám vaän, nhöng vaät caûn lôùn nhaát roõ raøng laø töø beân trong. Sau khi caám vaän nhaác leân 6 naêm tröôùc, nhieàu haõng quoác teá ñoå xoâ vaøo VN. Haàu heát chaúng bao laâu phaûi boû chaïy, kinh hoaûng vì tham nhuõng, haønh chính thö laïi vaø caùc luaät hôïp ñoàng khoâng aùp duïng.

Trong caùc naêm tôùi, “ngöôøi Vieät haûi ngoaïi” nhöõng ngöôøi töøng bò buoäc rôøi boû queâ höông cuõng seõ ñoùng moät vai quan troïng hôn, caû ôû ñaây [Hoa Kyø] vaø trong vieäc tham döï tröïc tieáp vaøo VN. Coäng ñoàng Vieät taïi Myõ, baây giôø hôn 1 trieäu ngöôøi, vaãn ñeàu ñaën töø choã lo hoäi nhaäp tôùi tham döï chính trò tích cöïc hôn.

Töø 1975, hoï ñaõ gaày döïng vaên hoùa cuûa hoï, chuyeån hoùa nhöõng nôi nhö Quaän Cam, Calif., vaø ñöa caùc hoïc giaû treû taøi naêng vaøo trong caùc ñaïi hoïc öu tuù khaép Hoa Kyø. Nhieàu ngöôøi ñaõ saün saøng kinh doanh taïi VN. Trong moät ñieåm laï cuûa lòch söû, hoï ñaõ laø moät yeáu toá lôùn ñeå cöùu nguy VN, göûi tieàn ñeàu ñaën veà cho thaân nhaân coøn ôû laïi baây giôø toång coäng laø haøng chuïc tæ ñoâ la. Hoï ñang khaûo saùt kyõ caøng hôn veà chuyeän vì sao thaát traän, keå caû trong nhöõng cuoäc tranh luaän taïi Hoa Kyø, vaø hoï seõ coù moät aûnh höôûng lôùn hôn veà caùch Hoa Kyø laäp quan heä vôùi queâ höông cuõ cuûa hoï.

Ngöôøi Vieät vaø ngöôøi Myõ ñeàu neân nhaän thöùc raèng khoâng coù gì ñaït ñöôïc neáu khôûi laïi cuoäc chieán laàn nöõa, hay laø baèng caùch tìm kieám cuoäc chieán môùi. Quyeàn lôïi hoã töông cuûa 2 nöôùc laø hieån nhieân, trong caû maët kinh teá vaø chieán löôïc. Nhöng quan heä thaân thieát ñoøi phaûi coù töông kính. Vaø neàn taûng cuûa töông kính laø löông thieän noùi leân caùc söï kieän, thay vì kieåu tuyeân truyeàn ñôn giaûn taïi caû 2 nöôùc, kieåu maø ñaõ troâi ñi thaät xa vaøo lòch söû. (PHAN TAÁN HAÛI, Vieät Baùo - THIEÂN-AÂN)

VietCatholic News. 30/4/2000 HANOÄI (VB) -- Döôùi ñaây laø phoùng söï cuûa haõng tin CNN veà tuoåi treû Mieàn Baéc, noäi dung cho thaáy caùc laõnh tuï CSVN thaûm baïi trong vieäc nhoài soï: Tuoåi treû nhìn veà Hoa Kyø nhö moät thieân ñöôøng traàn gian, nôi maø thöù gì cuõng toát.

Coâ Lan Nguyeãn taâm söï (vôùi phoùng vieân CNN): cha meï coâ lôùn leân vôùi nhöõng chuyeän keå cuûa cha meï veà nhöõng traän neùm bom cuûa phi cô Myõ ôû mieàn Baéc VN. "Hai ngöôøi noùi raèng kinh khuûng laém - coù luùc töï hoûi raèng lieäu coù coøn soáng qua ngaøy hoâm sau hay khoâng". Coøn nhöõng ngöôøi tuø binh Myõ cha meï coâ ñöôïc giaùp maët laø nhöõng phi coâng bò troùi vaøo caây caàu (treân ñöôøng noái Haø Noäi vôùi moät tænh khaùc) ñeå caây caàu khoûi bò neùm bom.

