Nhaân dòp kyû nieäm 55 naêm giaûi phoùng Ñaát Nöôùc, daønh laïi töï do, ñoäc laäp, toâi nghó veà moät chaëng ñöôøng lòch söû cuûa Ñaát Nöôùc, cuûa Hoäi Thaùnh Vieät Nam, cuûa giaùo phaän toâi, cuûa ñoàng baøo xung quanh, cuûa chính baûn thaân toâi.

Toâi möøng veà caùc thaønh quaû ñeïp ôû nhieàu laõnh vöïc. Toâi tieác laø coøn nhieàu tieàm naêng toát chöa ñöôïc khai thaùc.

Vaán ñeà toâi döøng laïi laâu hôn caû laø söï giaûi phoùng noäi taâm con ngöôøi.

Töï thöùc

Neáu bieát hoài taâm, nhieàu ngöôøi chuùng ta seõ thaáy noäi taâm mình chöa ñöôïc giaûi phoùng. Coù theå laø mình ñaõ nguû say vaø nguû laâu trong ñeâm toái nhöõng sai laàm, nhöõng tính hö vaø nhöõng toäi loãi.

Coù nhöõng sai laàm do thaønh kieán, do dö luaän, do cô cheá, do trí thöùc bò giôùi haïn.

Coù nhöõng tính hö do caáu truùc baåm sinh taâm sinh lyù, do thoùi quen töø neáp soáng gia ñình, xaõ hoäi, ngheà nhieäp.

Coù nhöõng toäi loãi do yeáu ñuoái, do cô hoäi, do aùp löïc, do chuû taâm xaáu.

Taát caû caùc thöù nhö theá xieàng xích noäi taâm ta. Suy nghó cuûa ta bò qui ñònh, ñaùnh giaù cuûa ta bò sai khieán, höôùng ñi cuûa ta bò aùp ñaët.

Chuùng ta töôûng mình töï do, nhöng thöïc söï chuùng ta bò khoáng cheá bôûi nhöõng löïc löôïng ngaám ngaàm.

Chuùng ta cho raèng chuùng ta suy nghó, choïn löïa vaø hoaït ñoäng vôùi yù thöùc hoaøn toaøn töï do. Nhöng yù thöùc cuûa ta chæ laø moät hoøn ñaûo nhoû noåi leân giöõa moät ñaïi döông voâ thöùc luoân coù nhöõng soùng ngaàm maõnh lieät.

Nhieàu khi, luùc thöùc tænh, chuùng ta môùi thaáy chuùng ta ñaõ quaù chuû quan tröôùc caùc bieán coá, con ngöôøi vaø söï vaät.

Thieáu khaùch quan vaø laïi quaù tin vaøo aûo töôûng, chuùng ta soáng nhö nhöõng ngöôøi moäng du. Nhieàu khi chuùng ta hoaït ñoäng nhö caùc con roái maø khoâng hay.

Caàn phaûi thöùc tænh. Nhöng thöùc tænh laø chuyeän khoâng deã. Coù nhöõng ngöôøi ñaõ töï mình ñaùnh thöùc mình, nhöng soá ñoù khoâng nhieàu. Nhöng ngöôøi khaùc ñaùnh thöùc ta thì ta laïi khoâng chòu. Ñöùc Meï ôû Fatima ñaùnh thöùc ta, ta vaãn coi thöôøng. Lôøi Chuùa ñaùnh thöùc ta, ta vaãn laøm ngô.

Sôï raèng, chuùng ta thích an oån trong giaác nguû daøi. Baát ngôø Chuùa ñeán, thì ñaõ quaù treã. Böøng con maét daäy, thaáy mình tay khoâng.

Töï cöùu

Hoâm nay coøn thôøi giôø, chuùng ta caàn thöùc tænh, vaø lo ñeán vieäc cöùu mình vaø cöùu ngöôøi khaùc. Neáu chuùng ta khoâng coá gaéng töï cöùu mình, thì chaúng ai seõ cöùu ñöôïc chuùng ta. Chính Chuùa cuõng chaúng cöùu chuùng ta, neáu chuùng ta khoâng tham gia vaøo vieäc cöùu ñoä chuùng ta.

Phaûi coá gaéng töï cöùu laáy mình. Phaûi töï mình taäp luyeän. Phaûi töï mình hoïc haønh. Phaûi töï mình chòu traùch nhieäm veà mình. Phaûi töï mình môû cöûa hy voïng vaø töï mình böôùc ñi.

Beänh baïi lieät veà suy nghó ñang lan roäng. Phaûi tænh thöùc töï cöùu laáy mình khoûi nguy cô aáy baèng nhöõng phaán ñaáu naâng cao trí thöùc.

Beänh suy thoaùi veà khaû naêng yeâu thöông vaø khieâm toán ñang laây lan. Ñöøng coi ñoù laø ñieàu bình thöôøng, ñeå khoûi phaûi thöùc giaác. Nhöng phaûi taäp luyeän ñaïo ñöùc theo göông Chuùa Gieâsu.

Beänh höôûng thuï, ñua ñoøi trí traù ñang phaù vôõ neà neáp luaân thöôøng ñaïo lyù. Neáu phaûn öùng baèng than traùch nhö laø caùch töï cöùu, thì chæ laø töï löøa doái mình. Nhöng phaûi töï cöùu chính mình baèng nhöõng töø boû yù rieâng vaø saüng saøng hy sinh phuïc vuï, baát cöù ôû ñaâu vaø baát cöù vieäc naøo maø Chuùa muoán.

