HOÛI 

Xin trình baøy ñôn sô vaø deã hieåu loä trình ñi töø thöøa taùc giao öôùc cuõ tôùi thöøa taùc giao öôùc môùi vaø hieän traïng cuûa thöøa taùc giao öôùc môùi nhö theá naøo?

THÖA

Ñeå traû lôøi, chuùng toâi seõ so saùnh thaày caû cuûa giao öôùc cuõ ñöôïc laáy ra töø doøng toäc daønh rieâng vaø cha truyeàn con noái cuûa Aharon vaø linh muïc cuûa giao öôùc môùi laø thöøa taùc vieân ñöôïc goïi vaø choïn tuøy yù linh muïc thöôïng phaåm vaø ñôøi ñôøi laø Ñöùc Gieâsu Kitoâ. Hieän traïng cuûa linh muïc ñaïo môùi ñöôïc thaàn hoïc veõ qua lòch söû, ñöôïc CÑ/ Vatican  II cho naèm treân giaáy traéng möïc ñen vaø ñöôïc quyeån GLGHCG 1992 söû duïng caùch roäng raõi.

1. Thaày cuûa ñaïo cuõ vaø linh muïc cuûa ñaïo môùi.

Caùc thaày caû cuûa ñaïo cuõ chæ laø coâng chöùc cuûa moät nghieäp vuï thaùnh, cuûa moät thöù phuïng töï beà ngoaøi theo nghi thöùc coá ñònh naèm trong chöõ cheát, phaûi thöôøng xuyeân laëp laïi vì khoâng coù hieäu naêng ñeå thaùnh hoùa loaøi ngöôøi (Dt 10,1-4). Ñöùc Kitoâ ñaõ ñeán, khoâng phaûi ñeå hoaøn toaøn pheá boû ñaïo cuõ vaø caùc cô cheá cuûa noù, nhöng ñeå laøm môùi vaø hoaøn haûo cho ñaïo môùi, vì theá Ñöùc Kitoâ, Ñaáng ñöôïc xöùc daàu, khoâng tieáp tuïc chöùc thaày caû cuûa Aharon, nhöng seõ laø Linh muïc theo kieåu Melkixeâñeâ chôù khoâng theo kieåu Aharon. Trong ñaïo cuõ, oâng Aharon teá leã caùc loaøi vaät ngoaïi lai ñoái vôùi baûn thaân oâng. Trong ñaïo môùi, Ñöùc Kitoâ seõ laø Ñaáng teá leã cuûa chính baûn thaân mình, nghóa laø vöøa laø Ñaáng teá leã vöøa laø leã teá, vöøa laø chuû teá vöøa laø teá phaåm, vaø trong teá phaåm naøy, Ñöùc Kitoâ muoán hoäi nhaäp caû daân maø Ngaøi nhôø bí tích Röûa toäi vaø bí tích Theâm söùc xaùc nhaän pheùp Röûa toäi, trong chöùc linh muïc chung coøn goïi laø linh muïc baûn theå cuûa moïi Kitoâ höõu (GLGHCG 1535, 1546), töø ñoù qua bí tích Truyeàn chöùc thaùnh, vöøa phong chöùc vaø thaùnh hieán bôûi söï ñaët tay (GLGHCG 1538) laøm naåy sinh chöùc linh muïc thöøa taùc goàm ba phaåm traät laø Giaùm Muïc, linh muïc vaø phoù teá, ñeå phuïc vuï daân Chuùa caùch cuï theå vaø thöïc teá (GLGHCG 1536, 1547) vôùi thaùnh chöùc vaø thaùnh quyeàn (CÑ/Vat. LG. 10; x. GLGHCG 1538). Cuøng vôùi Ñöùc Kitoâ, caùc thöøa taùc vieân laø tín höõu ñaõ laõnh nhaän bí tích Truyeàn chöùc thaùnh seõ ñöôïc Thieân Chuùa sai ñi ñeán vôùi loaøi ngöôøi, tuï hoïp hoï laïi vaø mang hoï veà cho Thieân Chuùa. Caùc vò coù chöùc thaùnh seõ laøm ñöôïc vieäc ñoù, bôûi vì caùc ngaøi laø ñaáng ban cuûa thaùnh (sarcer-dos) vaø laøm caàu noái (ponti-fex) giöõa Thieân Chuùa vaø loaøi ngöôøi vaø giöõa loaøi ngöôøi vôùi nhau. Nghi thöùc truyeàn chöùc thaùnh ñaõ bieán ngöôøi tín höõu thöôøng trôû thaønh giaùo só goàm phoù teá, linh muïc vaø Giaùm Muïc, trong quyeàn chöùc thieâng lieâng cuûa moãi phaåm traät. Veà phaàn vaät chaát, caùc ngaøi khoâng muoán trôû thaønh oâng hoäi teà, nhaø laõnh ñaïo, taùch