Chuan Bi Bi Tich

12. Nhöõng yeáu tính neàn taûng cuûa hoân nhaân

Trong saéc leänh "Exultate Deo" ban haønh ngaøy 22. 11. 1439, Coâng ñoàng Firenze ñaõ minh ñònh: Trong Bí tích Hoân Phoái coù 3 ñieàu thieän haûo (triplex bonum) sau ñaây: (1) sinh saûn con caùi vaø giaùo duïc chuùng phuïng söï Chuùa (proles suscipiende et educanda ad cultum Dei), (2) trung thaønh (fides) vôùi nhau, (3) chung soáng baát khaû phaân ly (indivisibilitas matrimonii), vì ñoù laø hình boùng söï keát hôïp giöõa Chuùa Kitoâ vaø GH (DZ 1327). Ngaøy nay, ba yeáu tính neàn taûng ñoù cuûa hoân nhaân vaãn chöa thay ñoåi gì nhieàu.

(1) Hôïp nhaát

Cöïu öôùc ñaõ xaùc ñònh ngay töø nhöõng trang ñaàu: "Caû hai neân moät xöông thòt"
(St 2, 24). Sau naøy, trong Taân öôùc Chuùa Gieâsu coøn nhaéc laïi toaøn boä chaân lyù ñoù (Mc 10, 2-11; Mt 19, 6). Hình aûnh "moät xöông thòt" muoán dieãn taû söï hôïp nhaát toaøn veïn: khoâng phaûi chæ coù thaân xaùc maø coøn taâm hoàn, khoâng phaûi chæ coù tính duïc maø coøn tình yeâu, khoâng phaûi chæ coù quyeàn lôïi maø coøn boån phaän...

a) Hôïp nhaát trong thaân xaùc

Khoâng phaûi loaøi ngöôøi ñaõ keát hôïp hai ngöôøi neân moät, cuõng khoâng phaûi hai ngöôøi ñaõ keát hôïp nhau neân moät, maø laø chính Chuùa ñaõ keát hôïp hoï neân moät
(Mc 10, 9; Mt 19, 6). Hoï ñöôïc Thieân Chuùa saùng taïo ñeå cho nhau (St 2, 18) vì theá hoï coù quyeàn (vaø ñoàng quyeàn!) treân thaân xaùc nhau (1 Cr 7, 3t). Khi Hoân Phoái thaønh pheùp vaø ñaõ veà chung soáng vôùi nhau (ratum et consummatum) thì khoâng moät söùc maïnh traàn gian naøo coù theå phaân ly ñöôïc hoï nöõa, keå caû GH! Chæ caùi cheát cuûa ngöôøi naøy môùi coù theå phaân ly ñöôïc ngöôøi kia. Söï baát khaû phaân ly cuûa hoï laø hình aûnh baát khaû phaân ly giöõa Chuùa Kitoâ vaø GH Ngaøi.

Vieäc keát hôïp thaân xaùc trong hoân nhaân thöôøng quy höôùng veà vieäc sinh saûn con caùi. Ñoù laø thaùnh yù nguyeân thuûy cuûa Thieân Chuùa ngay töø luùc keát hôïp ñoâi vôï choàng ñaàu tieân. Ñoù cuõng laø muïc ñích chính cuûa hoân nhaân, dó nhieân khoâng phaûi laø muïc ñích duy nhaát. Coâng ñoàng Vatican II coøn nhaéc laïi, trong vieäc hieán thaân cho nhau trong ñôøi soáng hoân nhaân, hai ngöôøi phaûi coi nhau nhö hai nhaân vò (personne) veïn toaøn (Gaudium et Spes, 48 vaø 49), maø khoâng phaûi ngöôøi naøy laø sôû höõu cuûa ngöôøi kia.

Yeáu tính hôïp nhaát cuûa hoân nhaân dó nhieân cuõng loaïi tröø hình thöùc ña phu hoaëc ña theâ, vì hình thöùc ñoù ñi ngöôïc vôùi thaùnh yù Thieân Chuùa, xuùc phaïm ñeán nhaân phaåm vaø vi phaïm nhaân quyeàn cuûa hai ngöôøi.

Trong hoân nhaân, vieäc keát hôïp thaân xaùc khoâng ñôn thuaàn laø söï hôïp nhaát veà thaân xaùc, nhöng coøn laø daáu chæ cuûa söï hôïp nhaát taâm hoàn.

b) Hôïp nhaát trong taâm hoàn

Söï hôïp nhaát "moät xöông moät thòt" phaûi ñi ñoâi vôùi söï hôïp nhaát "moät tim moät
loøng". Trong hoân nhaân, neáu coøn caûnh "ÔÛ chi hai daï, ba loøng; Daï cam thì ngoït, daï loøng thì chua." thì chöa theå goïi laø hôïp nhaát ñöôïc. Caû hai chæ xaây döïng moät gia ñình, neân coù chung moät cuoäc ñôøi, coù chung moät cuoäc soáng, coù chung moät boån phaän, coù chung moät quyeàn lôïi nhö nhau...

Söï hôïp nhaát ñoù caàn phaûi ñöôïc baûo ñaûm vaø thaùnh hoùa nhôø söï hôïp nhaát trong
cuøng moät Ñöùc tin, trong cuøng lôøi caàu nguyeän, trong vieäc laõnh nhaän caùc Bí
tích, nhaát laø Bí tích Thaùnh Theå laø maàu nhieäm hôïp nhaát (communion!), trong
vieäc keát hôïp vôùi Chuùa Kitoâ laø göông maãu cuûa moïi thöù hôïp nhaát. Ngaøi laø Ñaáng hôïp nhaát vôùi Ba Ngoâi, laø Ñaáng keát hôïp muoân ñôøi vôùi GH.

Nhöng hôïp nhaát khoâng coù nghiaõ laø thoaû hieäp vôùi baát cöù giaù naøo, laø chaáp nhaän vong thaân ñeå neân gioáng ngöôøi yeâu. Coù khaùc bieät môùi ñöa veà hôïp nhaát. Coù khaùc bieät môùi loâi cuoán ñöôïc nhau. Paul Geùraldy cho raèng: "Caàn gioáng nhau moät chuùt ñeå deã daøng hieåu nhau; Caàn khaùc nhau moät chuùt ñeå deã daøng yeâu nhau." Vì theá, caàn toân troïng nhöõng khaùc bieät cuûa nhau ñeå tìm veà hôïp nhaát. Hôïp nhaát trong tình yeâu vaø nhôø tình yeâu: "Yeâu nhau traêm söï chaúng neà; Duø traêm choã leäch, cuõng keâ cho baèng".

Chæ khi naøo hai ngöôøi hôïp nhaát vôùi nhau caû veà thaân xaùc laãn taâm hoàn, hoï môùi coù theå chu toaøn ñöôïc söù meänh Chuùa trao phoù. Moät trong nhöõng söù meänh ñoù laø sinh saûn vaø giaùo duïc con caùi.