Lan Nguyeãn sinh taïi Haø Noäi naêm 1974, moät naêm tröôc ngaøy chieán thaéng cuûa ngöôøi CS keát thuùc chieán tranh VN - naêm nay 26 tuoåi, coâ laø moät caây caàu khaùc, noái Myõ vaø VN. Lan ñang hoïc ñeå laáy caáp baèng master khoa taøi chaùnh taïi tröôøng kinh doanh quoác teá Fisher ôû thaønh phoá Monterey (California). Muïc ñích cuûa coâ laø sau naøy trôû veà Haø Noäi laøm vieäc trong moät coâng ty Myõ. Coâ noùi "Ña soá coâng ty VN laø quoác doanh, laøm vieäc khoâng keát quaû laém - toâi thích hôïp vôùi taùc phong laøm vieäc Myõ. Baïn coù theå noùi chuyeän vôùi caáp treân veà nhöõng ñieàu mình suy nghó. Baïn coù theå ñöa ñeà nghò hôn laø chæ laøm theo nhöõng gì ñöôïc yeâu caàu".

Lan Nguyeãn laø moät trong nhöõng ngöôøi laøm chuyeån dòch vaø laéc troän (movers and shakers) trong theá heä haäu chieán naêng ñoäng cuûa VN, nôi treân nöûa daân soá ra ñôøi sau naêm 1975. Sau nhieàu thaäp kyû ñaùnh laïi söï can thieäp cuûa ngoaïi bang, böôùc vaøo thôøi kyø baøi ngoaïi, töï caét ñöùt caùc giao thieäp vôùi theá giôùi, haøng nguõ laõnh ñaïo CS coá xoùa boû nhöõng daáu veát cuûa chuû nghóa tö baûn khoûi nöôùc Coäng hoøa Xaõ Hoäi Chuû Nghóa môùi thaønh laäp.

Lan keå "Ñoù laø moät trong nhöõng thôøi kyø khoù khaên nhaát". Cha meï Lan, cuøng laø nhaø giaùo, ñeàu phaûi laøm ñoàng thôøi hai vieäc ñeå soáng. Lan vaø chò, sau giôø hoïc, phaûi nhaän gia coâng haøng cho moät coâng ty deät may - coâ nhôù laïi "Löông thöïc thì khan thieáu vaø phaåm chaát keùm. Caûnh ngheøo khoâng traùnh ñaâu cho khoûi". Ngheøo laø ñieàu töï nhieân ñoái vôùi coâ cuõng nhö caùc baïn cuøng löùa, coâ keå "Chuùng toâi chæ suy nghó ñôn giaûn raèng ngöôøi CS laø phaûi ngheøo. Chuùng toâi haõnh dieän veà caùi ngheøo. Neáu coù ai noùi gia ñình toâi ngheøo, ngöôøi khaùc saün saøng noùi tieáp ngay laø gia ñình mình ngheøo hôn theá."

Nhöng, khi hoïc leân baäc trung hoïc, Lan baét ñaàu nghe noùi veà moät neáp soáng khaùc "Chuùng toâi nghe nhieàu ñoàn ñaõi veà nöôùc Myõ, laø moät nöôùc raát giaøu, khaùc haún VN". Coâ keå "Saùch vôû cuûa chuùng toâi daïy raèng Myõ laø xaáu xa veà moïi maët, trong khi tin ñoàn noùi laø taát caû ñeàu toát ñeïp. Chuùng toâi toø moø laém, ai cuõng muoán tôùi Myõ, xem nöôùc Myõ thaät laø theá naøo".

Theá heä cha oâng ñaõ soáng heát ñôøi trong tình traïng chieán tranh. Ñoái vôùi theá heä treû, chieán tranh chæ laø nhöõng truyeän keå, vaø hình aûnh - moät phaàn cuûa lòch söû. Nay hoï nhìn ngöôøi ngoaïi quoác nhö laø nhöõng doanh nhaân, khoâng coøn laø keû xaâm löôïc. Hoï muoán moät vò trí ñuùng choã trong neàn kinh teá toaøn caàu, vaø coi Hoa Kyø laø chìa khoùa.