rôøi vaø phaân bieät, trôû thaønh con ngöôøi khaùc thöôøng, laäp dò, nhöng vaãn laø ngöôøi anh em giöõa nhöõng ngöôøi anh em, coù khaû naêng yeâu thöông, luoân höôùng veà Thieân Chuùa vaø veà con ngöôøi cuûa thôøi ñaïi ngaøy nay, vôùi ñaày ñuû nhaân quyeàn, nhö quyeàn lao ñoäng, quyeàn chính trò, quyeàn maëc y phuïc may saün keå caû ñoà sida khi caàn nhö moïi ngöôøi. Nhöng ñöøng vì khoâng muoán taùch rôøi vaø ñoái choïi maø phaïm sai laàm troän loän xoän vaø laøm teâ lieät trong Thaân theå soáng ñoäng cuûa Ñöùc Kitoâ, bôûi leõ khoâng phaân bieät vaø khoâng hieåu roõ chöùc linh muïc baûn theå (sacerdoce ontologique) cuûa moïi tín höõu vaø chöùc linh muïc thöøa taùc (sacerdoce ministeùriel) cuûa moät soá nhoû ñöôïc goïi vaø choïn caùch rieâng (x. Ep 4,11-13). Ñaõ phaân bieät ngöôøi tín höõu thöôøng vaø ngöôøi tín höõu coù chöùc thaùnh laø giaùo só, chuùng ta cuõng neân phaân bieät ngöôøi coù chöùc thaùnh ñöôïc hoäi nhaäp caùch ñaëc bieät vaøo Ñöùc Kitoâ laø linh muïc duy nhaát, thöôïng phaåm vaø ñôøi ñôøi. Theo truyeàn thoáng, linh muïc ñöôïc goïi laø “Alter Christus”, laø “Ñöùc Kitoâ khaùc”, laø “Ñöùc Kitoâ thöù hai”. Nhöng coù theå noùi laø khoâng coù gì cuõng khoâng coù ai caám goïi linh muïc laø “daáu hieäu cuûa Ñöùc Kitoâ hieän dieän”, laø “bí tích cuûa Ñaáng cö nguï trong Giaùo Hoäi cuûa Ngöôøi” vaø chính mình haønh ñoäng trong Giaùo Hoäi, caùch rieâng laø trong caùc bí tích, nôi ñoù linh muïc haønh ñoäng “in persona Christi Capitis”, “hieän thaân cuûa Ñöùc Kitoâ laø Ñaàu” (x. c. Can 899, 2 vaø 900; x. CÑ/Vat. CD. 11; LG. 10; PO. 6 vaø SC. 33). Linh muïc laø thöøa taùc vieân cuûa Ñöùc Kitoâ seõ hoaït ñoäng trong quyeàn löïc vaø hieän thaân cuûa Ñöùc Kitoâ, hay noùi caùch maïnh hôn hoaït ñoäng nhaân danh Ñöùc Kitoâ vaø hieän thaân cuûa Giaùo Hoäi, trong luùc maø thaày caû ñaïo cuõ chæ laø hình boùng cuûa Ñöùc Kitoâ sau naøy (thaùnh Toâma TLTH, 3,22,4). Nhö vaäy, linh muïc ruùt ra töø coäng ñoàng, ñöôïc coäng ñoàng coâng nhaän vaø ñoâi khi ñöôïc coäng ñoàng löïa choïn nöõa, nhöng linh muïc khoâng phaûi ngöôøi ñöôïc coäng ñoàng cöû ra, nhöng laø chính Thieân Chuùa cöû ñeán (x. Dt. 5,4 vaø GLGHCG 1553). Pheùp Truyeàn chöùc thaùnh ñöôïc ban cho phoù teá, linh muïc vaø Giaùm Muïc ôû phaåm traät cao thaáp khaùc nhau, nhöng cuøng chung moät coâng taùc phuïc vuï daân Chuùa (GLGHCG 1551) maø ñoäng taùc noåi baäc nhaát laø rao giaûng Lôøi Chuùa, öu tieân hôn söï ban bí tích vaø caû vieäc daâng Thaùnh Theå. Ñoái vôùi Giaùm Muïc vaø linh muïc thì roõ raøng (x. Cv. 1,17 vaø Cl 1,2-3), coøn ñoái vôùi phoù teá maø truyeàn thoáng quen coi laø anh phuïc vuï baøn aên, nghi thöùc phong chöùc cuõng trao saùch Phuùc AÂm vaø baûo laø coù nhieäm vuï rao giaûng. Phoù teá Philippheâ thuoäc nhoùm Baûy ngöôøi, rao giaûng taïi Samaria vaø caû ñeán Ceùsareùa vaø ñöôïc meänh danh laø Philipheâ “ngöôøi loan baùo Tin Möøng” (Cv 21,8).

