TÖØ VIEÄC AÊN CHAY TÔÙI VIEÄC GIÖÕ GÌN MIEÄNG LÖÔÕI

Anh Chò Em thaân meán trong cuøng moät Chuùa laø Cha,

Chuùng ta ñang soáng trong muøa Chay. Noùi tôùi muøa Chay laø chuùng ta nghó ngay tôùi vieäc aên chay, vì trong caùc thöù toân giaùo aên chay vaãn laø hình thöùc caên baûn nhaát trong moät muøa Chay. Vaø chuùng ta cuõng thöôøng hieåu, aên chay coù nghiaõ laø aên ít hôn bình thöôøng, aên ñôn giaûn hôn bình thöôøng. Noùi chung laø giôùi haïn caùi mieäng, giôùi haïn caùi löôõi, giôùi haïn nhöõng rung ñoäng cuûa vò giaùc mình...

1. AÊn chay laø vieäc coù ích lôïi

AÊn chay laø moät vieäc ích lôïi, tröôùc heát laø vieäc ích lôïi cho chính mình. Chay tònh laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng töï nhieân. Ai cuõng bieát, aên uoáng quaù ñoä seõ ñöa tôùi nhöõng haäu quaû tai haïi. Cha oâng chuùng ta ñaõ daïy: "Tham thöïc cöïc thaân". Cho neân ngay töø nhoû, ñöùa beù ñaõ ñöôïc cha meï kieâng cöõ giuøm: khoâng cho noù aên quaù nhieàu chaát ngoït, duø treû em naøo cuõng thích ngoït! Ñeán khi lôùn leân, caùc coâ caùc caäu töï mình giôùi haïn mình trong vieäc aên uoáng, ñeå duy trì moät thaân hình lyù töôûng, ñeå "giöõ eo". Chöa bao giôø phong traøo kieâng cöõ aên uoáng (reùgime) laïi thònh haønh nhö hieän nay. Roài khi ñeán moät tuoåi naøo ñoù, cô theå con ngöôøi baét ñaàu suy thoaùi, chuùng ta phaûi soáng vôùi beänh taät, keû beänh naøy, ngöôøi beänh noï, baùc só cuõng baét chuùng ta, ngöôøi kieâng bia röôïu, thuoác laù, keû kieâng môõ, kieâng daàu, ngöôøi khaùc kieâng ñöôøng, kieâng muoái vv...

Muoán soáng phaûi aên, phaûi uoáng. Nhöng muoán soáng khoeû, soáng laâu con ngöôøi phaûi töï bieát giôùi haïn mình trong vieäc aên, vieäc uoáng. Trong moät phoøng thí nghieäm, ngöôøi ta choïn 12 con chuoät vaø chia chuùng ra laøm 3 nhoùm, moãi nhoùm 4 con. Nhoùm thöù nhaát ñöôïc aên moãi ngaøy moät cheùn gaïo. Chuoät coøm coõi, nhöng khoeû maïnh, chaïy chôi caû ngaøy vaø soáng ñöôïc 3 naêm. Nhoùm thöù hai ñöôïc aên moãi ngaøy 2 cheùn gaïo. Chuoät ñaày ñaën, nhöng löôøi bieáng, thuï ñoäng, chæ soáng ñöôïc 2 naêm. Nhoùm thöù ba ñöôïc aên moãi ngaøy 3 cheùn gaïo. Chuoät beùo troøn, cöù aên roài nguû, sinh beänh taät vaø chæ soáng ñöôïc coù 1 naêm röôõi. Nhö theá, coù theå noùi ngheä thuaät soáng laø ôû choã aên uoáng vaø giôùi haïn vieäc aên uoáng. Ngöôøi bieát soáng chính laø ngöôøi bieát aên vaø ñoàng thôøi cuõng bieát aên chay.

