THÖA:

1. Coâng Ñoàng Vatican II (GS.5), Toâng huaán "Coäng ñoàng gia ñình, Familiaris Consortio" (soá 66 vaø 67) vaø can. 1063 thoáng nhaát vaïch ra moät chöông trình chuaån bò hoân phoái, xaùc ñònh caùc muïc tieâu, chæ ñònh caùc ngöôøi chòu traùch nhieäm vaø chæ roõ noäi dung cuûa vieäc chuaån bò. - Muïc tieâu coát yeáu cuûa hoaït ñoäng naøy laø hoaøn thaønh myõ maõn vieäc chuaån bò thích hôïp ñeå giaùo duïc vaø thöïc hieän caùc hoân phoái Kitoâ höõu saép laøm vaø giuùp ñôõ caùc gia ñình ñaõ cöû haønh hoân phoái, ñöôïc thaønh thuïc vaø hoaøn haûo moãi ngaøy moät hôn. - Caùc ngöôøi traùch nhieäm haøng ñaàu laø caùc muïc töû linh hoàn haønh ñoäng theo qui ñònh cuûa Giaùm Muïc (can. 1064) coù söï coäng taùc cuûa coäng ñoàng giaùo xöù (can. 1063 môû ñaàu vaø GLGHCG 1632). Caùc chuû theå thuï ñoäng laø caùc tín höõu, caùch rieâng laø caùc ngöôøi söûa soïan thaønh hoân vaø caùc ngöôøi ñaõ thaønh hoân roài. Ñaønh raèng khoâng ñöôïc ñaùnh giaù thaáp söï caàn thieát vaø tính baét buoäc cuûa vieäc chuaån bò naøy, nhöng vieäc boû qua khoâng chuaån bò hay töø choái troán traùnh vieäc chuaån bò khoâng nhaát thieát laø moät caûn trôûû thaønh hoân, cho neân caùc muïc töû khoâng vì lyù do vieäc thieáu chuaån bò (vd. Khoâng hoïc giaùo lyù, giaùo trình mình soaïn quaù nhoïc nhaèn) maø töø khöôùc hay hoaõn laïi hoân phoái (FC. Soá 66, 10). - Noäi dung cuûa vieäc chuaån bò seõ ñöôïc xem lieàn sau ñaây trong soá 2.

2. Vieäc chuaån bò hoân phoái goàm boán giai ñoïan coù tính toång quaùt, tính caù nhaân, tính phuïng vuï vaø tính haäu hoân phoái.

2. 1. Chuaån bò toång quaùt (can. 1063, 10).