2. Moät thoaùng nhìn theo thaàn hoïc

Bí tích truyeàn chöùc thaùnh laø moät trong baûy bí tích caùch chung vaø laø moät trong hai bí tích coù tính xaõ hoäi ñeå phuïc vuï, chôù khoâng phaûi ñeå thuï höôûng. Nhöõng ngöôøi laõnh nhaän bí tích Truyeàn chöùc thaùnh ñöôïc phong chöùc vaø ñöôïc thaùnh hieán, ñeå nhaân danh Ñöùc Kitoâ chaên daét ñoaøn chieân Chuùa laø Hoäi Thaùnh (x. GLGHCG 876 vaø 1535). Ñöùc Kitoâ laø linh muïc duy nhaát maø caùc linh muïc laø thöøa taùc (thaùnh Toâma, Dt. 7,4). Caùc tín höõu ñöôïc tieán chöùc laø Giaùm Muïc, linh muïc vaø phoù teá seõ hieän thöïc hoùa haønh ñoäng cuûa Ñöùc Kitoâ trong Giaùo Hoäi, vaø qua Giaùo Hoäi ñeán trong theá gian caùch nghe thaáy ñöôïc, bôûi vì Ñöùc Kitoâ ôû trong tieán chöùc vôùi tö caùch laø vò haønh ñoäng thaät söï, trong Chuùa Thaùnh Linh ñeå laøm vinh danh Ñöùc Chuùa Cha. Tieán chöùc ñöôïc tuyeån choïn vaøo vieäc phuïc dòch nhö moät nhaân vaät, chôù khoâng phaûi laø ngöôøi thay theá Ñöùc Kitoâ vaéng maët. Bí tích Truyeàn chöùc thaùnh ñöôïc keát hôïp chaët cheõ vôùi thöøa taùc vuï cuûa vieäc phuïc dòch, ñeå laøm cho Thaân theå Ñöùc Kitoâ ñöôïc xaây döïng vaø soáng ñoäng, trong ba chöùc naêng caên baûn laø laøm chöùng (martyria) phuïng töï (leiturghia) vaø phuïc dòch (diakonia). Chöùc naêng laøm chöùng hay ngoân söù laø ñoùn nhaän, duøng lôøi noùi vaø vieäc laøm ñeå giaûng daïy, loan baùo Phuùc AÂm; chöùc naêng phuïng töï hay tö teá, laø thaùnh hoaù, laø laøm cho cuoäc soáng cuûa mình trôû thaønh teá phaåm toân thôø Thieân Chuùa; chöùc naêng phuïc dòch hay quaûn lyù, cai trò hay laõnh ñaïo, laø laøm chuû ñeå phuïc vuï Thieân Chuùa, nghóa laø phuïc vuï Nöôùc Trôøi vaø anh em (Mc. 10,45; x. Can. 204). Bôûi ñoù, vieäc xaùc nhaäp moät tín höõu vaøo thöøa taùc vuï naøy phaûi laø moät bí tích coù ñoùng aán tín rieâng. Vaø khi noùi ñeán thöøa taùc vuï thì cuõng phaûi noùi ñeán thöøa taùc vieân, lieân keát lyù thuyeát vaø thöïc teá. Nhôø bí tích Truyeàn chöùc thaùnh laø moät bí tích beà ngoaøi, thaáy ñöôïc vaø laø moät phuïc dòch coù tính linh muïc phaåm traät do thieân ñònh (CÑ/Trtoâ, DS. 1773 vaø 1776), söù maïng cuûa Ñöùc Kitoâ ñöôïc uyû thaùc caùch taäp ñoaøn cho caùc toâng ñoà vaø tieáp tuïc cho ñeán taän theá (DS. 1776; GLGHCG 1536). Tính taäp ñoaøn ñöôïc thaáy roõ raøng qua giaùm muïc ñoaøn vôùi Ñöùc Giaùo Hoaøng laø Ñaàu vaø qua linh muïc ñoaøn haønh ñoäng döôùi söï chæ ñaïo cuûa Giaùm Muïc giaùo phaän (GLGHCG 877). Nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng laø “nguyeân lyù vaø neàn taûng höõu hình, vónh cöûu cuûa söï hieäp nhaát giöõa caùc Giaùm Muïc cuõng nhö giöõa caùc tín höõu” (CÑ/Vat. LG. 23; x. GLGHCG 882), thì “moãi Giaùm Muïc laø nguyeân lyù vaø neàn taûng höõu hình cuûa söï hieäp nhaát trong Hoäi Thaùnh ñòa phöông” (CÑ/Vat. LG. 23; x. GLGHCG 886). Caùc linh muïc laø coäng söï vieân cuûa Giaùm Muïc, taïi giaùo hoäi ñòa phöông, keát hôïp chaët cheõ vôùi Giaùm Muïc cuûa mình, laøm neân moät linh muïc ñoaøn duy nhaát vôùi Giaùm Muïc laø ñaàu töông töï nhö giaùm muïc ñoaøn vaäy, nhöng chæ tính coá vaán maø thoâi. Chöùc naêng cuûa caùc linh muïc trong linh muïc ñoaøn naøy naèm trong vieäc loan baùo Tin Möøng (CÑ/Vat. PO. 4; x. GLGHCG 888 vaø 1562) cho caùc tín höõu ñeå coù “caûm thöùc sieâu nhieân vaø ñöùc tin”, döôùi söï höôùng daãn  cuûa huaán quyeàn Giaùo Hoäi (CÑ/Vat. LG. 12; DV. 10; x. GLGHCG 889), ñeå laáy ñöùc tin vaø söï vaâng phuïc caùc ñieàu Giaùo Hoäi ñònh tín (CÑ/Vat. LG. 25; x. GLGHCG 891). Giaùm Muïc vaø caùc coäng söï vieân cuûa ngaøi laø caùc linh muïc cuûa moãi giaùo hoäi  ñòa phöông lo ban phaùt cho caùc tín höõu caùc aân suûng cuûa Ñöùc Kitoâ, vò tö teá toái cao (CÑ/Vat. LG. 26), thaùnh hoùa hoï baèng kinh nguyeän vaø muïc vuï, baèng lôøi Chuùa vaø bí tích, baèng göông maãu cuûa caùc ngaøi (GLGHCG 893), ñeå xaây döïng coäng ñoàng trong tinh thaàn vaø trong vieäc phuïc vuï (CÑ/Vat. LG. 24; GLGHCG 894).