Hôn nöõa, aên chay coøn laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng. Nhöõng trang ñaàu Kinh Thaùnh keå laïi cho chuùng ta bieát Añam vaø Evaø ñaõ phaïm toäi, chæ vì moät mieáng aên (xx St 2, 7-9; 3, 1-7). Roài khi caùm doã Ñöùc Kitoâ, caùm doã ñaàu tieân maø ma quyû tung ra ñeå taán coâng Ngaøi cuõng laø caùm doã veà mieáng aên. Ma quyû noùi vôùi Ñöùc Kitoâ: "Neáu oâng laø con Thieân Chuùa, thì haõy bieán hoøn ñaù naøy thaønh baùnh maø aên ñi" (Mt 4, 2-4). Nhìn saâu roäng hôn nöõa, chuùng ta cuõng thaáy trong lòch söû loaøi ngöôøi, nhieàu cuoäc chieán ñaõ xaåy ra chæ vì mieáng côm manh aùo. Heát chieán tranh laïnh, heát chieán tranh yù thöùc heä, loaøi ngöôøi laïi sôï moät ngaøy naøo ñoù chieán tranh kinh teá seõ xaåy ra.

AÊn uoáng laø nhu caàu caên baûn ñeå sinh toàn, nhöng khi khoâng laøm chuû ñöôïc caùi mieäng, con ngöôøi seõ töï laøm haïi mình vaø coù theå trôû thaønh moái ñe doïa cho ngöôøi khaùc. Do ñoù, trong "Kinh caûi toäi baåy moái" caâu thöù 5 khuyeân daïy chuùng ta nguyeân vaên nhö sau: "Kieâng bôùt chôù meâ aên uoáng".

Ñoái vôùi Kitoâ höõu, aên chay chính laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng, giuùp chuùng ta thaéng ñöôïc mình, giöõ ñöôïc moái lieân heä vôùi Thieân Chuùa, soáng thuaän hoøa vôùi moïi ngöôøi vaø neáu coù theå thì coøn chia seû côm aùo vôùi nhöõng ngöôøi thieáu thoán hôn. AÊn chay laø moät vieäc ích lôïi, tröôùc heát laø ích lôïi cho chính mình nhö ñaõ noùi, sau laø ích lôïi cho ngöôøi khaùc nöõa.

Ñoái vôùi Kitoâ höõu, aên chay khoâng phaûi chæ vì lyù do thaåm myõ, khoâng phaûi chæ vì lyù do söùc khoeû... nhöng coøn vì lyù do ñaïo ñöùc. Ñoái vôùi Kitoâ höõu, vieäc aên chay luoân ñi ñoâi vôùi vieäc caàu nguyeän; vieäc aên chay luoân ñi ñoâi vôùi vieäc chia seû. Vaø khi chia seû vôùi ngöôøi khaùc cuõng chính laø chia seû vôùi Chuùa. Moïi ngöôøi chuùng ta coøn nhôù ñoaïn Tin Möøng theo Thaùnh Mattheâu noùi veà ngaøy phaùn xeùt, trong ñoù Chuùa noùi raèng: Moãi laàn caùc con laøm cho moät ngöôøi anh chò em beù nhoû nhaát cuûa Cha laø caùc con laøm cho chính Cha ñaáy (xx Mt 25, 40).

Vì yù thöùc nhö theá, neân moãi khi muøa Chay trôû veà, chuùng ta phaùt ñoäng moät chieán dòch quyeân goùp, ñöôïc bao nhieâu thì gôûi veà Vieät Nam baáy nhieâu, tìm caùch giuùp ñôõ nhöõng ngöôøi anh chò em beù nhoû nhaát cuûa chuùng ta, maø Chuùa cuõng nhaän laø nhöõng anh chò em beù nhoû nhaát cuûa Chuùa.