Ñoù laø vieäc giaûng thuyeát vaø huaán giaùo (giaùo lyù) cho treû em, thanh nieân vaø ngöôøi lôùn, noùi veà yù nghóa hoân phoái coù ñaïo, veà nghóa vuï cha meï vaø veà nghóa vuï vôï choàng. Coù theå duøng caùc phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi trong vieäc chuaån bò naøy. Ñaây laø vieäc chuaån bò xa, baét ñaàu töø tuoåi thieáu nhi trong sö phaïm khoân ngoan cuûa gia ñình daïy cho con em töï khaùm phaù mình laø taïo vaät coù ñôøi soáng taâm lyù giaøu coù phöùc taïp, coù nhaân vò rieâng cuûa mình, coù söùc maïnh vaø söï yeáu ñuoái rieâng cuûa mình. Ñaây laø thôøi kyø moãi ngöôøi nhaän ra giaù trò nhaân baûn cuûa mình trong quan heä vôùi ngöôøi khaùc vaø trong quan heä xaõ hoäi. Vieäc töï bieát ñoù laø quan troïng ñeå taïo tính tình cuûa mình, ñeå laøm chuû vaø söû duïng caùc taät hö tính toát cuûa mình, ñeå bieát ñaùnh giaù ñuùng vaø giao dòch vôùi ngöôøi khaùc phaùi. Ñoái vôùi ngöôøi Kitoâ höõu, thôøi kyø naøy ñoøi söï giaùo huaán thieâng lieâng vaø giaùo huaán giaùo lyù, daïy cho bieát hoân phoái laø moät ôn goïi vaø moät söù meänh, nhö tu trieàu hay tu doøng vaäy, tuy ôn goïi hoân phoái laø chung hôn. Vieäc trung taâm cuûa söï chuaån bò naøy laø daïy caùch thích hôïp yù nghóa cuûa cô cheá hoân phoái vaø bí tích hoân phoái. - Thieát nghó neân taùn roäng theâm. Vieäc giaùo huaán toång quaùt vaø chung naøy caàn phaûi khoân ngoan, nghóa laø phaûi löïa nôi, löïa luùc, löïa cöû toïa vaø löïa lôøi maø noùi trong caùch trình baøy thaän troïng, keûo laøm haïi hôn laø laøm lôïi. Neân toå chöùc nhoùm thanh nieân thanh nöõ gaàn tuoåi keát hoân ñeå daïy (CÑ/Vat. GS. 49, 52). Veà noäi dung, seõ goàm baûn chaát, söï trang nghieâm vaø bí tích tính, söï lieân heä giöõa luaät ñaïo vaø luaät ñôøi, veà caùc ñaëc tính duy nhaát vaø baát khaû ñoïan tieâu, veà söï thaùnh thieän cuûa pheùp hoân hoái (chôù khoâng phaûi laø moät vieäc phaøm tuïc do ñam meâ taïo thaønh), veà caùc thöù ngaên trôû, veà boån phaän vôï choàng vaø cha meï, phaàn hoàn phaàn xaùc, trong ñôøi soáng töï nhieân vaø sieâu nhieân, veà toäi loãi phaïm ñeán pheùp hoân phoái vaø ñôøi soáng hoân nhaân (Cñ/Vat. AA1; GS 48-49; Cñ/ÑD. 253, 255, 256). Vaøo cuoái thôøi kyø chuaån bò xa naøy, vaø tröôùc khi baét ñaàu thôøi kyø hoïc giaùo lyù hoân phoái, laø thôøi kyø nam nöõ quen nhau. Vai troø cuûa cha meï trong thôøi kyø naøy nhö theá naøo? Ngaøy xöa, cha meï ñaët ñaâu con ngoài ñoù, cha meï ñònh sao con nghe vaäy, vì ñaàu cao hôn coå, aùo maëc khoâng qua khoûi ñaàu. Nhöng eùp daàu eùp môõ, ai nôõ eùp duyeân. Ngöôïc laïi coù khi quaù ñaùng, lôùp treû laáy nhau baát chaáp cha meï, giao hoân baát caùo toâng ñöôøng. Luaät trung dung laø cha meï vaø con caùi thoâng caûm vaø thaûo luaän ñeå moïi ngöôøi ñöôïc baèng loøng. Nhöng neân nhôù tuy con caùi vì chöõ hieáu seõ toân kính vaø vaâng phuïc cha meï trong vieäc hôïp yù mình, neân baäc cha meï chæ coù quyeàn khuyeân baûo chôù khoâng coù quyeàn baét buoäc hay caám ñoaùn con caùi keát hoân. Vieäc keát hoân phaûi ñöôïc töï do, töï nguyeän (Boä luaät Daân söï cuûa nöôùc CHXHCN Vieät Nam, 1995, ñieàu 35). Laäp tröôøng cuûa Giaùo Hoäi theá naøo veà vai troø cuûa cha meï? Caùc theá kyû ñaàu Giaùo Hoäi ñoøi coù pheùp cuûa cha meï, nhöng khoâng bao giôø ñaët ñoù laøm ñieàu kieän ñeå thaønh pheùp hoân phoái (tuy coù nhaø caàm quyeàn coù ñaïo xin nhö vaäy, nhöng Coâng ñoàng Trentoâ khoâng nhaát trí, x. DS 1813). Giaùo luaät hieän haønh noùi roõ laø ñoái vôùi hoân phoái cuûa con caùi vò thaønh nieân, khi cha meï khoâng hay bieát hoaëc coù lyù ñeå khoâng ñoàng yù, thì muoán chöùng hoân cha sôû phaûi coù pheùp cuûa ñaáng baûn quyeàn sôû taïi nôi hôïp phaùp (can. 1071, §1, 60) (Laät ngöôïc laïi laø noùi con caùi tröôûng thaønh laøm hoân phoái maø cha meï khoâng hay bieát hoaëc khoâng ñoàng yù, vaãn thaønh pheùp vaø hôïp phaùp). Con caùi vò thaønh nieân coù yù qua maët cha meï hay caõi cha meï khi caùc ngaøi coù lyù do heä troïng ñeå khoâng ñoàng yù, thì coù theå coù loãi naëng. Ngöôïc laïi, khi con caùi coù lyù do heä troïng hôn (vd. Sôï giöõ mình khoâng noåi), thì khoâng vaâng lôøi cha meï luùc ñoù chaéc laø khoâng coù loãi gì.