(2) Sinh saûn vaø giaùo duïc con caùi

Töï baûn chaát, hoân nhaân höôùng veà vieäc sinh saûn vaø giaùo duïc con caùi. Hai ngöôøi ñöôïc Chuùa môøi goïi coäng taùc vaøo vieäc saùng taïo vaø cöùu ñoä nhaân loaïi. Vôùi nhaõn quan naøy, ñôøi soáng hoân nhaân coù theå coi laø moät ôn thieân trieäu (Berufung: vocation) cao troïng nhö nhöõng ôn thieân trieäu khaùc.

a) Sinh saûn con caùi

Ngay trong chöông trình saùng taïo, Thieân Chuùa ñaõ môøi goïi hai ngöôøi tham döï vaøo tình yeâu saùng taïo cuûa Ngaøi (St 1, 28). Kinh Thaùnh coøn nhaéc laïi nhieàu laàn lôøi môøi goïi naøy (St 9, 1; Hc 26, 19tt). Khi ñaùp laïi lôøi môøi goïi naøy, con ngöôøi vöøa trôû thaønh coäng taùc vieân cuûa Tình yeâu saùng taïo cuûa Thieân Chuùa vöøa trôû thaønh "thoâng ngoân" cho Tình yeâu Ngaøi. Trong ñôøi soáng hoân nhaân, hoï khoâng döøng laïi ôû haïnh phuùc cuûa hai ngöôøi, maø höôùng veà haïnh phuùc cuûa con caùi, höôùng veà haïnh phuùc cuûa gia ñình. Hoï saün saøng chaáp nhaän töø boû söï ích kyû ñoâi ta ("Egoismus zu zweit"!), ñeå soáng vò tha, saün saøng ñoùn nhaän traùch nhieäm vaø söù meänh Thieân Chuùa trao phoù.

Con caùi laø hoa quaû cuûa tình yeâu giöõa hai ngöôøi. Trong Cöïu öôùc, con caùi ñöôïc coi laø moái lo aâu cuûa cha meï (Hc 16, 1tt; Kn 4, 3-6) nhöng ñoàng thôøi cuõng laø phuùc laønh vaø quaø taëng cuûa Thieân Chuùa (St 4, 1. 20; 17, 4tt. 16; 30, 2; Tv 127,3tt; 128, 3-6). Con caùi quaû thöïc laø phuùc laønh cuûa Thieân Chuùa. Tuy nhieân, khoâng neân hieåu ngöôïc laïi: Khoâng coù con caùi laø do Ngaøi chuùc döõ! Vieäc sinh saûn con caùi dó nhieân ñi ñoâi vôùi vieäc döôõng duïc chuùng phaàn hoàn phaàn xaùc. Vì theá, trong xaõ hoäi ngaøy nay, khoâng theå khoâng ñaët vaán ñeà sinh saûn coù traùch nhieäm. Ñaët vaán ñeà, khoâng phaûi ñeå traùnh gaùnh naëng cho hai ngöôøi, nhöng chính laø ñeå döôõng duïc con caùi ñöôïc höõu hieäu hôn vaø toát ñeïp hôn trong moät xaõ hoäi caøng ngaøy caøng phieàn taïp.

b) Giaùo duïc con caùi

Cha meï laø nhöõng nhaø giaùo duïc ñaàu tieân vaø quan troïng nhaát ñoái vôùi con caùi maø hoï sinh ra (Gravissimum Educationis, soá 3). Troïng traùch ñoù laø cuûa hai ngöôøi. Nhöng raát tieác, caùc nhaø chuyeân moân cho bieát: Trong thöïc teá raát ít oâng choàng ñaõ ñeå yù ñeán vieäc naøy, vì phaàn ñoâng ñeàu cho raèng: "Ñoù laø chuyeän cuûa caùc baø!" Vieäc giaùo duïc con caùi khoâng theå "khoaùn traéng" cho ai, maø neân coäng taùc vôùi nhau trieät ñeå thì môùi hy voïng thaønh coâng höõu hieäu ñöôïc.

Con caùi caàn tôùi caû hai ngöôøi. Nhôø meï, con caùi phaùt trieån quaân bình trong ñôøi soáng tình caûm. Ít laø ba naêm ñaàu, ngöôøi con khoâng theå thieáu hình boùng cuûa meï ñöôïc. Coøn nhôø cha vaø anh chò em trong nhaø, con caùi coù theå phaùt trieån quaân bình trong ñôøi soáng xaõ hoäi. Nhôø "chung ñuïng" nhö theá, ngöôøi con ñoù seõ hoïc ñöôïc tình lieân ñôùi xaõ hoäi ngay trong ñôøi soáng gia ñình cuûa mình, nhaát laø vaøo nhöõng naêm sau naøy.

Ñoái vôùi vieäc giaùo duïc Ñöùc tin cuõng vaäy, cha meï khoâng theå "khoaùn traéng" cho moät ai. Hoï phaûi ñoàng traùch nhieäm, vì cuõng khoâng phaûi laø "chuyeän rieâng cuûa caùc baø". Con caùi caàn coù söï löu taâm cuûa caû hai, caàn ñöôïc nghe nhöõng lôøi giaùo huaán ñoàng nhaát cuûa cha meï, caàn coù göông laønh cuûa caû oâng laãn baø. Thi só kieâm trieát gia Seneca cho raèng: Göông laønh môùi loâi cuoán (Exempla trahunt). Giaùo duïc con caùi khoâng theå chæ giaûng ñieàu laønh maø khoâng laøm ñieàu laønh, chæ khuyeân ñaïo ñöùc maø khoâng soáng ñaïo ñöùc, chæ duïc con ñi nhaø thôø maø khoâng cuøng con ñi nhaø thôø...

Ngöôøi cha caàn phaûi soáng sao, ñeå con caùi coù theå hieåu ñöôïc cuï theå, theá naøo laø Thieân Chuùa laø Cha. Ngöôøi meï cuõng caàn soáng sao, ñeå con caùi coù theå hieåu ñöôïc cuï theå, theá naøo laø Tình yeâu Thieân Chuùa. Ñöøng vì ñôøi soáng cuûa mình, maø hình aûnh Thieân Chuùa laø Cha bò hoen oá hoaëc Tình yeâu cuûa Ngaøi daønh cho nhaân loaïi boãng trôû thaønh khoù hieåu. Chính trong yù nghiaõ ñoù, maø daân gian Ñöùc coù caâu: "Laøm cha (meï) khoâng khoù, laø cha (meï) môùi khoù." (Vater [Mutter] werden ist nicht schwer, Vater [Mutter] sein dagegen sehr).

Neáu ñöôïc nhö theá, gia ñình coù theå goïi laø maùi tröôøng sô caáp thaân yeâu, coù theå goïi laø moät "tieåu Giaùo Hoäi" (ekklesiola). Gia ñình laø maùi tröôøng sô caáp thaân yeâu vì nôi ñoù, con ngöôøi hoïc taäp ñöùc yeâu thöông, hoïc taäp soáng vò tha, hoïc taäp laõnh traùch nhieäm, hoïc taäp chia seû gaùnh naëng cho nhau... Gia ñình laø "tieåu Giaùo Hoäi", vì nôi ñoù con ngöôøi gaëp ñöôïc Thieân Chuùa vaø hieåu Ngaøi laø ai. Toùm laïi, gia ñình Coâng giaùo phaûi laø "loø ñuùc" neân ngöôøi Coâng giaùo.