Trong thôøi buoåi kinh teá khoù khaên, maø taát caû chuùng ta chæ soáng baèng ñoàng
löông, ñoàng trôï caáp coá ñònh haèng thaùng, moãi ngöôøi chæ neân ñoùng goùp tuøy theo khaû naêng mình. Cho nhieàu laø daáu chæ thöông nhieàu. Nhöng khoâng phaûi cöù cho nhieàu laø quyù. Tieàn maø khoâng coù tình seõ laøm cho ngöôøi nhaän nhuïc nhaõ vaø bieán ngöôøi cho thaønh giaû hình. Cho naêm ba ñoàng maø gôûi troïn tình nghiaõ vaøo trong ñoù thì khoâng neân hoå theïn vôùi baát cöù ai: hoå theïn vôùi chính mình, hoå theïn vôùi nhaân vieân böu ñieän, hoå theïn vôùi Chuùa vaø vôùi ngöôøi seõ ñöôïc trôï giuùp. Anh chò em coù toaøn quyeàn töï do cho hay laø khoâng cho, cho nhieàu hay cho ít. Coát yeáu laø ôû loøng thaønh. Ñeå baûo ñaûm thöù töï do noäi taâm thieâng lieâng ñoù, toâi xin mieãn phoå bieán danh saùch nhöõng ngöôøi cho, vaø cuõng khoâng coâng boá ai cho nhieàu vaø ai cho ít, duø coù ngöôøi khuyeân toâi laøm chuyeän ñoù, ñeå keát quaû cuoäc laïc quyeân haèng naêm ñöôïc cao hôn. Chaúng caàn ai khuyeân toâi cuõng thöøa bieát chuyeän ñoù, nhöng löông taâm cuûa moät linh muïc khoâng cho pheùp toâi laøm nhö vaäy. Vaû laïi, khi phaùt ñoäng chieán dòch naøy, toâi vaãn mong ñôïi ôû keát quaû muïc vuï vaø lôïi ích thieâng lieâng hôn laø nhöõng con soá lôùn nhoû. Hôn nöõa khi laøm vieäc thieän, caùc Kitoâ höõu haõy nhôù laáy lôøi cuûa Chuùa: Khi laøm phuùc, caùc con ñöøng ñeå cho tay traùi bieát vieäc tay phaûi laøm. (Laøm nhö hai tay ñöôïc ñieàu khieån bôûi hai boä oùc khaùc nhau!). Ngaøi noùi theâm, haõy daønh öu tieân cho Ngaøi, ñeå Ngaøi thöôûng coâng xöùng ñaùng hôn, xöùng ñaùng gaáp boäi ngöôøi ñôøi (xx Mt 6, 3-4).

Nhö theá aên chay laø laøm chuû caùi mieäng, ñeå mang laïi ích lôïi cho mình vaø cho ngöôøi khaùc. Ñoù môùi chæ laø nghóa heïp. Baây giôø toâi xin ñeà caäp theâm moät chuùt nöõa veà moät hình thöùc laøm chuû caùi mieäng theo nghiaõ roäng lôùn hôn: aên chay laø laøm chuû luoân caû caùi löôõi, ñeå gìn giöõ haïnh phuùc vaø xaây döïng tình nghiaõ vôùi ngöôøi khaùc.

2. Giöõ gìn mieäng löôõi

Caùi löôõi vöøa toát laïi vöøa xaáu. Ñoù laø chaân lyù Ñoâng Taây ñeàu bieát caû. Tuïc ngöõ Phaùp coù caâu: "Un coup de langue est pire qu'un coup de lance" (lôøi noùi coøn teä hôn caû göôm giaùo). Tuïc ngöõ Vieät Nam cuõng coù caâu: "Löôõi khoâng xöông nhieàu ñöôøng laét leùo". Caû hai ñeàu noùi leân caùi hoïa, khi con ngöôøi khoâng laøm chuû ñöôïc mieäng löôõi cuûa mình. 

