Baøi noùi chuyeän cuûa Ñöùc cha G.B. Buøi Tuaàn vôùi caùc linh muïc, tu só giaùo phaän Long Xuyeân, dòp tónh taâm thaùng 4.2000

Trong Naêm Thaùnh, ñeå ñöôïc ôn toaøn xaù, chuùng ta caàn laõnh bí tích xaù giaûi, quyeát taâm chöøa toäi vaø döùt boû hoaøn toaøn moïi dính beùn vôùi baát cöù  toäi naøo, duø laø toäi nheï.

Nhö theá coù nghóa laø Naêm Thaùnh muoán chuùng ta ñeå yù gôõ mình cho khoûi toäi moät caùch quyeát lieät.

Toäi ñaët ra nhieàu vaán ñeà. ÔÛ ñaây toâi chæ xin trình baøy moät soá nguyeân nhaân daãn ñeán toäi, ñeå chuùng ta thaáy vieäc gôõ mình cho khoûi toäi khoâng laø vieäc ñôn giaûn.

Thieáu khaû naêng hieåu bieát  

Nhieàu khi chuùng ta loãi phaïm, vì chuùng ta sai laàm, khoâng nhìn thaáy roõ söï thöïc veà toäi. Sôû dó chuùng ta khoâng nhìn thaáy roõ, chính bôûi vì baàu trôøi noäi taâm trong ta, cuõng nhö baàu trôøi toân giaùo xaõ hoäi, gia ñình bao boïc xung quanh ta bò oâ nhieãm bôûi nhieàu thöù sai laàm vaø tính meâ neát  xaáu. Nhöõng thöù naøy nhö nhöõng ñaùm maây muø, taïo neân nhöõng vuøng u toái.

Trong ñieàu kieän ñoù, loøng trí ta khoù nhìn thaáy roõ phaûi traùi khaùch quan.

Ñeå hieåu theâm tình traïng ñoù, chuùng ta haõy ñoïc Kinh Thaùnh. Kinh Thaùnh keå ra nhieàu thöù tieâu cöïc nôi nhaân loaïi. Neáu xeáp caùc tieâu cöïc thaønh loaïi theo traùch nhieäm, thì coù theå thaáy ba loaïi naøy: tieâu cöïc caù nhaân, tieâu cöïc taäp theå, tieâu cöïc cô cheá.

Veà tieâu cöïc caù nhaân, Phuùc AÂm thaùnh Marcoâ keâ ra moät danh saùch 12 thöù (Mc 7,2), thö gôûi giaùo ñoaøn Galata neâu ra 14 thöù (Gl 5,19-21), thö gôûi giaùo ñoaøn Roâma noùi tôùi 24 thöù (Rm 1,28-31).

Veà tieâu cöïc taäp theå, Phuùc AÂm noùi tôùi nhöõng thöù ñaïo ñöùc giaû cuûa giôùi Bieät phaùi, Kinh só. Caû moät chöông daøi cuûa Phuùc AÂm thaùnh Mattheâu ñaõ vaïch ra khaù nhieàu tieâu cöïc cuï theå cuûa taäp theå ñoù (Mt 23,1-36).

Veà tieâu cöïc cô cheá, trong Phuùc AÂm, Chuùa Gieâsu chæ roõ nhieàu chi tieát thieáu soùt cuûa luaät vaø truyeàn thoáng. Chaúng haïn, moät loaït nhöõng lôøi Chuùa pheâ phaùn luaät: “Anh em ñaõ nghe Luaät daïy raèng:... Coøn Thaày, Thaày baûo anh em: ...” (Mt 5,21-48).

Ba loaïi tieâu cöïc treân ñaây thöôøng lieân keát vôùi nhau. Chuùng laø nhöõng löïc löôïng phaù hoaïi. Chuùng khoâng hoaït ñoäng moät caùch roõ raøng, nhöng aâm æ. Chuùng daàn daø taïo neân trong con ngöôøi moät thöù naõo traïng khoâng laønh maïnh, saûn sinh ra nhöõng caùi nhìn khoâng chính xaùc, nhöõng caùch ñaùnh giaù leäch laïc, nhöõng heä thoáng giaù trò sai, nhöõng lyù töôûng treäch höôùng. Caù nhaân sai, taäp theå sai, nhöng khi ñöôïc caûnh baùo, hoï vaãn khoâng deã nhaän laø mình sai. Haäu quaû laø nhöõng sai laàm ñoù ñöa tôùi sai phaïm. Toäi coù theå ñöôïc tha, nhöng khi caùc sai laàm ñöa tôùi toäi vaãn toàn taïi ung dung, thì vaán ñeà gôõ mình ra khoûi toäi xem ra vaãn coøn nguyeân veïn.