Dung Pham, sinh naêm 1971 taïi moät thoân laøng caùch Haø Noäi khoaûng 160 caây soá, noùi "Ai cuõng bieát taàm quan troïng cuûa nöôùc Myõ. Ngaøy nay, chuùng ta ñang soáng trong moät theá giôùi khaùc - moät theá giôùi toaøn caàu. Neáu khoâng laø moät boä phaän trong ñoù, seõ cheát". Laø thoâng ngoân cho chính phuû ôû Haø Noäi, coù luùc ñaõ döï phaàn vaøo caùc cuoäc ñieàu ñình ban sô veà hieäp öôùc maäu dòch Vieät Myõ maø nay vaãn coøn "treo" sau boán naêm thöông löôïng, Dung ñang hoïc ban master khoa taøi chaùnh taïi tröôøng John Hopkins ôû thuû ñoâ Hoa Kyø. Xuaát thaân töø moät gia ñình noâng daân troàng luùa, vaø laø ngöôøi con duy nhaát trong 10 ngöôøi con cuûa gia ñình hoïc xong baäc trung hoïc, Dung töï nhaän laø may maén, vaø cho bieát "Toâi hi voïng Hoa Kyø vaø VN seõ sôùm thaønh töïu thöông öôùc ñeå coù nhieàu cô hoäi. Toâi muoán gia ñình vaø xaõ hoäi coù cô hoäi thuaän lôïi ñeå thaønh coâng".

Nhöõng phaùt bieåu cuûa hai thanh nieân VN keå treân laø ghi nhaän cuûa baùo chí ngoaïi quoác. Ngöôøi ngoaøi nhìn VN töø laêng kính khaùc, nhöng nhaän xeùt khoâng ngöôïc laïi. Ñoù laø VN caàn thay ñoåi, theo höôùng daân chuû hoùa vaø toaøn caàu hoùa. Moät ñaïi dieän coâng ty Myõ taïi VN noùi veà caùc nhaø laõnh ñaïo Haø Noäi, "Hoï muoán ñi theo nhöõng yù kieán cuûa Hoa Kyø, nhöng ñoàng thôøi vaãn muoán kieåm soaùt moïi vieäc baèng chính quyeàn ñoäc ñaûng. Hoaøi nghi laø moät yeáu toá khieán hoï mieãn cöôõng khoâng kyù thöông öôùc. Hoï nghó raèng khi ngöôøi ngoaïi quoác böôùc ra (töø phoøng hoïp) vôùi nuï cöôøi töôi coù nghóa raèng hoï (VN) ñaõ nhaän phaàn thieät qua cuoäc thöông löôïng (bad deal). ÔÛ hoï, khoâng coù söï tin caäy, ñaët caên baûn treân taâm lyù cuûa thôøi chieán tranh, vaø thieáu hieåu bieát veà kinh doanh."

Ñaïi söù Douglas Pete Peterson, ñaïi söù ñaàu tieân cuûa Hoa Kyø taïi VN, cuõng laø moät cöïu chieán binh, nhaän xeát "Hoï coi kinh teá nhö baõi chieán tröôøng. Chieán traän thì khaùc, coù ngöôøi cheát - coøn vôùi hieäp öôùc maäu dòch, ñoù laø tình traïng töø-thaéng-tôùi-thaéng".

Hoài ñaàu thaùng naøy, moät chuyeân gia veà VN cuõng ñöa ra nhaän xeùt laø taäp ñoaøn Baéc Boâää Phuû vaãn coøn taâm lyù ña nghi cuûa thôøi kyø chieán tranh, chæ sôï bò löøa, vaø vì khoâng hieåu con ngöôøi kinh doanh cuûa ngöôøi Myõ, ôû thôøi ñaïi maø kinh teá chi phoái moïi laõnh vöïc khaùc cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi.

Neàn kinh teá ñoù ñöôïc ñaåy tôùi baèng kyõ thuaät ngaøy caøng tieán boä. Nhöõng chieán thuaät tieâu thoå khaùng chieán, tieàn phaùo haäu xung, hay coâng ñoàn ñaû vieän khoâng coøn choã duøng. Phaân phoái haøng hoùa baèng xe ñaïp thoà, duø laø 4 taï moät xe, nhö daân coâng Tröôøng Sôn, ngaøy nay khoâng theå ñaùp öùng ñöôïc thò tröôøng toaøn caàu.