Chuùa ban cho chuùng ta mieäng löôõi, ñeå truyeàn ñaït tö töôûng, öôùc muoán, ñeå caàu nguyeän, ñeå ca haùt chuùc tuïng Chuùa, ñeå noùi lôøi yeâu thöông, khen ngôïi, ñeå thaêm hoûi laãn nhau. Nhöng khi khoâng laøm chuû ñöôïc mieäng löôõi cuûa mình, chuùng ta seõ noùi xaáu laøm buoàn loøng ngöôøi khaùc, seõ cheâ bai laøm nhuït chí thieân haï, seõ bôùi moùc laøm ngoät ngaït gia ñình, seõ deøm pha laøm raïn nöùt coäng ñoaøn... Khi ñeán thaêm moät gia ñình noï, ngöôøi meï cho toâi bieát: con gaùi baø töø laâu khoâng ñeán vôùi coäng ñoaøn, chæ vì moät laàn naøo ñoù khi ñi leã Vieät Nam, coâ ñaõ nghe loûm ñöôïc ngöôøi ta xì xeøo ñaøng sau löng coâ: Con beù naøy sao baây giôø maäp theá! Maëc caûm vôùi voùc daùng, töø ñoù coâ traùnh xa coäng ñoaøn. Moät ngöôøi khaùc döùt khoaùt khoâng ñeán vôùi coäng ñoaøn nöõa, vì nghe noùi coù ngöôøi trong coäng ñoaøn ñoù ñaõ tuyeân boá nhö sau: "Toâi thaáy coù nhöõng ngöôøi leã haøng thaùng thì chaúng thaáy ñaâu, nhöng khi coù aên thì bao giôø cuõng coù maët!" Caù nhaân toâi, chöa bao giôø daùm nghó vaø daùm noùi moät caâu töông töï nhö theá, neân toâi tin raèng ngöôøi ñoù coù noùi cuõng chæ laø noùi khi vui mieäng. Nhöng ñoù laø moät caâu noùi ñuøa khoâng löôøng tröôùc ñöôïc nhöõng tai haïi to lôùn!

Laâu ngaøy môùi gaëp nhau, chuùng ta hoûi thaêm nhau. Ñoù laø chuyeän xaõ giao. Nhöng thaêm hoûi laø moät ngheä thuaät. Nhöõng caâu hoûi thaêm thaønh thöïc, nhö "Sao kyø naøy oâng ñen ñuûi, coøm coõi theá?" hay "Sao kyø naøy coâ traéng treûo, troøn tròa theá?" hoaëc "Sao anh chò ñaõ ñöôïc chaùu naøo chöa?" (khi voâ tình hoûi thaêm nhöõng caëp vôï choàng hieám muoän) ñaõ ñuû laøm ñau nhoùi trong tim nhöõng ngöôøi ñöôïc hoûi thaêm coù tính nhaäy caûm.

Toâi bieát, nhieàu ngöôøi vì sôï ngöôøi khaùc hoûi thaêm maø xa traùnh coäng ñoaøn. Vì khi bò ngöôøi khaùc hoûi thaêm thì khoù maø giaáu noåi chuyeän buoàn, töø chuyeän thaát nghieäp cho tôùi chuyeän luïc ñuïc trong gia ñình. Maø cuoäc soáng tha höông thì buoàn nhieàu hôn vui. Ñieän thoaïi cuûa toâi cuõng thöôøng ñeå nghe nhöõng chuyeän buoàn nhieàu hôn laø nhöõng chuyeän vui, tieáng khoùc nhieàu hôn tieáng cöôøi, tieáng thôû daøi nhieàu hôn nhöõng lôøi hoan hæ... Nhieàu khi caû tieáng ñoàng hoà. Coù khi töø ngoaïi quoác goïi tôùi.