Hình aûnh gia ñình lyù töôûng ñoù cuõng laø hình aûnh gia ñình Coâng giaùo thôøi GH sô khai! GH sô khai ñaõ khai sinh töø gia ñình (Cv 18, 8). GH taïi gia (Ecclesia
domestica)! Hình aûnh naøy ñaõ bò laõng queân theo doøng thôøi gian, nhöng ngaøy nay caùc Thaàn hoïc gia ñang laøm soáng laïi hình aûnh ñoù. GH cuõng chính thöùc ñeà caäp tôùi hình aûnh naøy trong Hieán cheá "Lumen Gentium", soá 11 vaø trong Toâng thö "Familiaris Consortio", soá 21. Hình aûnh lyù töôûng ñoù cuõng laø hình aûnh cuûa gia ñình nguyeân thuûy Vieät Nam. Gia ñình Vieät Nam xöa laø moät gia ñình coù gia giaùo, coù gia leã vaø coù caû gia ñaïo. Nghiaõ laø ñaâu thua gì moät tieåu Giaùo hoäi!

Gia ñình laø teá baøo soáng caên baûn cuûa xaõ hoäi vaø cuûa caû GH. Khi teá baøo ñoù cheát, toaøn thaân xaõ hoäi vaø GH cuõng bò hoïa laây. Vì theá, GH raát quan taâm tôùi vaán ñeà gia ñình vaø vaán ñeà giaùo duïc trong gia ñình cuõng nhö ngoaøi xaõ hoäi.

Tuy vieäc sinh saûn vaø giaùo duïc con caùi laø muïc ñích chính, nhöng khoâng phaûi laø muïc ñích duy nhaát cuûa hoân nhaân. Tröôøng hôïp khoâng theå sinh con, dó nhieân hoân nhaân vaãn coøn moät muïc ñích khaùc laø xaây döïng haïnh phuùc rieâng tö cuûa hai ngöôøi baèng caùch yeâu thöông, naâng ñôõ vaø toân troïng laãn nhau.

c) Yeâu thöông naâng ñôõ vaø toân troïng nhau

Haïnh phuùc rieâng tö cuûa hai ngöôøi cuõng laø moät trong nhöõng yeáu tính cuûa hoân nhaân. Cöïu öôùc luoân ñeà cao loøng yeâu thöông, söï naâng ñôõ vaø nieàm an uûi... trong cuoäc soáng chung (St 2, 18-25; 24, 67; 1 Sm 1, 5-8; Cn 5, 15-20; 18, 22; Hc 36, 26-31). Dó nhieân, cuoäc soáng naøo maø chaúng coù hai maët: thöông yeâu vaø giaän hôøn, an vui vaø lo laéng, hy voïng vaø thaát voïng...

Giöõa cuoäc ñôøi hai maët nhö theá, muoán ñôøi soáng chung ñöôïc haïnh phuùc laâu beàn, muoán tình yeâu hai ngöôøi ñöôïc trieån nôû, caàn phaûi bieát phaùt trieån tình yeâu khoâng ngöøng. Phaùt trieån baèng nhöõng haønh vi, cöû chæ yeâu thöông haèng ngaøy, töø nhöõng cöû chæ nhoû moïn nhö moät nuï cöôøi, moät aùnh maét, moät lôøi noùi yeâu thöông... ñeán nhöõng haønh vi can tröôøng nhö khi tha thöù, chung lo vaø naâng ñôõ...

Tình yeâu caàn ñöôïc naâng niu, nuoâi döôõng... vôùi taát caû söï caån troïng, ñeå tình yeâu moãi ngaøy caøng thaém thieát hôn. Thieáu söï chaêm soùc ñoù, tình yeâu seõ nguoäi daàn theo naêm thaùng. Luùc ñoù hai ngöôøi chæ coøn laø hai boùng hình caâm nín beân nhau. Kieáp soáng chung boãng trôû neân kieáp ñoïa ñaày. Moät vôû bi kòch khoâng coù khaùn giaû! Nhaø vaên W. S. Maugham coù lyù khi cho raèng: "Bi kòch trong tình yeâu khoâng phaûi laø söï cheát, khoâng phaûi laø söï chia ly, maø laø söï laïnh luøng!" Khi tình yeâu laïnh luøng, hoân nhaân seõ bieán thaønh ñòa nguïc giöõa traàn ai.

Tình yeâu chaân thaät luoân ñi ñoâi vôùi söï kính troïng. Tình yeâu cao quyù, nhöng ñieàu cao quyù nhaát trong tình yeâu khoâng phaûi laø chính tình yeâu, maø laø ôû choã
hai ngöôøi bieát kính troïng vaø tin töôûng laãn nhau, khoâng phaûi moät thôøi nhöng laø suoát moät ñôøi. Söï kính troïng vaø tin töôûng laø hai coät truï chính coù theå naâng
ñôõ tình yeâu. Thieáu noù, tình yeâu seõ suïp. Thieáu noù, tình yeâu seõ nhaøm chaùn. Suoát cuoäc soáng hoân nhaân, caàn kính troïng nhau nhö laø khaùch quyù (Töông kính nhö taân). Nghiaõ laø neân giöõ maõi loái cö xöû vôùi nhau nhö nhöõng ngaøy chöa cöôùi. "Cöù neân duyeân choàng vôï, nhöng xin maõi laø ngöôøi yeâu." (Devenez des eùpoux, demeurez des fianceùs - Carreù). Khi cöôùi roài, vaãn coá gaéng laøm ñeïp loøng nhau, vaãn coá gaéng "nhöôøng nhòn" nhau..., keå caû "kyõ thuaät" che giaáu (khoâng neân quaù töï nhieân, ñeå loä heát taát caû!) nhöõng caùi xaáu cuûa mình.

Ngöôøi yeâu mình laøm sao, neân toân troïng hoï laøm vaäy. Nghiaõ laø khoâng buoäc hoï phaûi neân gioáng mình, nhöng toân troïng nhöõng khaùc bieät giöõa mình vôùi hoï. Söï toân troïng hai chieàu: Ngöôøi toâi yeâu coù quyeàn khaùc bieät vôùi toâi vaø toâi coù boån phaän phaûi toân troïng söï khaùc bieät ñoù, - cuõng nhö ngöôïc laïi - toâi coù quyeàn khaùc bieät vôùi ngöôøi yeâu toâi vaø ngöôøi yeâu toâi cuõng coù boån phaän phaûi toân troïng söï khaùc bieät ñoù cuûa toâi. Khaùc bieät veà thaân xaùc, söùc maïnh, taâm hoàn, taøi naêng, tính tình, trí tueä... Dó nhieân, coù nhieàu tröôøng hôïp ñaëc bieät, nhöng khoa Taâm lyù thöôøng thöùc phaân chia nhöõng khaùc bieät ñoù ñaïi loaïi nhö sau: Ñaøn oâng thieân veà lyù trí vaø tinh thaàn, coù oùc toång hôïp, khao khaùt söï cao thöôïng, thích thaêng tieán, maïo hieåm, cöùng ñaàu... Töôïng tröng cho aùnh saùng vaø minh baïch. Coøn ñaøn baø thieân veà tình caûm vaø vaät chaát, coù oùc chi tieát, thích an nhaøn, coù taøi chòu ñöïng, nhöng deã buoâng xuoâi, hay aâu lo, saàu tuûi... Töôïng tröng cho boùng toái vaø hoãn mang. Trong huyeàn thoaïi Hy Laïp, ñaøn oâng coøn ñöôïc töôïng tröng baèng maët trôøi, ñaøn baø ñöôïc töôïng tröng baèng traùi ñaát. Ñoù laø chöa keå tôùi nhöõng khaùc bieät chi tieát giöõa oâng naøy vôùi baø kia. Söï khaùc bieät ñoù töï nhieân theo phaùi tính, neân cuõng raát töï nhieân trong hoân nhaân. Ngöôøi Vieät Nam ñaõ bieát roõ töø laâu: "Theá gian ñöôïc vôï hoûng choàng; Haù coù nhö roàng, maø ñöôïc caû ñoâi"! Nhöõng khaùc bieät tuy nhieàu, nhöng khoâng phaûi ñeå loaïi tröø nhau, maø ñeå boå tuùc cho nhau vaø naâng ñôõ laãn nhau.