2. 2. Chuaån bò caù nhaân gaàn (can. 1063, 20).

Ñoù laø vieäc hoïc giaùo lyù hoân phoái ñeå thaønh hoân, moät vieäc chuaån bò tröïc tieáp vaø saùt caïnh vieäc cöû haønh hoân phoái, ñöôïc thöïc hieän cuï theå vaø cöôøng ñoä trong caùc ngaøy thaùng cuoái cuûa thôøi kyø chuaån bò vaø ñeå laøm leã hoân phoái. Ñoù laø vieäc chuaån bò thieâng lieâng cho caùc ngöôøi höùa hoân böôùc vaøo cuoäc ñôøi hoân nhaân, yù thöùc veà söï thaùnh thieän vaø caùc boån phaän maø pheùp hoân hoái ñaët ñeå cho hoï. Chuaån bò ñôøi soáng löùa ñoâi, caäp ñoâi, lieân-nhaân-vaät giöõa moät nam vaø moät nöõ, caàn ñöôïc phaùt trieån, ñaøo saâu vaán ñeà phaùi tính vôï choàng vaø vieäc sinh saûn coù traùch nhieäm, vieäc sinh lyù, vieäc giaùo duïc con caùi, vieäc teà gia vv... Tuøy hoïc thöùc vaø trình ñoä cuûa caùc ñöông söï, linh muïc seõ daïy giaùo lyù hoân phoái naøy coù tính sö phaïm taâm lyù chôù khoâng phaûi khaûo haïch. Bôûi ñoù baét buoäc vì laø caàn thieát cho ñöùc tin vaø ñôøi soáng ñaïo, nhö lôùp giaùo lyù chuaån bò cho vieäc xöng toäi, röôùc leã, theâm söùc vaäy. Coù saùch giaùo lyù hoân nhaân (vd. cuûa linh muïc Troïng Thu). Caùch thöùc daïy phaûi khoân ngoan vaø deø daët trong lôøi noùi vaø cöû chæ, keûo sinh göông muø. Neân daïy nam nöõ chung thì tieän hôn.

2. 3. Chuaån bò phuïng vuï (can. 1063, 30).

Ñoù laø vieäc taäp nghi thöùc leã hoân phoái vaø hoïc yù nghóa cuûa vieäc hoân phoái giöõa ñoâi nam nöõ laø daáu hieäu soáng ñoäng cuûa maàu nhieäm hieäp nhaát vaø yeâu thöông phong phuù giöõa Ñöùc Kitoâ vaø Giaùo Hoäi (Ep 5,21), maø hoï seõ soáng caùch thieát thöïc. Coù vieäc cöû haønh phuïng vuï, vì hoân phoái laø moät kheá öôùc coù tính xaõ hoäi vaø coäng ñoàng veà maët töï nhieân vaø coù tính Giaùo Hoäi vaø bí tích veà maët toân giaùo. Vieäc cöû haønh ñôn sô nhöng trang troïng theo luaät leä cuûa caùc vò coù thaåm quyeàn laäp ra. Cuõng caàn chuù yù ñeán caùc yeáu toá xaõ taéc daân toäc vaø vaên hoùa ñòa phöông.

2. 4. Giaùo duïc haäu hoân phoái (can. 1063, 40).

Chuaån bò hoân phoái laø caàn thieát. Nhöng sau leã thaønh hoân, cuõng caàn thieát giaùo duïc tröôøng kyø ñeå soáng toát ñôøi soáng gia ñình (x. can. 1128). Caùc vôï choàng treû caàn ñöôïc giuùp ñôõ lieân tuïc ñeå hoï giöõ gìn caùch trung thaønh kheá öôùc hoân phoái ngoõ haàu giöõa loøng gia ñình hoï soáng ñôøi soáng thaùnh thieän vaø troïn haûo hôn.

KEÁT:

Laøm vieäc gì muoán coù keát quaû thaønh coâng phaûi chuaån bò toát. Chuaån bò caøng chu ñaùo thì thaønh coâng caøng chaéc chaén vaø toát ñeïp. Noùi caùch chung laø vaäy, phöông chi caùch rieâng cho ñôøi soáng hoân phoái laø vieäc traêm naêm toàn taïi nhö traùi ñaát giaø coù raâu daøi vaäy.