Thieáu khaû naêng töø boû.

Nhieàu khi bieát roõ mình sai, thöïc söï muoán gôõ mình ra khoûi toäi vaø sai laàm, theá maø khoâng gôõ ñöôïc. Nguyeân do vì thieáu khaû naêng töø boû. Ñaây laø moät thaûm kòch ñaõ ñöôïc thaùnh Phaoloâ dieãn taû moät caùch chaân thaønh: “Vaãn bieát raèng Leà Luaät laø bôûi Thaàn Khí, nhöng toâi thì laïi mang tính xaùc thòt, bò baùn laøm noâ leä cho toäi loãi. Thöïc vaäy, toâi laøm gì toâi cuõng chaúng hieåu. Vì ñieàu toâi muoán thì toâi khoâng laøm, nhöng ñieàu toâi gheùt thì toâi laïi laøm... Toâi bieát raèng söï thieän khoâng ôû trong toâi, nghóa laø trong xaùc thòt toâi. Thöïc vaäy, muoán söï thieän thì toâi coù theå muoán, nhöng laøm thì khoâng. Söï thieän toâi muoán thì toâi khoâng laøm, nhöng söï aùc toâi khoâng muoán thì toâi laïi cöù laøm. Neáu toâi cöù laøm ñieàu toâi khoâng muoán, thì khoâng coøn phaûi laø chính toâi laøm ñieàu ñoù, nhöng  laø toäi vaãn ôû trong toâi” (Rm 7,14-20).

“Toäi ôû trong toâi”, ñoù laø moät aùp löïc khuûng khieáp. Gaùnh naëng cuûa toäi, gaùnh naëng cuûa söï yeáu ñuoái, nhöõng gaùnh naëng ñoù voâ hình, nhöng nhieàu khi ñaåy ta vaøo nhaän thöùc khoán cuøng vaø caûm nghieäm coâ ñôn thaát voïng.

Thieáu khaû naêng khieâm nhöôøng

Phaïm toäi vì kieâu caêng laø tröôøng hôïp thöôøng xaûy ra. Phuùc AÂm  hay nhaéc ñeán Phariseâu vaø Kinh só. Hoï töï haøo vôùi taøi chuyeân moân caét nghóa luaät ñaïo. Hoï hieân ngang vôùi nhöõng nghi thöùc ñaïo vaø leã ñaïo cuûa hoï. Hoï phoâ tröông nhöõng hình thöùc giöõ ñaïo beà ngoaøi cuûa hoï. Chính nhöõng thöù ñoù giuùp hoï xaây döïng uy tín. Quyeàn lôïi cuûa hoï, haøo quang cuûa hoï tuyø thuoäc ôû nhöõng thöù ñoù.

Vì theá, khi thaáy Chuùa Gieâsu muoán söûa laïi loái giöõ ñaïo cuûa hoï, hoï lieàn phaûn ñoái döõ doäi. Caùc lyù leõ Chuùa Gieâsu ñöa ra ñaày thuyeát phuïc, hoï khoâng traû ñaùp laïi ñöôïc. Nhöng, thay vì boû yù rieâng ñeå vaâng phuïc yù Chuùa, hoï phaãn noä, caêm gheùt vaø tìm caùch gieát Chuùa (Mt 12,14). Ñòa vò cuûa mình theá naøy, khoâng leõ mình chòu thua. Nguyeân do saâu xa laø ñoù. Thieáu khaû naêng khieâm nhöôøng ñaõ daãn hoï ñeán toäi aùc.

Cuõng vì thieáu khaû naêng khieâm nhöôøng, hoï daùm duøng chính vieäc thôø phöôïng Chuùa ñeå khoe khoang mình vaø ñeå keát aùn ngöôøi khaùc. “Laïy Thieân Chuùa, xin taï ôn Chuùa, vì con khoâng nhö bao keû khaùc: tham lam, baát chính, ngoaïi tình, hoaëc nhö teân thu thueá kia” (Lc 17,9-11).  