d) Nam nöõ bình quyeàn trong ñôøi soáng hoân nhaân

Vaøo theá kyû 18, phong traøo Khai Hoùa (Aufklaerung: sieøcle des lumieøres) ñaõ ñeû theâm ra moät phong traøo khaùc, ñoù laø phong traøo nam nöõ bình quyeàn. Ngöôøi ta cho raèng, vaøo nhöõng theá kyû tröôùc söï baát bình quyeàn laø do haäu quaû cuûa vieäc phaân phoái chöùc vuï khoâng ñoàng ñeàu trong xaõ hoäi. Lyù do laø khi phaân phoái, "yeáu ñieåm" cuûa caùc baø thöôøng khoâng ñuû ñieàu kieän "baét thòp" ñeå gaùnh vaùc nhöõng chöùc vuï ñoù (thí duï: trong quaân ñoäi hay caùc ngheà naëng nhoïc khaùc). Noäi dung tranh ñaáu toát, nhöng thöôøng ñöôïc hieåu moät caùch phieán dieän laø moät cuoäc ñaáu tranh, ñeå chieám choã "aên treân ngoài troác". Noäi dung tranh ñaáu toát, nhöng hình thöùc ñaáu tranh xaáu. Vì theá, phong traøo naøy xaây döïng chöa ñöôïc bao nhieâu maø ñaõ phaù ñoå khaù nhieàu. Phaù ñoå trong phaïm vi gia ñình. Phaù ñoå trong vieäc gaây chia reõ vaø thuø ñòch giöõa hai phaùi. Sau khi caùc baø thieát laäp phong traøo phuï nöõ, caùc oâng cuõng thieát laäp phong traøo nam giôùi ñeå "phaûn phaùo" laïi. Tình traïng hieän nay raát tieác laø nhö theá. Ngaønh truyeàn thoâng baét ñaàu noùi nhieàu tôùi "chieán tranh phaùi tính", moät cuoäc chieán tranh khoâng keùm phaàn nguy hieåm nhö nhöõng cuoäc tranh chaáp giöõa caùc chuûng toäc vaø maàu da.

Trong xaõ hoäi Vieät Nam xöa - aûnh höôûng vaên hoùa Trung Hoa - "troïng nam, khinh nöõ", neân ñoâi khi cuõng coù caûnh "choàng chuùa, vôï toâi". Coøn trong xaõ hoäi Taây Phöông, hình aûnh trong gia ñình hieän nay ñoâi khi laïi laø "choàng toâi, vôï chuùa". Moät ñaøng thaùi quaù, moät ñaøng baát caäp! Laø ngöôøi Vieät Nam, soáng taïi Taây Phöông, vôï choàng neân tìm moät hình thöùc trung dung môùi laø phaûi ñaïo. Vì "ñaïo ñöùc taïi trung dung" (La vertu est au milieu). Coøn cöïc taû hay cöïc höõu ñeàu laø "voâ ñaïo" vì nguy hieåm.

Trong tieáng Vieät xöa, vôï choàng ñöôïc goïi laø "baïn ñôøi" cuûa nhau. Khi laáy ai thì goïi laø "keát baïn". Khi ñaõ thaønh vôï choàng, lieàn goïi nhau laø "mình". Loái xöng hoâ naøy tuy loãi thôøi nhöng dieãn taû ñöôïc söï bình quyeàn trong hoân nhaân. Traùi laïi, loái xöng hoâ ngaøy nay, vôï choàng goïi nhau laø "anh em", tuy hôïp thôøi nhöng khoâng dieãn taû ñöôïc söï bình quyeàn giöõa hai ngöôøi.

Nam nöõ bình quyeàn khoâng phaûi chæ laø ñaïo laøm ngöôøi maø coøn laø ñaïo laøm con Thieân Chuùa, vì vôï choàng khoâng phaûi chæ bình quyeàn tröôùc maët xaõ hoäi maø coøn bình quyeàn tröôùc maët Chuùa nöõa. Tö töôûng naøy ñaõ naèm saün nôi nhöõng trang ñaàu Kinh Thaùnh: Caû ngöôøi nam laãn ngöôøi nöõ ñeàu ñöôïc Chuùa taùc taïo laø ngöôøi (St 1, 27). Nghiaõ laø khoâng phaûi chæ ngöôøi nam hoaëc ngöôøi nöõ môùi laø ngöôøi! Ñaây laø laàn ñaàu tieân Kinh Thaùnh ñeà caäp tôùi ñaøn oâng ñaøn baø maø khoâng heà noùi tôùi söï thua keùm giöõa hoï vôùi nhau: Hoï ñeàu laø thuï taïo cuûa Thieân Chuùa, hoï ñeàu laø hình aûnh cuûa Thieân Chuùa. Neân phaûi keát luaän: hoï bình quyeàn nhö nhau.

Chuùa döïng neân ngöôøi nöõ töø ngöôøi nam, nhöng khoâng thaáp keùm hôn ngöôøi nam. Muoán trung thaønh vôùi nguyeân baûn, neân dòch St 2, 18 nhö sau: "Chuùa phaùn: Ngöôøi naøy soáng moät mình khoâng toát. Ta seõ taïo theâm cho haén moät ñoái töôïng nöõ, hôïp vôùi haén". "Ñoái töôïng nöõ" (ein weibliches Gegenueber!) ngang haøng vôùi "ñoái töôïng nam". Ngoaøi ra, trong St 2, 23, baûn tieáng Vieät dòch laø "ñaøn oâng vaø ñaøn baø", nhöng trong nguyeân baûn laïi duøng laø "Isch" vaø "Ischah", theo tieáng Ñöùc coù theå dòch laø "Mann" vaø "Maennin" maø khoâng phaûi laø "Frau"! Hôn nöõa, khi döïng neân ngöôøi nöõ, Thieân Chuùa ñaõ laáy töø xöông söôøn (selaù) cuûa ngöôøi nam, maø khoâng laáy töø moät chi theå khaùc. Xöông söôøn laø choã gaàn con tim! Vì theá, saùch Talmud chuù giaûi roõ raøng hôn: "Thieân Chuùa döïng neân ñaøn baø khoâng töø caùi ñaàu cuûa ñaøn oâng, ñeå baø chæ huy oâng. Ngaøi cuõng khoâng döïng neân baø töø ñoâi chaân cuûa oâng, ñeå baø laøm noâ leä oâng, nhöng Ngaøi ñaõ döïng neân baø töø caïnh söôøn cuûa oâng, ñeå baø gaàn con tim cuûa oâng". Tuyeät vôøi!