Lyù thuyeát Coäng Saûn khoâng theå laøm ñoøn baåy nhö nhöõng "ñoøn" laõi suaát cuûa Thoáng Ñoác Ngaân Haøng Lieân Bang Alan Greenspan ñöôïc. Haún laø ña soá trong hôn 2 trieäu ñaûng vieân CSVN ñeàu töï hieåu nhö theá, khi thaáy raèng ñaøn anh Nga khaùnh kieät vì daønh moïi taøi nguyeân cho quoác phoøng, vaø ngöôøi anh em Baéc Haøn ñoùi 2, 3 naêm lieàn ñang ñieàu ñình vôùi Nhaät vaø Myõ, duø coøn laøm cao.
Ñieàu may maén cuûa ñaûng CSVN laø daân VN khoâng ñeán noãi cheát ñoùi sau ngaøy chaám döùt chieán tranh, vì haøng trieäu hecta bò boû hoang vì bom ñaïn ñaõ ñöôïc canh taùc, saûn löôïng luùa gaïo cuûa ñoàng baèng soâng Cöûu Long chaúng nhöõng ñuû nuoâi caû Mieàn Baéc, maø coøn dö ra haøng trieäu taán ñeå xuaát caûng. May maén vì neáu ñoùi cheát haøng trieäu ngöôøi nhö ôû Somalia, Ethiopie, nhaân daân ñaõ baát chaáp moïi haäu quaû maø vuøng leân. Vaø ñöøng queân : Hoät gaïo xuaát caûng khoâng coù gioït moà hoâi naøo cuûa caùc ñoàng chí (ngoài ngaát ngöôûng trong caùc vaên phoøng hôïp taùc xaõ) vaø nhöõng phaùt trieån veà coâng kyõ ngheä cuûa VN ngaøy nay lieäu coù ñöôïc maáy maûnh chaát xaùm naøo nhöõng ngöôøi CS chæ bieát thuû tieâu laãn nhau, ñaøn aùp vaø boc loät nhaân daân ngoaøi xaõ hoäi.

Haõy thaät vôùi mình vaø thaønh thaät vôùi nhau, sau khi nhaän chaân nhöõng thöïc teá keå treân. Tam ñoaïn luaän cuûa caùn boä CS laø "Ñaõ ñaùnh thaéng ñöôïc caùc ñeá quoác Phaùp, Nhaät, Myõ - Ñaûng ta laøm gì cuõng thaønh coâng - laøm kinh teá cuõng thaønh coâng" laø moät laäp luaän sai hoaøn toaøn, moät söï hieáp daâm tam ñoaïn luaän. Moät voõ só ñaám cheát coïp khoâng theå dieät ñöôïc con vi truøng maø maét thöôøng khoâng nhìn thaáy.

Thöïc teá roõ raøng laø theá heä treûû taïi VN raát naêng ñoäng, laïc quan, muoán xaây döïng moät töông lai tieán boä vaø thònh vöôïng - caùc nhaø baùo ngoaïi quoác ñeàu coù cuøng nhaän xeùt ñoù. Nhöng, söùc phaùt trieån cuûa kinh teá khoâng khoûi bò trì keùo laïi khi xaõ hoäi khoâng coù ñaày ñuû töï do, daân chuû - nghóa laø khoâng coù coâng baèng.

Xaây döïng ñaát nöôùc baèng ñieän khí hoùa toaøn quoác theo saùch Leânin laø khoâng ñuû ôû theá kæ 21, maø phaûi laø ñieän toaùn hoùa (computerized). 25 ñaõ qua keå töø ngaøy heát chieán tranh, khoâng coøn lyù do ñeå naïi ra haäu quaû cuûa chieán tranh, nhaát laø khi möùc soáng cuûa ñaûng vieân coù quyeàn cao gaáp haøng traêm laàn ngöôøi coâng daân trung bình, khi maø caùc coâng ty caáp huyeän (toaøn quoác maáy traêm huyeän ?) bò ñuïc khoeùt haøng tæ ñoàng, heát trieàu Giaùm Ñoác naøy sang tay Giaùm Ñoác khaùc.. Caøng khoâng coù lyù do gì ñeå baøo chöõa cho toäi ñeå daân toäc trôû thaønh laïc haäu vaøø ngheøo gaàn haïng nhaát haønh tinh.

