Leã laø taûo moä 

Khi coøn soáng vôùi nhau treân traàn gian chuùng ta chia seû vôùi nhau nhöõng lo aâu, nhöõng hy voïng, nhöõng kyû nieäm buoàn vui, nhöõng thaønh coâng, thaát baïi, nhöõng lôøi cheâ traùch hay nhöõng voà veà an uûi phaán chaán nhau...Nhöng khi moät beân ñaõ quaù coá, sôïi daây lieân laïc ñoù khoâng coøn cuï theå höõu hình nhö  khi xöa nöõa. Ngöôøi coøn soáng vaø ngöôøi quaù coá lieân laïc vôùi nhau qua taâm tình nhôù nhung thöông meán. Ñoù ñaây nhö vong linh ngöôøi quaù coá vaãn luoân vaûng vaát trong cuoäc soáng ngöôøi coøn ñang soáng!

Sôïi daây lieân laïc  

Ngöôøi ñaõ ñi veà theá giôùi beân kia naèm saâu döôùi loøng ñaát hay ñaõ tieâu tan ra tro buïi. Ngöôøi coøn soáng treân maët ñaát buoàn saàu töôûng nhôù ngöôøi ñaõ vónh vieãn ra ñi khoâng coù ngaøy trôû laïi cuoäc soáng treân traàn gian nöõa.  

Ngöôøi coøn soáng laàn dôû laïi nhöõng hình aûnh kyû nieäm xa xöa, nhöõng giôø phuùt naêm thaùng chung soáng cuøng nhau ñaõ traûi qua ñeå nhôù veà ngöôøi ñaõ quaù coá. Nhöõng kyû nieäm naøy laøm soáng laïi ñôøi soáng naêm xöa hy voïng phaàn naøo cuûng coá tinh thaàn nghò löïc tieáp tuïc cuoäc anh phaûi soáng treân traàn gian.  

Taâm tình naøy raát nhaân baûn vaø caàn thieát cho ñôøi soáng moãi ngöôøi. Taâm tình naøy noùi leân loøng trung thaønh vaø loøng bieát ôn vôùi nhau: khi coøn chung soáng vôùi nhau hay ñaõ ra ngöôøi thieân coå, chuùng ta vaãn coù nhau!  

Taâm tình naøy soáng ñoäng trong moïi daân toäc vaøo moïi thôøi gian. Ñaâu ñaâu nhöõng nghóa trang cuõng ñöôïc chaêm soùc caån thaän.  

Ngöôøi coâng giaùo haèng naêm vaøo ngaøy muøng 02. Thaùng Möôøi Moät (taây) coù taäp tuïc ñaïo ñöùc hieáu thaûo toát laønh thaêm vieáng phaàn moä ngöôøi thaân thuoäc, ñoïc kinh caàu nguyeän cho hoï. ÔÛ caùc xöù ñaïo sau thaùnh leã ngaøy muøng 01. Thaùng Möôøi Moät hoaëc nhöõng ngaøy keá tieáp, cha xöù vaø giaùo daân trong xöù  tuï taäp ôû nghóa trang ñoïc kinh vaø laøm pheùp moà maû. Vaøo ngaøy naøy thaân nhaân ngöôøi quaù coá donï deïp trang hoaøng moà maû vôùi hoa neán, ñeå noùi leân loøng thaønh kính thöông meán vôùi ngöôøi qua coá vaø cuõng ñeå noùi leân nieàm tin: Toâi tin xaùc loaøi ngöôøi ngaøy sau soáng laïi vaø söï soáng ñôøi sau!  

Söù ñieäp naám moà  

Treân nhöõng phaàn moä thöôøng coù caây Thaùnh Giaù. Caây Thaùnh Giaù noùi leân nieàm tin: Chuùa Gieâsu ñaõ hy sinh chòu cheát treân ñoù ñeå cöùu chuoäc con ngöôøi khoûi voøng lieân luî cuûa toäi loài. Thaùnh giaù chuùa Gieâsu laø ôn cöùu ñoä nieàm hy voïng cho con ngöôøi.  

Treân ñoù cuõng thöôøng coù taám bia coù khaéc ghi di aûnh ngöôøi quaù coá vôùi ngaøy thaùng naêm cuøng nôi sinh ra vaø ngaøy thaùng qua ñôøi. Cuõng treân taám bia coù khaéc ba chöõ: R. I. P. Ñaây laø ba chöõ taét cuûa caâu baèng latinh: Requiescat in pace – Oâng, Baø, Anh, Chò, Em...an giaác ngaøn thu!  

Coù nhöõng taám bia treân phaàn moä ghi laïi caâu kinh thaùnh hay nhöõng lôøi töø bieät lôøi caùm ôn. Phaûi chaêng cheát ñi veà theá giôùi beân kia laø heát, laø chaám döùt moïi lieân ñôùi? 

Chuùa Gieâsu trong böõa tieäc ly vôùi caùc Toâng Ñoà ñaõ noùi vôùi hoï lôøi töø giaõtröôùc khi töï nguyeän hy sinh chòu cheát: Thaày ñi veà cuøng Cha thaày! (Gioan 14, 1-14). Lôøi töø bieät naøy noùi leân moái daây raøng buoäc nieàm tin vaø tình yeâu vaøo Thieân Chuùa. 

Ngöôøi thaân yeâu ñaõ ra ñi, theo nieàm tin cuûa ngöôøi coâng giaùo chuùng ta, cuõng nhö Chuùa Gieâsu: veà cuøng Thieân Chuùa Cha. Nhö  theá hoï cuõng ñeå laïi di chuùc lôøi töø giaõ nhö sau: 

Toâi ra ñi baây giôø naèm saâu döôùi loøng ñaát, nhöng toâi tin raèng toâi trôû veà cuøng Thieân Chuùa, Ñaáng sinh thaønh ra toâi. 

Toâi naèm saâu trong loøng naám moà naøy, nhöng toâi vaãn haèng hy voïng troâng mong Thieân Chuùa seõ cöùu ñoä toâi vaø seõ cho toâi soáng laïi ñöôïc höôûng ñôøi soáng baát dieät, nhö Ngaøi ñaõ cho Chuùa Gieâsu soáng laïi töø coõi cheát. 

Toâi baây giôø naèm choân kín trong naám moà xaây kín baèng xi-maêng caùt ñaù, nhöng toâi haèng coù taâm tình yeâu meán Thieân Chuùa cuûa toâi, vì ngaøi laø Cha ñôøi toâi. Vaø toâi bieát Ngaøi haèng yeâu meán toâi. 

Ñöùng tröôùc naám moà ngöôøi quaù coá, taâm tình buoàn thöông nhôù tieác laøm soáng laïi nhöõng hình aûnh kyû nieäm buoàn vui naêm xöa. Thaùnh giaù Chuùa Gieâsu vaø caây neán chaùy saùng treân phaàn moä töïa nhö nhöõng lôøi nhaén nhuû cuûa ngöôøi quaù coá noùi vôùi ngöôøi thaân coøn soáng: Toâi ñi veà cuøng Thieân Chuùa Cha, veà cuøng Ñaáng laø nguoàn söï soáng vaø nguoàn tình yeâu.