Noùi guùt laïi, thöøa taùc vuï cuûa giao öôùc cuõ laø moät nghieäp vuï nghi thöùc, gaén lieàn vôùi moät nôi vaät chaát, “treân nuùi naøy hay taïi Gieârusalem” (Ga 4,21), coøn taùc vuï cuûa giao öôùc môùi laø moät phuïng töï thöïc hieän “trong Thaàn khí vaø söï thaät” (Ga 4,23). Caû doøng toäc cuûa Aharon thi haønh taùc vuï cuûa giao öôùc cuõ nhöng khoâng kham, vì tính baát toaøn cuûa hoï, coøn moät mình Ñöùc Kitoâ thi haønh taùc vuï cuûa giao öôùc môùi caùch troïn haûo thaäp toaøn, vì Ngaøi laáy maùu cuûa chính mình maø laäp giao öôùc môùi (Dt 9,15 vaø tt) trong ñöùc vaâng lôøi vaø phuïc tuøng: “Laïy Thieân Chuùa, naøy con ñaây, con ñeán ñeå thöïc thi yù Ngaøi” (Dt 10,7). Caùc linh muïc cuûa giao öôùc môùi laø thöøa taùc vieân cuûa Thaày Caû duy nhaát, thöôïng phaåm vaø ñôøi ñôøi laø Ñöùc Gieâsu Kitoâ, moät caù nhaân thaäp toaøn vöôït haún leân treân cô cheá taäp theå cuûa doøng toäc Aharon cuûa giao öôùc cuõ.