Ñeå thoâng caûm vôùi ngöôøi khaùc, chuùng ta töôûng raèng phaûi hoûi nhieàu, phaûi
khuyeân nhieàu, maø queân raèng cuõng phaûi nghe nhieàu môùi phaûi. Nhieàu khi vì toø moø, vì muoán ñaït muïc ñích cuûa mình, hoaëc vì muoán taän tình chia seû ñau khoå vôùi moät ai, chuùng ta thöôøng coá moi moùc nhöõng taâm söï maø hoï muoán giaáu kín. Ñoù laø moät laàm laãn nguy hieåm. Trong cuoán saùch nhan ñeà "Un preâtre chez les loubards" (Edtions Stock 1978), cha G. Gilbert - moät linh muïc tìm ñeán chung soáng ñeå chia seû ñôøi soáng vôùi ñaùm thanh nieân buïi ñôøi ôû quaän 19 Paris - cho bieát, moät ngaøy kia coù moät nöõ kyù giaû ñeán thaêm ñaùm thanh nieân naøy ñeå veà vieát moät thieân phoùng söï cho tôø baùo cuûa coâ. Môùi vaøo chuyeän ñöôïc vaøi phuùt, coâ ñaõ vaën hoûi ngöôøi coâ ñang phoûng vaán: Sao em khoâng chòu cho toâi bieát moät chuùt veà cha meï cuûa em? Nghe theá, cha Gilbert lieàn caûn: Coâ laøm ôn caâm moõm laïi (nguyeân vaên vieát laø: ferme ta gueule). Roài ngaøi noùi tieáp: Toâi soáng vôùi noù ñaõ maáy thaùng nay maø chöa daùm hoûi moät caâu nhö vaäy. Coøn coâ, coâ môùi tôùi coù vaøi phuùt maø ñaõ daùm xaâm phaïm tôùi ñôøi tö cuûa noù nhö vaäy sao. May maø coù maët toâi ôû ñaây, chöù khoâng thì noù ñaõ giaùng cho coâ moät traän oám ñoøn roài" (tr. 24).

Haõy laøm chuû mieäng löôõi mình nhieàu chöøng naøo hay chöøng ñoù, ñeå toân troïng laãn nhau, ñeå gaén boù vôùi nhau, ñeå xaây döïng moät coäng ñoaøn daân Chuùa ñoaøn keát trong tình nghiaõ. Ñoù laø traùch nhieäm chung maø Chuùa trao phoù cho moãi ngöôøi chuùng ta. Chæ caàn moät ngöôøi khoâng laøm chuû ñöôïc mieäng löôõi mình, cuõng ñuû laøm cho coäng ñoaøn giao ñoäng, raïn nöùt, xaùc xô, taøn taï...

Anh Chò Em thaân meán,

Trong muøa Chay, chuùng ta vöøa cuøng nhau oân laïi vieäc aên chay. Ñoù laø moät nhaéc nhôû cho rieâng toâi, cuõng nhö chung cho taát caû anh chò em, maø khoâng nhaèm coâng kích baát cöù moät ai. Neáu coù ai caûm thaáy mình bò xuùc phaïm, thì toâi thaønh thöïc xin loãi. Toâi bieát, ñoù laø chuyeän khoù noùi, nhöng thaáy caàn phaûi noùi. Nhaát laø thaáy thích hôïp ñeå noùi trong muøa Chay, laø muøa giuùp nhau nhaän ñònh, ñeå canh taân caù nhaân töøng ngöôøi, ñeå tu söûa löông taâm coäng ñoaøn. Hoâm nay, toâi ñeà caäp  tôùi ñeà taøi naøy, vì tin töôûng vaøo thieän chí cuûa moãi ngöôøi chuùng ta trong vieäc xaây döïng coäng ñoaøn chuùng ta thaønh moät gia ñình maø chæ coù Chuùa laø Cha.

