Toâi töï hoûi: Do ñaâu thaùnh Gioan Baotixita ñaõ nhaän ra Ñöùc Gieâsu laø Chieân Thieân Chuùa? Coù theå thöa: Do noäi quan cuûa Gioan Baotixita. Ngaøi coù moät thöù caûm quan thieâng lieâng nhaïy beùn trong noäi taâm Ngaøi. Caûm quan naøy hoaøn toaøn truùt boû ñöôïc caùi toâi vaø moïi duïc voïng xaáu, nhöng ñaày thao thöùc veà Nöôùc Trôøi, neân caûm nhaän ñöôïc moät veû ñeïp laï luøng nôi Ñöùc Gieâsu, maëc daàu veû ñeïp ñoù aån daïng döôùi moät daùng ngöôøi ngheøo nôi Ñöùc Gieâsu. Vôùi ôn Chuùa Thaùnh Thaàn, noäi quan ñoù ñaõ deã daøng nhaän ra söï cao caû nôi Ñöùc Gieâsu.

Thaùnh söû Gioan keå tieáp: "Hai moân ñeä Gioan nghe oâng noùi, lieàn ñi theo Ñöùc Gieâsu. Ñöùc Gieâsu quay laïi, thaáy caùc oâng ñi theo mình, thì hoûi: Caùc anh tìm gì theá? Hoï ñaùp: Thöa Thaày, Thaày ôû ñaâu? Ngöôøi baûo hoï: Haõy ñeán maø xem. Hoï ñaõ ñeán xem choã Ngöôøi ôû. Hoï ñaõ ôû laïi vôùi Ngöôøi ngaøy hoâm aáy" (Ga 1,37-39).
Toâi cuõng töï hoûi: Do ñaâu hai moân ñeä thaùnh Gioan Baotixita ñaõ nhaän ra Ñöùc Gieâsu laø Ñaáng hoï mong chôø treân ñöôøng tìm tu thaân cöùu ñoä? Coù theå thöa: Cuõng do caùi nhìn cuûa noäi quan töø beân trong taâm hoàn caùc oâng. Thöïc vaäy, khi ñeán choã Chuùa Gieâsu ôû, chaéc chaén caùc oâng chæ thaáy moät caên nhaø ngheøo naøn, moät neáp soáng ñôn sô. Maét hoï chæ thaáy theá. Nhöng noäi quan hoï ñaõ thöïc söï rung ñoäng, khi khaùm phaù thaáy bao giaù trò cao quí aån taøng döôùi nhöõng caûnh beà ngoaøi ngheøo heøn. Noäi quan caùc oâng ñaõ nhìn saâu vaøo thöïc taïi, ñaõ naém baét ñuùng söï thöïc. Khoâng do lyù luaän, maø laø do söï nhaïy caûm cuûa moät traïng thaùi taâm hoàn tónh laëng, ñôn sô, luoân khaùt khao söï thöïc. Khi gaëp ñöôïc söï thöïc cao quí, thì loøng rung ñoäng moät caùch hoàn nhieân, bieåu hieän moät söï gaëp gôõ töï do thanh khieát.

Töø hai tröôøng hôïp treân ñaây ñöôïc keå trong Phuùc AÂm, toâi ñi tìm nhöõng hoaït ñoäng cuûa noäi quan trong cuoäc soáng. Keát quaû cuûa nhöõng gì toâi kieám tìm laø raát giôùi haïn. Nhöng noù vaãn noùi leân ñöôïc vaøi nhaän ñònh.

Vôùi noäi quan ngheøo naøn hôøi hôït, ngöôøi laøm ngheä thuaät seõ caèn coãi trong saùng taïo.

Neáu noäi quan caêng phoàng bôûi caùi toâi töï maõn, ngöôøi hoïc Trieát seõ töï ñaët ra nhöõng haøng raøo thaønh kieán, caûn trôû noäi quan gaëp ñöôïc söï thöïc.

Neáu noäi quan chæ bieát rung ñoäng qua nhöõng rung ñoäng cuûa dö luaän, löông taâm seõ deã bò qui ñònh bôûi voâ soá sai laàm.