Nhaát laø beänh coi mình laø hieåu bieát cao, hieåu bieát roäng, hieåu bieát taát caû, ñeå leân maët chæ trích daïy ñôøi, seõ laø moät tai hoaï, neáu khoâng töï thöùc vaø töï cöùu baèng vieäc trôû veà toân thôø Thieân Chuùa vaø saùm hoái aên naên nhö oâng Giob xöa:
"Con bieát laø Ngöôøi toaøn naêng, ñieàu Ngöôøi nghó Ngöôøi coù theå thöïc hieän. Vaâng, con ñaõ noùi naêng maø khoâng hieåu veà nhöõng kyø coâng vöôït söùc cuûa con maø con chaúng bieát. Con bieát Ngöôøi qua nghe noùi. Nhöng baây giôø maét con ñaõ thaáy Ngöôøi. Do ñoù con öùa leä aên naên treân tro vaø buïi ñaát" (Yob, 42,1-6). Baèng caùch ñoù oâng Giob ñaõ töï cöùu mình, ñaõ tìm ñöôïc söï töï do vaø bình an cho noäi taâm mình.

Töï choïn

Coøn moät ñieàu nöõa caàn noùi veà giaûi phoùng noäi taâm. Ñoù laø bieát töï choïn.
Kinh nghieäm cho thaáy nhöõng choïn löïa khoù khaên nhaát khoâng phaûi laø nhöõng choïn löïa veà quan heä vôùi Chuùa vaø vôùi baûn thaân, nhöng veà quan heä vôùi ngöôøi khaùc.

Ngöôøi khaùc laø moät nhaân toá caàn thieát trong ñôøi con ngöôøi. Con ngöôøi nhìn vaøo mình vaø nhìn sang ngöôøi khaùc. Nhìn sang ngöôøi khaùc ñeå tìm moät khích leä, moät giuùp ñôõ, moät ñoàng haønh. Nhöng beân caïnh caùi nhìn nheï nhaøng ñoù, ñoâi khi cuõng coù moät caùi nhìn naëng neà. Ñoù laø caùi nhìn caïnh tranh, caùi nhìn ghen töông, caùi nhìn caûnh giaùc. Ngöôøi khaùc vöøa coù theå laø boâng hoa cuûa toâi, vöøa coù theå laø caùi gai cho toâi. Ñoái vôùi moät soá ngöôøi, ai ñoù coù theå laø thieân ñaøng eâm ñeàm vaø cuõng coù theå laø ñòa nguïc haõi huøng kinh khuûng.

Coâng baèng maø noùi, thì caùc ñoäng löïc gaây ra nhöõng caùi nhìn nhö theá laø töø hai phía. Moãi phía ñeàu coù nhöõng lyù do rieâng. Lyù do thuoäc taâm lyù, lyù do thuoäc caù tính, lyù do thuoäc lyù töôûng, lyù do thuoäc tö lôïi, lyù do thuoäc toân giaùo, vv... Nhöng thöïc teá cho thaáy, duø vôùi lyù do naøo, caùi nhìn veà ngöôøi khaùc luoân baét buoäc chuùng ta phaûi coù nhöõng löïa choïn ñaïo ñöùc vaø khoân ngoan. Moãi ngöôøi phaûi töï choïn laáy cho mình.

ÔÛ ñaây, toâi xin pheùp ñöa ra moät ví duï. Ñeå bieát soáng vôùi caùc ngöôøi khaùc, duø trong noäi boä Hoäi Thaùnh, duø vôùi ngöôøi khaùc ñaïo, duø vôùi ngöôøi khoâng tin, nhieàu ngöôøi ñaõ coi mình nhö keû loan baùo Tin Möøng. Loan baùo Tin Möøng moät caùch nhö haùt leân baøi ca Tin Möøng.

Khi haùt Tin Möøng, ngöôøi ca Tin Möøng heát söùc hít vaøo phoåi mình thaàn khí Ñöùc Kitoâ. Hoï cuõng raát chuù yù laéng nghe caùc tieáng hoøa aâm ñeå luoân nhòp nhaøng: Tieáng Chuùa, tieáng Ñöùc Meï, tieáng caùc toâng ñoà, tieáng caùc giaùo phuï... Hoï kính troïng ngöôøi nghe, bieát ôn ngöôøi nghe. Taét laø, hoï choïn phuïc vuï trong yeâu thöông khieâm nhöôøng.

Moät noäi taâm treân ñöôøng giaûi phoùng chính mình seõ phaûi phaán ñaáu cöïc kyø gian khoå. Hoï khoâng nhaém vaøo vinh quang chieán thaéng. Nhöng chæ tìm neân gioáng Chuùa Gieâsu. Cho duø bò rôi vaøo hoaøn caûnh cöïc kyø bi ñaùt, hoï seõ nhö Chuùa Gieâsu, luoân toû ra teá nhò vôùi nhöõng keû baét bôù mình, luoân yeâu thöông keû choái boû mình, luoân xin tha thöù cho nhöõng keû ñoùng ñinh mình.

Noäi taâm Chuùa Gieâsu hoaøn toaøn töï do. Noäi taâm hoï cuõng chæ muoán ñöôïc nhö vaäy.