Toùm laïi, aên chay coù nghiaõ laø laøm chuû caùi mieäng cuûa mình. Laøm chuû ñöôïc caùi mieäng tröôùc heát mang laïi ích lôïi cho mình: ích lôïi töï nhieân vaø ích lôïi sieâu nhieân, sau nöõa laø mang laïi ích lôïi cho ngöôøi khaùc. Ñoù laø caùi nhìn
tröôùc maët. Coøn caùi nhìn xa hôn, aên chay coøn coù nghiaõ laø laøm chuû ñöôïc mieäng löôõi mình. Laøm chuû mieäng löôõi, ñeå toân troïng ñôøi tö cuûa keû khaùc, ñeå giöõ gìn haïnh phuùc gia ñình mình, cuõng nhö gia ñình ngöôøi khaùc, vaø hôn nöõa laø ñeå xaây döïng coäng ñoaøn theo yù Chuùa: Moät coäng ñoaøn nhö thaân theå Chuùa Kitoâ, khoâng coù raïn nöùt, khoâng khai tröø ai, nhöng keát hôïp ñöôïc moïi ngöôøi trong tình yeâu Thieân Chuùa vaø yeâu thöông laãn nhau. Amen

J. Vuõ xuaân Huyeân

Chuû teá: Trong sa maïc söï cheát, Ñöùc Kitoâ vaãn ñi tröôùc chuùng ta, ñeå höôùng daãn chuùng ta ñeán nguoàn söï soáng, söï phuïc sinh vaø söï soáng muoân ñôøi. Chuùng ta haõy daâng leân Chuùa nhöõng lôøi caàu xin chaân thaønh cuûa chuùng ta:

1. Xin Chuùa giuùp moïi Kitoâ höõu bieát lôïi duïng muøa Chay ñeå canh taân coõi loøng, chuaån bò taâm hoàn möøng maàu nhieäm phuïc sinh cho soát saéng - Laïy Chuùa, chuùng con caàu xin Chuùa.

2. Xin Chuùa vì coâng nghieäp cuûa Chaân Phöôùc Anreâ Phuù Yeân maø ban cho queâ höông vaø Giaùo Hoäi Vieät Nam cuûa chuùng con moät töông lai töôi saùng. - Laïy Chuùa, chuùng con caàu xin Chuùa.

3. Xin Chuùa giuùp cho kyø tónh taâm muøa Chay trong mieàn cuûa chuùng con ñaït ñöôïc nhieàu thaønh quaû toát ñeïp, ñeå ñem moïi tham döï vieân ñeán gaàn Chuùa hôn vaø ñoàng thôøi cuõng ñem hoï ñeán gaàn nhau hôn. - Laïy Chuùa, chuùng con caàu xin Chuùa.

4. Xin Chuùa giuùp taát caû chuùng con, nhöõng ngöôøi ñang hieän dieän trong Thaùnh leã naøy, bieát giôùi haïn mieäng löôõi trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy, ñeå cuøng nhau xaây döïng coäng ñoaøn thaønh moät gia ñình thieâng lieâng, vaø cuõng bieát giôùi haïn mieäng löôõi trong muøa Chay thaùnh naøy, ñeå chia seû vôùi nhöõng ñoàng baøo ngheøo ñoùi hôn. - Laïy Chuùa, chuùng con caàu xin Chuùa.

5. Xin Chuùa cho moïi ngöôøi thaân yeâu cuûa chuùng con ñaõ qua ñôøi ñöôïc sôùm tham döï vaøo söï phuïc sinh cuûa Chuùa vaø ñöôïc soáng haïnh phuùc tröôøng sinh trong Nöôùc Chuùa. - Laïy Chuùa, chuùng con caàu xin Chuùa.

Chuû teá: Laïy Chuùa, Chuùa bieát roõ nhöõng yeáu ñuoái cuûa loaøi ngöôøi vì Chuùa ñaõ döïng neân hoï. Chuùa cuõng bieát roõ nhöõng nhu caàu cuûa chuùng con - nhu caàu vaät chaát cuõng nhö tinh thaàn - vì Chuùa laø Cha laø Meï chuùng con. Chuùng con xin chung loøng caûm taï Chuùa trong Thaùnh leã naøy vaø cho ñeán muoân ñôøi. Amen