Ñaûng CS vôø thaû loûng cho baùo chí chaâm bieám caùn boä, toá caùo tham nhuõng nhöõng "con choát thí" laø ñieàu khoâng coøn ñaùnh löøa ñöôïc ai. Ñaûng CS coøn giöõ ñoäc quyeàn chính trò thì quyeàn ñöôïc phaùt trieån ñeå coù cuoäc soáng haïnh phuùc cuûa treân 70 trieäu daân phaûi bò haõm laïi. Giôùi treû ñaõ nhaän ra chaân lyù, vaø noùi thaät loøng mình. Theá heä ñi tröôùc khoâng neân löøa doái, vaø töï doái loøng nöõa. Xaáu voâ cuøng. Vaø haïi voâ cuøng. (Thieân AÂn)

VietCatholic News. 30/4/2000 SAIGON (AP) - Vieät Nam ñaõ ñoùn leã 25 naêm ngaøy chaám döùt chieán tranh vôùi caùc leã hoäi ca nhaïc, dieãn vaên, trình dieãn thôøi trang vaø ñaùm cöôùi taäp theå.
< Ngaøy 30-4 taïi Dinh Ñoäc laäp cuõ ôû Saigoøn
Baøi ca "Nhö Coù Baùc Hoà Trong Ngaøy Ñaïi Thaéng" laø chuû ñeà caùc buoåi leã hoâm Chuû Nhaät khaép nöôùc. Chieán dòch cuoái cuøng ñeå chieám goïn Mieàn Naêm vaøo ngaøy 30.4.1975 ñöôïc CSVN goïi laø Chieán Dòch Hoà Chí Minh vaø thuû ñoâ Saøi Goøn cuûa VNCH ñöôïc ñoåi teân ra laø thaønh phoá Hoà Chí Minh.
Hoâm Thöù Baûy, caùc ñaïi loä Saøi Goøn ñaày nhöõng maøu saéc - ñoû, xanh, vaøng vaø tím. Caây beân ñöôøng, coät ñieän vaø goùc ñöôøng treo ñaày côø CSVN vaø côø ñaûng CSVN.

Tuy nhieân treân moät ñaøi truyeàn hình, moät ca só Vieät Nam laïi haùt baøi "Yesterday Once More," (Hoâm Qua MoäÄt Laàn Nöõa) moät baøi ca cuõ cuûa Carpenters moät thôøi ñöôïc öa chuoäng bôûi caùc chaøng lính Myõ coâ ñôn.

Vieät Nam ñaõ ñöôïc thoáng nhaát vaø Dinh Ñoäc Laäp ñöôïc ñoåi teân laø Dinh Thoáng Nhaát. Baây giôø laøm baûo taøng vieän, ñaây laø trung taâm caùc leã hoäi vaø moät cuoäc dieãn haønh thu huùt 20,000 ngöôøi.

Beân kia ñöôøng nhìn töø Dinh naøy, laø moät vaøi naïn nhaân bò boû queân cuûa cuoäc chieán - nhöõng chieán só VNCH töøng chieán ñaáu beân caïnh ngöôøi Myõ, baây giôø bò ñaåy ra ñöôøng phoá vaø boû queân, quay quaét vôùi ñoùi ngheøo.

Nguyeãn Vaên Hieàn, 48 tuoåi, vaø Traàn Vaên Chaùnh, 51 tuoåi, ñöùng beân chieác xích loâ cuûa hoï chôø khaùch vôùi hy voïng coù moät ngaøy kieám khaù - 10 ñoâ la.

"Toâi khoâng baän taâm gì leã naøy," theo lôøi Hieàn, ngöôøi trong nhoùm haøng chuïc ngaøn lính VNCH ñaõ boû nguõ ñeå veà vôùi gia ñình khi quaân CS tieán gaàn. "Öu tieân cuûa toâi laø kieám ñuû nuoâi maáy ñöùa con."
Chaùnh, ngöôøi trong nhoùm haøng chuïc ngaøn ngöôøi bò ñaåy vaøo traïi caûi taïo sau cuoäc chieán, noùi laø leã naøy "chaúng coù nghóa gì vôùi toâi."