Thaùnh Phaoloâ voán bò mang tieáng laø "kî" caùc baø, nhöng vaãn vieát nhöõng ñoaïn thö raát trong saùng veà nam nöõ bình quyeàn nhö sau: "Ñoái vôùi Chuùa, khoâng coù chuyeän ñaøn baø khaùc ñaøn oâng hoaëc ñaøn oâng khaùc ñaøn baø. Vì ñaøn baø ñöôïc saùng taïo töø ñaøn oâng, nhöng ñaøn oâng laïi ñöôïc sinh ra bôûi ñaøn baø, taát caû ñeàu laø do Chuùa heát (1 Cr 11, 11). Choã khaùc, coøn roõ hôn: "Khoâng coøn Do thaùi hay Hy laïp, khoâng coøn noâ leä hay töï do, khoâng coøn ñaøn oâng hay ñaøn baø, vì taát caû anh chò em ñeàu neân moät trong Ñöùc Kitoâ" (Gl 3, 27).

(3) Chung thuûy beân nhau

a) Khía caïnh tích cöïc cuûa loøng chung thuûy

Tình yeâu chaân chính ñoøi döùt khoaùt moät laàn vaø saün saøng ñeå thôøi gian thöû thaùch. Tình yeâu chaân chính ñoøi phaûi ñöôïc "baát khaû phaân ly". Loøng chung thuûy laø haäu quaû töï nhieân cuûa lôøi hoân öôùc: "Toâi laø... xin nhaän anh/ em... laøm choàng/ vôï vaø höùa seõ giöõ loøng chung thuûy vôùi anh/ em khi thònh vöôïng cuõng nhö luùc gian nan, khi beänh hoaïn cuõng nhö luùc maïnh khoeû, ñeå yeâu thöông vaø toân troïng anh/ em moïi ngaøy suoát ñôøi toâi." Neáu höùa, phaûi bieát giöõ lôøi ñaõ höùa. "Quaân töû nhaát ngoân".

Loøng chung thuûy khoâng phaûi chæ laø moät baûo ñaûm haïnh phuùc cho hai (khoâng phaûi moät!) ngöôøi, nhöng coøn laø moät baûo ñaûm cho haïnh phuùc cuûa caû con chaùu. Ñaõ sinh ra con chaùu, dó nhieân cuõng phaûi coù traùch nhieäm vôùi chuùng. Khoâng theå chæ nghó tôùi haïnh phuùc mình, maø queân haún haïnh phuùc cuûa ngöôøi yeâu vaø cuûa con chaùu. Bieát bao treû em baát haïnh vì haäu quaû baát trung cuûa cha meï, oâng baø trong theá giôùi ngaøy nay. Ñoù laø phöông dieän töï nhieân. Coøn treân phöông dieän sieâu nhieân, loøng chung thuûy trong hoân nhaân cuõng laø thaùnh yù nhieäm maàu cuûa Thieân Chuùa: "Söï gì Thieân Chuùa ñaõ keát hôïp, loaøi ngöôøi khoâng ñöôïc phaân ly" (Mc 10, 9; Mt 19, 6). Thaùnh Phaoloâ coøn khaúng ñònh theâm moät laàn nöõa: baát khaû phaân ly trong hoân nhaân chính laø luaät Chuùa maø khoâng phaûi laø luaät Giaùo Hoäi (1 Cr 7, 10). Bôûi leõ, tình yeâu vôï choàng baét nguoàn töø tình yeâu Thieân Chuùa. Tình yeâu Thieân Chuùa thaùnh hoùa tình yeâu cuûa hai ngöôøi vaø bieán noù thaønh baát khaû phaân ly.

Loøng chung thuûy giöõa hai vôï choàng cuõng laø hình aûnh söï chung thuûy giöõa Chuùa vaø Daân Chuùa, laø hình aûnh söï thuûy chung giöõa Chuùa Kitoâ vaø GH. Baûn tính baát toaøn cuûa con ngöôøi khoâng deã daøng chung thuûy neân caàn laáy maãu möïc töø "Thieân Chuùa laø Ñaáng trung thaønh" (1 Cr 1, 9), caàn laáy maãu möïc töø tinh thaàn thuûy chung cuûa daân toäc. Ngöôøi Vieät coi ñaïo vôï choàng cuõng laø "ñaïo trôøi" neân coá gaéng chung thuûy vôùi nhau trong moïi hoaøn caûnh: "Theo nhau cho troïn ñaïo trôøi; Daãu raèng khoâng chieáu, traûi tôi maø naèm."

Trong hoân öôùc, ñoâi taân hoân long troïng theà höùa vôùi nhau: "Toâi... höùa seõ giöõ loøng chung thuûy vôùi... khi thònh vöôïng cuõng nhö luùc gian nan, khi beänh
hoaïn cuõng nhö luùc maïnh khoeû..." Nghiaõ laø chung thuûy trong moïi hoaøn caûnh cuoäc ñôøi. Nhöng cuoäc ñôøi seõ ra sao, khoâng ai bieát ñöôïc. Tình yeâu ñeïp vaø ñôn giaûn, nhöng hoân nhaân chöa chaéc ñaõ ñeïp vaø ñôn giaûn. Sau ngaøy cöôùi, nhöõng khoù khaên thöïc teá seõ "xuaát ñaàu loä dieän". Ngöôøi ta coù theå khoâi haøi maø noùi raèng: Sau tuaàn traêng maät laø nhöõng tuaàn "daäp maät" cuûa ñoâi ta!

Nhöõng khoù khaên ñoù thöôøng laø nhöõng nguyeân nhaân xa gaàn khieán cho ngöôøi trong cuoäc "gaây chieán" hoaëc "ñuïng ñoä" vôùi nhau. Saùch Talmud cho raèng: "Bình an laø yeáu toá caên baûn cuûa haïnh phuùc hoân nhaân". Nhöng raát tieác trong thöïc teá, hoøa bình khoâng deã kieám. Trong hoân nhaân cuõng coù ngaøy naéng ngaøy möa, ai bieát ñöôïc. Horaz nhaän xeùt: "Ñieàu khuûng khieáp nhaát trong hoân nhaân, ñoù laø hoøa bình vaø chieán tranh cöù luoân hoài thay ñoåi".

Bieát theá, neân trieát lyù hoân nhaân Vieät Nam ñaõ khuyeân hai ngöôøi neân döùt khoaùt ngay töø ñaàu: "Coù thöông thì thöông cho chaéc; Coøn truïc traëc thì truïc traëc cho luoân. Ñöøng nhö con thoû ñaàu truoâng; Khi vui giôõn boùng, khi buoàn giôõn traêng!" Vì moät khi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái caùch thaønh pheùp vaø ñaõ hoaøn hôïp vôùi nhau (ratum et consummatum), seõ khoâng theå laõnh nhaän Bí tích ñoù caùch thaønh pheùp moät laàn nöõa, bao laâu ngöôøi baïn ñôøi coøn soáng.

b) Khía caïnh tieâu cöïc cuûa loøng chung thuûy

Loøng chung thuûy thöôøng ñöôïc hieåu, khoâng phaûi chæ chung tình vôùi ngöôøi mình yeâu maø coøn khöôùc töø moïi hình thöùc ngoaïi tình nöõa. Vì raát coù theå, "Töôûng raèng troïn thuûy, troïn chung; Khoâng hay phaùo ñaõ noå ñuøng ngang löng!" Ngay thôøi Cöïu öôùc, söï trinh baïch tröôùc khi cöôùi ñaõ ñöôïc ñeà cao (Ñnl 22, 20t; Lv 21, 7-9. 13t; Hc 42, 9-14) neân caàn ñöôïc baûo veä ñuùng möùc (Xh 22, 15t; Ñnl 22, 28t). Duø laø môùi höùa hoân, cuõng phaûi thuûy chung vôùi ngöôøi ñoù (Ñnl 22, 23-27). Roài khi coù choàng, dó nhieân phaûi chung thuûy cuøng choàng (Ds 5, 11-31) cuõng nhö khi coù vôï, khoâng coøn "gian díu" vôùi ngöôøi yeâu hoaëc vôï cuûa ngöôøi khaùc nöõa (Lv 19, 20tt).