Neáu noäi quan chæ quen soáng vôùi nhöõng so saùnh, tình hình ñaïo ñöùc seõ trôû thaønh baõi chieán tröôøng cuûa caùc xung ñoät caïnh tranh.

Neáu noäi quan chæ vaän haønh theo caùc lyù luaän cuûa söï khoân ngoan hoaøn toaøn theá tuïc, söùc soáng Kitoâ giaùo seõ bò keït vaøo nhöõng khuoân maãu heïp hoøi, khoâng theå naøo môû ra ñöôïc veà coõi trôøi meânh moâng cuûa Tin Möøng.

Neáu noäi quan chæ tìm an taâm, an nhaøn, ngöôøi hoaït ñoäng toân giaùo seõ khoâng ngaïi töï boïc mình baèng nhöõng lyù thuyeát röôøm raø cuõ kyõ, roài ñoùng laïi taát caû caùc cöûa trí khoân, ñeå khoûi thaáy vaø nghe nhöõng chuyeån bieán cuûa thöïc taïi.

Noäi quan caù nhaân bò ñui muø laø moät maát maùt lôùn cho caù nhaân vaø cho xaõ hoäi. Noäi quan taäp theå bò thui choät laø moät ñaïi hoïa cho lòch söû cuûa caû moät Hoäi Thaùnh ñòa phöông vaø cuûa caû moät daân toäc.

Khi chuùng ta quen nhìn moïi söï moïi ngöôøi döôùi aùnh saùng Lôøi Chuùa vaø vôùi tình yeâu cuûa Chuùa, chuùng ta seõ daàn daàn hieåu theá naøo laø moät noäi quan, maø ngöôøi moân ñeä Ñöùc Kitoâ caàn phaûi coù.
Vôùi noäi quan naøy, ngöôøi moân ñeä Chuùa seõ coù moät caùi nhìn môùi veà Queâ Höông, veà ñoàng baøo, veà thôøi cuoäc, veà Hoäi Thaùnh.

Nhaát laø vôùi noäi quan naøy, ngöôøi ñöôïc Chuùa sai ñi vaøo ngaøy hoâm nay, ñeán ñòa phöông naøy, seõ thaáy söù vuï cuûa mình laø phaûi yeâu thöông vaø phuïc vuï moïi ngöôøi moät caùch khieâm nhöôøng, teá nhò, nhö Ñöùc Gieâsu, Ñaáng yeâu thöông vaø phuïc vuï chuùng ta.

Moät noäi quan ñöôïc toâi luyeän bôûi aùnh saùng Lôøi Chuùa vaø tình yeâu cuûa traùi tim Chuùa seõ deã ñoùn nhaän keá hoaïch cöùu ñoä cuûa Chuùa daønh cho Hoäi Thaùnh vaø Queâ Höông chuùng ta. Keá hoaïch cöùu ñoä ñoù vaãn laø Tình yeâu. Noù ñoøi chuùng ta phaûi tích cöïc goùp phaàn mình vaøo vieäc thöïc hieän yeâu thöông vaø phuïc vuï cuûa Chuùa Gieâsu laø Ñaáng cöùu ñoä. Noù ñoøi chuùng ta phaûi daán thaân vaøo haønh trình ngöôøi ñaày tôù Ñöùc Giaveâ, maø tieân tri Isaia ñaõ loan baùo xöa. Noù ñoøi chuùng ta phaûi ra ñi truyeàn giaùo, nhö ngöôøi ra khôi thaû löôùi, vaø nhö ngöôøi ra ruoäng gieo gioáng troàng caây.

Mong raèng Naêm Thaùnh 2000 seõ laø dòp toát ñeå moãi ngöôøi chuùng ta chaêm soùc noäi quan cuûa mình, nhaát laø baèng söï gaén boù maät thieát vôùi Chuùa Gieâsu, ñeå coù theå noùi ñöôïc nhö thaùnh Phaoloâ: "Ñoái vôùi toâi, söï soáng laø chính Ñöùc Kitoâ" (Phil 1,21). Luùc ñoù, noäi quan chuùng ta seõ raát nhaïy beùn tröôùc caùc giaù trò Phuùc Aâm, vaø seõ saün saøng thöïc thi thaùnh yù Chuùa moät caùch haân hoan, duø trong nhöõng hoaøn caûnh bi ñaùt.