"Moãi ngaøy trong ñôøi ñeàu coù moät yù nghóa vôùi toâi," oâng noùi. "Toâi phaûi ñaïp xích loâ kieám tieàn. Toâi ñaõ nhieàu laàn tìm caùch ñi Myõ nhöng ñeàu hoûng."

Caùc phe ñeàu hy sinh naëng neà: 58,000 lính Myõ töû traän, cuøng vôùi 1.1 trieäu Coäng Quaân, 223,748 chieán só VNCH vaø gaàn 2 trieäu thöôøng daân, theo caùc baûn tin chính thöùc.  (Thieân AÂn)

VietCatholic News. 28/4/2000 SAIGOØN, (Toùm löôïc AP &ø REUTERS) – Hoâm nay, Thöôïng Nghò Só John McCain, ngöôøi ñaõ ñoùng vai troø chính yeáu trong vieäc bình thöôøng hoùa quan heä giöõa Hoa Kyø vaø keû thuø moät thôøi tröôùc ñaây, hoâm nay ñaõ chaâm ngoøi moät cuoäc ñaû kích chính quyeàn coäng saûn Vieät Nam vaø tuyeân boá raèng phe "taø phaùi" ñaõ thaéng cuoäc chieán Vieät Nam. OÂng noùi: “Toâi ñaõ chieán ñaáu choáng Coäng Saûn caû cuoäc ñôøi toâi” ñoàng thôøi oâng cuõng noùi oâng“khoâng uûng hoä döï tính vieáng thaêm Vieät Nam cuûa TT Clinton”.

Cöïu phi coâng Haûi Quaân vaø laø tuø binh chieán tranh tröôùc ñaây, oâng phaùt bieåu raèng oâng khoâng bao giôø tha thöù ñöôïc nhöõng teân cai tuø coäng saûn, keû ñaõ gieát vaø haønh haï nhöõng ngöôøi baïn tuø chieán tranh cuûa oâng. Nhöõng lôøi tuyeân boá naøy ñaõ laøm chính quyeàn Haø Noäi giaän döõ vaø sau ñoù ñaõ kích ngöôøi Myõ ñaõ phaïm nhöõng“toäi phaïm khuûng khieáp” trong chieán tranh Vieät Nam.

Phan Thuùy Thanh, phaùt ngoân vieân Boä Ngoaïi Giao hoâm nay tuyeân boá: "Traùi vôùi nhöõng nguyeân taéc ñaïo ñöùc thoâng thöôøng, nhöõng ngöôøi ñaõ töøng doäi bom ñaïn treân ñaàu daân toäc chuùng toâi nay laïi töï cho mình coù quyeàn chæ trích nhöõng naïn nhaân vaø cuõng laø nhöõng ngöôøi cöùu maïng cho mình”. Vieät Nam cuõng phuû nhaän lôøi toá caùo cuûa McCain hoài ñaàu naêm raèng oâng ñaõ töøng bò tra taán.

Thöôïng Nghò Só McCain hoâm nay tuyeân boá:“phe taø phaùi” ñaõ thaéng traän.

McCain noùi chuyeän vôùi caùc kyù giaû trong khi thaêm vieáng thaønh phoá Hoà Chí Minh, teân môùi cuûa Saigoøn, thuû ñoâ cuûa Nam Vieät Nam ñoàng minh cuûa Myõ trong thôøi chieán tranh.:“Toâi nghó raèng hoï ñaõ maát haèng trieäu ngöôøi öu tuù ñaõ ra ñi baèng thuyeàn, haøng ngaøn ngöôøi bò xöû töû, haèng traêm ngaøn ngöôøi ñaõ phaûi ñi vaøo nhöõng traïi hoïc taäp.”

OÂng ta cuõng chæ trích naïn tham nhuõng ñang daâng cao ñoä vaø thaùi ñoä thieáu nhieät tình cuûa nhieàu giôùi chöùc khoâng muoán caûi tieán moái giao haûo giöõa Hoa kyø vaø Vieät Nam.