Khi ngoaïi tình, ngöôøi ta khoâng phaûi chæ phaïm toäi vôùi ngöôøi ñoàng phaïm maø thoâi, maø coøn loãi ñöùc coâng baèng vôùi ngöôøi vôï hoaëc ngöôøi choàng cuûa mình nöõa. Hoân nhaân Coâng giaùo khoâng chaáp nhaän "choàng aên chaû, vôï aên nem", vì vöøa ñi ngöôïc thaùnh yù Thieân Chuùa vöøa ñi ngöôïc vôùi yeáu tính cuûa hoân nhaân. Trong thö gôûi tín höõu Do Thaùi, Thaùnh Phaoloâ noùi roõ hôn: "Caàn phaûi soáng ñôøi soáng hoân nhaân trong danh döï, chieác giöôøng cuûa hai ngöôøi khoâng ñöôïc pheùp tyø oá, vì vieäc daâm oâ vaø ngoaïi tình ñeàu bò Thieân Chuùa xeùt xöû" (13, 4).

c) Tieâu hoân

Khoâng phaûi cöù laõnh Bí tích Hoân phoái, laø ngöôøi ta buoäc phaûi "aên ñôøi, ôû kieáp" vôùi nhau! (xx. laïi soá 9: Nhöõng ñieàu kieän ñeå laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái vaø soá 10: Nhöõng ngaên trôû khoâng theå laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái). Vì theá, GH coù theå giaûi hoân phoái cho nhöõng ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Hoân Phoái trong nhöõng tröôøng hôïp sau ñaây:

(1) Khi chöùng minh ñöôïc vieäc cöû haønh Bí tích Hoân phoái ñoù laø baát thaønh pheùp (ungueltig: invalide).

(2) Duø ñaõ laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái caùch thaønh pheùp, nhöng hai ngöôøi chöa aên naèm vôùi nhau (non consummatum). Tröôøng hôïp naøy GH coù theå giaûi Hoân Phoái giöõa hai Kitoâ höõu, hoaëc giöõa moät ngöôøi Kitoâ höõu vôùi moät ngöôøi chöa laø Kitoâ höõu.

(3) Tröôøng hôïp thöôøng ñöôïc goïi laø "Ñaëc aân Thaùnh Phaoloâ" (Privilegium Paulinum). Ñoù laø ñaëc aân maø Thaùnh Phaoloâ ñaõ ñeà caäp ñeán trong 1 Cr 7, 12-15: Hai ngöôøi chöa laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy laáy nhau theo luaät ñôøi, sau naøy moät ngöôøi xin laõnh nhaän Bí Tích Thaùnh Taåy, coøn ngöôøi kia khoâng, ñoàng thôøi cuõng khoâng muoán tieáp tuïc chung soáng. Trong tröôøng hôïp naøy, ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy, coù theå laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái vôùi moät ngöôøi khaùc. Hoân phoái cuõ ñöông nhieân maát hieäu löïc, khi ngöôøi ñoù laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái môùi naøy.

(4) Ñaëc aân Ñöùc Tin (in favorem fidei): Ñaëc aân ñoù baét ñaàu ñöôïc söû duïng töø luùc ban haønh Giaùo luaät cuõ (1917), nhöng trong Giaùo luaät môùi (1983), khoâng
coøn thaáy ñeà caäp ñeán nöõa. Tuy nhieân, theo "Instructio pro solutione matri- monii in favorem fidei" ban haønh ngaøy 6. 12. 1973, thì GH coù theå giaûi Hoân Phoái (khoâng coù Bí tích!) giöõa moät ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy vaø moät ngöôøi chöa, ñeå baûo veä Ñöùc Tin cho ngöôøi ñaõ ñöôïc laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy, trong tröôøng hôïp Ñöùc Tin cuûa hoï gaëp nguy hieåm. Hoân phoái naøy khoâng ñöông nhieân maát hieäu löïc nhö trong tröôøng hôïp "ñaëc aân Thaùnh Phaoloâ", nhöng chæ maát hieäu löïc khi coù pheùp giaûi cuûa GH maø thoâi. Ngaøy tröôùc, ñaëc aân naøy thöôøng ñöôïc goïi laø "ñaëc aân thaùnh Pheâroâ" (Privilegium Petrinum).

d) Ly thaân vaø ly dò

Hoân nhaân ñaõ ñöôïc Chuùa thieát laäp töø khi saùng taïo loaøi ngöôøi. Nhöng ngay töø giaây phuùt ñoù, haïnh phuùc hoân nhaân ñaõ bò xaùo troän do vieäc hai ngöôøi baát
tuaân yù Chuùa. Hoï yeâu nhau, nhöng khoâng nhìn nhaän toäi mình, chæ coøn ñoå loãi cho nhau (St 3, 12). "Thòt xöông" (St 2, 23) ngaøy tröôùc ñaõ trôû thaønh "cuûa
nôï" töø ñaây.

Khi hoân nhaân bò xaùo troän, haïnh phuùc gia ñình bò ñe doïa, GH vaãn khuyeân hai ngöôøi neân laøm hoøa vôùi nhau. Vì haïnh phuùc cuûa con chaùu! Ñoù laø giaûi phaùp toát ñeïp nhaát. Gia ñaïo Vieät Nam cuõng khuyeân: "Ñoán caây, ai nôõ döùt choài; Ñaïo choàng, nghiaõ vôï, giaän roài laïi thöông." Neáu giaûi phaùp ñoù khoâng thaønh, GH taïm chaáp nhaän ñeå hai ngöôøi ly thaân, nghiaõ laø soáng xa nhau. Nhöng khoâng coù nghiaõ laø chaáp nhaän cho hai ngöôøi ly dò, ñeå töï do böôùc vaøo moät cuoäc hoân nhaân môùi.

Ngaøy nay, taïi AÂu Myõ ly dò ñöôïc luaät phaùp quoác gia cho pheùp. Nhieàu khi ngöôøi ta ly dò vì nhöõng lyù do khoâng ñaâu: "Haïnh phuùc hoân nhaân phaàn nhieàu ñoå vôõ, vì caùc baø noùi nhieàu quaù maø caùc oâng nghe ít quaù" (Curt Goetz). Hieän töôïng ly dò trong xaõ hoäi caøng ngaøy caøng thoâng thöôøng, con soá thoáng keâ caøng ngaøy caøng leo cao. Trung bình coù 1/3 caùc cuoäc hoân nhaân sau naøy seõ ñoå vôõ, con soá ñoù coøn cao hôn taïi caùc thaønh phoá ñoâng daân. Taøi lieäu cuûa Hoäi ñoàng Coâng nghò Toång Giaùo phaän Lyon (Phaùp quoác) hoïp vaøo muøa Thu 1993 cho bieát: Taïi Lyon vaø Paris, cöù 2 ñaùm cöôùi sau naøy seõ coù 1 ñaùm xin ly dò. Tyû leä 50 % ! Trong soá ñoù ñaõ coù 80 % xin ly dò ngay sau nhöõng naêm ñaàu tieân, cao ñieåm laø naêm thöù 4 trong ñôøi soáng hoân nhaân! Thaät laø, "Yeâu nhau chöa raùo moà hoâi; Chöa tan buoåi chôï, ñaõ rôøi xa nhau."