Thieáu khaû naêng yeâu thöông

Ñoïc Cöïu Öôùc, chuùng ta thaáy vua Pharaon ñaõ nghe oâng Moisen naøi xin, sau ñoù ñaõ ñöôïc oâng Moisen cho thaáy nhieàu daáu laï.  

Vua Pharaon baét ñaàu coù veû nhöôïng boä, nhöng sau cuøng ñaõ coá chaáp choïn moät laäp tröôøng cöùng raén. Kinh Thaùnh noùi laø loøng vua ñaõ ra cöùng (Xh 4,21; 7,3 vv...). Nguyeân do loøng ra cöùng laø vì thieáu khaû naêng yeâu thöông.  

Ñoïc Taân Öôùc, chuùng ta thaáy caùc Phariseâu ñaû kích Chuùa Gieâsu chöõa beänh ngaøy Sabaùt. Chuùa bieän minh baèng lyù do nhaân ñaïo, lyù do thaàn hoïc, lyù do ñaïo ñöùc toân giaùo. Nhöng caøng nghe Chuùa caét nghóa, loøng hoï caøng cöùng laïi. Nguyeân do loøng cöùng laïi cuõng laø vì thieáu khaû naêng yeâu thöông. Ñeå che giaáu tình traïng yeáu keùm ñoù, hoï tìm aån truù vaøo luaät noï luaät kia.

Thieáu khaû naêng yeâu thöông laø nguyeân do daãn tôùi nhieàu thöù toäi. Theo thaùnh Augustinoâ, phaûi yeâu thöông maø khoâng yeâu thöông laø phaïm toäi. Phaûi yeâu thöông nhieàu maø yeâu thöông ít cuõng laø phaïm toäi. (De perfectione justitiæ VI, 15). Maø heã coù toäi, thì phaûi gaùnh chòu hình phaït. Ngöôøi phuù hoä khoâng thöông giuùp ngöôøi haønh khaát Ladaroâ ñaõ bò keát aùn xuoáng hoaû nguïc ñôøi ñôøi (Lc 16,19-31).  

Ñeán ngaøy phaùn xeùt chung, taát caû moïi ngöôøi seõ bò phaùn xeùt treân khaû naêng yeâu thöông. Chính Chuùa Gieâsu khaúng ñònh: “Ta baûo thaät caùc ngöôi, moãi laàn caùc ngöôi laøm söï laønh cho moät trong nhöõng anh em beù nhoû nhaát cuûa Ta ñaây, laø caùc ngöôi ñaõ laøm cho chính Ta” (Mt 25,40). “Moãi laàn caùc ngöôi ñaõ khoâng laøm söï laønh cho moät trong nhöõng ngöôøi beù nhoû nhaát ñaây, laø caùc ngöôi ñaõ khoâng laøm cho chính Ta ñaây. Theá laø hoï ra ñi ñeå chòu cöïc hình muoân kieáp, coøn nhöõng ngöôøi coâng chính ra ñi ñeå höôûng söï soáng ñôøi ñôøi” (Mt 25,45-46).

Maáy söï kieän treân ñaây ruùt ra töø Kinh Thaùnh nhaéc nhôû chuùng ta ñieàu naøy: Muoán gôõ mình ra khoûi toäi moät caùch chaân thaønh, chuùng ta khoâng neân chæ ngöøng laïi ôû vieäc aên naên toäi vaø xöng toäi, nhöng coøn phaûi ñi xa hôn nöõa. Ñi xa hôn laø ñi tôùi vieäc huaán luyeän ñaøo taïo chính mình. Vieäc huaán luyeän ñaøo taïo naøy phaûi raát coâng phu, thöôøng xuyeân, beàn bæ.  

Vaäy chuùng ta haõy töï hoûi mình: Haèng  ngaøy, chuùng ta ñaõ laøm gì ñeå reøn luyeän khaû naêng hieåu bieát, khaû naêng töø boû, khaû naêng khieâm nhöôøng, khaû naêng yeâu thöông?  

Laïy Chuùa, xin thöông xoùt chuùng con.