OÂng noùi raèng:“Muïc tieâu moái lieân heä cuûa toâi vaø Vieät Nam vaãn laø haøn gaén veát thöông hieän höõu, ñaëc bieät laø trong haøng nguõ nhöõng cöïu chieán binh, vaø tieán böôùc vôùi moät moái quan heä tích cöïc. Hình nhö coù moät soá trong chính quyeàn Vieät Nam khoâng muoán thöïc hieän ñieàu ñoù vaø ñoù laø quyeát ñònh cuûa hoï.”

OÂngg noùi theâm:“Coù moät söï baát thöôøng trong thaùi ñoä cuûa chính quyeàn veà vaán ñeà ñaàu tö ngoaïi quoác, veà vaán ñeà hieäp thöông quoác teá, toâi vaãn thaáùy daáu hieäu buùa lieàm treân nhöõng bieåu ngöõ. Toâi hôi quan ngaïi cho caû thaùi ñoâ cuõng nhö nhöõng chính saùch, vaø traïng huoáng tham nhuõng ñang gia taêng cuûa nöôùc naøy”

Sau ñoù khi caùc kyù giaû hoûi oâng coù giöõ vöõng lôøi tuyeân boá ñaõ töøng bò tra taán hay khoâng, oâng noùi raèng:“Söï thaät vaãn laø söï thaät. Lòch söû vaãn laø Lòch söû. Toâi luoân luoân noùi söï thaät, toâi ñaõ töøng chieán ñaáu choáng coäng saûn caû cuoäc ñôøi toâi.”

McCain noùi theâm raèng oâng khoâng quan taâm tôùi nhöõng lôøi ñoái ñaùp… cuûa Vieät Nam.

Ñeå ñoái laïi vôùi nhöõng lôøi tuyeân boá cuûa McCain maáy hoâm tröôùc veà söï tra taán vaø gieát choùc tuø binh chieán tranh, Boä Ngoaïi Giao CS Vieät Nam tuyeân boá laø nhöõng ngöôøi Myõ ñaõ töøng phaïm“nhöõng toäi aùc taøy ñình” trong chieán tranh Vieät Nam khoâng coù quyeàn pheâ phaùn, vaø moâ taû nhöõng caùo buoäc bò tra taán laø khoâng ñuùng söï thaät.

McCain trôû laïi thaêm traïi tuø noãi tieáng laø nhaø giam Hoûa Loø, mang teân“Haø Noäi Hilton” hoâm Thöù Tö. Ngöôøi cöïu phi coâng naøy ñaõ bò giam oû ñaây sau khi maùy bay A-4 cuûa oâng bò baén rôi trong moät phi vuï neùm bom thuû ñoâ Baéc Vieät.

Khi ñöôïc hoûi caûm töôûng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi cai tuø ngaøy xöa, McCain noùi:“Toâi vaãn coøn thuø gheùt hoï, khoâng phaûi vì nhöõng gì hoï ñaõ ñoái xöû vôùi toâi maø laø nhöõng ñoái xöû cuûa hoï ñoái vôùi ñoàng ñoäi cuûa toâi, keå caû vieäc haønh quyeát moät vaøi ngöôøi trong soá naøy.”

Ngaøy hoâm nay McCain vaø phu nhaân laø baø Cindy cuøng Jack, ngöôøi con trai 13 tuoåi, ñi mua saém, oâng mua moät chai röôïu truyeàn thoáng ngaâm con raén. Gia ñình McCain coøn ñeán thaêm Vieän Phaùt Trieån Quoác Teá Harvard taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh.

McCain bò baét ngaøy 26 thaùng Möôøi naêm 1967, oâng bò giam 5 naêm röôûi trong ñoù coù ba naêm taïi Hoûa Loø "Haø Noäi Hilton", tröôùc khi ñöôïc traû töï do vaøo thaùng Ba 1973.

Tin Reuters töø Hoa Thònh Ñoán cho bieát Thöôïng Nghò Só McCain seõõ töø choái uûng hoä döï tính vieáng thaêm Vieät Nam cuûa Toång Thoáng Clinton. Clinton seõ laø Toång Thoáng Myõ ñaàu tieân trôû laïi thaêm nöôùc Ñoâng Nam AÙ naøy 25 naêm sau khi cuoäc chieán tranh Vieät Nam chaám döùt.