GH khoâng chaáp nhaän ly dò, vì "baát khaû phaân ly" trong ñôøi soáng hoân nhaân khoâng phaûi laø luaät GH, maø laø luaät cuûa Chuùa. GH chæ coù theå söûa ñöôïc luaät GH maø khoâng theå söûa ñöôïc luaät cuûa Chuùa. Neáu söûa ñoåi luaät Chuùa, GH seõ phaïm toäi baát trung vôùi Chuùa. Chuùa Gieâsu cho bieát, trong Cöïu öôùc Thieân Chuùa taïm chaáp nhaän ly dò, vì söï "cöùng loøng" (sklero kardía) cuûa daân Chuùa thoâi (Mc 10, 5; Mt 19, 8). Sau ñoù Ngaøi coøn traû lôøi raát minh baïch, luaät baát khaû phaân ly laø luaät cuûa Chuùa (Mc 10, 9; Mt 19, 6). Trong thö gôûi tín höõu Corintoâ (1 Cr 7), Thaùnh Phaoloâ cuõng cho bieát: Theo thaùnh yù Chuùa, vôï choàng khoâng ñöôïc boû nhau. Maø neáu coù boû nhau, cuõng khoâng theå laõnh theâm hoân phoái laàn nöõa (caâu 10t). Chæ coù caùi cheát môùi phaân ly ñöôïc hai ngöôøi (caâu 39, xem theâm caâu 8; Rm 7, 2). Thaùnh Phaoloâ taùi xaùc nhaän luaät baát khaû phaân ly laø luaät cuûa Chuùa (1 Cr 7, 10t). Vì theá, duø ñöôïc pheùp ly dò theo luaät daân söï, pheùp ñoù cuõng khoâng thay ñoåi gì ñöôïc luaät cuûa Chuùa, vaø do ñoù cuõng voâ giaù trò tröôùc maët GH.

Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñaõ ly dò roài cöôùi laïi (divorceùs-remarieùs), duø chæ cöôùi theo luaät ñôøi, GH vaãn khaúng ñònh nhö theá laø traùi vôùi luaät Chuùa. Bao laâu coøn
soáng trong tình traïng ñoù, hoï khoâng ñöôïc röôùc leã hoaëc giöõ moät nhieäm vuï naøo trong GH (GLCG, 1650). Tuy nhieân, GH vaãn khuyeân hoï neân tieáp tuïc tham döï caùc nghi thöùc phuïng töï trong GH, tham gia caùc vieäc baùc aùi vaø lieân laïc vôùi coäng ñoaøn. (Familiaris Consortio, soá 84). Chuùa coù nhieàu caùch theá ñeå ban ôn cho nhöõng ai tieáp tuïc meán tin vaøo Ngaøi. Duø khoâng röôùc leã ñöôïc, ngöôøi ñoù vaãn coù theå röôùc leã thieâng lieâng, nghiaõ laø ao öôùc ñoùn nhaän Chuùa vaøo loøng. Bieän phaùp GH buoäc söû duïng khoâng phaûi laø bieän phaùp cheá taøi, cuõng khoâng phaûi laø bieän phaùp khai tröø ngöôøi ñoù ra khoûi GH. Xin ñöøng hieåu laàm, maø thieät thoøi nguy hieåm! Nhöng hình thöùc soáng chung khoâng coù Bí tích Hoân Phoái nhö theá khoâng thích hôïp vôùi Bí tích Thaùnh Theå.

13. Hoân nhaân vaø muïc vuï

Nhö ñaõ thaáy, Bí tích Hoân Phoái khoâng ñôn giaûn nhö nhöõng Bí tích khaùc. Vì theá, ñeå giuùp baïn chuaån bò laõnh nhaän Bí tích ñoù ñöôïc toát ñeïp vaø sinh nhieàu ôn ích thieâng lieâng, xin maïn pheùp ñeà caäp tôùi moät vaøi höôùng daãn thöïc haønh sau ñaây:

(1) Lieân laïc vôùi vò höõu traùch

Muoán laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái caùch hôïp phaùp (licite), baïn caàn lieân laïc vôùi Linh muïc höõu traùch, vì khoâng phaûi Linh muïc naøo cuõng laøm ñöôïc. Nhöng ai laø Linh muïc höõu traùch? - Thöa, laø cha sôû ñòa phöông, hoaëc cha tuyeân uùy, linh höôùng hay quaûn nhieäm... hieän ñang phuï traùch coäng ñoaøn Coâng giaùo Vieät Nam nôi baïn ôû. Trong hai Linh muïc beân ñaøng trai vaø beân ñaøng gaùi, bieát lieân laïc vôùi Linh muïc beân naøo? Thöa, - Trong GH Coâng giaùo, ñaøng gaùi öu tieân, neân baïn haõy lieân laïc vôùi Linh muïc beân ñaøng gaùi, ngöôïc laïi vôùi GH Ñoâng phöông, öu tieân beân ñaøng trai. Bình thöôøng, chính Linh muïc höõu traùch ñoù seõ lo chöùng giaùm Bí tích Hoân phoái cho baïn. Tröôøng hôïp ñaëc bieät, ngaøi coù theå uûy quyeàn cho moät Linh muïc hay moät Phoù teá (keå caû Phoù teá vónh vieãn) khaùc chöùng giaùm thay cho ngaøi.

Haõy lo lieân laïc sôùm vôùi Linh muïc höõu traùch, ñeå aán ñònh ngaøy giôø vaø nôi cöû haønh Bí tích Hoân Phoái. Khoâng neân in thieäp cöôùi tröôùc, ñaët nhaø haøng, thueâ
phoøng tieäc... roài môùi lieân laïc vôùi ngaøi. Vì bieát ñaâu, ngaøy giôø baïn xin ñaõ coù ngöôøi xin tröôùc, nôi baïn muoán cuõng coù ngöôøi muoán tröôùc. Ngoaøi ra, ngaøi
caàn bieát sôùm noäi vuï, ñeå hoaøn taát thuû tuïc haønh chaùnh, nhaát laø trong tröôøng hôïp caàn xin chuaån, hoaëc xin pheùp cuûa Toøa Giaùm muïc.

Baïn cuõng neân baøn hoûi vaø thoûa thuaän sôùm vôùi ngaøi, ñeå quyeát ñònh cöû haønh Bí tích Hoân Phoái trong khuoân khoå cuûa moät Thaùnh leã hay moät buoåi Phuïng vuï Lôøi Chuùa. Neân choïn hình thöùc naøo thích hôïp vôùi taâm hoàn cuûa hai ngöôøi vaø cuûa hoï haøng, hôn laø moät hình thöùc hoaøn toaøn coù tính caùch beà ngoaøi, hoaëc vì xaõ hoäi chung quanh (xx. laïi soá 6: Nghi thöùc keát hoân trong GH, soá 11: Hoân phoái giöõa nhöõng ngöôøi khoâng cuøng moät nieàm tin).