Cuoäc coâng du cuûa Clinton, neáu coù, seõ laø moät döøng chaân trong haønh trình ñi Brunei tham döï hoäi nghò thöôïng ñænh thöôøng nieân cuûa toå chöùc Hôïp Taùc Kinh Teá AÙ Chaâu Thaùi Bình Döông vaøo thaùng Möôøi Moät naêm nay.

Nhöng oâng McCaun, moät cöïu tuø binh chieán tranh ngöôøi ñaõ doïn ñöôøng cho vieäc bình thöôøng hoùa quan heä ngoaïi giao giöõa Hoa Kyø vaø Vieät Nam vaøo naêm 1995, ñaõ coù yù kieán raèng moät cuoäc coâng du cuûa Toång Thoâng coù theå voâ tình töôûng thöôûng cho giôùi caàm quyeàn Coäng Saûn Vieät Nam taïi Haø Noäi ôû thôøi ñieåm maø hoï ñang thaát baïi trong nhieäm vuï ñoái vôùi daân toäc Vieät Nam.

McCain tuyeân boá:“Ñeán luùc ñoù chuùng ta phaûi xeùt laïi raèng chuyeán coâng du seõ coù höõu ích hay seõ khích leä cho moät chính quyeàn maø trong hieän taïi khoâng laøm ñöôïc nhieàu ñieàu maø theo thieån yù cuûa toâi hoï caàn phaûi laøm ñeå caûi thieän neàn kinh teá vaø cho moät töông lai saùng laïng.”

McCain coâng boá nhöõng caûm nghó cuûa mình trong cuoäc phoûng vaán ngoaøi trôøi taïi moät quaûng tröôøng ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh trong chöông trình ñaëc bieät NBC Today, Chöông trình truyeàn hình naøy ñaõ ñaøi thoï cho chuyeán thaêm Vieät Nam cuûa McCain nhaèm ñaùnh daáu 25 naêm cuoäc taán chieám Saigon cuûa coäng saûn Baéc Vieät.

Phaùt Ngoân Vieân P. J. Crowley cuûa Hoäi Ñoàng An Ninh Quoác Gia taïi Baïch Cung tuyeân boá quyeát ñònh veà nhöõng nôi döøng chaân cuûa Toång Thoáng trong haønh trình ñi AÙ Chaâu vaøo thaùng Möôøi Moät döï hoäi nghò APEC coøn laø quyeát ñònh trong töông lai.

McCain laø Thöôïng Nghò Só thuoäc ñaûng Coïng Hoøa cuûa Tieåu Bang Arizona ñaõ thaát baïi trong cuoäc vaän ñoäng ñeà ñaûng mình cöû laøm öùng cöû vieân Toång Thoáng, noùi raèng oâng chöa coù dòp baøn vôùi Clinton veà döï tính thaêm Vieät Nam cuûa Toång Thoáng.

Trong chuyeán thaêm do NBC ñaøi thoï naøy, McCain ñaõ laøm phaät loøng nhieàu giôùi chöùc Vieät Nam. Saùng sôùm hoâm nay oâng tuyeân boá, theo oâng phe "taø phaùi"ñaõ thaéng trong cuoäc chieán taïi Vieät Nam.

OÂng noùi trong chöông trình NBC raèng“Caùc baïn khoâng theå phuû nhaän söï kieän hieån nhieân, coù haøng ngaøn ngöôøi bò haønh quyeát, haøng trieäu ngöôøi boû nöôùc ra ñi baèng thuyeàn... Ñaây laø söï thaät”

“Taát caû nhöõng döõ kieän toâi bieát ñöôïc cho thaáy raèng chính quyeàn vaãn cöùng raén vôùi daân chuùng, vaãn coøn cöùng raén trong moät vaøi quyeàn töï do maø daân chuùng vaãn mong ñöôïc höôûng.” OÂng noùi theâm:“Toâi hy voïng ñaây chæ laø nhöõng haønh ñoäng taïm thôøi”.
(Ñoã Khanh löôïc dòch - THIEÂN-AÂN)

VietCatholic News. 28/4/2000 SAIGOØN– OÂng McCain cuøng vôï laø Cindy vaø con laø Jack ñang thaêm vieáng Saøigoøn. Hoï thaêm tieäm röôïu ôû Saigoøn, mua moät chai röôïu ne&aa