(2) Thuû tuïc haønh chaùnh

Veà thuû tuïc haønh chaùnh, baïn caàn chuaån bò tröôùc nhöõng ñieàu sau ñaây:

a) Giaáy "chöùng chæ röûa toäi": Neáu coù theå, baïn neân xin "chöùng chæ röûa toäi" taïi nôi baïn ñaõ laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Taåy, vaø noùi roõ khi xin laø ñeå laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái. Neân bieát, neáu giaáy naøy xin ñaõ laâu, khoâng theå duøng boå tuùc hoà sô hoân phoái ñöôïc, nhaát laø ñoái vôùi nhöõng baïn lôùn tuoåi. Tröôøng hôïp khoâng theå coù ñöôïc tôø chöùng chæ lyù töôûng naøy, Linh muïc höõu traùch coù theå seõ xin baïn tìm moät vaøi ngöôøi chaáp nhaän chöùng minh giuøm baïn hieän coøn ñoäc thaân.

b) Giaáy hoân thuù do chính quyeàn caáp cho baïn. Taïi haàu heát caùc quoác gia, bí tích Hoân Phoái khoâng theå cöû haønh tröôùc khi hai ngöôøi keát hoân theo luaät ñôøi.

c) Neân choïn saün hai nhaân chöùng, ñeå chuaån bò xa cho ngaøy cöû haønh Bí tích Hoân Phoái.

(3) Chuaån bò taâm hoàn

Ñeå chuaån bò laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái cho xöùng ñaùng vaø sinh ôn ích thieâng lieâng, baïn neân xin Linh muïc seõ chöùng hoân cho baïn vaøo ngaøy ñoù, ñeå ñöôïc choïn nhöõng baøi ñoïc vaø Tin Möøng thích hôïp vôùi taâm tình vaø hoaøn caûnh cuûa hai ngöôøi. Ngoaøi ra, hai ngöôøi cuõng neân choïn moät caâu thích hôïp ruùt ra töø Kinh Thaùnh, ñeå laøm chaâm ngoân cho suoát ñôøi soáng löùa ñoâi. Tröôùc khi laõnh nhaän Bí tích Hoân Phoái, baïn neân laõnh nhaän theâm Bí tích Hoøa Giaûi (xöng toäi), nhaát laø trong tröôøng hôïp hai ngöôøi ñaõ soáng chung vôùi nhau, khi chöa cöû haønh Bí tích Hoân Phoái.

14. Keát luaän

Khoâng gì ñôn sô baèng tình yeâu nhöng cuõng khoâng gì phöùc taïp baèng hoân nhaân. Tình yeâu ñôn sô, vì khi yeâu ngöôøi ta chöa bieát taïi sao mình yeâu. Hoân nhaân phöùc taïp, vì khi laáy nhau, maõi ñeán luùc ñôøi xeá chieàu, hai ngöôøi môùi hieåu noåi theá naøo laø tình yeâu ñích thöïc. Nhö theá, tình yeâu chuaån bò cho hoân nhaân, nhöng hoân nhaân môùi hoaøn bò ñöôïc tình yeâu.

Hoân nhaân phöùc taïp neân caàn phaûi ñöôïc chuaån bò laâu daøi. Hoân nhaân laø vieäc heä troïng neân caàn phaûi ñöôïc hoïc hoûi laâu daøi. Raát tieác, trong xaõ hoäi coù ñuû caùc thöù tröôøng maø laïi thieáu tröôøng huaán luyeän hoân nhaân. Neáu coù cô hoäi, caùc baïn treû neân tham döï caùc khoùa döï bò hoân nhaân hoaëc hoïc hoûi theâm trong saùch vôû... Nhöng caùch hay nhaát vaãn laø hoïc hoûi nôi chính cha meï mình. Ñoái vôùi GH, vieäc chuaån bò hoân nhaân hay nhaát vaãn laø göông saùng vaø söï giaùo duïc cuûa chính cha meï trong gia ñình (GLCG, 1632).

Thieân Chuùa hoaït ñoäng aâm thaàm nhöng cuõng maõnh lieät trong theá giôùi ngaøy nay qua taâm hoàn cuûa nhöõng ngöôøi coù khaû naêng yeâu thöông: yeâu thöông trong xaõ hoäi cuõng nhö yeâu thöông trong gia ñình. Hai ngöôøi laø chöùng nhaân Tin Möøng cuûa Chuùa. Khi yeâu nhau, hoï cuõng chöùng minh cho nhau hieåu raèng Thieân Chuùa ñang yeâu hoï. Khi trung thaønh vôùi nhau, hoï cuõng chöùng minh cho nhau hieåu raèng Thieân Chuùa ñang trung thaønh vôùi hoï. Khi an uûi nhau, hoï cuõng chöùng minh cho nhau hieåu raèng Thieân Chuùa ñang an uûi hoï. Khi naâng ñôõ nhau, hoï cuõng chöùng minh cho nhau hieåu raèng Thieân Chuùa ñang naâng ñôõ hoï. Khi coäng taùc vôùi nhau, hoï cuõng chöùng minh cho nhau hieåu raèng Thieân Chuùa ñang coäng taùc vôùi hoï... Toùm laïi, khi nhöõng ngöôøi yeâu thöông coøn khaû naêng yeâu thöông, seõ deã daøng chöùng minh Thieân Chuùa laø Tình thöông (1 Ga 4, 8. 16). Hoï laø chöùng nhaân chính hieäu cuûa Thieân Chuùa. Traùi laïi, khi nhöõng ngöôøi yeâu thöông maát khaû naêng yeâu thöông, thaät khoù ñeå chöùng minh raèng Thieân Chuùa laø Tình thöông. Hoï laø chöùng nhaân giaû hieäu cuûa Thieân Chuùa.

Vì theá, soáng ñôøi soáng hoân nhaân toát laø soáng toát ñôøi chöùng nhaân cho Chuùa. Chöõ ngaén nhaát ñeå dieãn taû tình yeâu ñích thöïc laø moät chöõ "coù" (Ja: Oui). Chöõ
"coù" maø hai ngöôøi seõ traû lôøi trong nghi thöùc Hoân Phoái tôùi 3 laàn lieân tieáp. Traû lôøi "coù" coù nghiaõ laø chaáp nhaän. Chaáp nhaän neân moät thaân xaùc vaø moät taâm hoàn, chaáp nhaän yeâu nhau suoát ñôøi, chaáp nhaän chung thuûy vôùi nhau, chaáp nhaän sinh saûn vaø giaùo duïc con caùi... Neáu chöa traû lôøi ñöôïc chöõ "coù" ñoù, xin ñöøng voäi tieán tôùi hoân nhaân. Vì tình yeâu chöa thaät loøng. Tình yeâu thaät loøng seõ khoâng bieát traû lôøi "khoâng". Neáu khoâng noùi noåi chöõ "coù" ñoù, xin ñöøng tieán tôùi hoân nhaân. Vì raát coù theå hoân nhaân seõ bieán thaønh moät cuoäc maïo hieåm nguy hieåm cho caû hai ngöôøi vaø cho caû ñaøn con chaùu mai sau.